Pag-upa na Pinahintulutan: Kailan Nagsisimula ang Obligasyon sa Pagbayad ng Upa?

, ,

Kailan Nagsisimula ang Obligasyon sa Pagbayad ng Upa sa Pag-upa na Pinahintulutan?

G.R. No. 176341, July 07, 2014

INTRODUKSYON

Naranasan mo na bang tumira sa isang lugar nang walang pormal na kontrata, basta pinayagan ka lang ng may-ari? O kaya, pinatuloy mo ang isang kaibigan sa iyong bakanteng apartment pansamantala? Sa ganitong sitwasyon ng “pagpapatuloy” o “tolerance,” mahalagang malaman kung kailan ka magsisimulang magbayad ng upa kung sakaling magbago ang isip ng may-ari at paalisin ka. Ang kasong ito ng Pro-Guard Security Services Corporation laban sa Tormil Realty and Development Corporation ay nagbibigay linaw tungkol dito. Ang pangunahing tanong dito: mula ba sa simula ng paninirahan ang bayaran ng upa, o mula sa araw na pinapaalis ka na?

LEGAL NA KONTEKSTO: UNLAWFUL DETAINER AT TOLERANCE

Ang kasong ito ay umiikot sa konsepto ng “unlawful detainer” o detencion indebida sa Filipino, na isang uri ng kasong ejectment o pagpapaalis. Ayon sa Rule 70, Section 1 ng Rules of Court, ang unlawful detainer ay isinusampa kapag ang isang tao ay orihinal na pinayagan na manirahan sa isang property (lawful entry), ngunit ang paninirahang ito ay nagiging illegal dahil sa pagtatapos ng karapatan niya na manatili doon, at tumanggi siyang umalis pagkatapos pormal na pakiusapan.

Mahalaga dito ang konsepto ng “tolerance” o pagpapahintulot. Ang tolerance ay nangangahulugan na pinapayagan ng may-ari ang isang tao na gumamit ng kanyang property dahil sa kabaitan, pagkakaibigan, o pakikisama, nang walang anumang kontrata o bayad. Ibig sabihin, walang upahan, walang kasunduan, basta pinatuloy ka lang. Pero ang tolerance na ito ay maaaring bawiin anumang oras ng may-ari. Kapag binawi na ang tolerance at pinapaalis na ang naninirahan, at tumanggi itong umalis, doon na magsisimula ang unlawful detainer.

Sabi nga ng Korte Suprema sa kasong Spouses Macasaet v. Spouses Macasaet: “Ang toleration ay ang kilos o praktika ng pagpapahintulot o pagtitiis sa isang bagay na hindi lubusang sinasang-ayunan.” At ang mga tolerated acts ay “yaong dahil sa pagiging magkapitbahay o pagiging malapit sa isa’t isa, pinapayagan ng may-ari ng property ang kanyang kapitbahay o ibang tao na gawin sa property; ang mga ito ay karaniwang yaong mga partikular na serbisyo o benepisyo na maaaring ibigay ng property ng isang tao sa iba nang walang materyal na pinsala o prejudice sa may-ari, na pinapayagan ang mga ito dahil sa pagkakaibigan o kagandahang-loob.”

Ang mahalagang legal principle dito ay nakasaad sa kasong Ganila v. Court of Appeals: “Sa mga kaso ng unlawful detainer, ang defendant ay kinakailangang nasa prior lawful possession ng property ngunit ang kanyang possession ay kalaunan nagiging unlawful sa pagtatapos o pag-expire ng kanyang karapatang mag-possess.”

PAGBUKLAS SA KASO: PRO-GUARD VS. TORMIL REALTY

Ang Pro-Guard Security Services Corporation (Pro-Guard) ay umupa ng unit sa Torres Building mula sa Torres Pabalan Realty, Incorporated (Torres-Pabalan) noong 1994. Ang bayad sa upa ay security services na ibinibigay ng Pro-Guard sa Torres-Pabalan. Noong panahong iyon, ang Torres-Pabalan ang nagpapatakbo ng gusali at nagdeklara nito para sa buwis.

Pero bago pa man umupa ang Pro-Guard, may legal battle na pala sa pagitan ng Tormil Realty and Development Corporation (Tormil) at Manuel Torres Jr. tungkol sa pagmamay-ari ng lupa kung saan nakatayo ang Torres Building. Nagsimula ito noong 1984 nang i-assign ni Manuel Torres Jr. ang lupa sa Tormil kapalit ng shares of stock. Pero binawi rin ito ni Manuel. Kinalaunan, ginamit din ni Manuel ang parehong lupa bilang kapital sa pagtatayo ng Torres-Pabalan.

Taong 1987, nagdemanda ang Tormil sa Securities and Exchange Commission (SEC) para mapilitan si Manuel na ibigay ang mga dokumento para mailipat sa Tormil ang titulo ng lupa. Nanalo ang Tormil sa SEC, at kinumpirma ito ng Court of Appeals (CA) at Supreme Court. Naging final at executory ang desisyon noong December 12, 1997. Noong 1998, nailipat na sa pangalan ng Tormil ang titulo ng lupa at ang tax declaration ng Torres Building.

Sa kabila nito, nanatili sa pwesto ang Pro-Guard at nagbabayad pa rin ng “upa” sa Torres-Pabalan sa pamamagitan ng security services. Kaya noong November 5, 1998, pinadalhan ng Tormil ng sulat ang Pro-Guard, pati na rin ang law office na umuupa rin sa gusali, para mag-validate ng kanilang paninirahan at magbayad ng upa. Dahil hindi sumagot ang mga ito, nagpadala ang Tormil ng demand to vacate noong November 16, 1998, at sinisingil sila ng upa na P20,000 kada buwan mula sa simula ng kanilang paninirahan.

Dahil hindi pa rin umalis ang Pro-Guard, nagsampa ng ejectment case ang Tormil sa Metropolitan Trial Court (MeTC). Nagdesisyon ang MeTC pabor sa Tormil, at inutusan ang Pro-Guard na umalis at magbayad ng upa na P20,000 kada buwan mula June 1995. Kinatigan ito ng Regional Trial Court (RTC) at Court of Appeals (CA).

Umapela ang Pro-Guard sa Supreme Court, hindi na para kwestyunin ang pagpapaalis sa kanila, kundi para lang kwestyunin kung kailan dapat magsimula ang pagbabayad ng upa. Iginiit nila na dapat lang mula sa demand to vacate, at hindi mula sa simula ng kanilang paninirahan noong 1994.

DESISYON NG KORTE SUPREMA

Pumabor ang Korte Suprema sa Pro-Guard. Ayon sa Korte, tama na may karapatan ang Tormil na makatanggap ng upa para sa paggamit ng unit ng Pro-Guard. Pero hindi dapat ito binibilang mula sa simula ng paninirahan ng Pro-Guard, kundi mula lamang sa araw ng demand to vacate.

Binigyang-diin ng Korte na sa kaso ng unlawful detainer na nagsimula sa tolerance, ang paninirahan ay legal sa simula. Nagiging illegal lang ito kapag binawi na ang tolerance at pinapaalis na ang naninirahan. Sa kasong ito, binawi lang ng Tormil ang tolerance noong November 16, 1998, nang magpadala sila ng demand to vacate. Bago nito, pinahintulutan nila ang paninirahan ng Pro-Guard, kahit na hindi nila direktang pinayagan, dahil hindi naman nila ito kinwestyon.

Sabi ng Korte Suprema:

“Dito, mula sa sandali na nagsimulang okupahan ng Pro-Guard ang unit noong Marso 1994 hanggang Nobyembre 15, 1998, ang karapatan ng Pro-Guard na mag-possess ng premises ay hindi kinuwestyon. Pagkatapos lamang manalo ang Tormil laban kay Manuel sa pagmamay-ari nito sa parehong bagay na tinapos nito ang karapatan ng Pro-Guard na mag-possess ng unit na inookupahan nito sa pamamagitan ng sulat na magbakante na may petsang Nobyembre 16, 1998. Samakatuwid, mula lamang sa puntong iyon itinuturing na binawi ng Tormil ang pagpapahintulot nito sa paninirahan ng Pro-Guard. Sa kabaligtaran, ang possession ng Pro-Guard ay naging unlawful sa parehong sandali.”

Dahil dito, binago ng Korte Suprema ang desisyon ng CA. Inutusan pa rin ang Pro-Guard na magbayad ng upa na P20,000 kada buwan, pero nagsisimula lamang ito noong November 16, 1998, hanggang sa tuluyang lisanin nila ang property.

PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON: ANO ANG MAAARI MONG MATUTUNAN?

Ang kasong ito ay nagtuturo ng ilang mahahalagang aral, lalo na para sa mga may-ari ng property at mga umuupa:

Para sa mga May-ari ng Property:

  • Kung papatuluyin mo lang ang isang tao sa iyong property nang walang upa, malinaw na ipaalam na ito ay tolerance lamang at maaaring bawiin anumang oras. Magpadala ng formal na sulat na nagpapahayag ng tolerance.
  • Kung gusto mong magsimulang maningil ng upa, magpadala ng formal demand to vacate at sabihin sa sulat na mula sa petsa ng demand, magsisimula ang pagbabayad ng upa. Ito ang magiging simula ng unlawful detainer kung hindi umalis ang naninirahan.
  • Huwag hayaang tumagal ang tolerance kung balak mong maningil ng upa sa hinaharap. Mas maaga kang magpadala ng demand to vacate, mas maaga kang makakasingil ng upa kung kinakailangan.

Para sa mga Umuupa (kahit sa Tolerance):

  • Kung pinatuloy ka lang sa isang property nang walang upa, alamin na ang paninirahan mo ay batay lamang sa tolerance at maaaring bawiin anumang oras. Maging handa na umalis kapag pinakiusapan na.
  • Kung biglang sinisingil ka ng upa, ang legal na obligasyon mo sa pagbayad ay magsisimula lamang mula sa araw na nareceive mo ang demand to vacate, hindi mula sa simula ng iyong paninirahan kung ito ay nagsimula sa tolerance.
  • Kung may legal dispute tungkol sa pagmamay-ari ng property, hindi ka obligadong mag-consign ng upa kung hindi ka naman sinisingil ng upa ng nag-aangkin na may-ari habang pending pa ang kaso. Sa kasong ito, hindi sinisingil ng Tormil ang Pro-Guard noong pending pa ang kaso laban kay Manuel.

MGA MAHAHALAGANG ARAL:

  • Sa unlawful detainer cases na nagsimula sa tolerance, ang pagbabayad ng upa ay nagsisimula lamang mula sa demand to vacate.
  • Ang tolerance ay maaaring bawiin anumang oras ng may-ari.
  • Ang demand to vacate ang nagmamarka ng simula ng unlawful withholding of possession.

FREQUENTLY ASKED QUESTIONS (FAQ)

Tanong 1: Ano ang ibig sabihin ng “tolerance” sa legal na konteksto?
Sagot: Ang “tolerance” ay ang pagpapahintulot ng may-ari ng property sa isang tao na gamitin ito nang walang kontrata o upa, kadalasan dahil sa kabaitan o pagkakaibigan. Walang legal na obligasyon ang naninirahan maliban sa umalis kapag pinakiusapan na.

Tanong 2: Kailan magiging unlawful detainer ang paninirahan na nagsimula sa tolerance?
Sagot: Magiging unlawful detainer ito kapag binawi na ng may-ari ang tolerance, nagpadala ng demand to vacate, at tumanggi pa rin ang naninirahan na umalis.

Tanong 3: Mula kailan dapat magbayad ng upa ang umuupa sa kaso ng unlawful detainer na nagsimula sa tolerance?
Sagot: Mula sa petsa ng demand to vacate, hindi mula sa simula ng paninirahan.

Tanong 4: Ano ang dapat gawin ng may-ari kung gusto niyang bawiin ang tolerance at maningil ng upa?
Sagot: Magpadala ng formal na “demand to vacate” sa naninirahan. Sa sulat na ito, ipaalam na binabawi na ang tolerance at mula sa petsang ito, magsisimula na ang pagbabayad ng upa kung patuloy pa ring maninirahan ang umuupa.

Tanong 5: Ano ang dapat gawin ng umuupa kung nakatanggap siya ng demand to vacate sa isang paninirahan na nagsimula sa tolerance?
Sagot: Kung ayaw niyang magbayad ng upa, dapat siyang umalis sa property sa lalong madaling panahon pagkatapos matanggap ang demand to vacate. Kung gusto niyang manatili, dapat siyang maghandang magbayad ng upa mula sa petsa na nakasaad sa demand to vacate.

Tanong 6: Mayroon bang limitasyon sa oras para magsampa ng unlawful detainer case?
Sagot: Oo, dapat isampa ang unlawful detainer case sa loob ng isang taon mula sa petsa ng demand to vacate o mula nang maging unlawful ang possession.

Para sa mas malalim na konsultasyon tungkol sa unlawful detainer at usapin sa property, huwag mag-atubiling kumonsulta sa ASG Law. Eksperto kami sa mga ganitong kaso at handang tumulong sa iyo. Makipag-ugnayan sa amin ngayon! hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming contact page dito.

Comments

Mag-iwan ng Tugon

Ang iyong email address ay hindi ipa-publish. Ang mga kinakailangang mga field ay markado ng *