Tag: Notaryo Publiko

  • Pananagutan ng Notaryo Publiko sa Pagpapabaya: Isang Gabay

    Ang Pagpapabaya ng Notaryo Publiko ay May Kaakibat na Pananagutan

    A.C. No. 8103, December 03, 2014

    Ang pagiging isang notaryo publiko ay hindi lamang isang karangalan, kundi isang malaking responsibilidad. Kapag ang isang notaryo publiko ay nagpabaya sa kanyang tungkulin, maaaring magkaroon ito ng malawakang epekto sa mga taong umaasa sa kanyang serbisyo at sa integridad ng sistema ng hustisya. Ito ang aral na itinuturo ng kasong ito, kung saan ang isang abogadong notaryo publiko ay naparusahan dahil sa kapabayaan.

    Introduksyon

    Isipin na ikaw ay bumibili ng lupa. Ikaw ay nagbayad na at gusto mong masigurado na ang iyong pagmamay-ari ay protektado ng batas. Kaya, kailangan mong ipa-notaryo ang deed of sale. Ngunit paano kung ang notaryo publiko ay wala pala sa bansa noong panahong iyon? Paano kung ang kanyang sekretarya lamang ang nag-notaryo ng dokumento? Ito ang sitwasyon sa kasong Atty. Aurelio C. Angeles, Jr. vs. Atty. Renato C. Bagay, kung saan ang kapabayaan ng isang notaryo publiko ay nagdulot ng problema sa maraming indibidwal.

    Sa kasong ito, ang abogadong si Renato C. Bagay ay inireklamo dahil sa pagpapatotoo ng kanyang sekretarya sa labing-walong (18) dokumento habang siya ay nasa Mexico. Ang isyu ay kung ang pagpapabaya ni Atty. Bagay ay may kaakibat na pananagutan.

    Legal na Konteksto

    Ang tungkulin ng isang notaryo publiko ay napakahalaga sa ating sistema ng batas. Sila ang nagpapatunay na ang mga dokumento ay tunay at legal. Ang kanilang pirma at selyo ay nagbibigay ng bigat at kredibilidad sa mga dokumento. Kaya naman, ang mga notaryo publiko ay dapat na maging maingat at responsable sa kanilang tungkulin.

    Ayon sa 2004 Rules on Notarial Practice, ang isang “Notary Public” ay isang taong binigyan ng komisyon upang magsagawa ng mga opisyal na gawain sa ilalim ng mga panuntunang ito. Malinaw na hindi kasama ang sekretarya ng isang notaryo publiko sa mga binigyan ng komisyon na magsagawa ng opisyal na gawain ng isang notaryo publiko.

    Ang Canon 9 ng Code of Professional Responsibility (CPR) ay nag-uutos sa mga abogado na huwag direktang o indirektang tumulong sa hindi awtorisadong pagsasagawa ng batas. Ang Canon 7 naman ay nagdidirekta sa bawat abogado na panatilihin sa lahat ng oras ang integridad at dignidad ng propesyon ng abogasya.

    Halimbawa, kung ang isang notaryo publiko ay nag-iwan ng kanyang selyo at rehistro sa kanyang sekretarya, at pinayagan niya itong mag-notaryo ng mga dokumento sa kanyang pangalan, siya ay lumalabag sa mga panuntunang ito.

    Paghimay sa Kaso

    Nagsimula ang kaso nang magsumite si Atty. Aurelio C. Angeles, Jr., Provincial Legal Officer ng Bataan, ng liham kay Hon. Remigio M. Escalada, Jr., Executive Judge ng Regional Trial Court ng Bataan, laban kay Atty. Renato C. Bagay. Ayon kay Atty. Angeles, Jr., si Atty. Bagay ay nag-notaryo ng 18 dokumento noong siya ay nasa ibang bansa.

    Narito ang mga dokumentong pinag-uusapan:

    • Deed of Donation
    • Deed of Absolute Sale
    • Extra Judicial Settlement of Estate with Waiver of Rights

    Nalaman ng Provincial Legal Office na ang mga dokumentong ito ay pinatotoo habang si Atty. Bagay ay nasa Mexico, dumadalo sa isang Prayer and Life Workshop. Nakalakip sa liham ang mga affidavit ng mga taong nagpa-notaryo ng mga dokumento, na nagsasabing hindi nila nakita si Atty. Bagay na pumirma sa mga dokumento.

    Sinabi ni Atty. Bagay na hindi niya alam na ang kanyang sekretarya ay nag-notaryo ng mga dokumento sa kanyang pangalan habang siya ay wala sa bansa. Sinabi rin niya na tinanggal na niya sa trabaho ang kanyang sekretarya.

    Ayon sa Korte Suprema:

    “Respondent cannot take refuge in his claim that it was his secretary’s act which he did not authorize. He is responsible for the acts of the secretary which he employed.”

    Dagdag pa ng Korte:

    “A person who is commissioned as a notary public takes full responsibility for all the entries in his notarial register. He cannot relieve himself of this responsibility by passing the buck to his secretary.”

    Matapos ang imbestigasyon, napatunayan na nagkasala si Atty. Bagay ng kapabayaan. Ang kanyang notarial commission ay kinansela, at siya ay diskwalipikado na maging notaryo publiko sa loob ng dalawang (2) taon. Dagdag pa rito, siya ay sinuspinde sa pagsasagawa ng abogasya sa loob ng tatlong (3) buwan.

    Ang mga sumusunod ay ang naging proseso ng kaso:

    1. Pagsumite ng liham ni Atty. Angeles, Jr.
    2. Pag-endorso ng Executive Judge sa IBP.
    3. Imbestigasyon ng IBP.
    4. Pagsusumite ng komento ni Atty. Bagay.
    5. Pagpapasya ng Korte Suprema.

    Praktikal na Implikasyon

    Ang desisyon sa kasong ito ay nagpapaalala sa lahat ng notaryo publiko na sila ay may malaking responsibilidad sa kanilang tungkulin. Dapat silang maging maingat at responsable sa lahat ng oras. Hindi nila maaaring ipasa ang kanilang responsibilidad sa iba, kahit na sa kanilang mga sekretarya.

    Kung ikaw ay isang notaryo publiko, siguraduhin na ikaw ay laging naroroon kapag pinapatotoo ang mga dokumento. Huwag hayaan ang iyong sekretarya o sinuman na mag-notaryo ng mga dokumento sa iyong pangalan. Ingatan ang iyong selyo at rehistro. Kung ikaw ay magbabakasyon, siguraduhin na mayroon kang pahintulot mula sa korte.

    Kung ikaw naman ay isang kliyente, siguraduhin na ang notaryo publiko na iyong pinupuntahan ay lehitimo at may pahintulot na mag-notaryo ng mga dokumento. Suriin ang kanyang ID at komisyon. Kung mayroon kang pagdududa, maaari kang magtanong sa Integrated Bar of the Philippines (IBP).

    Mga Pangunahing Aral

    • Ang notaryo publiko ay responsable sa lahat ng kanyang ginagawa.
    • Hindi maaaring ipasa ng notaryo publiko ang kanyang responsibilidad sa iba.
    • Dapat maging maingat at responsable ang notaryo publiko sa lahat ng oras.

    Mga Madalas Itanong (FAQ)

    1. Ano ang notaryo publiko?

    Ang notaryo publiko ay isang taong binigyan ng pahintulot ng gobyerno na magpatotoo ng mga dokumento.

    2. Ano ang mga tungkulin ng notaryo publiko?

    Kabilang sa mga tungkulin ng notaryo publiko ang pagpapatotoo ng mga dokumento, pagkuha ng mga panunumpa, at pagbibigay ng mga sertipikasyon.

    3. Ano ang mangyayari kung ang notaryo publiko ay nagpabaya sa kanyang tungkulin?

    Kung ang notaryo publiko ay nagpabaya sa kanyang tungkulin, maaari siyang maparusahan ng korte. Maaari siyang tanggalan ng kanyang komisyon, suspindihin sa pagsasagawa ng abogasya, o pagmultahin.

    4. Paano ko malalaman kung ang isang notaryo publiko ay lehitimo?

    Maaari mong suriin ang ID at komisyon ng notaryo publiko. Maaari ka ring magtanong sa Integrated Bar of the Philippines (IBP).

    5. Ano ang dapat kong gawin kung sa tingin ko ay nagpabaya ang isang notaryo publiko sa kanyang tungkulin?

    Maaari kang magsumite ng reklamo sa Integrated Bar of the Philippines (IBP) o sa korte.

    Eksperto ang ASG Law sa mga usaping may kaugnayan sa notaryo publiko. Kung kailangan mo ng legal na tulong, huwag mag-atubiling makipag-ugnayan sa amin sa pamamagitan ng email sa hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming website dito. Handa kaming tumulong sa iyo!

  • Huwag Isawalang-Bahala ang Panunumpa: Mga Dapat Tandaan sa Notarisasyon Ayon sa Kaso Gaddi vs. Velasco

    Mahalaga ang Personal na Pagharap at Wastong Identipikasyon sa Notarisasyon

    G.R. No. 57508 (A.C. No. 8637), Setyembre 15, 2014

    INTRODUKSYON

    Sa Pilipinas, ang notarisasyon ay isang mahalagang proseso upang gawing legal at mapagkakatiwalaan ang isang dokumento. Isipin na lamang kung gaano kahalaga na mapatunayan na ikaw talaga ang pumirma sa isang dokumento, lalo na kung ito ay gagamitin sa korte o iba pang legal na transaksyon. Ngunit paano kung ang isang notaryo publiko ay hindi sumusunod sa tamang proseso? Ito ang sentro ng kaso ni Imelda Cato Gaddi laban kay Atty. Lope M. Velasco. Ang kasong ito ay nagpapaalala sa ating lahat, lalo na sa mga abogado at notaryo publiko, na ang notarisasyon ay hindi lamang basta pormalidad, kundi isang seryosong responsibilidad na may kaakibat na pananagutan.

    KONTEKSTONG LEGAL

    Ang kasong ito ay umiikot sa 2004 Rules on Notarial Practice at sa Code of Professional Responsibility para sa mga abogado. Ayon sa Rule IV, Section 2(b) ng 2004 Rules on Notarial Practice, malinaw na nakasaad na hindi dapat notarisahan ng isang notaryo publiko ang isang dokumento maliban kung ang lumagda ay personal na humarap sa kanya sa oras ng notarisasyon at personal niyang kilala o napatunayan ang pagkakakilanlan sa pamamagitan ng competent evidence of identity. Sinasabi rin sa Rule VI, Section 3(a) na sa oras ng notarisasyon, dapat pumirma o maglagay ng thumbmark ang lumagda sa notarial register ng notaryo publiko.

    Ang mga patakarang ito ay mahalaga upang matiyak ang integridad ng proseso ng notarisasyon. Ang personal na pagharap ay nagbibigay-daan sa notaryo na makumpirma na ang lumagda ay talaga ngang ang taong nagpapanggap na siya, at kusang-loob niyang pinirmahan ang dokumento. Kung walang personal na pagharap, maaaring magkaroon ng pandaraya o pagpilit sa pagpirma, na maaaring magdulot ng malaking problema sa hinaharap.

    Bukod pa rito, ang Code of Professional Responsibility ay nagtatakda ng mataas na pamantayan ng pag-uugali para sa mga abogado. Ang Canon 1 ay nagsasaad na dapat itaguyod ng isang abogado ang Konstitusyon, sundin ang mga batas ng bansa, at itaguyod ang paggalang sa batas at legal na proseso. Ang Rule 1.01 naman ay nagbabawal sa mga abogado na makisali sa ilegal, hindi tapat, imoral, o mapanlinlang na pag-uugali. Ang paglabag sa Rules on Notarial Practice ay maaaring ituring na paglabag din sa Code of Professional Responsibility, dahil ito ay sumasalamin sa kawalan ng propesyonalismo at integridad ng isang abogado.

    Halimbawa, sa pang-araw-araw na buhay, kung ikaw ay bibili ng lupa, mahalaga na ang Deed of Sale ay notarisado. Tinitiyak nito na ang nagbebenta ay tunay na may-ari ng lupa at kusang-loob niyang ibinebenta ito sa iyo. Kung ang notarisasyon ay ginawa nang hindi wasto, maaaring lumabas sa kalaunan na peke pala ang pirma o napilitan lamang ang nagbebenta, na maaaring maging sanhi ng pagkawala mo ng lupa at pera.

    PAGSUSURI SA KASO

    Si Imelda Cato Gaddi, Operations and Accounting Manager ng Bert Lozada Swimming School (BLSS), ay nagbukas ng sangay ng BLSS sa Solano, Nueva Vizcaya. Ngunit, kinomplain siya ni Angelo Lozada, Chief Operations Officer ng BLSS, dahil hindi raw niya pinahintulutan ang sangay na ito. Dahil dito, inaresto ang mga swimming instructor ng BLSS sa Solano.

    Nang malaman ni Gaddi ang pag-aresto, nagmakaawa siya sa asawa ni Angelo at sa BLSS Programs Manager na payagan siyang umalis ng opisina sa Manila para pumunta sa Nueva Vizcaya. Sa halip, pinilit siyang gumawa ng sulat-kamay na pag-amin na walang pahintulot ang BLSS sa Solano at hindi siya maaaring umalis hangga’t hindi niya ito ginagawa. Napilitan si Gaddi na sumulat at nakalabas ng opisina bago mag-1:00 ng hapon.

    Nalaman ni Gaddi na ginamit ni Angelo ang kanyang sulat-kamay na pag-amin laban sa kanya sa isang reklamo, at ito ay notarisado ni Atty. Velasco. Nagreklamo si Gaddi laban kay Atty. Velasco dahil umano sa paglabag sa 2004 Rules on Notarial Practice, partikular ang Rule IV, Section 2(b) at Rule VI, Section 3. Iginiit ni Gaddi na hindi siya personal na humarap kay Atty. Velasco para notarisahan ang kanyang sulat-kamay, hindi siya pumayag sa notarisasyon, at hindi niya personal na kilala si Atty. Velasco.

    Depensa naman ni Atty. Velasco, personal na humarap si Gaddi sa kanyang notarial office sa Makati City noong Abril 22, 2010 at nagpakita ng BLSS ID at TIN ID bilang pagkakakilanlan. Sinabi niyang sinunod niya ang lahat ng patakaran sa notarisasyon at ang reklamo ni Gaddi ang notarisado umano ng pekeng notaryo publiko.

    Ang Korte Suprema, sa pagsusuri ng kaso, ay pinanigan ang findings ng Integrated Bar of the Philippines (IBP) na nag-imbestiga sa kaso. Binigyang-diin ng Korte Suprema ang ilang mahahalagang punto:

    • Hindi kumpleto ang notarial certificate. Nakasaad sa notarial certificate ni Atty. Velasco na “AFFIANT EXHIBITING TO ME HIS/HER C.T.C. NO.__________ISSUED AT/ON___________.” Ang mga blangkong espasyo ay nagpapakita na hindi sinigurado ni Atty. Velasco ang pagkakakilanlan ni Gaddi.
    • Hindi napatunayan ni Atty. Velasco ang personal na pagharap ni Gaddi. Hindi rin nagpakita si Atty. Velasco ng kanyang notarial register upang patunayan na naitala niya ang notarisasyon, na lalong nagpapahina sa kanyang depensa. “It is presumed that evidence willfully suppressed would be adverse if produced.”

    Ayon sa Korte Suprema, “The unfilled spaces clearly establish that Velasco had been remiss in his duty of ascertaining the identity of the signatory to the document. Velasco did not comply with the most basic function that a notary public must do, that is, to require the presence of Gaddi… Furthermore, Velasco affixed his signature in an incomplete notarial certificate.”

    Dahil dito, napatunayan ng Korte Suprema na nagkasala si Atty. Velasco sa paglabag sa 2004 Rules on Notarial Practice at sa Code of Professional Responsibility.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON

    Ang kasong Gaddi vs. Velasco ay nagbibigay ng malinaw na babala sa lahat ng notaryo publiko. Hindi dapat isawalang-bahala ang proseso ng notarisasyon. Ang personal na pagharap at wastong pagkakakilanlan ay hindi lamang basta pormalidad, kundi mga pangunahing rekisito upang matiyak ang legalidad at integridad ng isang dokumento.

    Ang kapabayaan sa pagtupad ng tungkulin bilang notaryo publiko ay may malaking kaakibat na parusa. Sa kasong ito, sinuspinde si Atty. Velasco sa pagsasagawa ng abogasya sa loob ng isang taon, kinansela ang kanyang notarial commission, at pinagbawalan siyang ma-commission muli bilang notaryo publiko sa loob ng dalawang taon. Mas mabigat pa ang parusa kumpara sa rekomendasyon ng IBP, na nagpapakita ng seryosong pananaw ng Korte Suprema sa mga paglabag sa Rules on Notarial Practice.

    Mahahalagang Leksyon:

    • Personal na Pagharap ay Mahalaga: Hindi maaaring notarisahan ang dokumento kung hindi personal na humarap ang lumagda sa notaryo publiko.
    • Wastong Identipikasyon: Dapat tiyakin ng notaryo publiko ang pagkakakilanlan ng lumagda sa pamamagitan ng competent evidence of identity.
    • Kumpletong Notarial Certificate: Huwag pirmahan ang notarial certificate kung hindi kumpleto ang impormasyon, lalo na ang patunay ng pagkakakilanlan.
    • Pananagutan: Ang paglabag sa Rules on Notarial Practice ay may kaakibat na disciplinary actions, kabilang ang suspensyon o revocation ng notarial commission, at maging suspensyon sa pag-aabogado.

    MGA KARANIWANG TANONG (FAQs)

    Tanong 1: Ano ang competent evidence of identity na tinatanggap para sa notarisasyon?

    Sagot: Ayon sa 2004 Rules on Notarial Practice, ang competent evidence of identity ay kinabibilangan ng kahit alin sa mga sumusunod: pasaporte, lisensya sa pagmamaneho, Professional Regulation Commission (PRC) ID, Social Security System (SSS) card, Government Service Insurance System (GSIS) e-card, voter’s ID, at iba pang ID na inisyu ng gobyerno ng Pilipinas, ahensya nito, o instrumentalidad, kabilang ang government-owned and controlled corporations (GOCCs), na may larawan at pirma ng may-ari.

    Tanong 2: Maaari bang magpa-notaryo kahit hindi ko personal na kilala ang notaryo publiko?

    Sagot: Oo, maaari. Hindi kailangang personal mong kilala ang notaryo publiko, basta’t personal kang humarap sa kanya at magpakita ng competent evidence of identity.

    Tanong 3: Ano ang mangyayari kung ang notaryo publiko ay hindi sumunod sa tamang proseso ng notarisasyon?

    Sagot: Maaaring maharap sa disciplinary actions ang notaryo publiko, tulad ng suspensyon o revocation ng kanyang notarial commission, at posibleng suspensyon din sa pag-aabogado, depende sa bigat ng paglabag.

    Tanong 4: Importanteng dokumento ang ipa-notaryo ko, paano ko masisiguro na tama ang proseso?

    Sagot: Siguraduhin na personal kang humarap sa notaryo publiko. Magdala ng valid ID. Basahin nang mabuti ang notarial certificate bago pumirma. Kung may duda, magtanong sa notaryo publiko tungkol sa proseso.

    Tanong 5: May remedyo ba kung nagkaroon ng problema dahil sa maling notarisasyon?

    Sagot: Maaaring magsampa ng reklamo administratibo laban sa notaryo publiko sa Korte Suprema. Kung may naloko o napinsala dahil sa maling notarisasyon, maaaring magsampa rin ng kasong sibil o kriminal laban sa notaryo publiko at sa iba pang sangkot.

    Para sa mas kumplikadong usaping legal ukol sa notarisasyon at iba pang serbisyong legal, huwag mag-atubiling kumonsulta sa mga eksperto. Ang ASG Law ay may mga abogado na bihasa sa ganitong mga usapin at handang tumulong sa iyo. Makipag-ugnayan sa amin sa pamamagitan ng email sa hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming contact page dito.



    Source: Supreme Court E-Library
    This page was dynamically generated
    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Huwag Pababayaan ang Personal na Pagharap: Mahalagang Aral sa Notarisasyon Mula sa Kaso ng Mahilum v. Lezama

    Ang Personal na Pagharap sa Notarisasyon: Hindi Laging Pwede ang Palusot

    A.C. No. 10450, July 30, 2014

    INTRODUKSYON

    Sa pang-araw-araw na buhay, madalas nating naririnig ang salitang ‘notaryo.’ Mula sa pagpapatunay ng pirma sa mga dokumento hanggang sa paggawa ng mga Affidavit, mahalaga ang papel ng isang notaryo publiko. Ngunit gaano nga ba kahalaga ang personal na pagharap sa harap ng isang notaryo? Isang kaso sa Korte Suprema, ang Mahilum v. Lezama, ang nagbibigay linaw sa kahalagahan nito at sa mga posibleng kahihinatnan kapag ito ay binalewala.

    Sa kasong ito, inireklamo si Atty. Samuel SM. Lezama, isang notaryo publiko, dahil sa pag-notaryo ng isang ‘Deed of Donation’ kahit hindi personal na humarap sa kanya ang isa sa mga nagpirma. Ang reklamo ay inihain ni Emerita B. Mahilum, na nagsasabing ang kanyang dating asawa at anak ay nagpirma sa dokumento, ngunit ang kanyang anak ay nasa Amerika noong petsa ng notarisasyon. Ang sentrong tanong dito: Maaari bang ma-notaryo ang isang dokumento kahit hindi personal na humarap ang lahat ng partido?

    LEGAL NA KONTEKSTO

    Upang lubos na maintindihan ang kasong ito, mahalagang alamin ang legal na batayan kung bakit kailangan ang personal na pagharap sa notarisasyon. Sa Pilipinas, ang notarisasyon ay pinamamahalaan ng Notarial Law at ng 2004 Rules on Notarial Practice. Ayon sa Section 1(a) ng Public Act No. 2103, o ang Notarial Law:

    Sec. 1. (a) The acknowledgement shall be before a notary public or an officer duly authorized by law of the country to take acknowledgements of instruments or documents in the place where the act is done.  The notary public or the officer taking the acknowledgement shall certify that the person acknowledging the instrument or document is known to him and that he is the same person who executed it, acknowledged that the same is his free act and deed.  The certificate shall be made under the official seal, if he is required by law to keep a seal, and if not, his certificate shall so state.

    Ito ay nangangahulugan na dapat personal na humarap ang nagpapatunay sa dokumento sa harap ng notaryo publiko. Dagdag pa rito, ayon sa Section 2(b) ng Rule IV ng 2004 Rules on Notarial Practice, hindi dapat magsagawa ng notarisasyon ang isang notaryo publiko maliban kung ang nagpapatunay ay:

    (1) in his presence at the time of the notarization; and (2) personally known to him or otherwise identified by him through competent evidence of identity as defined by these Rules.

    Ang layunin ng personal na pagharap ay upang matiyak ng notaryo publiko na ang mga taong humaharap sa kanya ay tunay na sila ang mga taong nakapirma sa dokumento at malaya nilang ginawa at pinirmahan ito. Sa madaling salita, ito ay isang proteksyon laban sa pandaraya at pagpapalsipika ng mga dokumento. Kapag ang isang pribadong dokumento ay na-notaryo, ito ay nagiging dokumentong publiko at madali nang tanggapin sa korte bilang ebidensya nang hindi na kailangan pang patunayan ang pagiging tunay nito.

    PAGLALAHAD NG KASO

    Sa kaso ng Mahilum v. Lezama, si Emerita B. Mahilum ay naghain ng reklamo laban kay Atty. Samuel SM. Lezama dahil sa pag-notaryo nito ng isang ‘Deed of Donation.’ Ayon kay Mahilum, noong May 24, 2006, na-notaryo ni Atty. Lezama ang ‘Deed of Donation’ na pinirmahan ng kanyang dating asawa na si Rodolfo Mahilum bilang donor at ng kanilang anak na si Jennifer Mahilum-Sorenson bilang donee. Ang dokumento ay may kinalaman sa parte ni Rodolfo sa isang lupa sa Bacolod City.

    Ang problema, ayon kay Emerita, ay nasa Amerika ang kanyang anak na si Jennifer noong petsang iyon at maging noong Pebrero 7, 2006, ang petsa na nakalagay sa dokumento. Ipinakita ni Emerita ang sertipikasyon mula sa Bureau of Immigration na nagpapatunay na walang record ng pagdating ni Jennifer sa Pilipinas noong 2006.

    Depensa naman ni Atty. Lezama, personal umanong humarap sa kanya si Jennifer kasama ang kanyang ama na si Rodolfo. Kilala niya umano si Rodolfo at walang dahilan para magduda nang ipakilala nito ang kanyang anak na galing pa umano sa Amerika.

    Ngunit sa imbestigasyon ng Integrated Bar of the Philippines (IBP), lumabas na hindi nakapagpakita ng ebidensya si Atty. Lezama na nagpapatunay na nasa Pilipinas si Jennifer noong 2006. Sa kabilang banda, matibay ang ebidensya ni Emerita mula sa Bureau of Immigration. Dahil dito, nirekomenda ng IBP na suspindihin ang notarial commission ni Atty. Lezama ng dalawang taon.

    Umapela si Atty. Lezama sa Korte Suprema, ngunit kinatigan ng Korte Suprema ang desisyon ng IBP. Ayon sa Korte Suprema:

    Certainly, the conclusive import of the contents of such certification cannot be overcome by the respondent’s mere counter-allegations unsupported by any corroborative proof.

    Idinagdag pa ng Korte Suprema na hindi lamang kapabayaan ang ginawa ni Atty. Lezama, kundi sadyang pagbalewala sa Rules on Notarial Practice at Notarial Law:

    Contrary to the IBP’s findings that such failure was due to carelessness, the Court finds and so holds that the respondent deliberately disregarded the Rules on Notarial Practice and the Notarial Law.

    Dahil dito, pinatawan ng Korte Suprema si Atty. Lezama ng parusa na revocation ng kanyang notarial commission at disqualification na ma-commission bilang notaryo publiko sa loob ng isang taon.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON

    Ang kasong Mahilum v. Lezama ay nagpapaalala sa lahat ng notaryo publiko at sa publiko tungkol sa kahalagahan ng personal na pagharap sa notarisasyon. Narito ang ilang praktikal na implikasyon at aral mula sa kasong ito:

    • Para sa mga Notaryo Publiko: Mahigpit na sundin ang Rules on Notarial Practice at Notarial Law. Siguraduhing personal na humaharap ang lahat ng nagpapatunay sa dokumento at patunayan ang kanilang pagkakakilanlan gamit ang mga valid ID. Huwag magpapadala sa tiwala o pagkakaibigan. Ang pagbalewala sa mga patakaran ay may malaking kahihinatnan.
    • Para sa Publiko: Kapag nagpapa-notaryo ng dokumento, siguraduhing personal na humarap sa notaryo publiko. Ito ay para sa inyong proteksyon at upang maiwasan ang problema sa hinaharap. Kung hindi personal na humarap ang isang partido, maaaring maging kwestiyonable ang legalidad ng dokumento.
    • Dokumentong Publiko: Tandaan na kapag na-notaryo ang isang dokumento, ito ay nagiging dokumentong publiko. Pinagkakatiwalaan ng korte at ng publiko ang mga dokumentong notaryado. Kaya naman, mahalaga na tama at legal ang proseso ng notarisasyon.

    SUSING ARAL:

    • Personal na Pagharap ay Mahalaga: Hindi dapat basta-basta balewalain ang requirement ng personal na pagharap sa notarisasyon. Ito ay mahalaga para sa legalidad at integridad ng dokumento.
    • Proteksyon Laban sa Pandaraya: Ang personal na pagharap ay proteksyon laban sa pandaraya at pagpapalsipika. Tinitiyak nito na ang mga taong nakapirma sa dokumento ay tunay na sila at malaya nilang ginawa ito.
    • Pananagutan ng Notaryo Publiko: Malaki ang pananagutan ng notaryo publiko. Dapat nilang sundin ang mga patakaran at siguraduhing legal ang kanilang ginagawa. Ang pagbalewala dito ay may kaakibat na parusa.

    MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)

    Tanong 1: Ano ang mangyayari kung hindi ako personal na makaharap sa notaryo publiko?
    Sagot: Kung hindi ka personal na makaharap, maaaring hindi ma-notaryo ang iyong dokumento. Kung ma-notaryo man ito, maaaring maging kwestiyonable ang legalidad nito at hindi tanggapin sa korte.

    Tanong 2: Pwede bang magpadala na lang ako ng representative para magpa-notaryo?
    Sagot: Hindi. Kailangan personal na humarap ang mga taong nakapirma sa dokumento sa harap ng notaryo publiko.

    Tanong 3: Ano ang mga valid ID na tinatanggap para sa notarisasyon?
    Sagot: Kabilang sa mga competent evidence of identity ay ang valid Philippine passport, driver’s license, PRC ID, at iba pang government-issued IDs na may larawan at pirma.

    Tanong 4: Ano ang parusa sa notaryo publiko kung mapatunayang nagkamali siya sa notarisasyon?
    Sagot: Maaaring masuspinde o marevoke ang kanyang notarial commission. Maaari rin siyang mapatawan ng disciplinary action bilang abogado.

    Tanong 5: Paano kung nasa ibang bansa ako at kailangan kong magpa-notaryo ng dokumento na gagamitin sa Pilipinas?
    Sagot: Maaari kang magpa-notaryo sa Philippine Embassy o Consulate sa bansang kinaroroonan mo. Ang mga dokumentong notaryado sa embahada o konsulado ay valid din sa Pilipinas.

    Naranasan mo ba ang problemang ito o may katanungan ka tungkol sa notarisasyon? Huwag mag-atubiling kumonsulta sa ASG Law. Kami ay eksperto sa mga usaping legal tulad nito at handang tumulong sa iyo. Makipag-ugnayan sa amin ngayon para sa konsultasyon!

    Para sa inyong mga pangangailangan legal, maaari kayong magpadala ng email sa hello@asglawpartners.com o makipag-ugnayan dito.



    Source: Supreme Court E-Library
    This page was dynamically generated
    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Huwag Magpabaya sa Pananagutan Bilang Notaryo Publiko: Pagtalakay sa Kaso ng De Jesus v. Sanchez-Malit

    Mahalagang Tungkulin ng Notaryo Publiko: Paglabag ay May Kaparusahan

    G.R. No. 6470, Hulyo 8, 2014

    Naranasan mo na bang mag-notaryo ng dokumento? Madalas, iniisip natin na pormalidad lang ito. Pero sa likod ng simpleng pirma at selyo, may malalim na responsibilidad pala ang isang notaryo publiko. Ang kasong De Jesus v. Sanchez-Malit ay nagpapaalala sa atin kung gaano kahalaga ang tungkuling ito at ang mga posibleng kahihinatnan kapag ito ay binalewala.

    Sa kasong ito, inireklamo si Atty. Juvy Mell Sanchez-Malit dahil sa pag-notaryo ng iba’t ibang dokumento na nagdulot ng problema kay Mercedita De Jesus. Ang pinakamabigat na alegasyon ay ang pag-notaryo ni Atty. Sanchez-Malit ng isang Real Estate Mortgage kung saan pinabulaanan na si De Jesus ang may-ari ng isang pwesto sa palengke, kahit alam ni Atty. Sanchez-Malit na pag-aari ito ng gobyerno. Dahil dito, kinasuhan si De Jesus ng perjury.

    Ano nga ba ang responsibilidad ng isang notaryo publiko? Bakit mahalaga na tuparin nila ito? At ano ang mga aral na mapupulot natin sa kasong ito?

    Ang Legal na Batayan ng Tungkulin ng Notaryo Publiko


    Ang notaryo publiko ay isang abogado na binigyan ng kapangyarihan ng gobyerno na magpatunay sa mga dokumento. Ayon sa Korte Suprema, “Notarization is not an empty, meaningless routinary act, but one invested with substantive public interest. Notarization converts a private document into a public document, making it admissible in evidence without further proof of its authenticity.” Ibig sabihin, kapag ang isang dokumento ay notaryado, tinatanggap ito sa korte na parang totoo at walang duda. Malaki ang tiwala ng publiko sa mga dokumentong notaryado.

    Dahil sa bigat ng responsibilidad na ito, inaasahan na ang isang notaryo publiko ay kikilos nang may integridad at katapatan. Sila ay dapat sumunod sa Code of Professional Responsibility, lalo na ang Canon 1 na nagsasaad na ang abogado ay dapat “uphold the constitution, obey the laws of the land and promote respect for law and for legal processes.” Kasama rin dito ang Rule 1.01 na nagbabawal sa abogado na “engage in unlawful, dishonest, immoral or deceitful conduct” at Rule 10.01 na nagbabawal sa abogado na “do any falsehood, nor consent to the doing of any in Court.”

    Bukod pa rito, mayroon ding 2004 Rules on Notarial Practice na nagtatakda ng mga patakaran sa pag-notaryo. Ayon dito, dapat personal na humarap sa notaryo publiko ang mga taong pumipirma sa dokumento. Dapat tiyakin ng notaryo na sila nga ang mga taong nagpakilala at naiintindihan nila ang nilalaman ng dokumento bago ito notaryohan. Hindi dapat basta na lang pumirma ang notaryo nang hindi sinusunod ang mga patakarang ito.

    Ang Kwento ng Kaso: De Jesus laban kay Atty. Sanchez-Malit


    Nagsimula ang kaso nang maghain si Mercedita De Jesus ng reklamo laban kay Atty. Juvy Mell Sanchez-Malit sa Office of the Bar Confidant. Ayon kay De Jesus, noong Marso 1, 2002, nag-notaryo si Atty. Sanchez-Malit ng isang Real Estate Mortgage na nagsasabing siya ang may-ari ng pwesto sa palengke. Dahil dito, sinampahan siya ng kasong perjury at collection of sum of money.

    Bukod dito, inireklamo rin ni De Jesus ang dalawa pang kontrata na notaryado ni Atty. Sanchez-Malit. Una, isang lease agreement noong 1999 na walang pirma ng mga lessee. Pangalawa, isang sale agreement para sa CLOA property noong 1998 kung saan hindi siya nabalaan ni Atty. Sanchez-Malit na hindi pa niya pwedeng ibenta ang lupa dahil sakop pa ito ng period of prohibition.

    Bilang karagdagang ebidensya, nagsumite rin si De Jesus ng tatlong Special Powers of Attorney (SPA) at isang affidavit mula sa kanyang sekretarya. Ang mga SPA ay walang pirma ng mga principal at ang affidavit ay nagpapatunay sa mga alegasyon ni De Jesus.

    Nagpaliwanag naman si Atty. Sanchez-Malit. Ayon sa kanya, ang Real Estate Mortgage ay ginawa sa harap ni De Jesus at nabasa naman daw nito bago pumirma. Inamin niya na nakopya lang ito mula sa lumang file kaya naiwan ang “absolute and registered owner.” Para sa lease agreement, sinabi niya na pinalitan lang niya ang kopya ni De Jesus at umasa siya na pipirmahan ito ng mga lessee. Tungkol naman sa sale agreement ng CLOA property, sinabi niya na realty broker si De Jesus kaya alam na niya ang batas.

    Umakyat ang kaso sa Integrated Bar of the Philippines (IBP). Natuklasan ng IBP na nagkamali si Atty. Sanchez-Malit sa pag-notaryo ng Real Estate Mortgage at sa mga dokumentong walang pirma. Bagama’t pinaniwalaan nila ang paliwanag niya sa ibang alegasyon, nirekomenda pa rin ng IBP na suspendihin si Atty. Sanchez-Malit sa pagpa-practice ng abogasya ng isang taon at bawiin ang kanyang notarial commission.

    Umapela si Atty. Sanchez-Malit sa Korte Suprema. Pinag-aralan ng Korte Suprema ang kaso at sinang-ayunan ang IBP. Ayon sa Korte Suprema, “Where the notary public admittedly has personal knowledge of a false statement or information contained in the instrument to be notarized, yet proceeds to affix the notarial seal on it, the Court must not hesitate to discipline the notary public accordingly as the circumstances of the case may dictate.” Dahil alam ni Atty. Sanchez-Malit na hindi pag-aari ni De Jesus ang pwesto sa palengke pero notaryado pa rin niya ang dokumento, nagkasala siya.

    Binigyang-diin din ng Korte Suprema ang maraming pagkakataon na nag-notaryo si Atty. Sanchez-Malit ng mga dokumentong walang pirma. Ito ay malinaw na paglabag sa tungkulin ng isang notaryo publiko. Kaya naman, pinatawan ng Korte Suprema si Atty. Sanchez-Malit ng suspensyon sa pagpa-practice ng abogasya ng isang taon at perpetual disqualification na maging notaryo publiko muli.

    Praktikal na Aral Mula sa Kaso


    Ano ang mga praktikal na aral na mapupulot natin sa kasong De Jesus v. Sanchez-Malit?

    Para sa mga Notaryo Publiko:

    * Seryosohin ang tungkulin. Hindi basta pormalidad ang pag-notaryo. Malaki ang responsibilidad na kaakibat nito. Siguraduhing sinusunod ang lahat ng patakaran at batas.
    * Alamin ang katotohanan. Kung may duda sa nilalaman ng dokumento, huwag ituloy ang pag-notaryo. Magsagawa ng due diligence kung kinakailangan.
    * Huwag magpabaya. Siguraduhing kumpleto at pirmado ang dokumento bago notaryohan. Huwag magmadali at maging maingat.
    * Panindigan ang integridad. Huwag hayaang maimpluwensyahan ng kahit sino. Panatilihin ang katapatan at integridad bilang isang abogado at notaryo publiko.

    Para sa Publiko:

    * Maging mapanuri. Basahing mabuti ang dokumento bago pumirma at ipa-notaryo.
    * Pumili ng mapagkakatiwalaang notaryo. Siguraduhing kilala at may reputasyon ang notaryo publiko na pipiliin.
    * Ipaalam ang anomalya. Kung may kahina-hinalang gawain ang isang notaryo publiko, i-report ito sa kinauukulan.

    Susing Aral:

    * Ang pag-notaryo ay hindi basta pormalidad kundi isang mahalagang tungkulin na may kaakibat na responsibilidad.
    * Ang paglabag sa tungkulin bilang notaryo publiko ay may kaparusahan, mula suspensyon hanggang perpetual disqualification.
    * Mahalaga ang integridad, katapatan, at pagsunod sa batas para sa mga notaryo publiko.

    Mga Madalas Itanong (FAQ)


    1. Ano ang notaryo publiko?

    Ang notaryo publiko ay isang abogado na awtorisado ng gobyerno na magpatunay sa mga dokumento, kabilang ang mga pirma at acknowledgment.

    2. Bakit mahalaga ang pagpapa-notaryo ng dokumento?

    Ginagawa nitong public document ang isang pribadong dokumento, na nagbibigay dito ng bigat at pagiging tanggap sa korte nang walang dagdag na patunay.

    3. Ano ang mangyayari kung ang notaryo publiko ay nagkamali?

    Maaaring mapatawan ng disiplina ang notaryo publiko, tulad ng suspensyon o pagtanggal ng lisensya, depende sa bigat ng pagkakamali.

    4. Ano ang dapat gawin kung may reklamo laban sa isang notaryo publiko?

    Maaaring maghain ng reklamo sa Integrated Bar of the Philippines (IBP) o sa Korte Suprema.

    5. Paano pumili ng mapagkakatiwalaang notaryo publiko?

    Magtanong sa mga kakilala, maghanap online ng mga abogado na may magandang reputasyon, at siguraduhing lisensyado at aktibo ang kanilang notarial commission.

    Naging malinaw sa kasong De Jesus v. Sanchez-Malit ang kahalagahan ng responsibilidad ng isang notaryo publiko. Kung kailangan mo ng legal na payo o serbisyo kaugnay ng notarisasyon o iba pang usaping legal, ang ASG Law ay handang tumulong. Eksperto kami sa mga ganitong kaso at handa kaming magbigay ng konsultasyon. Makipag-ugnayan sa amin sa hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming contact page dito.

  • Huwag Magsinungaling sa Korte: Paglabag sa Sertipikasyon Laban sa Forum Shopping at Malpractice

    Magturo ng Aral ang Kasong Nazareno: Maging Tapat sa Sertipikasyon Laban sa Forum Shopping

    A.C. No. 6677, June 10, 2014

    INTRODUKSYON

    nn

    Sa mundo ng batas, ang katapatan ay pundasyon ng sistema ng hustisya. Kung mawala ang tiwala sa katotohanan, guguho ang buong sistema. Ang kaso ni Crisostomo v. Nazareno ay isang paalala sa mga abogado at litigante na ang pagsisinungaling, lalo na sa mga dokumentong isinusumite sa korte, ay mayroongMalaking at mabigat na kahihinatnan.

    nn

    Ang kasong ito ay nagsimula sa reklamong administratibo laban kay Atty. Philip Z. A. Nazareno dahil sa umano’y maling deklarasyon sa sertipikasyon laban sa forum shopping at malpractice bilang notaryo publiko. Ang mga nagrereklamo, mga bumili ng bahay sa isang subdivision, ay nagsampa ng kaso laban kay Atty. Nazareno matapos nilang matuklasan ang mga hindi pagkakapare-pareho sa mga sertipikasyon na isinumite niya sa korte para sa kanyang kliyente.

    nn

    Ang sentro ng kaso ay ang paglabag sa sertipikasyon laban sa forum shopping, isang mahalagang panuntunan upang maiwasan ang pagkalito at pag-aaksaya ng oras at resources ng korte. Ang tanong: Nilabag ba ni Atty. Nazareno ang panuntunang ito, at kung oo, ano ang nararapat na parusa?

    nn

    LEGAL NA KONTEKSTO: ANO ANG FORUM SHOPPING AT BAKIT ITO BAWAL?

    nn

    Ang forum shopping ay ang madalas na paghahanap ng isang partido ng iba’t ibang korte o tribunal upang makakuha ng paborableng desisyon. Ito ay parang paglalaro sa sistema, kung saan sinusubukan mong maghanap ng hukom o korte na sasang-ayon sa iyo, kahit na pareho lang ang isyu at mga katotohanan sa mga naunang kaso.

    nn

    Bawal ang forum shopping dahil:

    nn

      n

    • Nag-aaksaya ng oras at resources ng korte: Kapag maraming kaso na pare-pareho ang isyu, nagiging inefficient ang sistema ng hustisya.
    • n

    • Nagdudulot ng conflicting decisions: Posibleng magkaiba ang desisyon ng iba’t ibang korte sa parehong isyu, na nagdudulot ng kalituhan.
    • n

    • Hindi patas sa kabilang partido: Pinapahirapan nito ang kalaban dahil kailangan nilang harapin ang parehong kaso sa iba’t ibang lugar.
    • n

    nn

    Upang maiwasan ito, mayroong sertipikasyon laban sa forum shopping. Ayon sa Section 5, Rule 7 ng Rules of Court, kailangan magsumite ang partido ng isang sinumpaang salaysay na nagsasabi na wala silang ibang kaso na may parehong isyu sa ibang korte o tribunal. Ang mismong teksto ng panuntunan ay nagsasaad:

    nn

    Section 5. Certification against forum shopping. — The plaintiff or principal party shall certify under oath in the complaint or other initiatory pleading asserting a claim for relief, or in a sworn certification annexed thereto and simultaneously filed therewith: (a) that he has not theretofore commenced any action or filed any claim involving the same issues in any court, tribunal or quasi-judicial agency and, to the best of his knowledge, no such other action or claim is pending therein; (b) if there is such other pending action or claim, a complete statement of the present status thereof; and (c) if he should thereafter learn that the same or similar action or claim has been filed or is pending, he shall report that fact within five (5) days therefrom to the court wherein his aforesaid complaint or initiatory pleading has been filed.

    nn

    Malinaw na sinasabi ng panuntunan na dapat maging tapat ang partido sa kanilang sertipikasyon. Ang pagsisinungaling dito ay mayroong mabigat na parusa.

    nn

    PAGBUKLAS SA KASO: MGA PANGYAYARI AT DESISYON NG KORTE

    nn

    Nagsimula ang lahat nang bumili ang mga nagrereklamo ng mga bahay sa Patricia South Villa Subdivision mula sa Rudex International Development Corp. (Rudex). Dahil sa mga depekto sa mga bahay at sa subdivision mismo, nagdesisyon silang magsampa ng kaso para ipawalang-bisa ang kanilang kontrata sa Housing and Land Use Regulatory Board (HLURB).

    nn

    Si Atty. Nazareno ang abogado ng Rudex. Ipinagtanggol niya ang Rudex sa mga kasong isinampa ng mga nagrereklamo. Ngunit dito nagsimula ang problema.

    nn

    Kronolohiya ng mga Pangyayari:

    nn

      n

    • 2002-2003: Nagsampa ang mga nagrereklamo ng iba’t ibang kaso ng rescission laban sa Rudex sa HLURB. Si Atty. Nazareno ang abogado ng Rudex sa mga kasong ito.
    • n

    • Setyembre 9, 2002: Nagsampa ang Rudex, sa pamamagitan ni Atty. Nazareno, ng kasong ejectment laban sa mag-asawang Sioting (isa sa mga nagrereklamo) sa Municipal Trial Court (MTC).
    • n

    • Agosto 2003: Nagsampa ang Rudex ng petisyon para sa review sa HLURB, na kinukuwestiyon ang default judgments sa mga unang kaso ng rescission. Sa sertipikasyon laban sa forum shopping, hindi idineklara ang kasong ejectment sa MTC.
    • n

    • Enero 29, 2004: Muling nagsampa ang Rudex, sa pamamagitan ni Atty. Nazareno, ng kaso laban sa mag-asawang Sioting sa HLURB para sa rescission at ejectment. Sa sertipikasyon laban sa forum shopping, hindi rin idineklara ang kasong ejectment sa MTC at ang naunang kaso ng rescission ng mga Sioting sa HLURB. Si Atty. Nazareno mismo ang nag-notaryo ng sertipikasyon.
    • n

    • Abril 1, 2004: Nagsampa si Atty. Nazareno ng anim pang kaso ng rescission at ejectment laban sa iba pang nagrereklamo sa HLURB. Muli, sa sertipikasyon laban sa forum shopping, hindi idineklara ang mga naunang kaso ng rescission na isinampa mismo ng mga nagrereklamo.
    • n

    • Pebrero 21, 2005: Nagsampa ang mga nagrereklamo ng reklamong administratibo laban kay Atty. Nazareno.
    • n

    nn

    Natuklasan ng Korte Suprema na nagkasala si Atty. Nazareno. Ayon sa Korte, malinaw na nagsinungaling si Atty. Nazareno sa mga sertipikasyon laban sa forum shopping. Alam niya na may mga nakabinbing kaso na may parehong isyu, ngunit hindi niya ito idineklara.

    nn

    Sabi ng Korte:

    nn

    Owing to the evident similarity of the issues involved in each set of cases, Atty. Nazareno – as mandated by the Rules of Court and more pertinently, the canons of the Code – should have truthfully declared the existence of the pending related cases in the certifications against forum shopping attached to the pertinent pleadings.

    nn

    Hindi lang iyon, nagkasala rin si Atty. Nazareno bilang notaryo publiko. Ginawa niyang pareho ang document number para sa anim na sertipikasyon, na mali dahil dapat ay magkakaiba ang numero para sa bawat dokumento.

    nn

    Dahil dito, pinatawan ng Korte Suprema si Atty. Nazareno ng parusa:

    nn

      n

    • Suspension ng isang (1) taon mula sa practice of law.
    • n

    • Permanenteng diskwalipikasyon bilang notaryo publiko.
    • n

    • Pagbawi ng kanyang notarial commission.
    • n

    nn

    PRAKTICAL NA IMPLIKASYON: ANO ANG MAAARING MATUTUNAN DITO?

    nn

    Ang kasong Crisostomo v. Nazareno ay nagbibigay ng mahalagang aral para sa mga abogado, litigante, at sa publiko:

    nn

    Para sa mga Abogado:

    nn

      n

    • Maging Tapat: Ang katapatan ay higit sa lahat. Huwag magsinungaling o maglihim ng katotohanan sa korte. Ang sertipikasyon laban sa forum shopping ay hindi lang basta pormalidad; ito ay isang sinumpaang salaysay na dapat seryosohin.
    • n

    • Magpakadalubhasa: Alamin at sundin ang mga panuntunan ng batas, lalo na ang Rules of Court at ang Code of Professional Responsibility. Ang pagiging notaryo publiko ay may kaakibat na responsibilidad.
    • n

    • Iwasan ang Forum Shopping: Payuhan ang kliyente na huwag mag-forum shopping. Kung may mga kaso na magkakaugnay, idineklara ang lahat sa sertipikasyon.
    • n

    nn

    Para sa mga Litigante:

    nn

      n

    • Makipagtulungan sa Abogado: Maging tapat sa iyong abogado. Ibigay ang lahat ng impormasyon na kailangan para sa kaso, kasama na ang mga naunang kaso na may kaugnayan sa iyong problema.
    • n

    • Maging Maalam sa Proseso: Alamin ang tungkol sa forum shopping at sertipikasyon laban dito. Tanungin ang iyong abogado kung hindi mo maintindihan.
    • n

    • Huwag Pumayag sa Pagsisinungaling: Kung alam mong nagsisinungaling ang iyong abogado sa korte, huwag kang pumayag. Ipaalam ito sa kanya at kung kinakailangan, maghanap ng ibang abogado.
    • n

    nn

    SUSING ARAL:

    nn

      n

    • Ang pagsisinungaling sa sertipikasyon laban sa forum shopping ay may mabigat na parusa para sa abogado at sa kliyente.
    • n

    • Ang katapatan at integridad ay esensyal sa propesyon ng abogasya at sa sistema ng hustisya.
    • n

    • Ang pagiging notaryo publiko ay isang responsibilidad na hindi dapat minamaliit.
    • n

    nn

    MGA KARANIWANG TANONG (FREQUENTLY ASKED QUESTIONS)

    nn

    Tanong 1: Ano ang mangyayari kung hindi ako nag-sumite ng sertipikasyon laban sa forum shopping?

    n

    Sagot: Ang kaso mo ay maaaring ma-dismiss nang walang prejudice, ibig sabihin, maaari mo pa ring isampa ulit ang kaso. Ngunit mas mainam na sumunod sa panuntunan para hindi maantala ang iyong kaso.

    nn

    Tanong 2: Ano ang kaibahan ng

  • Huwag Pumirma Kahit Wala Ka Diyan: Ang Importansya ng Personal na Pagharap sa Notaryo

    Ang Personal na Pagharap sa Notaryo: Bakit Ito Mahalaga?

    A.C. No. 10185, March 12, 2014

    INTRODUKSYON

    Naranasan mo na bang mapahamak dahil sa isang dokumentong pinirmahan pero hindi mo lubos na naiintindihan? O di kaya’y nagtiwala ka sa isang abogado na akala mo’y alam ang tama, ngunit napunta ka pa rin sa problema? Sa kaso ni Licerio Dizon laban kay Atty. Marcelino Cabucana, Jr., ating matututunan ang mahalagang aral tungkol sa proseso ng notarisasyon at ang responsibilidad ng isang abogado bilang notaryo publiko. Isang simpleng pagkakamali sa notarisasyon ang maaaring magdulot ng malaking gulo at maging sanhi pa ng disciplinary action laban sa isang abogado. Ang kasong ito ay nagpapaalala sa ating lahat, abogado man o hindi, na ang personal na pagharap sa notaryo ay hindi lamang basta pormalidad, kundi isang mahalagang paniniguro para sa integridad at legalidad ng isang dokumento.

    Ang sentro ng kasong ito ay umiikot sa isang abogado na nasuspinde dahil sa pag-notaryo ng isang kasunduan kahit hindi personal na humarap sa kanya ang lahat ng partido. Ano nga ba ang implikasyon nito sa pang-araw-araw na buhay natin? Bakit kailangan nating seryosohin ang proseso ng notarisasyon? At ano ang mga dapat nating tandaan para maiwasan ang ganitong problema?

    KONTEKSTONG LEGAL

    Sa Pilipinas, ang proseso ng notarisasyon ay pinamamahalaan ng Notarial Law at ng Rules on Notarial Practice. Ang pangunahing layunin nito ay ang patotohanan ang mga dokumento at pigilan ang panloloko. Sa madaling salita, tinitiyak ng notaryo publiko na ang mga pumipirma sa dokumento ay siyang tunay na mga taong nagpapakilala, na sila ay pumirma nang malaya at kusang-loob, at nauunawaan nila ang nilalaman ng dokumento.

    Ayon sa Public Act No. 2103, o ang Notarial Law:

    “The acknowledgment shall be before a notary public or an officer duly authorized by law of the country to take acknowledgments of instruments or documents in the place where the act is done. The notary public or the officer taking the acknowledgment shall certify that the person acknowledging the instrument or document is known to him and that he is the same person who executed it, acknowledged that the same is his free act and deed. The certificate shall be made under the official seal, if he is required by law to keep a seal, and if not, his certificate shall so state.”

    Binibigyang-diin din ito sa Section 2(b) ng Rule IV ng 2004 Rules on Notarial Practice:

    “A person shall not perform a notarial act if the person involved as signatory to the instrument or document –
    (1) is not in the notary’s presence personally at the time of the notarization; and
    (2) is not personally known to the notary public or otherwise identified by the notary public through competent evidence of identity as defined by these Rules.”

    Ibig sabihin, napakahalaga na personal na humarap ang lahat ng partido sa notaryo publiko. Hindi sapat na basta pirmahan na lang ang dokumento at ipanotaryo sa ibang araw o sa ibang lugar. Ang personal na pagharap ay nagbibigay pagkakataon sa notaryo na makilala ang mga partido, matiyak ang kanilang pagkakakilanlan, at masiguro na naiintindihan nila ang kanilang pinipirmahan. Isipin na lamang kung gaano karaming problema ang maiiwasan kung susundin lamang ang simpleng panuntunang ito. Halimbawa, sa pagbili ng lupa, mahalagang personal na humarap ang nagbebenta at bumibili sa notaryo para matiyak na walang daya at ang transaksyon ay legal.

    PAGSUSURI NG KASO

    Ang kaso ay nagsimula noong 2004 nang ireklamo ni Licerio Dizon si Atty. Marcelino Cabucana, Jr. sa Integrated Bar of the Philippines (IBP). Ayon kay Dizon, isa siya sa mga gustong bumili ng lupa mula sa mga tagapagmana ni Florentino Callangan. May isang kaso sibil (Civil Case No. 1-689) na isinampa sa Municipal Trial Court in Cities (MTCC) Santiago City kung saan partido ang mga tagapagmana. Noong Nobyembre 6, 2003, isang compromise agreement ang ginawa at pinirmahan sa korte mismo, at ipinanotaryo kay Atty. Cabucana noong araw ding iyon.

    Ngunit, sa pagdinig noong Disyembre 11, 2003, sinabi ng mga pumirma sa kasunduan na pinirmahan nila ito sa korte, ngunit hindi sa harap ni Atty. Cabucana bilang notaryo publiko. Dahil dito, naantala ang resolusyon ng kaso at nagdulot umano ito ng perwisyo kay Dizon. Inireklamo ni Dizon si Atty. Cabucana sa paglabag sa Notarial Law at Code of Professional Responsibility, at sinabi rin niya na nagbanta pa umano sa kanya si Atty. Cabucana.

    Depensa naman ni Atty. Cabucana, ang reklamo ay ganti lamang dahil siya ang private prosecutor sa isang kasong kriminal laban kay Dizon. Dagdag pa niya, walang basehan ang reklamo dahil wala namang nalabag na karapatan si Dizon dahil “would-be buyer” lamang umano ito at hindi partido sa kasunduan.

    Matapos ang imbestigasyon, natuklasan ng IBP na lumabag nga si Atty. Cabucana sa Rule 1.01, Canon 1 ng Code of Professional Responsibility dahil ipinanotaryo niya ang kasunduan nang wala ang personal na pagharap ng lahat ng partido. Iminungkahi ng IBP na suspindihin si Atty. Cabucana bilang notaryo publiko sa loob ng dalawang taon at sa practice of law sa loob ng anim na buwan.

    Sa Resolution ng IBP Board of Governors, pinagtibay nila ang finding ng paglabag ngunit binago ang parusa at ginawang anim na buwang suspensyon bilang notaryo publiko lamang. Muling nagmosyon para sa rekonsiderasyon si Atty. Cabucana, at muling binago ng IBP ang parusa—ginawang isang buwang suspensyon sa practice of law at diskwalipikasyon na maitalaga muli bilang notaryo publiko sa loob ng isang taon.

    Hindi sumang-ayon ang Korte Suprema sa parusa ng IBP. Binigyang-diin ng Korte Suprema ang kahalagahan ng personal na pagharap sa notaryo publiko. Ayon sa Korte:

    “As a notary public, Atty. Cabucana should not notarize a document unless the person who signs it is the same person executing it and personally appearing before him to attest to the truth of its contents. This is to enable him to verify the genuineness of the signature of the acknowledging party and to ascertain that the document is the party’s free and voluntary act and deed.”

    Dahil dito, mas pinabigat ng Korte Suprema ang parusa. Sinuspinde nila si Atty. Cabucana sa practice of law ng tatlong (3) buwan, kinansela ang kanyang notarial commission, at pinagbawalan siyang ma-commission muli bilang notaryo publiko sa loob ng dalawang (2) taon. Binalaan din siya na mas mabigat na parusa ang ipapataw kung mauulit ang ganitong paglabag.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON

    Ang kasong ito ay nagtuturo sa atin ng ilang mahahalagang aral. Una, hindi dapat basta-bastahin ang proseso ng notarisasyon. Ito ay isang mahalagang legal na proseso na nagbibigay-proteksyon sa lahat ng partido na sangkot sa isang dokumento. Pangalawa, ang mga abogado na notaryo publiko ay may mas mataas na responsibilidad na sundin ang mga panuntunan ng notarisasyon. Hindi lamang sila abogado, kundi sila rin ay mga opisyal ng publiko na pinagkatiwalaang magpatunay sa mga dokumento.

    Para sa mga negosyante, property owners, at ordinaryong mamamayan, ang kasong ito ay nagpapaalala na dapat tayong maging maingat sa pagpili ng notaryo publiko at siguraduhing sinusunod ang tamang proseso. Huwag pumirma sa dokumento kung hindi ka personal na humaharap sa notaryo. Kung may alinlangan, mas mabuting magtanong o kumonsulta sa isang abogado.

    MGA MAHAHALAGANG ARAL:

    • Personal na Pagharap: Laging siguraduhin na personal kang humaharap sa notaryo publiko kasama ang lahat ng kinakailangang partido kapag nagpapnotaryo ng dokumento.
    • Due Diligence sa Notaryo: Pumili ng mapagkakatiwalaang notaryo publiko na sumusunod sa tamang proseso.
    • Proteksyon sa Sarili: Ang tamang notarisasyon ay proteksyon mo laban sa panloloko at legal na problema sa hinaharap.
    • Responsibilidad ng Abogado: Ang mga abogado na notaryo publiko ay may tungkuling panatilihin ang integridad ng proseso ng notarisasyon.

    MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)

    Tanong 1: Kailangan ba talaga na personal na humarap sa notaryo? Hindi ba pwedeng ipadala na lang ang dokumento?
    Sagot: Oo, kailangan personal na humarap. Hindi pwede ang ipadala na lang. Ang personal na pagharap ay mahalaga para matiyak ng notaryo ang pagkakakilanlan ng mga partido at ang kanilang kusang-loob na pagpirma.

    Tanong 2: Ano ang mangyayari kung hindi personal na humarap sa notaryo?
    Sagot: Ang dokumento ay maaaring mapawalang-bisa at hindi tanggapin sa korte. Bukod pa rito, ang notaryo publiko ay maaaring masuspinde o matanggal sa kanyang posisyon, tulad ng nangyari sa kasong ito.

    Tanong 3: Paano kung malayo ang notaryo? Pwede bang sa ibang lugar na lang magpanotaryo?
    Sagot: Mas mainam na humanap ng notaryo publiko na malapit sa lugar kung saan kayo magpipirmahan. Kung talagang malayo, maaaring mag-usap ang mga partido para maghanap ng notaryo na mas accessible sa lahat. Mahalaga pa rin ang personal na pagharap, kahit na medyo malayo ang notaryo.

    Tanong 4: Ano ang dapat kong dalhin kapag pupunta sa notaryo?
    Sagot: Magdala ng valid ID (tulad ng driver’s license, passport, o government-issued ID) para sa pagkakakilanlan. Dalhin din ang orihinal na dokumento na ipapanotaryo.

    Tanong 5: Magkano ang notaryo fee?
    Sagot: Ang notaryo fee ay depende sa uri ng dokumento at sa notaryo publiko. Mayroon ding prescribed fees na sinusunod, kaya mas mabuting itanong na rin sa notaryo bago magpanotaryo.

    Ang ASG Law ay may mga abogado na eksperto sa mga usaping notaryo at legal na dokumentasyon. Kung kailangan mo ng konsultasyon o tulong legal, huwag mag-atubiling makipag-ugnayan sa amin. Bisitahin ang aming website dito o mag-email sa amin sa hello@asglawpartners.com para sa inyong mga katanungan. Handa kaming tumulong sa inyo!



    Source: Supreme Court E-Library
    This page was dynamically generated
    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Tungkulin ng Notaryo Publiko: Pagpapatunay sa Pagkakakilanlan at Katotohanan ng mga Dokumento

    Mahalagang Tungkulin ng Notaryo Publiko: Pagpapatunay sa Pagkakakilanlan at Katotohanan ng mga Dokumento

    A.C. No. 8761, February 12, 2014

    Madalas nating naririnig ang tungkol sa mga kaso ng pag-aagawan sa lupa o ari-arian. Kadalasan, ang ugat ng mga problemang ito ay ang mga dokumentong hindi maayos na naiproseso o pinatunayan. Isang mahalagang proseso sa legalidad ng mga dokumento ay ang notarization. Ngunit, sapat na ba ang basta may pirma ng notaryo publiko para masiguro ang legalidad ng isang dokumento? Ang kasong Wilberto C. Talisic vs. Atty. Primo R. Rinen ay nagbibigay linaw sa kahalagahan ng tungkulin ng isang notaryo publiko at ang pananagutan nila sa kanilang pagkakamali.

    Sa kasong ito, sinampahan ng reklamo si Atty. Primo R. Rinen dahil sa umano’y pagpapalsipika ng isang Extra Judicial Partition with Sale. Ayon sa reklamo, pinahintulutan umano ni Atty. Rinen ang paglipat ng lupa sa mag-asawang Durante gamit ang isang dokumento na may pekeng pirma. Ang pangunahing tanong sa kasong ito ay: Nagawa ba ni Atty. Rinen ang kanyang tungkulin bilang isang notaryo publiko nang naaayon sa batas?

    Ang Legal na Batayan ng Tungkulin ng Notaryo Publiko

    Sa Pilipinas, ang tungkulin ng isang notaryo publiko ay hindi basta-basta. Sila ay binigyan ng kapangyarihan ng estado para patotohanan ang mga dokumento at iba pang legal na kasulatan. Ayon sa Korte Suprema, “faithful observance and utmost respect of the legal solemnity of the oath in an acknowledgment or jurat is sacrosanct.” Ibig sabihin, ang panunumpa at pagpapatotoo sa harap ng isang notaryo ay sagrado at dapat igalang.

    Ang notarization ay hindi lamang isang pormalidad. Kapag ang isang pribadong dokumento ay na-notaryo, ito ay nagiging public document. Ayon sa Korte Suprema sa kasong Tigno v. Spouses Aquino, “Notarization of a private document converts such document into a public one, and renders it admissible in court without further proof of its authenticity. Thus, notarization is not an empty routine; to the contrary, it engages public interest in a substantial degree x x x.” Dahil dito, mas madali itong gamitin bilang ebidensya sa korte at mas pinaniniwalaan ang nilalaman nito.

    Kung kaya, ang tungkulin ng isang notaryo publiko ay napakahalaga. Sila ay inaasahang maging maingat at responsable sa kanilang trabaho. Dapat nilang siguraduhin na ang mga taong humaharap sa kanila ay tunay na sila nga at malaya nilang ginagawa ang kanilang pinapirmahan. Ayon sa kasong Bautista v. Atty. Bernabe, “[a] notary public should not notarize a document unless the persons who signed the same are the very same persons who executed and personally appeared before him to attest to the contents and truth of what are stated therein. The presence of the parties to the deed will enable the notary public to verify the genuineness of the signature of the affiant.” Mahalaga ang personal na pagharap ng mga partido sa notaryo para matiyak ang kanilang pagkakakilanlan at kusang loob na paglagda.

    Ang Kwento ng Kasong Talisic vs. Rinen

    Nagsimula ang kaso nang ireklamo ni Wilberto C. Talisic si Atty. Primo R. Rinen. Ayon kay Wilberto, ang kanyang ina na si Aurora Corpuz ay namatay noong 1987 at nag-iwan ng lupa sa Infanta, Quezon. Pagkamatay ng kanyang ama noong 2000, nalaman ni Wilberto at ng kanyang mga kapatid na naipatransfer na pala ang lupa sa mag-asawang Durante noong 1994 sa pamamagitan ng isang Extra Judicial Partition with Sale.

    Naniniwala si Wilberto na peke ang pirma niya at ng kanyang mga kapatid sa dokumento. Napansin pa niya na mali ang spelling ng pangalan niya sa dokumento – “Wilfredo” imbes na “Wilberto”. Dahil dito, kinasuhan niya si Atty. Rinen na siyang nag-notaryo ng dokumento.

    Pagtanggol ni Atty. Rinen, sinabi niya na noong April 7, 1994 lamang niya nakilala ang mag-asawang Durante at ang mga Talisic. Sila umano ang lumapit sa kanya sa kanyang opisina sa Municipal Trial Court sa Real, Quezon para ipagawa at ipa-notaryo ang dokumento. Ayon pa kay Atty. Rinen, ang kanyang clerk of court ang gumawa ng dokumento at pinaharap lamang sa kanya ang mga partido para sa panunumpa. Nilagay pa niya sa dokumento na walang ibang notaryo publiko na available noon kaya siya ang nag-notaryo bilang ex-officio notary public.

    Umakyat ang kaso sa Integrated Bar of the Philippines (IBP) para sa imbestigasyon. Natuklasan ng IBP na inamin ni Atty. Rinen na sa kanyang opisina ginawa ang dokumento at sa harap niya ito pinatunayan. Bagama’t walang direktang ebidensya na siya mismo ang nagpalsipika, nakita ng IBP na nagpabaya si Atty. Rinen dahil hindi niya sinigurado ang pagkakakilanlan ng mga partido. Nakita rin ang mga inkonsistensya sa petsa ng dokumento – 1994 daw ginawa, 1995 na-notaryo, pero nakatala sa notarial book bilang Series of 1992.

    Inirekomenda ng IBP na kanselahin ang notarial commission ni Atty. Rinen at suspendihin siya sa notarial practice ng isang taon. Kinatigan ito ng Korte Suprema. Ayon sa Korte, “In the present case, Atty. Rinen did not deny his failure to personally verify the identity of all parties who purportedly signed the subject document and whom, as he claimed, appeared before him on April 7, 1994.” Dagdag pa ng Korte, “Clearly, there was a failure on the part of Atty. Rinen to exercise the due diligence that was required of him as a notary public ex-officio.”

    Praktikal na Aral mula sa Kaso

    Ang kasong Talisic vs. Rinen ay nagpapaalala sa atin ng ilang mahahalagang aral:

    * **Mahalaga ang Tungkulin ng Notaryo Publiko:** Hindi basta pirma lang ang notaryo. Sila ay may tungkuling siguraduhin ang legalidad at katotohanan ng mga dokumento. Ang kanilang pagkakamali ay maaaring magdulot ng malaking problema sa mga partido.
    * **Personal na Pagharap sa Notaryo:** Mahalaga na personal na humarap ang lahat ng partido sa notaryo publiko. Hindi sapat na ipagawa lang sa iba ang pag-notaryo. Dapat tiyakin ng notaryo na kilala niya ang mga humaharap sa kanya at kusang loob nilang pinirmahan ang dokumento.
    * **Pagpapatunay ng Pagkakakilanlan:** Dapat maging maingat ang notaryo sa pagpapatunay ng pagkakakilanlan ng mga partido. Hindi sapat ang basta tingin lang. Maaaring humingi ng ID o iba pang dokumento para masiguro na tama ang pagkakakilanlan.
    * **Pananagutan ng Notaryo:** May pananagutan ang notaryo publiko sa kanilang pagkakamali. Maaari silang masuspinde o tanggalan ng lisensya kung mapatunayang nagpabaya sila sa kanilang tungkulin.

    **Mahahalagang Aral:**

    * Pumili ng maingat at responsableng notaryo publiko.
    * Siguraduhing personal na humarap sa notaryo at dalhin ang mga kinakailangang dokumento para sa pagpapatunay ng pagkakakilanlan.
    * Basahing mabuti ang dokumento bago pirmahan sa harap ng notaryo.
    * Kung may duda sa legalidad ng dokumento, kumonsulta agad sa abogado.

    Mga Madalas Itanong (FAQs)

    **Tanong 1: Ano ang mangyayari kung ang dokumento ko ay na-notaryo ng isang notaryo na suspendido o walang lisensya?**

    **Sagot:** Maaaring kwestyunable ang legalidad ng dokumento. Hindi ito maituturing na public document at maaaring hindi tanggapin sa korte bilang ebidensya nang walang karagdagang patunay.

    **Tanong 2: Kailangan ba talaga na personal akong humarap sa notaryo? Hindi ba pwedeng ipadala ko na lang ang dokumento?**

    **Sagot:** Oo, kailangan ang personal na pagharap. Isa ito sa mga pangunahing tungkulin ng notaryo – ang patunayan na ang taong lumagda sa dokumento ay siya nga mismo at kusang loob niya itong ginawa.

    **Tanong 3: Ano ang dapat kong gawin kung sa tingin ko ay peke ang notaryo pirma sa dokumento ko?**

    **Sagot:** Maaari kang magsumite ng reklamo sa Integrated Bar of the Philippines (IBP) o sa korte. Maaari ring ipa-imbestigahan ang dokumento para malaman kung peke nga ang pirma ng notaryo.

    **Tanong 4: Magkano ang karaniwang notaryo fee?**

    **Sagot:** Ang notaryo fee ay depende sa uri ng dokumento at sa notaryo publiko. May mga guidelines ang IBP tungkol sa notaryo fees, ngunit maaaring magkaiba-iba pa rin ito.

    **Tanong 5: Paano ko masisiguro na lehitimo ang notaryo publiko na pupuntahan ko?**

    **Sagot:** Maaaring magtanong sa IBP o sa korte kung rehistrado at may lisensya ang isang notaryo publiko. Karaniwan din na may mga ID at certificate of commission na naka-display sa opisina ng notaryo.

    May katanungan ka pa ba tungkol sa notarization at tungkulin ng notaryo publiko? Ang ASG Law ay eksperto sa mga usaping legal tungkol sa dokumento at pagpapatunay nito. Huwag mag-atubiling kumonsulta sa amin. Magpadala ng email sa hello@asglawpartners.com o makipag-ugnayan dito para sa konsultasyon. Kami sa ASG Law ay handang tumulong sa iyo.

  • Personal na Pagharap sa Notaryo Publiko: Bakit Ito Mahalaga at Ano ang Pananagutan Kung Hindi Ito Sundin

    Personal na Pagharap sa Notaryo Publiko: Bakit Ito Mahalaga at Ano ang Pananagutan Kung Hindi Ito Sundin

    A.C. No. 4545, February 05, 2014 (Carlito Ang v. Atty. James Joseph Gupana)

    Ang kasong Carlito Ang v. Atty. James Joseph Gupana ay isang mahalagang paalala sa mga abogado at sa publiko tungkol sa seryosong responsibilidad ng isang notaryo publiko. Sa mundo ng batas, ang notarisasyon ay hindi lamang isang pormalidad; ito ay isang kritikal na proseso na nagbibigay bisa at kredibilidad sa mga dokumento. Kung walang wastong notarisasyon, maaaring mawalan ng saysay ang isang dokumento at magdulot ng problema sa mga partido na sangkot.

    Sa kasong ito, nasuspinde ang isang abogado dahil sa kapabayaan sa kanyang tungkulin bilang notaryo publiko. Ang pangunahing isyu? Hindi niya sinigurado na personal na humarap sa kanya ang taong lumagda sa isang Affidavit of Loss. Ngunit ano nga ba ang bigat ng pagkakamaling ito? At bakit kailangan ang personal na pagharap sa harap ng isang notaryo?

    Ang Legal na Batayan ng Notarisasyon at Personal na Pagharap

    Ang batayan ng ating batas ukol sa notarisasyon ay matatagpuan sa Public Act No. 2103, mas kilala bilang Notarial Law. Ayon sa Seksyon 1 nito, malinaw na nakasaad ang kahalagahan ng personal na pagharap sa notaryo. Basahin natin ang sipi:

    Sec. 1. x x x

    (a) Ang pagkilala ay dapat gawin sa harap ng isang notaryo publiko o isang opisyal na duly authorized ng batas ng bansa na kumuha ng mga pagkilala ng mga instrumento o dokumento sa lugar kung saan ginawa ang akto. Ang notaryo publiko o ang opisyal na kumukuha ng pagkilala ay dapat magpatunay na ang taong kumikilala sa instrumento o dokumento ay kilala niya at na siya ang parehong tao na lumagda nito, at kinilala na ang pareho ay kanyang malayang kalooban at gawa. Ang sertipiko ay dapat gawin sa ilalim ng kanyang opisyal na selyo, kung siya ay ayon sa batas na kinakailangang magpanatili ng isang selyo, at kung hindi, ang kanyang sertipiko ay dapat magsaad nito.

    Mula sa tekstong ito, hindi maikakaila na ang personal na pagharap ay isang sine qua non o esensyal na rekisito sa wastong notarisasyon. Ang layunin nito ay simple ngunit napakahalaga: upang matiyak ng notaryo publiko na ang taong humaharap ay siya nga ang taong lumagda sa dokumento, at boluntaryo niyang ginawa ito. Hindi ito basta seremonya lamang. Sa pamamagitan ng personal na pagharap, nagkakaroon ng katiyakan at integridad ang mga dokumento.

    Kung ating babalikan ang kasaysayan, ang konsepto ng notarisasyon ay nagmula pa sa Roman Law, kung saan ang mga notarius ay mga pampublikong tagasulat na nagtatala ng mga mahahalagang transaksyon. Sa paglipas ng panahon, umusbong ang tungkulin ng notaryo publiko bilang isang pinagkakatiwalaang opisyal na nagpapatunay sa mga dokumento. Sa ating sistema ng batas, ang isang dokumentong notarisado ay itinuturing na public document, na may mas mataas na bigat at kredibilidad kumpara sa isang pribadong dokumento lamang. Ito ang dahilan kung bakit napakahalaga na sundin ang tamang proseso ng notarisasyon.

    Ang Kwento ng Kasong Ang v. Gupana: Kapabayaan sa Tungkulin Bilang Notaryo

    Sa kasong Ang v. Gupana, si Carlito Ang ang nagreklamo laban kay Atty. James Joseph Gupana. Ayon kay Ang, inihanda at notarisado ni Atty. Gupana ang Affidavit of Loss at Deed of Absolute Sale na ginamit para ilipat ang titulo ng lupa. Ang problema, pinunto ni Ang na ang Deed of Absolute Sale ay tila antedated at peke ang pirma ni Candelaria Magpayo. Mas malala pa, ang Affidavit of Loss ay pinanotaryo umano noong 1994, ngunit patay na si Candelaria Magpayo noong 1991 pa.

    Sa imbestigasyon, napag-alaman na hindi nga personal na kilala ni Atty. Gupana si Candelaria Magpayo. Inamin pa nga ni Atty. Gupana na ang kanyang clerical staff ang siyang nag-iimbestiga kung kumpleto ang dokumento at nagtatanong tungkol sa identidad ng mga lumalagda. Pagkatapos nito, pinapapirmahan na lamang sa mga partido ang dokumento at saka niya ito notarisahan.

    Umakyat ang kaso sa Integrated Bar of the Philippines (IBP). Nagsagawa ng imbestigasyon ang IBP Commission on Bar Discipline. Natuklasan nila na nagkamali nga si Atty. Gupana sa kanyang tungkulin bilang notaryo publiko. Ayon sa Investigating Commissioner:

    “Respondent should have been more cautious in his duty as notary public which requires that the party subscribing to the authenticity of the document should personally appear and sign the same before respondent’s actual presence.”

    Pinagtibay ng IBP Board of Governors ang findings ng Investigating Commissioner at pinatawan si Atty. Gupana ng parusang suspensyon mula sa practice of law ng isang taon, pagbawi ng kanyang notarial commission, at diskwalipikasyon na ma-reappoint bilang notaryo publiko sa loob ng dalawang taon.

    Umapela si Atty. Gupana sa Korte Suprema. Ngunit kinatigan ng Korte Suprema ang desisyon ng IBP. Binigyang-diin ng Korte Suprema ang kahalagahan ng tungkulin ng notaryo publiko:

    “The importance attached to the act of notarization cannot be overemphasized. Notarization is not an empty, meaningless, routinary act. It is invested with substantive public interest, such that only those who are qualified or authorized may act as notaries public.”

    Dagdag pa ng Korte Suprema, ang kapabayaan ni Atty. Gupana ay hindi lamang paglabag sa Notarial Law, kundi pati na rin sa Code of Professional Responsibility, partikular na sa Rule 9.01, Canon 9, na nagbabawal sa abogado na mag-delegate ng gawain na para lamang sa abogado sa isang hindi kwalipikadong tao.

    Praktikal na Implikasyon: Ano ang Dapat Nating Matutunan?

    Ang desisyon sa kasong Ang v. Gupana ay may malaking epekto, lalo na sa mga abogado na notaryo publiko at sa publiko na umaasa sa serbisyo ng notarisasyon. Narito ang ilang mahahalagang puntos:

    • Personal na Pagharap ay Mandatorio: Hindi dapat balewalain ang rekisito ng personal na pagharap. Kailangang personal na humarap ang lumalagda sa dokumento sa harap ng notaryo publiko. Hindi sapat ang basta pagpapadala ng dokumento sa opisina ng notaryo.
    • Diligence sa Tungkulin: Dapat maging maingat at masigasig ang notaryo publiko sa pagtupad ng kanyang tungkulin. Hindi dapat ipaubaya sa iba ang mahahalagang aspeto ng notarisasyon, lalo na ang pagkilala sa identidad ng lumalagda.
    • Pananagutan sa Kapabayaan: Ang kapabayaan sa tungkulin bilang notaryo publiko ay may kaakibat na pananagutan. Maaaring masuspinde o ma-revoke ang notarial commission, at mas malala pa, maaari ring masuspinde o matanggal sa practice of law kung ang notaryo ay isang abogado.

    Para sa mga abogado na notaryo publiko, ito ay isang babala na ang notarisasyon ay hindi dapat basta-bastahin. Ito ay isang seryosong tungkulin na nangangailangan ng mataas na antas ng propesyonalismo at integridad. Para naman sa publiko, mahalagang alalahanin na ang wastong notarisasyon ay nagbibigay proteksyon at katiyakan sa kanilang mga transaksyon.

    Mga Madalas Itanong (FAQs)

    Tanong 1: Kailangan ba talagang personal na humarap sa notaryo publiko?
    Sagot: Oo, ayon sa batas, kailangan ang personal na pagharap. Ito ay upang matiyak ng notaryo publiko na ikaw nga ang taong lumagda sa dokumento at na boluntaryo mong ginawa ito.

    Tanong 2: Ano ang mangyayari kung hindi ako personal na humarap sa notaryo?
    Sagot: Kung hindi ka personal na humarap, maaaring kuwestyunin ang validity ng dokumento. Maaaring hindi ito tanggapin sa korte o sa iba pang ahensya ng gobyerno.

    Tanong 3: Pwede bang ang staff na lang ng notaryo ang tumanggap ng dokumento at magproseso nito?
    Sagot: Hindi. Ang notaryo publiko mismo ang dapat magsagawa ng notarisasyon, kasama na ang pagkilala sa identidad ng lumalagda. Hindi dapat i-delegate sa staff ang gawaing ito.

    Tanong 4: Ano ang parusa sa notaryo publiko kung mapatunayang nagpabaya sa kanyang tungkulin?
    Sagot: Maaaring mapatawan ng suspensyon o revocation ng notarial commission. Kung ang notaryo ay abogado, maaari rin siyang masuspinde mula sa practice of law, gaya ng nangyari sa kasong Ang v. Gupana.

    Tanong 5: Paano ko masisiguro na wasto ang notarisasyon ng dokumento ko?
    Sagot: Siguraduhin na personal kang humarap sa notaryo publiko. Huwag magtiwala sa mga alok na “online notarization” o mga serbisyo na hindi nangangailangan ng personal na pagharap maliban kung ito ay pinahihintulutan ng batas at regulasyon.

    Eksperto ang ASG Law sa mga usaping notaryo publiko at batas. Kung may katanungan ka o nangangailangan ng konsultasyon tungkol sa notarisasyon o iba pang legal na isyu, huwag mag-atubiling makipag-ugnayan sa amin. hello@asglawpartners.com Makipag-usap sa amin dito.

  • Huwag Magnotaryo ng Dokumento Para sa Kamag-anak: Aral Mula sa Kaso ni Jandoquile v. Revilla

    Huwag Magnotaryo ng Dokumento Para sa Kamag-anak: Aral Mula sa Kaso ni Jandoquile v. Revilla

    A.C. No. 9514, April 10, 2013

    Madalas nating iniisip na ang pagiging notaryo publiko ay isang simpleng tungkulin lamang para sa isang abogado. Ngunit, may kaakibat itong responsibilidad at limitasyon, lalo na pagdating sa relasyon natin sa mga kliyente. Ang kaso ni Jandoquile v. Revilla ay isang paalala na hindi basta-basta ang tungkuling ito, at may malalim itong implikasyon sa ating propesyon bilang abogado.

    INTRODUKSYON

    Isipin mo na ikaw ay isang abogado at notaryo publiko. May lumapit sa iyo na kamag-anak ng iyong asawa para ipanotaryo ang isang dokumento. Sa kagustuhan mong makatulong, agad mo itong ginawa. Ngunit, tama ba ang ginawa mo? Ito ang sentro ng kaso ni Bernard N. Jandoquile laban kay Atty. Quirino P. Revilla, Jr. Si Atty. Revilla ay nireklamo dahil nagnotaryo siya ng complaint-affidavit ng mga kamag-anak ng kanyang asawa. Ang pangunahing tanong dito: Maaari bang magnotaryo ang isang abogado para sa kanyang kamag-anak?

    KONTEKSTONG LEGAL: DISQUALIFICATION RULES SA NOTARYAL

    Ayon sa 2004 Rules on Notarial Practice, partikular sa Section 3(c) ng Rule IV, may mga disqualification o mga dahilan kung bakit hindi maaaring gampanan ng isang notaryo publiko ang kanyang tungkulin. Malinaw na nakasaad dito na “A notary public is disqualified from performing a notarial act if he: … (c) is a spouse, common-law partner, ancestor, descendant, or relative by affinity or consanguinity of the principal within the fourth civil degree.” Sa madaling salita, kung ang taong lalapit sa iyo para magpanotaryo ay kamag-anak mo sa dugo o sa relasyon sa asawa hanggang ika-apat na civil degree, hindi mo dapat ito pagbigyan. Kasama na rito ang mga magulang, anak, kapatid, pinsan, tiyo/tiya, pamangkin, at mga kamag-anak ng asawa sa parehong antas.

    Ang layunin ng panuntunang ito ay para mapanatili ang integridad at impartiality ng notarial acts. Bilang notaryo publiko, dapat kang maging walang kinikilingan. Kung kamag-anak mo ang principal, maaaring magkaroon ng conflict of interest o pagdududa sa iyong impartiality.

    Bukod pa rito, tinalakay din sa kaso ang tungkol sa “jurat” at pagkilala sa identidad ng mga affiants. Ayon sa Section 6, Rule II ng 2004 Rules on Notarial Practice, ang “jurat” ay nangangailangan na ang isang indibidwal ay personal na humarap sa notaryo, nagpakita ng dokumento, at “is personally known to the notary public or identified by the notary public through competent evidence of identity.” Ibig sabihin, kung personal mong kilala ang taong nagpapanotaryo, hindi mo na kailangan humingi pa ng ID.

    PAGLALAHAD NG KASO: JANDOQUILE LABAN KAY REVILLA

    Si Bernard Jandoquile ay nagreklamo laban kay Atty. Quirino Revilla, Jr. dahil nagnotaryo ito ng complaint-affidavit na pinirmahan nina Heneraline Brosas, Herizalyn Brosas Pedrosa, at Elmer Alvarado. Si Heneraline Brosas ay kapatid ng asawa ni Atty. Revilla. Ayon kay Jandoquile, disqualified si Atty. Revilla na magnotaryo dahil kamag-anak niya ang principal. Dagdag pa rito, hindi raw humingi ng ID si Atty. Revilla sa mga affiants.

    Hindi itinanggi ni Atty. Revilla ang mga alegasyon. Aminado siya na nagnotaryo siya ng dokumento para sa mga kamag-anak ng kanyang asawa at hindi na rin siya humingi ng ID dahil personal niya silang kilala. Depensa niya, bilang abogado rin siya ng mga affiants, mas maituturing daw siyang abogado kaysa notaryo publiko sa pagkakataong iyon.

    Dahil walang pinagtatalunang facts, nagdesisyon ang Korte Suprema na resolbahin na agad ang kaso.

    Pangunahing Argumento ng Korte Suprema:

    • Paglabag sa Disqualification Rule: Nilabag ni Atty. Revilla ang Section 3(c), Rule IV ng 2004 Rules on Notarial Practice. Ayon sa Korte, “Given the clear provision of the disqualification rule, it behooved upon Atty. Revilla, Jr. to act with prudence and refuse notarizing the document.” Hindi katanggap-tanggap ang depensa ni Atty. Revilla na mas abogado siya kaysa notaryo publiko dahil malinaw na sa notarial certificate ay nakalagay ang kanyang pirma bilang notaryo publiko.
    • Humingi ba ng ID?: Hindi nagkamali si Atty. Revilla sa hindi paghingi ng ID dahil personal naman niya kilala ang mga affiants. Sang-ayon ang Korte Suprema sa depensang ito ni Atty. Revilla base sa Section 6, Rule II ng 2004 Rules on Notarial Practice. Gayunpaman, pinuna ng Korte na hindi isinama sa “jurat” na personal niyang kilala ang mga affiants. “But Atty. Revilla, Jr. is not without fault for failing to indicate such fact in the “jurat” of the complaint-affidavit. No statement was included therein that he knows the three affiants personally.”

    Bagama’t napatunayan ang paglabag ni Atty. Revilla, hindi siya sinuspinde o dinisbar. Ibinaba ng Korte Suprema ang kaparusahan sa reprimand at disqualification na maging notaryo publiko sa loob ng tatlong (3) buwan.

    Ayon sa Korte, hindi naman maituturing na deceit, malpractice, gross misconduct or gross immoral conduct ang paglabag ni Atty. Revilla na grounds para sa disbarment. Sinabi ng Korte na mas angkop ang mas magaang parusa para makamit ang layunin ng disciplinary proceedings, na hindi lamang para parusahan ang abogado kundi para protektahan din ang publiko.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON: ANO ANG ARAL DITO?

    Ang kasong ito ay nagtuturo sa atin ng ilang mahahalagang aral, lalo na sa mga abogado na notaryo publiko:

    • Maging Maingat sa Notarial Practice: Hindi dapat basta-bastahin ang tungkulin ng notaryo publiko. Kailangan pag-aralan at sundin ang mga panuntunan.
    • Disqualification Rules: Laging tandaan ang disqualification rules. Kung may pagdududa, mas mabuting huwag na lang magnotaryo, lalo na kung kamag-anak ang principal.
    • Jurat Requirements: Kung personal mong kilala ang affiant at hindi ka na humingi ng ID, siguraduhing isama ito sa “jurat”.
    • Kaparusahan sa Paglabag: Bagama’t hindi disbarment ang karaniwang parusa sa paglabag sa notarial rules, maaari pa rin itong magdulot ng reprimand, suspensyon mula sa notarial practice, o mas mabigat pa depende sa sitwasyon.

    MGA MAHAHALAGANG ARAL (KEY LESSONS)

    1. Iwasan ang Pagnotaryo para sa Kamag-anak: Para maiwasan ang conflict of interest at pagdududa sa impartiality, iwasan na magnotaryo ng dokumento para sa kamag-anak hanggang ika-apat na civil degree.
    2. Pag-aralan ang Notarial Rules: Regular na pag-aralan at i-update ang kaalaman sa 2004 Rules on Notarial Practice at iba pang kaugnay na batas.
    3. Konsultahin Kung May Duda: Kung hindi sigurado sa isang sitwasyon, mas mabuting kumonsulta sa ibang abogado o sa Integrated Bar of the Philippines (IBP) para sa gabay.

    FREQUENTLY ASKED QUESTIONS (FAQs)

    Tanong 1: Ano ang mangyayari kung hindi ko sinunod ang disqualification rules at nagnotaryo ako para sa kamag-anak?
    Sagot: Maaari kang makasuhan ng administratibo at mapatawan ng parusa tulad ng reprimand, suspensyon mula sa notarial practice, o kahit disbarment kung malala ang paglabag.

    Tanong 2: Paano kung hindi ko alam na kamag-anak ko pala ang principal?
    Sagot: Ang depensang “hindi ko alam” ay maaaring hindi katanggap-tanggap. Bilang notaryo publiko, inaasahan na magiging maingat ka at mag-verify ng relasyon sa principal kung may pagdududa.

    Tanong 3: Pwede ba akong magnotaryo kung waiver lang naman ang dokumento at walang conflict of interest?
    Sagot: Hindi pa rin pwede kung kamag-anak mo ang principal sa loob ng disqualification rules. Ang panuntunan ay malinaw at hindi nagbibigay ng exception base sa uri ng dokumento.

    Tanong 4: Ano ang fourth civil degree of affinity?
    Sagot: Ito ay tumutukoy sa relasyon sa pamamagitan ng kasal. Kasama rito ang mga kapatid ng asawa (sister-in-law), asawa ng kapatid (brother-in-law), lolo at lola ng asawa, apo ng asawa, tiyo at tiya ng asawa, pamangkin ng asawa, at pinsan ng asawa.

    Tanong 5: Kung reprimand lang ang parusa, ibig bang sabihin ay okay lang lumabag sa notarial rules?
    Sagot: Hindi. Kahit reprimand lang ang parusa sa kasong ito, hindi ibig sabihin na okay lang lumabag. Ang paglabag sa notarial rules ay paglabag din sa ethical standards ng abogado at maaaring magdulot ng mas mabigat na parusa sa ibang pagkakataon.

    May katanungan ka pa ba tungkol sa notarial practice o ethical responsibilities ng isang abogado? Huwag mag-atubiling kumonsulta sa mga eksperto. Ang ASG Law ay may mga abogado na dalubhasa sa ethical and disciplinary proceedings. Para sa konsultasyon, makipag-ugnayan sa amin sa hello@asglawpartners.com o mag-book ng appointment dito.



    Source: Supreme Court E-Library
    This page was dynamically generated
    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Huwag Pababayaan ang Pananagutan: Personal na Pagharap sa Notarisasyon, Mahalaga!

    Ang Mahalagang Leksyon: Personal na Pagharap sa Notarisasyon ay Hindi Dapat Baliwalain

    A.C. No. 7350, February 18, 2013

    INTRODUKSYON

    Isipin mo na lang, pinaghirapan mo ang iyong ari-arian, tapos bigla na lang mawawala dahil sa isang dokumentong notaryado na hindi mo naman pinirmahan sa harap ng isang abogado. Nakakatakot, di ba? Ito mismo ang nangyari sa kaso ni Patrocinio V. Agbulos laban kay Atty. Roseller A. Viray. Ang kasong ito ay nagpapaalala sa ating lahat, lalo na sa mga abogado at notaryo publiko, kung gaano kahalaga ang personal na pagharap ng isang indibidwal kapag nagpapnotaryo ng dokumento. Sa madaling salita, hindi pwede basta-basta ang notarisasyon. Dapat siguruhin na ang taong pumipirma ay siya talaga at personal na humarap sa notaryo.

    Ang sentro ng kasong ito ay ang Affidavit of Non-Tenancy na pinanotaryo ni Atty. Viray. Ayon kay Mrs. Agbulos, hindi niya kailanman pinirmahan ang affidavit na ito at hindi rin niya personal na hinarap si Atty. Viray para ipanotaryo ito. Dagdag pa niya, ginamit pa ang pekeng affidavit na ito para ilipat ang kanyang ari-arian sa pangalan ni Rolando Dollente. Ang tanong dito: Tama ba ang ginawa ni Atty. Viray na pagnotaryo sa dokumento kahit hindi personal na humarap sa kanya si Mrs. Agbulos?

    KONTEKSTONG LEGAL

    Para maintindihan natin ang bigat ng kasong ito, kailangan nating balikan ang mga batas at patakaran tungkol sa notarisasyon sa Pilipinas. Ang pangunahing batas dito ay ang 2004 Rules on Notarial Practice. Ayon sa Seksyon 2(b) ng Rule IV nito, malinaw na sinasabi na:

    “(b) A person shall not perform a notarial act if the person involved as signatory to the instrument or document –

    (1) is not in the notary’s presence personally at the time of the notarization; and

    (2) is not personally known to the notary public or otherwise identified by the notary public through competent evidence of identity as defined by these Rules.”

    Ibig sabihin, bawal na bawal ang magnotaryo kung hindi personal na humarap ang taong pumipirma sa dokumento. Hindi rin sapat na basta kilala mo lang ang tao. Dapat personal mo siyang kilala o kaya naman ay may sapat na ebidensya ng kanyang pagkatao, ayon sa Seksyon 12 ng Rule II ng parehong patakaran. Ang “competent evidence of identity” ay tumutukoy sa:

    “(a) At least one current identification document issued by an official agency bearing the photograph and signature of the individual; or

    (b) The oath or affirmation of one credible witness not privy to the instrument, document or transaction who is personally known to the notary public and who personally knows the individual, or of two credible witnesses neither of whom is privy to the instrument, document or transaction who each personally knows the individual and shows to the notary public documentary identification.”

    Kaya naman, hindi lang basta ID ang kailangan. Dapat ay kasalukuyang ID na may litrato at pirma mula sa isang ahensya ng gobyerno. O kaya naman, panunumpa ng isang saksing mapagkakatiwalaan na personal na kilala ng notaryo at ng taong nagpapnotaryo. Napakahalaga nito dahil ang notarisasyon ay ginagawang pampublikong dokumento ang isang pribadong kasulatan. Kapag notaryado, mas madali itong tanggapin sa korte bilang ebidensya. Kaya naman, dapat maging maingat at responsable ang mga notaryo publiko.

    PAGSUSURI SA KASO

    Sa kasong Patrocinio v. Viray, umamin si Atty. Viray na pinanotaryo niya nga ang Affidavit of Non-Tenancy kahit hindi personal na humarap sa kanya si Mrs. Agbulos. Depensa niya, naniwala lang siya sa kliyente niyang si Dollente na nagsabing pinirmahan daw ni Mrs. Agbulos ang dokumento at kanya raw ang Community Tax Certificate (CTC) na ipinakita. Pero, lumabas sa imbestigasyon na peke pala ang pirma at hindi rin kay Mrs. Agbulos ang CTC.

    Nagsampa ng reklamo si Mrs. Agbulos sa Office of the Bar Confidant (OBC). Inireklamo niya si Atty. Viray dahil sa paglabag sa Notarial Law. Inirefer naman ng OBC ang kaso sa Integrated Bar of the Philippines (IBP) para imbestigahan. Matapos ang pagdinig, nagsumite ang magkabilang panig ng kanilang mga posisyon.

    Sa report ni Commissioner Dennis A. B. Funa ng IBP, nakita niyang napatunayan ngang pinanotaryo ni Atty. Viray ang affidavit nang hindi personal na humarap si Mrs. Agbulos. Hindi rin daw nagtangkang magpaliwanag si Atty. Viray at humingi pa nga raw ng paumanhin. Dahil dito, inirekomenda ni Commissioner Funa na patawan ng parusa si Atty. Viray.

    Sumang-ayon ang IBP Board of Governors sa report ni Commissioner Funa. Sa Resolution No. XVIII-2008-166, sinuspinde nila si Atty. Viray sa practice of law ng isang buwan. Nagmosyon for reconsideration si Atty. Viray pero denied. Binago pa nga ang resolution sa Resolution No. XX-2012-117, kung saan dinagdagan ang parusa. Bukod sa suspensyon sa practice of law, sinuspinde rin si Atty. Viray bilang Notary Public ng anim na buwan.

    Hindi nakuntento ang Korte Suprema sa parusang ito. Binigyang-diin ng Korte Suprema na:

    “To be sure, a notary public should not notarize a document unless the person who signed the same is the very same person who executed and personally appeared before him to attest to the contents and the truth of what are stated therein. Without the appearance of the person who actually executed the document in question, the notary public would be unable to verify the genuineness of the signature of the acknowledging party and to ascertain that the document is the party’s free act or deed.”

    Dagdag pa ng Korte:

    “The Court has repeatedly emphasized in a number of cases the important role a notary public performs… notarization is not an empty, meaningless routinary act but one invested with substantive public interest. The notarization by a notary public converts a private document into a public document, making it admissible in evidence without further proof of its authenticity. A notarized document is, by law, entitled to full faith and credit upon its face. It is for this reason that a notary public must observe with utmost care the basic requirements in the performance of his duties; otherwise, the public’s confidence in the integrity of a notarized document would be undermined.”

    Dahil sa kapabayaan ni Atty. Viray, hindi lang si Mrs. Agbulos ang naapektuhan kundi pati na rin ang integridad ng notarial system. Kaya naman, pinatawan ng Korte Suprema si Atty. Viray ng mas mabigat na parusa.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON

    Ano ang ibig sabihin ng desisyong ito para sa atin? Una, para sa mga abogado at notaryo publiko, napakalinaw ng mensahe: Huwag kailanman magnotaryo ng dokumento kung hindi personal na humaharap ang taong pipirma. Hindi sapat ang tiwala sa kliyente o sa kung sino mang nagdala ng dokumento. Dapat siguruhin ang pagkakakilanlan ng taong nagpapnotaryo gamit ang “competent evidence of identity.” Kung hindi susundin ito, hindi lang administratibong kaso ang haharapin, maaari pa itong humantong sa suspensyon o revocation ng lisensya.

    Pangalawa, para sa publiko, dapat tayong maging mapanuri at mapagmatyag. Kapag tayo ay nagpapnotaryo, siguraduhin natin na personal tayong humaharap sa notaryo at magdala ng valid ID. Kung may alinlangan tayo sa proseso, huwag mag-atubiling magtanong o humingi ng payo sa ibang abogado.

    SUSING ARAL

    • Personal na Pagharap, Kailangan: Ang personal na pagharap ng affiant ay hindi opsyon, kundi mandatory requirement sa notarisasyon.
    • Competent Evidence of Identity, Mahalaga: Siguraduhing gumamit ng valid ID o iba pang katanggap-tanggap na paraan para patunayan ang pagkakakilanlan ng nagpapnotaryo.
    • Pananagutan ng Notaryo: Ang notaryo publiko ay may mataas na pananagutan sa publiko. Ang kapabayaan sa tungkulin ay may kaakibat na parusa.
    • Proteksyon sa Publiko: Ang mahigpit na patakaran sa notarisasyon ay para protektahan ang publiko laban sa panloloko at pagpeke ng dokumento.

    MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)

    Tanong 1: Ano ang mangyayari kung pinanotaryo ko ang dokumento nang hindi personal na humarap ang affiant?

    Sagot: Maaari kang maharap sa kasong administratibo. Bilang abogado, maaari kang masuspinde o marevoke ang iyong lisensya. Bilang notaryo publiko, maaari kang masuspinde o marevoke ang iyong komisyon.

    Tanong 2: Sapat na ba ang CTC bilang ID para sa notarisasyon?

    Sagot: Hindi. Ayon sa 2004 Rules on Notarial Practice, ang CTC ay hindi itinuturing na “competent evidence of identity.” Kailangan ng current ID na may litrato at pirma mula sa ahensya ng gobyerno.

    Tanong 3: Paano kung nagtiwala lang ako sa kliyente ko na nagsabing okay lang na hindi personal na humarap ang affiant?

    Sagot: Hindi ito sapat na depensa. Bilang notaryo, ikaw ang responsable na sumunod sa patakaran. Hindi mo pwedeng iasa lang sa iba ang tungkuling ito.

    Tanong 4: Ano ang dapat kong gawin kung pinilit ako ng kliyente ko na magnotaryo kahit hindi sumusunod sa patakaran?

    Sagot: Dapat kang tumanggi. Mas mahalaga ang sumunod sa batas kaysa maplease ang kliyente. Ipaliwanag mo sa kliyente ang kahalagahan ng personal na pagharap at ang mga patakaran sa notarisasyon.

    Tanong 5: May iba pa bang parusa bukod sa suspensyon?

    Sagot: Oo. Sa ilang kaso, maaaring marevoke ang komisyon bilang notaryo publiko at madisqualify ka pa na makakuha ulit ng komisyon sa loob ng ilang taon. Maaari rin masuspinde ka sa practice of law ng mas matagal pa, depende sa bigat ng paglabag.

    Para sa mas malalim na konsultasyon tungkol sa notarisasyon at iba pang usaping legal, huwag mag-atubiling lumapit sa ASG Law. Kami ay eksperto sa batas at handang tumulong sa iyo. Bisitahin ang aming website dito o sumulat sa amin sa hello@asglawpartners.com.





    Source: Supreme Court E-Library

    This page was dynamically generated

    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)