Limitasyon sa Notaryo Publiko Ex Officio ng mga Huwes sa Pilipinas: Pagtalakay sa Kaso ni Simon v. Aragon

, ,

Hanggang Saan ang Kapangyarihan ng Huwes Bilang Notaryo Publiko Ex Officio?

n

[ A.M. No. MTJ-05-1576 (OCA-IPI No. 02-1323-MTJ), February 03, 2005 ]

nn

Ang pangangailangan para sa serbisyo ng notaryo publiko ay madalas na lumalabas sa iba’t ibang transaksyon, mula sa pagpapatotoo ng mga dokumento hanggang sa pagpapatibay ng mga kontrata. Ngunit alam mo ba na hindi lahat ng nanunungkulan sa pamahalaan ay awtorisadong magsagawa nito? Ang kasong Victorino Simon v. Judge Alipio M. Aragon ay nagbibigay linaw sa limitasyon ng kapangyarihan ng mga huwes bilang notaryo publiko ex officio, at kung kailan sila maaaring managot sa paglampas sa kanilang awtoridad.

nn

Sa kasong ito, inireklamo si Judge Alipio M. Aragon dahil sa pag-notaryo ng mga pribadong dokumento na walang kinalaman sa kanyang tungkulin bilang huwes. Ang sentro ng usapin ay kung lumabag ba si Judge Aragon sa mga panuntunan hinggil sa pagganap ng mga huwes bilang notaryo publiko ex officio, at kung ano ang mga implikasyon nito sa kanyang panunungkulan.

nn

Ang Legal na Batayan ng Notaryo Publiko Ex Officio para sa mga Huwes

n

Ang kapangyarihan ng mga huwes ng Municipal Trial Court (MTC) at Municipal Circuit Trial Court (MCTC) na gumanap bilang notaryo publiko ex officio ay nagmula sa Seksiyon 76 ng Republic Act No. 296, o ang Judiciary Act of 1948, at Seksiyon 242 ng Revised Administrative Code. Ang konsepto ng “ex officio” ay nangangahulugan na ang isang tao ay humahawak ng isang posisyon dahil sa kanyang pagiging opisyal sa ibang kapasidad. Sa kontekstong ito, ang mga huwes ay pinapayagang mag-notaryo dahil sa kanilang posisyon bilang hukom, ngunit may limitasyon ito.

nn

Nilinaw ng Korte Suprema sa Circular No. 1-90 ang saklaw ng kapangyarihang ito. Ayon sa circular na ito:

nn

“MTC and MCTC judges may act as Notaries Public ex officio in the notarization of documents connected only with the exercise of their official functions and duties. They may not, as Notaries Public ex officio, undertake the preparation and acknowledgment of private documents, contracts and other acts of conveyances which bear no direct relation to the performance of their functions as judges.”

nn

Ibig sabihin, ang mga huwes ay maaari lamang mag-notaryo ng mga dokumento na may direktang kaugnayan sa kanilang opisyal na tungkulin bilang huwes. Hindi sila pinapayagang mag-notaryo ng mga pribadong dokumento tulad ng deeds of sale, affidavits, at iba pang kontrata na walang koneksyon sa kanilang pagiging hukom. Gayunpaman, mayroong eksepsiyon.

nn

Dahil sa realidad na maraming munisipalidad sa Pilipinas ang walang abogado o notaryo publiko, pinayagan ng Korte Suprema ang mga huwes sa mga lugar na ito na gumanap bilang notaryo publiko ex officio para sa mas malawak na saklaw. Ngunit may dalawang kondisyon:

nn

    n

  1. Ang lahat ng bayarin sa notaryo ay dapat mapunta sa gobyerno at ibigay sa municipal treasurer.
  2. n

  3. Dapat maglagay ng sertipikasyon sa dokumentong notarisado na nagpapatunay na walang abogado o notaryo publiko sa munisipalidad o circuit na iyon.
  4. n

nn

Kung wala ang dalawang kondisyon na ito, ang pag-notaryo ng huwes sa pribadong dokumento ay labag sa panuntunan.

nn

Ang Reklamo Laban kay Judge Aragon at ang Pasiya ng Korte Suprema

n

Si Victorino Simon ay naghain ng reklamo laban kay Judge Aragon dahil umano sa ilegal na pag-notaryo ng mga pribadong dokumento. Ayon kay Simon, si Judge Aragon ay nag-notaryo ng iba’t ibang pribadong dokumento mula 1986 hanggang 2000, at karamihan sa mga dokumentong ito ay walang sertipikasyon na nagpapatunay na walang ibang notaryo publiko sa San Pablo, Isabela.

nn

Depensa ni Judge Aragon, ginawa niya lamang ito dahil walang abogado o notaryo publiko sa San Pablo mula 1983 hanggang 1992. Sinabi rin niya na nang malaman niya ang Circular No. 1-90 noong 1993, agad siyang tumigil sa pag-notaryo ng mga pribadong dokumento. Idinagdag pa niya na hindi siya nakinabang sa pag-notaryo dahil ang mga bayarin ay ibinabayad sa Municipal Treasurer.

nn

Ang kaso ay iniimbestigahan ni Judge Isaac R. De Alban ng Regional Trial Court. Natuklasan ni Judge Alban na si Judge Aragon ay lumabag nga sa Circular No. 1-90 dahil sa pag-notaryo ng mga pribadong dokumento na walang sertipikasyon. Gayunpaman, iminungkahi niya na ang Circular No. 1-90 ay dapat lamang ipatupad simula noong Pebrero 26, 1990, ang petsa ng promulgasyon nito.

nn

Sumang-ayon ang Office of the Court Administrator (OCA) sa findings ni Judge Alban. Sa pagrepaso ng Korte Suprema sa kaso, kinatigan nito ang rekomendasyon ng OCA.

nn

Binigyang-diin ng Korte Suprema ang nilalaman ng Circular No. 1-90, na malinaw na naglilimita sa kapangyarihan ng mga huwes bilang notaryo publiko ex officio. Ayon sa Korte:

nn

“MTC and MCTC judges may act as Notaries Public ex officio in the notarization of documents connected only with the exercise of their official functions and duties… They may not, as Notaries Public ex officio, undertake the preparation and acknowledgment of private documents, contracts and other acts of conveyances which bear no direct relation to the performance of their functions as judges.”

nn

Bagama’t kinilala ng Korte Suprema na hindi dapat managot si Judge Aragon para sa mga dokumentong notarisado bago ang Pebrero 26, 1990, natuklasan na mayroon siyang pitong (7) pribadong dokumento na notarisado pagkatapos ng petsang ito na walang kinakailangang sertipikasyon. Kabilang dito ang mga sumusunod na dokumento na may petsa pagkatapos ng Pebrero 26, 1990:

nn

    n

  • Deed of Absolute Sale (Enero 28, 1991)
  • n

  • Affidavit of Extrajudicial Settlement (Marso 8, 1991)
  • n

  • Affidavit of Extrajudicial Settlement (Marso 25, 1991)
  • n

  • Extrajudicial Settlement of Estate and Sale (Mayo 21, 1991)
  • n

  • Affidavit (Pebrero 5, 1996)
  • n

  • Affidavit of Waiver of Rights (Pebrero 5, 1996)
  • n

  • Affidavit (Pebrero 2, 2000)
  • n

nn

Dahil dito, napatunayan ng Korte Suprema na lumampas si Judge Aragon sa kanyang awtoridad bilang notaryo publiko ex officio. Binanggit ng Korte ang kasong Doughlas v. Lopes, Jr. kung saan pinagmulta ang isang huwes ng P1,000.00 para sa katulad na paglabag. Dahil pitong beses lumabag si Judge Aragon, pinagmulta siya ng Korte Suprema ng pitong libong piso (P7,000.00).

nn

Praktikal na Implikasyon ng Kaso

n

Ang kasong Simon v. Aragon ay nagpapaalala sa lahat ng huwes, partikular na sa MTC at MCTC, na ang kanilang kapangyarihan bilang notaryo publiko ex officio ay limitado. Hindi nila maaaring gamitin ang posisyong ito para mag-notaryo ng mga pribadong dokumento na walang kaugnayan sa kanilang tungkulin, maliban na lamang kung may sertipikasyon na walang ibang notaryo publiko sa kanilang lugar at ang mga bayarin ay mapupunta sa gobyerno.

nn

Para sa publiko, mahalagang malaman na hindi lahat ng huwes ay awtorisadong mag-notaryo ng lahat ng uri ng dokumento. Kung kinakailangan ang serbisyo ng notaryo publiko para sa pribadong dokumento, mas mainam na humanap ng abogado na notaryo publiko o kaya ay siguraduhin na ang huwes na magno-notaryo ay sumusunod sa mga panuntunan ng Circular No. 1-90.

nn

Mga Mahalagang Aral

n

    n

  • Ang mga huwes ng MTC at MCTC ay may limitadong kapangyarihan bilang notaryo publiko ex officio.
  • n

  • Maaari lamang silang mag-notaryo ng mga dokumento na may kaugnayan sa kanilang opisyal na tungkulin, maliban kung walang ibang notaryo publiko sa lugar at may sertipikasyon.
  • n

  • Ang paglabag sa Circular No. 1-90 ay maaaring magresulta sa disciplinary action laban sa huwes.
  • n

  • Ang publiko ay dapat maging maingat at alamin ang limitasyon ng kapangyarihan ng mga huwes bilang notaryo publiko ex officio.
  • n

nn

Mga Madalas Itanong (FAQ)

nn

Tanong 1: Maaari bang mag-notaryo ng Deed of Sale ang huwes?

n

Sagot: Hindi po, maliban na lamang kung ito ay konektado sa kanyang opisyal na tungkulin o kung walang ibang notaryo publiko sa lugar at may sertipikasyon na naaayon sa Circular No. 1-90.

nn

Tanong 2: Ano ang Circular No. 1-90?

n

Sagot: Ito ay isang circular ng Korte Suprema na naglilinaw sa limitasyon ng kapangyarihan ng mga huwes ng MTC at MCTC bilang notaryo publiko ex officio.

nn

Tanong 3: Ano ang ibig sabihin ng

Comments

Mag-iwan ng Tugon

Ang iyong email address ay hindi ipa-publish. Ang mga kinakailangang mga field ay markado ng *