Pagpaparehistro sa CDA: Hindi Awtomatikong Nag-aalis ng Kontrol ng NEA sa Electric Cooperative
G.R. Nos. 176935-36, October 20, 2014
Maraming beses nang nagtalo ang National Electrification Administration (NEA) at iba’t ibang electric cooperative tungkol sa kung sino ang may kontrol sa kanila. Madalas, nauuwi ito sa korte. Sa kasong ito, pag-uusapan natin kung kailan ba talaga nawawalan ng kontrol ang NEA sa isang electric cooperative kapag nagparehistro na ito sa Cooperative Development Authority (CDA).
Ang Zambales II Electric Cooperative, Inc. (ZAMECO II) ay nireklamo ng Castillejos Consumers Association, Inc. (CASCONA) sa NEA dahil sa mga umano’y maling gawain ng mga opisyal nito. Ipinag-utos ng NEA na tanggalin sa pwesto ang mga opisyal ng ZAMECO II. Umapela ang ZAMECO II sa korte, at iginiit na wala nang hurisdiksyon ang NEA dahil nakarehistro na sila sa CDA. Ang pangunahing tanong dito: Sapat na ba ang pagpaparehistro sa CDA para mawalan ng kontrol ang NEA sa isang electric cooperative?
Ang Legal na Basehan ng Kontrol ng NEA
Bago natin sagutin ang tanong, kailangan muna nating intindihin kung saan nanggagaling ang kapangyarihan ng NEA. Ang NEA ay itinatag sa pamamagitan ng Presidential Decree (P.D.) No. 269 para pangasiwaan ang elektrisasyon sa buong bansa. Binigyan ito ng kapangyarihang mag-organisa, magpondo, at magregulate ng mga electric cooperative.
Sa pamamagitan ng P.D. No. 1645, pinalawak pa ang kapangyarihan ng NEA, kasama na ang supervision at control sa mga electric cooperative. Ayon sa Section 10 ng P.D. No. 269, binigyan ang NEA ng kapangyarihang:
Section 10. Enforcement Powers and Remedies. In the exercise of its power of supervision and control over electric cooperatives and other borrower, supervised or controlled entities, the NEA is empowered to issue orders, rules and regulations and motu-propio or upon petition of third parties, to conduct investigations, referenda and other similar actions in all matters affecting said electric cooperatives and other borrower, or supervised or controlled entities.
Ibig sabihin, may kapangyarihan ang NEA na mag-imbestiga at magpataw ng parusa sa mga opisyal ng electric cooperative kung may paglabag sa mga patakaran. Ang tanong, hanggang kailan ito may bisa?
Ang Paglipat ng Rehistrasyon sa CDA
Noong 1990, itinatag ang Cooperative Development Authority (CDA) sa pamamagitan ng Republic Act (R.A.) No. 6939. Inilipat sa CDA ang kapangyarihang magrehistro ng mga electric cooperative na dati ay nasa NEA.
Ngunit, hindi nangangahulugang awtomatikong nawala ang kontrol ng NEA sa mga electric cooperative. Ayon sa batas, kailangang magparehistro ang mga electric cooperative sa CDA sa loob ng tatlong taon mula nang maging epektibo ang R.A. No. 6939. Kung hindi nila ito gagawin, mananatili sila sa ilalim ng kontrol ng NEA.
Ayon sa Section 128 ng Cooperative Code:
Section 128. Transitory Provisions. – All cooperatives registered under Presidential Decrees Nos. 175 and 775 and Executive Order No. 898, and all other laws shall be deemed registered with the Cooperative Development Authority: Provided, however, That they shall submit to the nearest Cooperative Development Authority office the certificate of registration, copies of the articles of cooperation and by-laws and their latest duly audited financial statements within one (1) year from the effectivity of this Act, otherwise their registration shall be cancelled: Provided further, That cooperative created under Presidential Decree No. 1645, shall be given three (3) years within which to qualify and register with the Authority: Provided finally, That after these cooperatives shall have qualified and registered, the provisions of Sections 3 and 5 of Presidential Decree No. 1645 shall no longer be applicable to said cooperatives.
Sa kaso ng ZAMECO II, nagparehistro sila sa CDA noong 2007, labimpitong taon pagkatapos ng deadline. Kaya, hindi sila nakalabas sa kontrol ng NEA.
Ang Epekto ng EPIRA at Philippine Cooperative Code of 2008
May dalawa pang batas na mahalaga sa usaping ito: ang Electric Power Industry Reform Act (EPIRA) ng 2001, at ang Philippine Cooperative Code of 2008 (R.A. No. 9520).
Binibigyan ng EPIRA ang mga electric cooperative ng opsyon na mag-convert bilang stock cooperative o stock corporation. Kailangan nila ang approval ng simple majority sa isang referendum bago sila makapag-convert. Sa kaso ng ZAMECO II, inamin nila na hindi sila nagdaos ng referendum.
Iginiit din ng ZAMECO II na binago ng Philippine Cooperative Code of 2008 ang patakaran, at hindi na kailangan ang conversion. Ngunit, hindi sumang-ayon ang Korte Suprema. Ayon sa Korte, kailangan pa rin ang referendum bago magparehistro sa CDA. Hindi maaaring basta umasa sa certificate of registration kung hindi naman sumunod sa mga proseso.
Ang Desisyon ng Korte Suprema
Ipinagdiinan ng Korte Suprema na hindi sapat ang pagpaparehistro sa CDA para mawalan ng hurisdiksyon ang NEA. Kailangang sumunod sa mga proseso na nakasaad sa batas, tulad ng referendum. Dahil hindi sumunod ang ZAMECO II, nanatili sila sa ilalim ng kontrol ng NEA.
Ayon sa Korte:
In short, the CDA’s issuance of a certificate of registration in favor of ZAMECO II in December 2007 did not operate to oust the NEA of its jurisdiction because the petitioners failed to comply with the statutory requirement of conversion outlined under the EPIRA.
Ibig sabihin, hindi maaaring basta umasa sa papel na rehistro kung hindi naman sumunod sa mga legal na proseso.
Praktikal na Implikasyon
Ano ang ibig sabihin nito sa mga electric cooperative at sa kanilang mga miyembro?
- Sumunod sa Proseso: Kailangang sumunod sa lahat ng legal na proseso, tulad ng referendum, bago magparehistro sa CDA.
- Hindi Sapat ang Rehistro: Hindi sapat na may certificate of registration. Kailangang patunayan na sumunod sa lahat ng requirements.
- Kontrol ng NEA: Hangga’t hindi sumusunod sa mga proseso, mananatili sa ilalim ng kontrol ng NEA ang mga electric cooperative.
Mahahalagang Aral
- Ang pagpaparehistro sa CDA ay hindi awtomatikong nag-aalis ng kontrol ng NEA.
- Kailangang sumunod sa lahat ng legal na proseso, kasama na ang referendum, bago magparehistro.
- Ang mga electric cooperative na hindi sumusunod sa mga proseso ay mananatili sa ilalim ng kontrol ng NEA.
Mga Madalas Itanong (Frequently Asked Questions)
1. Ano ang NEA?
Ang National Electrification Administration (NEA) ay ahensya ng gobyerno na may kapangyarihang mag-organisa, magpondo, at magregulate ng mga electric cooperative.
2. Ano ang CDA?
Ang Cooperative Development Authority (CDA) ay ahensya ng gobyerno na may kapangyarihang magrehistro ng mga kooperatiba, kasama na ang mga electric cooperative.
3. Kailan nawawalan ng kontrol ang NEA sa isang electric cooperative?
Nawawalan ng kontrol ang NEA kapag ang electric cooperative ay sumunod sa lahat ng legal na proseso, tulad ng referendum, at nagparehistro sa CDA.
4. Ano ang EPIRA?
Ang Electric Power Industry Reform Act (EPIRA) ay batas na nagbibigay sa mga electric cooperative ng opsyon na mag-convert bilang stock cooperative o stock corporation.
5. Ano ang Philippine Cooperative Code of 2008?
Ang Philippine Cooperative Code of 2008 (R.A. No. 9520) ay batas na nagtatakda ng mga patakaran para sa mga kooperatiba, kasama na ang mga electric cooperative.
6. Ano ang referendum?
Ang referendum ay isang proseso kung saan bumoboto ang mga miyembro ng isang electric cooperative upang aprubahan ang isang desisyon, tulad ng pag-convert bilang stock cooperative o stock corporation.
7. Paano kung hindi sumunod ang electric cooperative sa mga proseso?
Kung hindi sumunod ang electric cooperative sa mga proseso, mananatili sila sa ilalim ng kontrol ng NEA.
Eksperto ang ASG Law sa mga usaping may kinalaman sa NEA at CDA. Kung mayroon kayong katanungan o nangangailangan ng legal na payo, huwag mag-atubiling makipag-ugnayan sa amin sa hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming website dito para sa konsultasyon. Kami sa ASG Law ay handang tumulong sa inyo!
Mag-iwan ng Tugon