Kategorya: Batas Notarial

  • Huwag Magnotaryo ng Dokumento Para sa Kamag-anak: Aral Mula sa Kaso ni Jandoquile v. Revilla

    Huwag Magnotaryo ng Dokumento Para sa Kamag-anak: Aral Mula sa Kaso ni Jandoquile v. Revilla

    A.C. No. 9514, April 10, 2013

    Madalas nating iniisip na ang pagiging notaryo publiko ay isang simpleng tungkulin lamang para sa isang abogado. Ngunit, may kaakibat itong responsibilidad at limitasyon, lalo na pagdating sa relasyon natin sa mga kliyente. Ang kaso ni Jandoquile v. Revilla ay isang paalala na hindi basta-basta ang tungkuling ito, at may malalim itong implikasyon sa ating propesyon bilang abogado.

    INTRODUKSYON

    Isipin mo na ikaw ay isang abogado at notaryo publiko. May lumapit sa iyo na kamag-anak ng iyong asawa para ipanotaryo ang isang dokumento. Sa kagustuhan mong makatulong, agad mo itong ginawa. Ngunit, tama ba ang ginawa mo? Ito ang sentro ng kaso ni Bernard N. Jandoquile laban kay Atty. Quirino P. Revilla, Jr. Si Atty. Revilla ay nireklamo dahil nagnotaryo siya ng complaint-affidavit ng mga kamag-anak ng kanyang asawa. Ang pangunahing tanong dito: Maaari bang magnotaryo ang isang abogado para sa kanyang kamag-anak?

    KONTEKSTONG LEGAL: DISQUALIFICATION RULES SA NOTARYAL

    Ayon sa 2004 Rules on Notarial Practice, partikular sa Section 3(c) ng Rule IV, may mga disqualification o mga dahilan kung bakit hindi maaaring gampanan ng isang notaryo publiko ang kanyang tungkulin. Malinaw na nakasaad dito na “A notary public is disqualified from performing a notarial act if he: … (c) is a spouse, common-law partner, ancestor, descendant, or relative by affinity or consanguinity of the principal within the fourth civil degree.” Sa madaling salita, kung ang taong lalapit sa iyo para magpanotaryo ay kamag-anak mo sa dugo o sa relasyon sa asawa hanggang ika-apat na civil degree, hindi mo dapat ito pagbigyan. Kasama na rito ang mga magulang, anak, kapatid, pinsan, tiyo/tiya, pamangkin, at mga kamag-anak ng asawa sa parehong antas.

    Ang layunin ng panuntunang ito ay para mapanatili ang integridad at impartiality ng notarial acts. Bilang notaryo publiko, dapat kang maging walang kinikilingan. Kung kamag-anak mo ang principal, maaaring magkaroon ng conflict of interest o pagdududa sa iyong impartiality.

    Bukod pa rito, tinalakay din sa kaso ang tungkol sa “jurat” at pagkilala sa identidad ng mga affiants. Ayon sa Section 6, Rule II ng 2004 Rules on Notarial Practice, ang “jurat” ay nangangailangan na ang isang indibidwal ay personal na humarap sa notaryo, nagpakita ng dokumento, at “is personally known to the notary public or identified by the notary public through competent evidence of identity.” Ibig sabihin, kung personal mong kilala ang taong nagpapanotaryo, hindi mo na kailangan humingi pa ng ID.

    PAGLALAHAD NG KASO: JANDOQUILE LABAN KAY REVILLA

    Si Bernard Jandoquile ay nagreklamo laban kay Atty. Quirino Revilla, Jr. dahil nagnotaryo ito ng complaint-affidavit na pinirmahan nina Heneraline Brosas, Herizalyn Brosas Pedrosa, at Elmer Alvarado. Si Heneraline Brosas ay kapatid ng asawa ni Atty. Revilla. Ayon kay Jandoquile, disqualified si Atty. Revilla na magnotaryo dahil kamag-anak niya ang principal. Dagdag pa rito, hindi raw humingi ng ID si Atty. Revilla sa mga affiants.

    Hindi itinanggi ni Atty. Revilla ang mga alegasyon. Aminado siya na nagnotaryo siya ng dokumento para sa mga kamag-anak ng kanyang asawa at hindi na rin siya humingi ng ID dahil personal niya silang kilala. Depensa niya, bilang abogado rin siya ng mga affiants, mas maituturing daw siyang abogado kaysa notaryo publiko sa pagkakataong iyon.

    Dahil walang pinagtatalunang facts, nagdesisyon ang Korte Suprema na resolbahin na agad ang kaso.

    Pangunahing Argumento ng Korte Suprema:

    • Paglabag sa Disqualification Rule: Nilabag ni Atty. Revilla ang Section 3(c), Rule IV ng 2004 Rules on Notarial Practice. Ayon sa Korte, “Given the clear provision of the disqualification rule, it behooved upon Atty. Revilla, Jr. to act with prudence and refuse notarizing the document.” Hindi katanggap-tanggap ang depensa ni Atty. Revilla na mas abogado siya kaysa notaryo publiko dahil malinaw na sa notarial certificate ay nakalagay ang kanyang pirma bilang notaryo publiko.
    • Humingi ba ng ID?: Hindi nagkamali si Atty. Revilla sa hindi paghingi ng ID dahil personal naman niya kilala ang mga affiants. Sang-ayon ang Korte Suprema sa depensang ito ni Atty. Revilla base sa Section 6, Rule II ng 2004 Rules on Notarial Practice. Gayunpaman, pinuna ng Korte na hindi isinama sa “jurat” na personal niyang kilala ang mga affiants. “But Atty. Revilla, Jr. is not without fault for failing to indicate such fact in the “jurat” of the complaint-affidavit. No statement was included therein that he knows the three affiants personally.”

    Bagama’t napatunayan ang paglabag ni Atty. Revilla, hindi siya sinuspinde o dinisbar. Ibinaba ng Korte Suprema ang kaparusahan sa reprimand at disqualification na maging notaryo publiko sa loob ng tatlong (3) buwan.

    Ayon sa Korte, hindi naman maituturing na deceit, malpractice, gross misconduct or gross immoral conduct ang paglabag ni Atty. Revilla na grounds para sa disbarment. Sinabi ng Korte na mas angkop ang mas magaang parusa para makamit ang layunin ng disciplinary proceedings, na hindi lamang para parusahan ang abogado kundi para protektahan din ang publiko.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON: ANO ANG ARAL DITO?

    Ang kasong ito ay nagtuturo sa atin ng ilang mahahalagang aral, lalo na sa mga abogado na notaryo publiko:

    • Maging Maingat sa Notarial Practice: Hindi dapat basta-bastahin ang tungkulin ng notaryo publiko. Kailangan pag-aralan at sundin ang mga panuntunan.
    • Disqualification Rules: Laging tandaan ang disqualification rules. Kung may pagdududa, mas mabuting huwag na lang magnotaryo, lalo na kung kamag-anak ang principal.
    • Jurat Requirements: Kung personal mong kilala ang affiant at hindi ka na humingi ng ID, siguraduhing isama ito sa “jurat”.
    • Kaparusahan sa Paglabag: Bagama’t hindi disbarment ang karaniwang parusa sa paglabag sa notarial rules, maaari pa rin itong magdulot ng reprimand, suspensyon mula sa notarial practice, o mas mabigat pa depende sa sitwasyon.

    MGA MAHAHALAGANG ARAL (KEY LESSONS)

    1. Iwasan ang Pagnotaryo para sa Kamag-anak: Para maiwasan ang conflict of interest at pagdududa sa impartiality, iwasan na magnotaryo ng dokumento para sa kamag-anak hanggang ika-apat na civil degree.
    2. Pag-aralan ang Notarial Rules: Regular na pag-aralan at i-update ang kaalaman sa 2004 Rules on Notarial Practice at iba pang kaugnay na batas.
    3. Konsultahin Kung May Duda: Kung hindi sigurado sa isang sitwasyon, mas mabuting kumonsulta sa ibang abogado o sa Integrated Bar of the Philippines (IBP) para sa gabay.

    FREQUENTLY ASKED QUESTIONS (FAQs)

    Tanong 1: Ano ang mangyayari kung hindi ko sinunod ang disqualification rules at nagnotaryo ako para sa kamag-anak?
    Sagot: Maaari kang makasuhan ng administratibo at mapatawan ng parusa tulad ng reprimand, suspensyon mula sa notarial practice, o kahit disbarment kung malala ang paglabag.

    Tanong 2: Paano kung hindi ko alam na kamag-anak ko pala ang principal?
    Sagot: Ang depensang “hindi ko alam” ay maaaring hindi katanggap-tanggap. Bilang notaryo publiko, inaasahan na magiging maingat ka at mag-verify ng relasyon sa principal kung may pagdududa.

    Tanong 3: Pwede ba akong magnotaryo kung waiver lang naman ang dokumento at walang conflict of interest?
    Sagot: Hindi pa rin pwede kung kamag-anak mo ang principal sa loob ng disqualification rules. Ang panuntunan ay malinaw at hindi nagbibigay ng exception base sa uri ng dokumento.

    Tanong 4: Ano ang fourth civil degree of affinity?
    Sagot: Ito ay tumutukoy sa relasyon sa pamamagitan ng kasal. Kasama rito ang mga kapatid ng asawa (sister-in-law), asawa ng kapatid (brother-in-law), lolo at lola ng asawa, apo ng asawa, tiyo at tiya ng asawa, pamangkin ng asawa, at pinsan ng asawa.

    Tanong 5: Kung reprimand lang ang parusa, ibig bang sabihin ay okay lang lumabag sa notarial rules?
    Sagot: Hindi. Kahit reprimand lang ang parusa sa kasong ito, hindi ibig sabihin na okay lang lumabag. Ang paglabag sa notarial rules ay paglabag din sa ethical standards ng abogado at maaaring magdulot ng mas mabigat na parusa sa ibang pagkakataon.

    May katanungan ka pa ba tungkol sa notarial practice o ethical responsibilities ng isang abogado? Huwag mag-atubiling kumonsulta sa mga eksperto. Ang ASG Law ay may mga abogado na dalubhasa sa ethical and disciplinary proceedings. Para sa konsultasyon, makipag-ugnayan sa amin sa hello@asglawpartners.com o mag-book ng appointment dito.



    Source: Supreme Court E-Library
    This page was dynamically generated
    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Limitasyon sa Notaryo Publiko Ex Officio ng mga Huwes sa Pilipinas: Pagtalakay sa Kaso ni Simon v. Aragon

    Hanggang Saan ang Kapangyarihan ng Huwes Bilang Notaryo Publiko Ex Officio?

    n

    [ A.M. No. MTJ-05-1576 (OCA-IPI No. 02-1323-MTJ), February 03, 2005 ]

    nn

    Ang pangangailangan para sa serbisyo ng notaryo publiko ay madalas na lumalabas sa iba’t ibang transaksyon, mula sa pagpapatotoo ng mga dokumento hanggang sa pagpapatibay ng mga kontrata. Ngunit alam mo ba na hindi lahat ng nanunungkulan sa pamahalaan ay awtorisadong magsagawa nito? Ang kasong Victorino Simon v. Judge Alipio M. Aragon ay nagbibigay linaw sa limitasyon ng kapangyarihan ng mga huwes bilang notaryo publiko ex officio, at kung kailan sila maaaring managot sa paglampas sa kanilang awtoridad.

    nn

    Sa kasong ito, inireklamo si Judge Alipio M. Aragon dahil sa pag-notaryo ng mga pribadong dokumento na walang kinalaman sa kanyang tungkulin bilang huwes. Ang sentro ng usapin ay kung lumabag ba si Judge Aragon sa mga panuntunan hinggil sa pagganap ng mga huwes bilang notaryo publiko ex officio, at kung ano ang mga implikasyon nito sa kanyang panunungkulan.

    nn

    Ang Legal na Batayan ng Notaryo Publiko Ex Officio para sa mga Huwes

    n

    Ang kapangyarihan ng mga huwes ng Municipal Trial Court (MTC) at Municipal Circuit Trial Court (MCTC) na gumanap bilang notaryo publiko ex officio ay nagmula sa Seksiyon 76 ng Republic Act No. 296, o ang Judiciary Act of 1948, at Seksiyon 242 ng Revised Administrative Code. Ang konsepto ng “ex officio” ay nangangahulugan na ang isang tao ay humahawak ng isang posisyon dahil sa kanyang pagiging opisyal sa ibang kapasidad. Sa kontekstong ito, ang mga huwes ay pinapayagang mag-notaryo dahil sa kanilang posisyon bilang hukom, ngunit may limitasyon ito.

    nn

    Nilinaw ng Korte Suprema sa Circular No. 1-90 ang saklaw ng kapangyarihang ito. Ayon sa circular na ito:

    nn

    “MTC and MCTC judges may act as Notaries Public ex officio in the notarization of documents connected only with the exercise of their official functions and duties. They may not, as Notaries Public ex officio, undertake the preparation and acknowledgment of private documents, contracts and other acts of conveyances which bear no direct relation to the performance of their functions as judges.”

    nn

    Ibig sabihin, ang mga huwes ay maaari lamang mag-notaryo ng mga dokumento na may direktang kaugnayan sa kanilang opisyal na tungkulin bilang huwes. Hindi sila pinapayagang mag-notaryo ng mga pribadong dokumento tulad ng deeds of sale, affidavits, at iba pang kontrata na walang koneksyon sa kanilang pagiging hukom. Gayunpaman, mayroong eksepsiyon.

    nn

    Dahil sa realidad na maraming munisipalidad sa Pilipinas ang walang abogado o notaryo publiko, pinayagan ng Korte Suprema ang mga huwes sa mga lugar na ito na gumanap bilang notaryo publiko ex officio para sa mas malawak na saklaw. Ngunit may dalawang kondisyon:

    nn

      n

    1. Ang lahat ng bayarin sa notaryo ay dapat mapunta sa gobyerno at ibigay sa municipal treasurer.
    2. n

    3. Dapat maglagay ng sertipikasyon sa dokumentong notarisado na nagpapatunay na walang abogado o notaryo publiko sa munisipalidad o circuit na iyon.
    4. n

    nn

    Kung wala ang dalawang kondisyon na ito, ang pag-notaryo ng huwes sa pribadong dokumento ay labag sa panuntunan.

    nn

    Ang Reklamo Laban kay Judge Aragon at ang Pasiya ng Korte Suprema

    n

    Si Victorino Simon ay naghain ng reklamo laban kay Judge Aragon dahil umano sa ilegal na pag-notaryo ng mga pribadong dokumento. Ayon kay Simon, si Judge Aragon ay nag-notaryo ng iba’t ibang pribadong dokumento mula 1986 hanggang 2000, at karamihan sa mga dokumentong ito ay walang sertipikasyon na nagpapatunay na walang ibang notaryo publiko sa San Pablo, Isabela.

    nn

    Depensa ni Judge Aragon, ginawa niya lamang ito dahil walang abogado o notaryo publiko sa San Pablo mula 1983 hanggang 1992. Sinabi rin niya na nang malaman niya ang Circular No. 1-90 noong 1993, agad siyang tumigil sa pag-notaryo ng mga pribadong dokumento. Idinagdag pa niya na hindi siya nakinabang sa pag-notaryo dahil ang mga bayarin ay ibinabayad sa Municipal Treasurer.

    nn

    Ang kaso ay iniimbestigahan ni Judge Isaac R. De Alban ng Regional Trial Court. Natuklasan ni Judge Alban na si Judge Aragon ay lumabag nga sa Circular No. 1-90 dahil sa pag-notaryo ng mga pribadong dokumento na walang sertipikasyon. Gayunpaman, iminungkahi niya na ang Circular No. 1-90 ay dapat lamang ipatupad simula noong Pebrero 26, 1990, ang petsa ng promulgasyon nito.

    nn

    Sumang-ayon ang Office of the Court Administrator (OCA) sa findings ni Judge Alban. Sa pagrepaso ng Korte Suprema sa kaso, kinatigan nito ang rekomendasyon ng OCA.

    nn

    Binigyang-diin ng Korte Suprema ang nilalaman ng Circular No. 1-90, na malinaw na naglilimita sa kapangyarihan ng mga huwes bilang notaryo publiko ex officio. Ayon sa Korte:

    nn

    “MTC and MCTC judges may act as Notaries Public ex officio in the notarization of documents connected only with the exercise of their official functions and duties… They may not, as Notaries Public ex officio, undertake the preparation and acknowledgment of private documents, contracts and other acts of conveyances which bear no direct relation to the performance of their functions as judges.”

    nn

    Bagama’t kinilala ng Korte Suprema na hindi dapat managot si Judge Aragon para sa mga dokumentong notarisado bago ang Pebrero 26, 1990, natuklasan na mayroon siyang pitong (7) pribadong dokumento na notarisado pagkatapos ng petsang ito na walang kinakailangang sertipikasyon. Kabilang dito ang mga sumusunod na dokumento na may petsa pagkatapos ng Pebrero 26, 1990:

    nn

      n

    • Deed of Absolute Sale (Enero 28, 1991)
    • n

    • Affidavit of Extrajudicial Settlement (Marso 8, 1991)
    • n

    • Affidavit of Extrajudicial Settlement (Marso 25, 1991)
    • n

    • Extrajudicial Settlement of Estate and Sale (Mayo 21, 1991)
    • n

    • Affidavit (Pebrero 5, 1996)
    • n

    • Affidavit of Waiver of Rights (Pebrero 5, 1996)
    • n

    • Affidavit (Pebrero 2, 2000)
    • n

    nn

    Dahil dito, napatunayan ng Korte Suprema na lumampas si Judge Aragon sa kanyang awtoridad bilang notaryo publiko ex officio. Binanggit ng Korte ang kasong Doughlas v. Lopes, Jr. kung saan pinagmulta ang isang huwes ng P1,000.00 para sa katulad na paglabag. Dahil pitong beses lumabag si Judge Aragon, pinagmulta siya ng Korte Suprema ng pitong libong piso (P7,000.00).

    nn

    Praktikal na Implikasyon ng Kaso

    n

    Ang kasong Simon v. Aragon ay nagpapaalala sa lahat ng huwes, partikular na sa MTC at MCTC, na ang kanilang kapangyarihan bilang notaryo publiko ex officio ay limitado. Hindi nila maaaring gamitin ang posisyong ito para mag-notaryo ng mga pribadong dokumento na walang kaugnayan sa kanilang tungkulin, maliban na lamang kung may sertipikasyon na walang ibang notaryo publiko sa kanilang lugar at ang mga bayarin ay mapupunta sa gobyerno.

    nn

    Para sa publiko, mahalagang malaman na hindi lahat ng huwes ay awtorisadong mag-notaryo ng lahat ng uri ng dokumento. Kung kinakailangan ang serbisyo ng notaryo publiko para sa pribadong dokumento, mas mainam na humanap ng abogado na notaryo publiko o kaya ay siguraduhin na ang huwes na magno-notaryo ay sumusunod sa mga panuntunan ng Circular No. 1-90.

    nn

    Mga Mahalagang Aral

    n

      n

    • Ang mga huwes ng MTC at MCTC ay may limitadong kapangyarihan bilang notaryo publiko ex officio.
    • n

    • Maaari lamang silang mag-notaryo ng mga dokumento na may kaugnayan sa kanilang opisyal na tungkulin, maliban kung walang ibang notaryo publiko sa lugar at may sertipikasyon.
    • n

    • Ang paglabag sa Circular No. 1-90 ay maaaring magresulta sa disciplinary action laban sa huwes.
    • n

    • Ang publiko ay dapat maging maingat at alamin ang limitasyon ng kapangyarihan ng mga huwes bilang notaryo publiko ex officio.
    • n

    nn

    Mga Madalas Itanong (FAQ)

    nn

    Tanong 1: Maaari bang mag-notaryo ng Deed of Sale ang huwes?

    n

    Sagot: Hindi po, maliban na lamang kung ito ay konektado sa kanyang opisyal na tungkulin o kung walang ibang notaryo publiko sa lugar at may sertipikasyon na naaayon sa Circular No. 1-90.

    nn

    Tanong 2: Ano ang Circular No. 1-90?

    n

    Sagot: Ito ay isang circular ng Korte Suprema na naglilinaw sa limitasyon ng kapangyarihan ng mga huwes ng MTC at MCTC bilang notaryo publiko ex officio.

    nn

    Tanong 3: Ano ang ibig sabihin ng