Tag: Referendum

  • Lokal na Inisyatiba: Ang Tungkulin ng COMELEC at Limitasyon sa Kapangyarihan ng Sangguniang Panlungsod

    Sa desisyong ito, sinabi ng Korte Suprema na hindi maaaring balewalain ng Commission on Elections (COMELEC) ang karapatan ng mga mamamayan sa lokal na inisyatiba dahil lamang sa kakulangan ng pondo. Gayunpaman, binigyang-diin din ng Korte na may kapangyarihan ang COMELEC na suriin kung ang mga mungkahing ordinansa sa isang petisyon ng inisyatiba ay saklaw ng kapangyarihan ng Sangguniang Panlungsod. Samakatuwid, bagama’t dapat itaguyod ng COMELEC ang karapatan sa inisyatiba, hindi ito nangangahulugan na dapat aprubahan ang mga mungkahing labag sa batas.

    Inisyatiba ng Bayan, Balakid ng Budget: Saan Nagtatapos ang Kapangyarihan?

    Ang kaso ay nagsimula nang magsampa si Engr. Oscar Marmeto ng petisyon para sa isang lokal na inisyatiba sa Muntinlupa City. Layunin ng petisyon na magtatag ng isang sectoral council at maglaan ng P200 milyon para sa mga proyektong pangkabuhayan. Ibinasura ng COMELEC ang petisyon dahil sa kakulangan ng pondo sa kanilang budget para sa lokal na inisyatiba. Iginiit ni Marmeto na ang COMELEC ay may ministerial duty na isagawa ang inisyatiba at hindi maaaring gamitin ang kakulangan ng pondo bilang dahilan upang pigilan ito. Ang pangunahing argumento ng COMELEC ay hindi nila magawa ang petisyon ni Marmeto dahil ang mga proposisyon doon ay hindi saklaw ng legal na kapangyarihan ng Sangguniang Panlungsod na isabatas. Tinutulan nila ang paglikha ng isang konseho na may labindalawang kinatawan mula sa iba’t ibang sektor dahil ito raw ay isang hiwalay na legislative body.

    Ang Korte Suprema ay nagbigay-diin sa kahalagahan ng inisyatiba bilang isang direktang paraan ng demokrasya kung saan ang mga mamamayan mismo ang nagpapanukala at nagpapatibay ng mga batas. Kinilala ng Korte na ang inisyatiba ay isang orihinal na kapangyarihang lehislatibo na nakalaan para sa mga mamamayan, na mas mataas kaysa sa kapangyarihang lehislatibo na ipinagkaloob sa Kongreso at iba pang mga sanggunian. Kaya naman, ang COMELEC, ayon sa Konstitusyon, ay may mandato na ipatupad at pangasiwaan ang mga batas tungkol sa lokal na inisyatiba at referendum. Kung walang sapat na pondo, maaaring mag-augment ang Chairman ng COMELEC mula sa kanilang savings ayon sa 2014 GAA.

    Base sa Goh v. Hon. Bayron, hindi maaaring hadlangan ng COMELEC ang paggamit ng kapangyarihan ng mga mamamayan dahil sa kakulangan ng pondo. Sinabi ng Korte na ang pondong inilaan sa GAA para sa “regulation of elections” ay sapat na para tustusan ang iba’t ibang uri ng electoral exercises, kasama na ang inisyatiba. Ang ganitong pagtrato ay nakasaad din sa Konstitusyon kung saan nakasaad na “[f]unds certified by the [COMELEC] as necessary to defray the expenses for holding regular and special elections, plebiscites, initiatives, referenda, and recalls, shall be provided in the regular or special appropriations and, once approved, shall be released automatically.”

    Gayunpaman, hindi nangangahulugan na basta-basta na lamang papayagan ng COMELEC ang anumang petisyon ng inisyatiba. Binigyang-diin ng Korte na may kapangyarihan ang COMELEC na suriin kung ang mga panukala sa isang petisyon ng inisyatiba ay saklaw ng kapangyarihan ng Sangguniang Panlungsod na isabatas. Binanggit ng Korte ang Seksyon 124(b) ng Local Government Code (LGC) na nagsasaad na ang mga inisyatiba ay dapat lamang sumaklaw sa mga bagay na nasa loob ng legal na kapangyarihan ng Sangguniang Panlungsod na isabatas. Alinsunod din sa Seksyon 127 ng LGC, maaaring ideklara ng mga korte na walang bisa ang anumang proposisyon kung labag ito sa Konstitusyon o lampas sa kapangyarihan ng sanggunian na isabatas ito.

    Sa kasong ito, sinuri ng Korte Suprema ang mga panukala ni Marmeto at natuklasan na ang ilan sa mga ito ay labag sa LGC. Una, ang paglikha ng isang hiwalay na local legislative body ay hindi pinahihintulutan ng LGC. Pangalawa, ang mga tungkulin na ipinapanukala para sa sectoral council ay magkakapatong sa mga tungkulin ng Local Development Council. Pangatlo, ang pagbibigay ng kapangyarihan sa sectoral council na gamitin at pangasiwaan ang pondo ng bayan ay maaaring magbukas ng daan para sa pang-aabuso at pagwaldas.

    Section 305(b). states that local government funds and monies shall be spent solely for public purposes

    Kahit mayroong budget allocation ang COMELEC ayon sa FY 2014 GAA na para sa eleksyon, referendum, recall, at plebisito, kailangan pa rin suriin ng COMELEC ang mga proposisyon ni Marmeto. Natuklasan na may ilang proposisyon ay hindi saklaw sa pwedeng isabatas ng Sangguniang Panlungsod. Base sa Korte sa Subic Bay Metropolitan Authority, may kapangyarihan ang COMELEC na i-review ang petisyon ng inisyatibo, kasama na kung angkop ba ang mga proposisyon na nakasaad. Bukod pa dito, nakasaad sa RA 6735 Section 12 na ang korte ay may appellate power na i-review ang mga natuklasan ng COMELEC tungkol sa petisyon na ginawa.

    Sa madaling salita, habang dapat itaguyod ng COMELEC ang karapatan ng mga mamamayan sa lokal na inisyatiba, hindi ito nangangahulugan na dapat nilang aprubahan ang mga mungkahing labag sa batas o lampas sa kapangyarihan ng sanggunian na isabatas.

    Bagama’t dapat itaguyod ng COMELEC ang karapatan ng mga mamamayan sa lokal na inisyatiba, hindi ito nangangahulugan na dapat nilang aprubahan ang mga mungkahing labag sa batas o lampas sa kapangyarihan ng sanggunian na isabatas.

    FAQs

    Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? Kung may karapatan ba ang COMELEC na tanggihan ang isang petisyon para sa lokal na inisyatiba dahil sa kakulangan ng pondo, at kung may kapangyarihan ba ang COMELEC na suriin kung ang mga mungkahing ordinansa sa isang petisyon ng inisyatiba ay saklaw ng kapangyarihan ng Sangguniang Panlungsod.
    Ano ang inisyatiba? Ang inisyatiba ay isang paraan ng direktang demokrasya kung saan ang mga mamamayan mismo ang nagpapanukala at nagpapatibay ng mga batas. Ito ay isang orihinal na kapangyarihang lehislatibo na nakalaan para sa mga mamamayan.
    Ano ang tungkulin ng COMELEC sa inisyatiba? Ang COMELEC ay may mandato na ipatupad at pangasiwaan ang mga batas tungkol sa lokal na inisyatiba at referendum. Hindi maaaring hadlangan ng COMELEC ang paggamit ng kapangyarihan ng mga mamamayan dahil sa kakulangan ng pondo.
    May limitasyon ba sa kapangyarihan ng COMELEC sa inisyatiba? Oo, may kapangyarihan ang COMELEC na suriin kung ang mga panukala sa isang petisyon ng inisyatiba ay saklaw ng kapangyarihan ng Sangguniang Panlungsod na isabatas. Hindi maaaring aprubahan ng COMELEC ang mga mungkahing labag sa batas o lampas sa kapangyarihan ng sanggunian.
    Ano ang Sangguniang Panlungsod? Ang Sangguniang Panlungsod ay ang local legislative body sa lungsod na binubuo ng mga halal na opisyal.
    Ano ang Local Government Code (LGC)? Ang LGC ay isang batas na nagtatakda ng mga kapangyarihan, tungkulin, at pananagutan ng mga local government units (LGUs) sa Pilipinas.
    Ano ang General Appropriations Act (GAA)? Ang GAA ay isang batas na nagtatakda ng budget ng gobyerno para sa isang tiyak na taon.
    Anong klaseng GAA mayroon sa kasong ito? Ang klaseng GAA sa kasong ito ay ang FY 2014. Base sa Department of Budget and Management (DBM) may nakasaad doon para sa budget para sa election, recall, plebisito, at referendum.

    Sa kabuuan, ang desisyong ito ng Korte Suprema ay nagbibigay-linaw sa tungkulin ng COMELEC sa lokal na inisyatiba at sa mga limitasyon ng kapangyarihan ng Sangguniang Panlungsod. Dapat itaguyod ng COMELEC ang karapatan ng mga mamamayan sa inisyatiba, ngunit hindi ito nangangahulugan na dapat aprubahan ang mga mungkahing labag sa batas. Bukod pa dito, ayon sa Korte Suprema kailangang balansehin ng COMELEC ang implementasyon ng inisyatiba sa kanilang sariling tungkulin upang masiguro na ang lahat ng panukala ay nasa loob ng mga limitasyon at parametro ng legalidad.

    For inquiries regarding the application of this ruling to specific circumstances, please contact ASG Law through contact or via email at frontdesk@asglawpartners.com.

    Disclaimer: This analysis is provided for informational purposes only and does not constitute legal advice. For specific legal guidance tailored to your situation, please consult with a qualified attorney.
    Source: ENGR. OSCAR A. MARMETO vs. COMMISSION ON ELECTIONS (COMELEC), G.R. No. 213953, September 26, 2017

  • NEA vs. CDA: Kailan Mawawalan ng Hurisdiksyon ang NEA sa Electric Cooperative?

    Pagpaparehistro sa CDA: Hindi Awtomatikong Nag-aalis ng Kontrol ng NEA sa Electric Cooperative

    G.R. Nos. 176935-36, October 20, 2014

    Maraming beses nang nagtalo ang National Electrification Administration (NEA) at iba’t ibang electric cooperative tungkol sa kung sino ang may kontrol sa kanila. Madalas, nauuwi ito sa korte. Sa kasong ito, pag-uusapan natin kung kailan ba talaga nawawalan ng kontrol ang NEA sa isang electric cooperative kapag nagparehistro na ito sa Cooperative Development Authority (CDA).

    Ang Zambales II Electric Cooperative, Inc. (ZAMECO II) ay nireklamo ng Castillejos Consumers Association, Inc. (CASCONA) sa NEA dahil sa mga umano’y maling gawain ng mga opisyal nito. Ipinag-utos ng NEA na tanggalin sa pwesto ang mga opisyal ng ZAMECO II. Umapela ang ZAMECO II sa korte, at iginiit na wala nang hurisdiksyon ang NEA dahil nakarehistro na sila sa CDA. Ang pangunahing tanong dito: Sapat na ba ang pagpaparehistro sa CDA para mawalan ng kontrol ang NEA sa isang electric cooperative?

    Ang Legal na Basehan ng Kontrol ng NEA

    Bago natin sagutin ang tanong, kailangan muna nating intindihin kung saan nanggagaling ang kapangyarihan ng NEA. Ang NEA ay itinatag sa pamamagitan ng Presidential Decree (P.D.) No. 269 para pangasiwaan ang elektrisasyon sa buong bansa. Binigyan ito ng kapangyarihang mag-organisa, magpondo, at magregulate ng mga electric cooperative.

    Sa pamamagitan ng P.D. No. 1645, pinalawak pa ang kapangyarihan ng NEA, kasama na ang supervision at control sa mga electric cooperative. Ayon sa Section 10 ng P.D. No. 269, binigyan ang NEA ng kapangyarihang:

    Section 10. Enforcement Powers and Remedies. In the exercise of its power of supervision and control over electric cooperatives and other borrower, supervised or controlled entities, the NEA is empowered to issue orders, rules and regulations and motu-propio or upon petition of third parties, to conduct investigations, referenda and other similar actions in all matters affecting said electric cooperatives and other borrower, or supervised or controlled entities.

    Ibig sabihin, may kapangyarihan ang NEA na mag-imbestiga at magpataw ng parusa sa mga opisyal ng electric cooperative kung may paglabag sa mga patakaran. Ang tanong, hanggang kailan ito may bisa?

    Ang Paglipat ng Rehistrasyon sa CDA

    Noong 1990, itinatag ang Cooperative Development Authority (CDA) sa pamamagitan ng Republic Act (R.A.) No. 6939. Inilipat sa CDA ang kapangyarihang magrehistro ng mga electric cooperative na dati ay nasa NEA.

    Ngunit, hindi nangangahulugang awtomatikong nawala ang kontrol ng NEA sa mga electric cooperative. Ayon sa batas, kailangang magparehistro ang mga electric cooperative sa CDA sa loob ng tatlong taon mula nang maging epektibo ang R.A. No. 6939. Kung hindi nila ito gagawin, mananatili sila sa ilalim ng kontrol ng NEA.

    Ayon sa Section 128 ng Cooperative Code:

    Section 128. Transitory Provisions. – All cooperatives registered under Presidential Decrees Nos. 175 and 775 and Executive Order No. 898, and all other laws shall be deemed registered with the Cooperative Development Authority: Provided, however, That they shall submit to the nearest Cooperative Development Authority office the certificate of registration, copies of the articles of cooperation and by-laws and their latest duly audited financial statements within one (1) year from the effectivity of this Act, otherwise their registration shall be cancelled: Provided further, That cooperative created under Presidential Decree No. 1645, shall be given three (3) years within which to qualify and register with the Authority: Provided finally, That after these cooperatives shall have qualified and registered, the provisions of Sections 3 and 5 of Presidential Decree No. 1645 shall no longer be applicable to said cooperatives.

    Sa kaso ng ZAMECO II, nagparehistro sila sa CDA noong 2007, labimpitong taon pagkatapos ng deadline. Kaya, hindi sila nakalabas sa kontrol ng NEA.

    Ang Epekto ng EPIRA at Philippine Cooperative Code of 2008

    May dalawa pang batas na mahalaga sa usaping ito: ang Electric Power Industry Reform Act (EPIRA) ng 2001, at ang Philippine Cooperative Code of 2008 (R.A. No. 9520).

    Binibigyan ng EPIRA ang mga electric cooperative ng opsyon na mag-convert bilang stock cooperative o stock corporation. Kailangan nila ang approval ng simple majority sa isang referendum bago sila makapag-convert. Sa kaso ng ZAMECO II, inamin nila na hindi sila nagdaos ng referendum.

    Iginiit din ng ZAMECO II na binago ng Philippine Cooperative Code of 2008 ang patakaran, at hindi na kailangan ang conversion. Ngunit, hindi sumang-ayon ang Korte Suprema. Ayon sa Korte, kailangan pa rin ang referendum bago magparehistro sa CDA. Hindi maaaring basta umasa sa certificate of registration kung hindi naman sumunod sa mga proseso.

    Ang Desisyon ng Korte Suprema

    Ipinagdiinan ng Korte Suprema na hindi sapat ang pagpaparehistro sa CDA para mawalan ng hurisdiksyon ang NEA. Kailangang sumunod sa mga proseso na nakasaad sa batas, tulad ng referendum. Dahil hindi sumunod ang ZAMECO II, nanatili sila sa ilalim ng kontrol ng NEA.

    Ayon sa Korte:

    In short, the CDA’s issuance of a certificate of registration in favor of ZAMECO II in December 2007 did not operate to oust the NEA of its jurisdiction because the petitioners failed to comply with the statutory requirement of conversion outlined under the EPIRA.

    Ibig sabihin, hindi maaaring basta umasa sa papel na rehistro kung hindi naman sumunod sa mga legal na proseso.

    Praktikal na Implikasyon

    Ano ang ibig sabihin nito sa mga electric cooperative at sa kanilang mga miyembro?

    • Sumunod sa Proseso: Kailangang sumunod sa lahat ng legal na proseso, tulad ng referendum, bago magparehistro sa CDA.
    • Hindi Sapat ang Rehistro: Hindi sapat na may certificate of registration. Kailangang patunayan na sumunod sa lahat ng requirements.
    • Kontrol ng NEA: Hangga’t hindi sumusunod sa mga proseso, mananatili sa ilalim ng kontrol ng NEA ang mga electric cooperative.

    Mahahalagang Aral

    • Ang pagpaparehistro sa CDA ay hindi awtomatikong nag-aalis ng kontrol ng NEA.
    • Kailangang sumunod sa lahat ng legal na proseso, kasama na ang referendum, bago magparehistro.
    • Ang mga electric cooperative na hindi sumusunod sa mga proseso ay mananatili sa ilalim ng kontrol ng NEA.

    Mga Madalas Itanong (Frequently Asked Questions)

    1. Ano ang NEA?

    Ang National Electrification Administration (NEA) ay ahensya ng gobyerno na may kapangyarihang mag-organisa, magpondo, at magregulate ng mga electric cooperative.

    2. Ano ang CDA?

    Ang Cooperative Development Authority (CDA) ay ahensya ng gobyerno na may kapangyarihang magrehistro ng mga kooperatiba, kasama na ang mga electric cooperative.

    3. Kailan nawawalan ng kontrol ang NEA sa isang electric cooperative?

    Nawawalan ng kontrol ang NEA kapag ang electric cooperative ay sumunod sa lahat ng legal na proseso, tulad ng referendum, at nagparehistro sa CDA.

    4. Ano ang EPIRA?

    Ang Electric Power Industry Reform Act (EPIRA) ay batas na nagbibigay sa mga electric cooperative ng opsyon na mag-convert bilang stock cooperative o stock corporation.

    5. Ano ang Philippine Cooperative Code of 2008?

    Ang Philippine Cooperative Code of 2008 (R.A. No. 9520) ay batas na nagtatakda ng mga patakaran para sa mga kooperatiba, kasama na ang mga electric cooperative.

    6. Ano ang referendum?

    Ang referendum ay isang proseso kung saan bumoboto ang mga miyembro ng isang electric cooperative upang aprubahan ang isang desisyon, tulad ng pag-convert bilang stock cooperative o stock corporation.

    7. Paano kung hindi sumunod ang electric cooperative sa mga proseso?

    Kung hindi sumunod ang electric cooperative sa mga proseso, mananatili sila sa ilalim ng kontrol ng NEA.

    Eksperto ang ASG Law sa mga usaping may kinalaman sa NEA at CDA. Kung mayroon kayong katanungan o nangangailangan ng legal na payo, huwag mag-atubiling makipag-ugnayan sa amin sa hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming website dito para sa konsultasyon. Kami sa ASG Law ay handang tumulong sa inyo!