Pagpapawalang-bisa sa Saklaw ng Comprehensive Agrarian Reform Program Dahil sa Klasipikasyon ng Lupa Bago ang 1988

,

Bago pa man umiral ang Republic Act No. 6657, ang pagbabago ng klasipikasyon ng lupa ng isang lokal na pamahalaan, na pinagtibay ng Housing and Land Use Regulatory Board, ay nagbubukod sa lupang iyon mula sa Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP). Ang sertipikasyon mula sa Housing and Land Use Regulatory Board (HLURB) na nagpapatunay sa klasipikasyong ito ay may bisa sa Korte Suprema, maliban kung may ebidensya na sumasalungat. Para masaklaw ng CARP, dapat patunayan ng mga okupante na mayroon silang karapatan bilang tenant bago pa man ipatupad ang ordinansa sa zoning.

Agrarian Reform vs. Industrial Progress: Kaninong Karapatan ang Mananaig?

Sa kasong ito, pinagdedebatihan kung ang isang lupa ay dapat saklawin ng Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP) o hindi, dahil sa pagbabago ng klasipikasyon nito bilang industrial bago pa man umiral ang CARP. Ang petisyon ay nagmula sa desisyon ng Court of Appeals na nagpapatibay sa exemption mula sa CARP na ipinagkaloob sa Asia Trust Development Bank (ngayon ay Asia United Bank) para sa kanilang lupain sa Calamba, Laguna. Ang sentrong isyu dito ay kung ang naunang klasipikasyon ng lupa bilang industrial ay sapat na upang maalis ito sa saklaw ng CARP, at kung ang mga nag-aangking tenant ay may vested rights bago pa man ang pagbabago ng klasipikasyon.

Ang Asia Trust, bilang rehistradong may-ari ng lupa, ay nag-aplay para sa exemption sa Department of Agrarian Reform (DAR) dahil ang lupa ay sertipikadong “classified as [within the] industrial zone” ng HLURB. Ang joint ocular inspection ay nagpahiwatig na ang lupa ay walang pananim at walang aktwal na magsasaka, bagama’t may mga umookupa ayon sa Municipal Agrarian Reform Officer (MARO). Pinaboran ng Regional Director ng DAR Region IV ang aplikasyon ng Asia Trust, dahil natuklasang ang lupa ay nasa “non-agricultural zone prior to June 15, 1988”. Hinamon ito ng mga nag-aangking tenant na sina Tañon at Candelaria, na iginiit na ang lupa ay agricultural at sila ay may karapatan bilang mga tenant.

Pinagtibay ng Office of the President at ng Court of Appeals ang desisyon ng DAR na bigyan ng exemption ang Asia Trust. Iginiit nila na ang klasipikasyon ng lupa para sa industrial use ay nagsimula pa noong October 27, 1981. Sinabi ng mga petitioner na walang malinaw na pahayag tungkol sa reclassification ng lupa at hindi nito natutugunan ang mga kinakailangan para sa exemption sa ilalim ng CARP. Iginiit din nila na sila ay mga tenant ng lupa, na may mga pananim na puno ng prutas at mga cash crop, at ang natuklasan ng MARO ay nagpapatunay ng aktibidad na pang-agrikultura sa lupa. Ang respondent naman ay sumagot na naipabatid sa mga petitioner ang administrative proceedings, na napatunayan sa kanilang paglahok. Sinabi pa nito na sumunod sila sa lahat ng mga kinakailangan para sa kanilang aplikasyon ng exemption.

Sa pagsusuri ng Korte Suprema, ang Comprehensive Agrarian Reform Law (CARL) ay sumasaklaw sa lahat ng mga pampubliko at pribadong lupang agrikultural. Gayunpaman, ang lupang agricultural ayon sa Republic Act No. 6657, ay hindi kasama ang lupa na “not classified in town plans and zoning ordinances as approved by the Housing and Land Use Regulatory Board (HLURB) and its preceding competent authorities prior to 15 June 1988 for residential, commercial[,] or industrial use.” Ang HLURB ay may kapangyarihang muling uriin ang mga tiyak na gamit ng lupa sa pamamagitan ng mga ordinansa sa zoning, na isang ehersisyo ng police power.

Ayon sa Korte Suprema, ang mga lokal na pamahalaan ay may kapangyarihang muling klasipikahin ang mga lupang agrikultural sa mga lupang hindi agrikultural. Kaya naman, nang aprubahan ng mga lokal na pamahalaan ang isang ordinansa na nagtatakda ng isang lugar bilang residential, commercial, o industrial zone, “they are, at the same time, reclassifying any agricultural lands within the zone for non-agricultural use.” Ang Department of Justice ay nagbigay linaw na ang muling pagkaklasipika ng isang lokal na pamahalaan sa lupa bago ang June 15, 1988 ay hindi na kailangan ng pag-apruba ng Department of Agrarian Reform. Subalit dapat ito ay may substantial evidence.

Ang exemption na ipinagkaloob ng Department of Agrarian Reform ay napapailalim sa pagsunod sa mga itinakdang requirements ng mga Administrative Orders. Bukod dito, walang vested right ang mga umuukupa ng lupa, dahil ang patunay lamang nila ay ang memorandum ng MARO. Dahil dito, walang basehan ang claim nila sa lupa. Ang pag-isyu ng notice of coverage ay hindi nakapagpabago sa klasipikasyon ng lupa at ito ay binawi na rin ng DAR. Sa wakas, ang proseso ng exemption ay non-adversarial kaya’t hindi kailangang pabatiran sa lahat ng mga occupant.

FAQs

Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? Ang pangunahing isyu ay kung ang lupain ay saklaw pa rin ng Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP) sa kabila ng pagkaklasipika nito bilang pang-industriya bago pa man ang pagpapatupad ng CARP. Kasama rin dito ang tanong kung ang mga nag-aangking tenant ay may mga karapatan bago pa ang reclassification.
Ano ang CARP at ano ang saklaw nito? Ang CARP ay ang Comprehensive Agrarian Reform Program na sumasaklaw sa mga pribado at publikong lupang agrikultural. Layunin nitong ipamahagi ang lupa sa mga magsasaka, ngunit may mga exemption, isa na rito ang mga lupang nauri bilang hindi agrikultural bago ang 1988.
Paano nagiging exempted ang isang lupa sa CARP? Ang isang lupa ay maaaring ma-exempt sa CARP kung ito ay napatunayang hindi na agrikultural bago ang June 15, 1988. Kailangan ang sertipikasyon mula sa HLURB na nagpapatunay na ito ay nasa residential, commercial, o industrial zone bago ang nasabing petsa.
Ano ang papel ng Housing and Land Use Regulatory Board (HLURB) sa kasong ito? Ang HLURB ay may mahalagang papel dahil ang sertipikasyon nito ang nagpapatunay na ang lupa ay industrial zone bago ang 1988. Ang sertipikasyon na ito ang naging batayan upang ma-exempt ang lupa sa CARP.
Ano ang police power ng lokal na pamahalaan kaugnay ng klasipikasyon ng lupa? Sa pamamagitan ng police power, ang mga lokal na pamahalaan ay may kapangyarihang magklasipika ng lupa sa kanilang nasasakupan. Ito ay ginagawa sa pamamagitan ng mga ordinansa sa zoning na nagtatakda kung anong uri ng development ang pinapayagan sa isang partikular na lugar.
Ano ang ibig sabihin ng “vested rights” ng isang tenant? Ang vested rights ay tumutukoy sa mga karapatan ng tenant na nakuha na bago pa man ang pagbabago sa klasipikasyon ng lupa. Kung napatunayan na may vested rights ang tenant, hindi basta-basta maaapektuhan ang kanilang karapatan sa lupa kahit pa ito ay nauri nang industrial.
Paano nakakaapekto ang Notice of Coverage sa CARP? Ang Notice of Coverage ay ipinapadala sa landowner upang ipaalam na ang kanilang lupa ay posibleng saklawin ng CARP. Ngunit ang Notice of Coverage ay maaaring bawiin kung mapatunayang hindi saklaw ng CARP ang lupa, gaya ng nangyari sa kasong ito.
Ano ang due process sa administrative proceedings? Sa administrative proceedings, ang due process ay nangangahulugang binigyan ang lahat ng partido ng sapat na pagkakataon na ipahayag ang kanilang panig at magbigay ng ebidensya. Hindi ito nangangahulugang kailangang paboran ang kanilang hiling, ngunit dapat sila ay nabigyan ng pagkakataong marinig.

Sa madaling salita, ang pagbabago ng klasipikasyon ng lupa bago ang Comprehensive Agrarian Reform Law (CARL) ay nangangahulugan na hindi ito saklaw ng programa. Kinakailangan din na may sapat na pagsisikap na magawa ang due diligence at hindi paglabag sa anumang batas. Malinaw na dapat patuloy na pag-aralan ang mga batas sa agraryo para sa proteksyon ng mga magsasaka at pagsulong ng agrikultura sa Pilipinas.

For inquiries regarding the application of this ruling to specific circumstances, please contact ASG Law through contact or via email at frontdesk@asglawpartners.com.

Disclaimer: This analysis is provided for informational purposes only and does not constitute legal advice. For specific legal guidance tailored to your situation, please consult with a qualified attorney.
Source: Renato Tañon and Pio Candelaria vs. Asia United Bank, G.R. No. 226852, June 30, 2021

Comments

Mag-iwan ng Tugon

Ang iyong email address ay hindi ipa-publish. Ang mga kinakailangang mga field ay markado ng *