Tag: Notaryo Publiko Ex Officio

  • Limitasyon ng Notaryo Publiko Ex Officio: Gabay sa mga Clerk ng Hukuman

    Pag-unawa sa Limitasyon ng Kapangyarihan ng Notaryo Publiko Ex Officio

    A.M. No. RTJ-15-2406 [Formerly OCA IPI No. 11-3638-RTJ], February 18, 2015

    Ang pagiging notaryo publiko ex officio ay may kaakibat na responsibilidad at limitasyon. Ang kasong ito ay nagbibigay linaw sa kung ano ang sakop at hindi sakop ng kapangyarihan ng isang Clerk of Court bilang notaryo publiko ex officio. Ito ay mahalaga para sa lahat ng mga Clerk ng Hukuman at iba pang mga opisyal na may katulad na tungkulin upang maiwasan ang mga paglabag at pananagutan.

    Introduksyon

    Isipin ang isang Clerk of Court na nagno-notaryo ng isang dokumento na walang kinalaman sa kanyang opisyal na tungkulin. Maaaring mukhang walang mali dito, ngunit sa mata ng batas, ito ay isang paglabag. Sa kasong ito, si Judge Lelu P. Contreras, noong siya pa ay Clerk of Court VI ng Regional Trial Court sa Iriga City, ay nahaharap sa mga alegasyon ng grave misconduct dahil sa pagno-notaryo ng isang administratibong reklamo, pag-certify ng dokumento, at paglitaw bilang abogado ng kanyang ama sa IBP. Ang kasong ito ay nagpapakita ng kahalagahan ng pag-unawa sa limitasyon ng kapangyarihan ng isang notaryo publiko ex officio.

    Legal na Konteksto

    Ang isang notaryo publiko ex officio ay isang opisyal ng gobyerno na may kapangyarihang mag-notaryo dahil sa kanyang posisyon. Sa Pilipinas, ang mga Clerk ng Hukuman ay awtorisadong maging notaryo publiko ex officio ayon sa Administrative Code of 1987 at sa 2002 Revised Manual for Clerks of Court. Ngunit, may limitasyon ang kanilang kapangyarihan.

    Ayon sa Administrative Code of 1987, Seksyon 41 at 42, na sinusugan ng R.A. 9406:

    “Officers Authorized to Administer Oath. — The following officers have general authority to administer oaths: x x x clerks of court; x x x.”

    “Duty to Administer Oaths. — Officers authorized to administer oaths, with the exception of notaries public, municipal judges and clerks of court, are not obliged to administer oaths or execute certificates save in matters of official business or in relation to their functions as such; x x x.”

    Ibig sabihin, hindi lahat ng dokumento ay maaaring i-notaryo ng isang Clerk ng Hukuman. Ito ay limitado lamang sa mga bagay na may kaugnayan sa kanilang opisyal na tungkulin.

    Paghimay sa Kaso

    Nagsimula ang kaso nang ireklamo ni Atty. Benito B. Nate si Judge Contreras sa tatlong insidente:

    • Pag-notaryo ng administratibong reklamo na inihanda ng kanyang ama.
    • Pag-certify ng dokumento bilang tunay na kopya ng orihinal na reklamo sa paggawa.
    • Paglitaw bilang abogado ng kanyang ama sa IBP nang walang pahintulot ng Korte Suprema.

    Inamin ni Judge Contreras ang lahat ng alegasyon, ngunit iginiit niya na ang kanyang mga aksyon ay pinahihintulutan sa ilalim ng Manual for Clerks of Court. Ayon sa kanya, bilang notaryo publiko ex officio, awtorisado siyang mag-administer ng panunumpa at mag-notaryo ng mga dokumento basta’t hindi ito pribadong dokumento. Sa kaso ng kanyang paglitaw bilang abogado ng kanyang ama, sinabi niya na humingi siya ng pahintulot sa Korte Suprema.

    Ayon sa Korte Suprema:

    “To repeat, the notarization of documents that have no relation to the performance of their official functions is now considered to be beyond the scope of their authority as notaries public ex officio.”

    “For clerks of court, a failsafe guideline for determining the coverage of their authority as ex officio notaries public is to refer to the functions and duties of their position as outlined in the 2002 Revised Manual for Clerks of Court.”

    Napagdesisyunan ng Korte Suprema na si Judge Contreras ay nagkasala sa hindi awtorisadong pag-notaryo ng mga dokumento na walang kaugnayan sa kanyang tungkulin bilang Clerk of Court.

    Praktikal na Implikasyon

    Ang desisyong ito ay nagbibigay diin sa limitasyon ng kapangyarihan ng mga notaryo publiko ex officio. Hindi sila maaaring mag-notaryo ng mga dokumento na walang kaugnayan sa kanilang opisyal na tungkulin. Ito ay upang maiwasan ang pag-abuso sa kapangyarihan at protektahan ang integridad ng opisina ng notaryo publiko.

    Key Lessons:

    • Ang mga Clerk ng Hukuman bilang notaryo publiko ex officio ay limitado lamang sa pag-notaryo ng mga dokumento na may kaugnayan sa kanilang opisyal na tungkulin.
    • Mahalaga na sumangguni sa 2002 Revised Manual for Clerks of Court upang malaman ang sakop ng kanilang kapangyarihan.
    • Ang paglabag sa limitasyon na ito ay maaaring magresulta sa administratibong pananagutan.

    Mga Madalas Itanong (Frequently Asked Questions)

    1. Ano ang notaryo publiko ex officio?

    Ito ay isang opisyal ng gobyerno na may kapangyarihang mag-notaryo dahil sa kanyang posisyon, tulad ng Clerk ng Hukuman.

    2. Ano ang mga dokumentong maaaring i-notaryo ng Clerk ng Hukuman?

    Tanging mga dokumento na may kaugnayan sa kanilang opisyal na tungkulin.

    3. Ano ang mangyayari kung lumabag ang Clerk ng Hukuman sa limitasyon ng kanyang kapangyarihan?

    Maaari siyang maharap sa administratibong pananagutan, tulad ng reprimand o suspensyon.

    4. Maaari bang lumitaw ang Clerk ng Hukuman bilang abogado ng kanyang kapamilya?

    Oo, ngunit kailangan niya ng pahintulot mula sa Korte Suprema at hindi dapat makagambala sa kanyang opisyal na tungkulin.

    5. Saan maaaring sumangguni ang Clerk ng Hukuman upang malaman ang sakop ng kanyang kapangyarihan?

    Sa 2002 Revised Manual for Clerks of Court.

    Eksperto ang ASG Law sa mga usaping administratibo at pananagutan ng mga opisyal ng gobyerno. Kung mayroon kang katanungan o nangangailangan ng konsultasyon, huwag mag-atubiling makipag-ugnayan sa amin sa hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming website dito para sa karagdagang impormasyon. Kaya naming tulungan kayong malaman ang inyong mga karapatan at responsibilidad.

  • Limitasyon sa Notaryo Publiko Ex Officio ng mga Huwes sa Pilipinas: Pagtalakay sa Kaso ni Simon v. Aragon

    Hanggang Saan ang Kapangyarihan ng Huwes Bilang Notaryo Publiko Ex Officio?

    n

    [ A.M. No. MTJ-05-1576 (OCA-IPI No. 02-1323-MTJ), February 03, 2005 ]

    nn

    Ang pangangailangan para sa serbisyo ng notaryo publiko ay madalas na lumalabas sa iba’t ibang transaksyon, mula sa pagpapatotoo ng mga dokumento hanggang sa pagpapatibay ng mga kontrata. Ngunit alam mo ba na hindi lahat ng nanunungkulan sa pamahalaan ay awtorisadong magsagawa nito? Ang kasong Victorino Simon v. Judge Alipio M. Aragon ay nagbibigay linaw sa limitasyon ng kapangyarihan ng mga huwes bilang notaryo publiko ex officio, at kung kailan sila maaaring managot sa paglampas sa kanilang awtoridad.

    nn

    Sa kasong ito, inireklamo si Judge Alipio M. Aragon dahil sa pag-notaryo ng mga pribadong dokumento na walang kinalaman sa kanyang tungkulin bilang huwes. Ang sentro ng usapin ay kung lumabag ba si Judge Aragon sa mga panuntunan hinggil sa pagganap ng mga huwes bilang notaryo publiko ex officio, at kung ano ang mga implikasyon nito sa kanyang panunungkulan.

    nn

    Ang Legal na Batayan ng Notaryo Publiko Ex Officio para sa mga Huwes

    n

    Ang kapangyarihan ng mga huwes ng Municipal Trial Court (MTC) at Municipal Circuit Trial Court (MCTC) na gumanap bilang notaryo publiko ex officio ay nagmula sa Seksiyon 76 ng Republic Act No. 296, o ang Judiciary Act of 1948, at Seksiyon 242 ng Revised Administrative Code. Ang konsepto ng “ex officio” ay nangangahulugan na ang isang tao ay humahawak ng isang posisyon dahil sa kanyang pagiging opisyal sa ibang kapasidad. Sa kontekstong ito, ang mga huwes ay pinapayagang mag-notaryo dahil sa kanilang posisyon bilang hukom, ngunit may limitasyon ito.

    nn

    Nilinaw ng Korte Suprema sa Circular No. 1-90 ang saklaw ng kapangyarihang ito. Ayon sa circular na ito:

    nn

    “MTC and MCTC judges may act as Notaries Public ex officio in the notarization of documents connected only with the exercise of their official functions and duties. They may not, as Notaries Public ex officio, undertake the preparation and acknowledgment of private documents, contracts and other acts of conveyances which bear no direct relation to the performance of their functions as judges.”

    nn

    Ibig sabihin, ang mga huwes ay maaari lamang mag-notaryo ng mga dokumento na may direktang kaugnayan sa kanilang opisyal na tungkulin bilang huwes. Hindi sila pinapayagang mag-notaryo ng mga pribadong dokumento tulad ng deeds of sale, affidavits, at iba pang kontrata na walang koneksyon sa kanilang pagiging hukom. Gayunpaman, mayroong eksepsiyon.

    nn

    Dahil sa realidad na maraming munisipalidad sa Pilipinas ang walang abogado o notaryo publiko, pinayagan ng Korte Suprema ang mga huwes sa mga lugar na ito na gumanap bilang notaryo publiko ex officio para sa mas malawak na saklaw. Ngunit may dalawang kondisyon:

    nn

      n

    1. Ang lahat ng bayarin sa notaryo ay dapat mapunta sa gobyerno at ibigay sa municipal treasurer.
    2. n

    3. Dapat maglagay ng sertipikasyon sa dokumentong notarisado na nagpapatunay na walang abogado o notaryo publiko sa munisipalidad o circuit na iyon.
    4. n

    nn

    Kung wala ang dalawang kondisyon na ito, ang pag-notaryo ng huwes sa pribadong dokumento ay labag sa panuntunan.

    nn

    Ang Reklamo Laban kay Judge Aragon at ang Pasiya ng Korte Suprema

    n

    Si Victorino Simon ay naghain ng reklamo laban kay Judge Aragon dahil umano sa ilegal na pag-notaryo ng mga pribadong dokumento. Ayon kay Simon, si Judge Aragon ay nag-notaryo ng iba’t ibang pribadong dokumento mula 1986 hanggang 2000, at karamihan sa mga dokumentong ito ay walang sertipikasyon na nagpapatunay na walang ibang notaryo publiko sa San Pablo, Isabela.

    nn

    Depensa ni Judge Aragon, ginawa niya lamang ito dahil walang abogado o notaryo publiko sa San Pablo mula 1983 hanggang 1992. Sinabi rin niya na nang malaman niya ang Circular No. 1-90 noong 1993, agad siyang tumigil sa pag-notaryo ng mga pribadong dokumento. Idinagdag pa niya na hindi siya nakinabang sa pag-notaryo dahil ang mga bayarin ay ibinabayad sa Municipal Treasurer.

    nn

    Ang kaso ay iniimbestigahan ni Judge Isaac R. De Alban ng Regional Trial Court. Natuklasan ni Judge Alban na si Judge Aragon ay lumabag nga sa Circular No. 1-90 dahil sa pag-notaryo ng mga pribadong dokumento na walang sertipikasyon. Gayunpaman, iminungkahi niya na ang Circular No. 1-90 ay dapat lamang ipatupad simula noong Pebrero 26, 1990, ang petsa ng promulgasyon nito.

    nn

    Sumang-ayon ang Office of the Court Administrator (OCA) sa findings ni Judge Alban. Sa pagrepaso ng Korte Suprema sa kaso, kinatigan nito ang rekomendasyon ng OCA.

    nn

    Binigyang-diin ng Korte Suprema ang nilalaman ng Circular No. 1-90, na malinaw na naglilimita sa kapangyarihan ng mga huwes bilang notaryo publiko ex officio. Ayon sa Korte:

    nn

    “MTC and MCTC judges may act as Notaries Public ex officio in the notarization of documents connected only with the exercise of their official functions and duties… They may not, as Notaries Public ex officio, undertake the preparation and acknowledgment of private documents, contracts and other acts of conveyances which bear no direct relation to the performance of their functions as judges.”

    nn

    Bagama’t kinilala ng Korte Suprema na hindi dapat managot si Judge Aragon para sa mga dokumentong notarisado bago ang Pebrero 26, 1990, natuklasan na mayroon siyang pitong (7) pribadong dokumento na notarisado pagkatapos ng petsang ito na walang kinakailangang sertipikasyon. Kabilang dito ang mga sumusunod na dokumento na may petsa pagkatapos ng Pebrero 26, 1990:

    nn

      n

    • Deed of Absolute Sale (Enero 28, 1991)
    • n

    • Affidavit of Extrajudicial Settlement (Marso 8, 1991)
    • n

    • Affidavit of Extrajudicial Settlement (Marso 25, 1991)
    • n

    • Extrajudicial Settlement of Estate and Sale (Mayo 21, 1991)
    • n

    • Affidavit (Pebrero 5, 1996)
    • n

    • Affidavit of Waiver of Rights (Pebrero 5, 1996)
    • n

    • Affidavit (Pebrero 2, 2000)
    • n

    nn

    Dahil dito, napatunayan ng Korte Suprema na lumampas si Judge Aragon sa kanyang awtoridad bilang notaryo publiko ex officio. Binanggit ng Korte ang kasong Doughlas v. Lopes, Jr. kung saan pinagmulta ang isang huwes ng P1,000.00 para sa katulad na paglabag. Dahil pitong beses lumabag si Judge Aragon, pinagmulta siya ng Korte Suprema ng pitong libong piso (P7,000.00).

    nn

    Praktikal na Implikasyon ng Kaso

    n

    Ang kasong Simon v. Aragon ay nagpapaalala sa lahat ng huwes, partikular na sa MTC at MCTC, na ang kanilang kapangyarihan bilang notaryo publiko ex officio ay limitado. Hindi nila maaaring gamitin ang posisyong ito para mag-notaryo ng mga pribadong dokumento na walang kaugnayan sa kanilang tungkulin, maliban na lamang kung may sertipikasyon na walang ibang notaryo publiko sa kanilang lugar at ang mga bayarin ay mapupunta sa gobyerno.

    nn

    Para sa publiko, mahalagang malaman na hindi lahat ng huwes ay awtorisadong mag-notaryo ng lahat ng uri ng dokumento. Kung kinakailangan ang serbisyo ng notaryo publiko para sa pribadong dokumento, mas mainam na humanap ng abogado na notaryo publiko o kaya ay siguraduhin na ang huwes na magno-notaryo ay sumusunod sa mga panuntunan ng Circular No. 1-90.

    nn

    Mga Mahalagang Aral

    n

      n

    • Ang mga huwes ng MTC at MCTC ay may limitadong kapangyarihan bilang notaryo publiko ex officio.
    • n

    • Maaari lamang silang mag-notaryo ng mga dokumento na may kaugnayan sa kanilang opisyal na tungkulin, maliban kung walang ibang notaryo publiko sa lugar at may sertipikasyon.
    • n

    • Ang paglabag sa Circular No. 1-90 ay maaaring magresulta sa disciplinary action laban sa huwes.
    • n

    • Ang publiko ay dapat maging maingat at alamin ang limitasyon ng kapangyarihan ng mga huwes bilang notaryo publiko ex officio.
    • n

    nn

    Mga Madalas Itanong (FAQ)

    nn

    Tanong 1: Maaari bang mag-notaryo ng Deed of Sale ang huwes?

    n

    Sagot: Hindi po, maliban na lamang kung ito ay konektado sa kanyang opisyal na tungkulin o kung walang ibang notaryo publiko sa lugar at may sertipikasyon na naaayon sa Circular No. 1-90.

    nn

    Tanong 2: Ano ang Circular No. 1-90?

    n

    Sagot: Ito ay isang circular ng Korte Suprema na naglilinaw sa limitasyon ng kapangyarihan ng mga huwes ng MTC at MCTC bilang notaryo publiko ex officio.

    nn

    Tanong 3: Ano ang ibig sabihin ng