Ang Panahon ng Pag-aari Bago ang Deklarasyon ng Alienability ay Maaaring Ibilang sa Pagpaparehistro ng Lupa
G.R. No. 176022, February 02, 2015
INTRODUKSYON
Isipin na lang na matagal nang tinitirhan ng iyong pamilya ang isang lupa, mula pa noong panahon ng iyong mga lolo at lola. Nagbabayad kayo ng buwis at itinuturing ninyo itong inyo. Ngunit, hindi pa ito nakarehistro sa inyong pangalan. Ang tanong: Maaari mo bang iparehistro ang lupang ito kahit na hindi pa ito idineklarang alienable at disposable noong una kang nagsimulang tumira dito? Ang kasong ito ay nagbibigay linaw sa usaping ito.
Ang kasong ito ay tungkol sa aplikasyon para sa pagpaparehistro ng lupa ni Cecilia Grace L. Roasa. Tinanggihan ito ng Regional Trial Court (RTC), ngunit pinaboran ng Court of Appeals (CA). Ang isyu ay kung ang panahon ng pag-aari bago ideklara ang lupa bilang alienable at disposable ay maaaring isama sa pagkuwenta ng panahon ng pag-aari para sa layunin ng pagpaparehistro.
LEGAL CONTEXT
Ayon sa Seksyon 14(1) ng Presidential Decree No. 1529, o ang Property Registration Decree, maaaring mag-aplay para sa rehistro ng lupa ang mga taong:
“Those who by themselves or through their predecessors-in-interest have been in open, continuous, exclusive and notorious possession and occupation of alienable and disposable lands of the public domain under a bona fide claim of ownership since June 12, 1945, or earlier.”
Ibig sabihin, kailangan mong patunayan na ikaw o ang mga nauna sa iyo ay nagmamay-ari at nagtira sa lupa nang hayagan, tuloy-tuloy, eksklusibo, at kilala ng lahat, mula pa noong June 12, 1945 o mas maaga pa. Dagdag pa rito, kailangan ding patunayan na ang lupa ay alienable at disposable na, ibig sabihin, maaari nang ipagbili o ilipat sa pribadong indibidwal.
Ang alienable at disposable land ay lupaing pampubliko na hindi na kailangan para sa pampublikong gamit at maaaring ipagkaloob sa pribadong indibidwal. Ang terminong “bona fide claim of ownership” naman ay nangangahulugang mayroon kang paniniwala na ikaw ay may karapatan sa lupa, kahit na hindi pa perpekto ang iyong titulo.
CASE BREAKDOWN
Narito ang mga pangyayari sa kaso:
- Si Cecilia Grace L. Roasa, sa pamamagitan ng kanyang mga kinatawan, ay nag-aplay para sa pagpaparehistro ng lupa sa Tagaytay City RTC noong Disyembre 15, 2000.
- Ayon kay Roasa, binili niya ang lupa noong Disyembre 2, 1994, at siya at ang kanyang mga ninuno ay nagtanim dito mula pa noong 1930s.
- Kinuwestiyon ng Republic of the Philippines, sa pamamagitan ng OSG, ang aplikasyon, dahil umano sa hindi sapat na ebidensya ng pag-aari at dahil bahagi umano ito ng public domain.
- Hindi nagpakita ng ebidensya ang Republic.
- Ipinagbawal ng RTC ang aplikasyon dahil ang lupa ay hindi pa umano classified as forest land bago ang March 15, 1982, at kulang umano ng pitong taon sa kinakailangang 30 taon ng adverse possession.
- Umapela si Roasa sa CA.
- Ipinawalang-bisa ng CA ang desisyon ng RTC at inaprubahan ang aplikasyon ni Roasa.
Ayon sa CA:
“Applicants for confirmation of imperfect title must, therefore, prove the following: (a) that the land forms part of the disposable and alienable agricultural lands of the public domain; and (b) that they have been in open, continuous, exclusive and notorious possession and occupation of the same under a bona fide claim of ownership either since time immemorial or since June 12, 1945.”
Nagpasiya ang Korte Suprema na ang mahalaga ay ang lupa ay alienable at disposable na sa panahon ng aplikasyon. Sinabi ng Korte:
“[W]hat is important in computing the period of possession is that the land has already been declared alienable and disposable at the time of the application for registration. Upon satisfaction of this requirement, the computation of the period may include the period of adverse possession prior to the declaration that land is alienable and disposable.”
Dahil dito, ibinasura ng Korte Suprema ang petisyon ng Republic at kinumpirma ang desisyon ng CA.
PRACTICAL IMPLICATIONS
Ang desisyon na ito ay nagbibigay linaw sa mga nag-a-apply para sa pagpaparehistro ng lupa. Hindi hadlang ang katotohanan na ang lupa ay hindi pa alienable at disposable noong una kang nagsimulang tumira dito. Ang mahalaga ay alienable at disposable na ito sa panahon ng iyong aplikasyon.
Key Lessons:
- Kung ikaw ay nag-a-apply para sa pagpaparehistro ng lupa, tiyakin na ang lupa ay alienable at disposable na sa panahon ng iyong aplikasyon.
- Maaari mong isama sa pagkuwenta ng panahon ng pag-aari ang panahon bago ideklara ang lupa bilang alienable at disposable.
- Magtipon ng sapat na ebidensya upang patunayan ang iyong pag-aari, tulad ng tax declarations, deeds of sale, at mga patotoo ng mga saksi.
FREQUENTLY ASKED QUESTIONS
Tanong: Ano ang ibig sabihin ng alienable and disposable land?
Sagot: Ito ay lupaing pampubliko na hindi na kailangan para sa pampublikong gamit at maaaring ipagkaloob sa pribadong indibidwal.
Tanong: Kailan dapat ideklara ang lupa bilang alienable and disposable para makapag-apply ako ng registration?
Sagot: Dapat alienable and disposable na ang lupa sa panahon ng iyong aplikasyon.
Tanong: Maaari bang isama ang panahon ng pag-aari bago ideklara ang lupa bilang alienable and disposable?
Sagot: Oo, maaari itong isama sa pagkuwenta ng panahon ng pag-aari.
Tanong: Anong mga ebidensya ang kailangan ko para patunayan ang aking pag-aari?
Sagot: Maaari kang magpakita ng tax declarations, deeds of sale, at mga patotoo ng mga saksi.
Tanong: Ano ang dapat kong gawin kung tinanggihan ang aking aplikasyon?
Sagot: Maaari kang umapela sa Court of Appeals.
Naghahanap ka ba ng eksperto sa usapin ng pagpaparehistro ng lupa? Ang ASG Law ay handang tumulong sa iyo! Makipag-ugnayan sa amin para sa konsultasyon. hello@asglawpartners.com. Bisitahin din kami here.
Mag-iwan ng Tugon