Pag-unawa sa Rescission ng Kontrata: Kailan Ito Pinapayagan?
G.R. No. 171076, August 01, 2012
INTRODUKSYON
Sa mundo ng negosyo at mga transaksyon, ang mga kontrata ay pundasyon ng mga kasunduan. Ngunit paano kung ang isang partido ay hindi tumupad sa kanyang obligasyon? Maaari bang basta na lamang ipawalang-bisa ang kontrata? Ang kasong Goldloop Properties Inc. vs. Government Service Insurance System ay nagbibigay linaw sa usapin ng rescission o pagpapawalang-bisa ng kontrata dahil sa paglabag, at ang mga limitasyon nito.
Sa kasong ito, sumang-ayon ang Goldloop at GSIS na magtayo ng condominium. Hindi natuloy ang proyekto dahil hindi nakakuha ng permit ang GSIS mula sa Pasig City dahil sa umano’y pagkakautang sa buwis. Dahil dito, ipinawalang-bisa ng GSIS ang kontrata dahil umano sa hindi pagbabayad ng Goldloop. Ang pangunahing tanong dito ay: Tama ba ang ginawang pagpapawalang-bisa ng GSIS sa kontrata?
LEGAL NA KONTEKSTO
Ang konsepto ng rescission ay nakapaloob sa Article 1191 at 1192 ng Civil Code ng Pilipinas. Ayon sa Article 1191, “Ang kapangyarihang magpawalang-bisa ng mga obligasyon ay implicit sa mga reciprocal, sa kaso na ang isa sa mga obligor ay hindi dapat tumupad sa kung ano ang nakapatong sa kanya.” Ang reciprocal obligations ay mga obligasyon na nagmumula sa parehong sanhi, kung saan ang bawat partido ay may obligasyon sa isa’t isa.
Sa madaling salita, sa isang reciprocal obligation, kung hindi tumupad ang isang partido sa kanyang obligasyon, ang kabilang partido ay may karapatang ipawalang-bisa ang kontrata. Maaaring pumili ang partido na nagdurusa kung ituloy ang kontrata o ipawalang-bisa ito, kasama ang karapatang humingi ng danyos.
Mahalagang tandaan na hindi basta-basta ang pagpapawalang-bisa ng kontrata. Ayon sa Korte Suprema sa kasong Velarde v. Court of Appeals, “hindi awtomatiko ang rescission.” Kailangan pa rin ang pahintulot ng korte, maliban kung mayroong malinaw na probisyon sa kontrata na nagpapahintulot sa unilateral rescission.
Sa Article 1192 naman, tinatalakay ang sitwasyon kung saan parehong partido ang nagkasala. Sinasabi rito: “Sa kaso na parehong partido ang nakagawa ng paglabag sa obligasyon, ang pananagutan ng unang nagkasala ay dapat na pantay na pagaanin ng mga korte. Kung hindi matukoy kung alin sa mga partido ang unang lumabag sa kontrata, ang pareho ay ituturing na pinawalang-bisa, at ang bawat isa ay dapat magdala ng sarili niyang danyos.”
PAGSUSURI SA KASO
Sa kaso ng Goldloop at GSIS, malinaw na may reciprocal obligations. Obligasyon ng Goldloop na magbayad sa GSIS para sa lupa at magtayo ng condominium. Obligasyon naman ng GSIS na ibigay ang lupa na walang anumang sagabal at isagawa ang deed of absolute sale.
Ayon sa MOA (Memorandum of Agreement), dapat bayaran ng Goldloop ang GSIS ng P140,890,000.00 sa loob ng apat na taon. May probisyon din sa kontrata na kung mabigo ang Goldloop na magbayad, maaaring ipawalang-bisa ng GSIS ang kasunduan. Ito ang ginamit na basehan ng GSIS sa pagpapawalang-bisa ng kontrata.
Sinabi ng Korte Suprema na tama ang GSIS sa pagpapawalang-bisa ng kontrata dahil lumabag ang Goldloop sa obligasyon nitong magbayad. Ayon sa Korte, “When it could not do so as a consequence of the non-issuance of permits, it should have asked for an extension within which to pay the same. However, since Goldloop neither completed the payment nor sought for an extension, it is considered to have breached its commitment and obligation under Sec. 1.1 of the MOA.”
Binigyang diin ng Korte na bagama’t may problema sa permit dahil sa hindi nabayarang buwis ng GSIS, hindi ito sapat na dahilan para hindi tumupad ang Goldloop sa kanyang obligasyon sa pagbabayad. Maaari sanang humingi ng extension ang Goldloop, ngunit hindi nila ito ginawa.
Gayunpaman, pinuna rin ng Korte Suprema ang GSIS. “GSIS is, however, not entirely faultless. It also failed to comply with its obligation…to deliver the property free from burden.” Hindi rin natupad ng GSIS ang obligasyon nitong ibigay ang lupa na walang sagabal dahil sa problema sa buwis.
Dahil parehong partido ang nagkulang, inilapat ng Korte Suprema ang Article 1192. “If it cannot be determined which of the parties first violated the contract, the same shall be deemed extinguished, and each shall bear his own damages.” Kaya, pinawalang-bisa ang kontrata, inutusan ang Goldloop na ibalik ang property sa GSIS, at inutusan ang GSIS na ibalik sa Goldloop ang P4,122,133.19 na naibayad nito para sa cistern tank. Walang danyos na ibinigay sa magkabilang partido.
PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON
Ang kasong ito ay nagtuturo ng ilang mahahalagang aral, lalo na sa mga negosyo at indibidwal na pumapasok sa kontrata.
Una, mahalaga ang pagtupad sa kontrata. Ang kontrata ay batas sa pagitan ng mga partido. Dapat tuparin ang mga obligasyon na napagkasunduan. Hindi sapat na dahilan ang mga external factors kung hindi susubukan ng partido na humanap ng paraan para tumupad, tulad ng paghingi ng extension sa kasong ito.
Pangalawa, kung may problema sa pagtupad ng kontrata, mahalagang makipag-usap sa kabilang partido. Kung nahaharap sa problema sa permits, dapat sana ay nakipag-ugnayan ang Goldloop sa GSIS at pormal na humingi ng extension. Ang komunikasyon at maagap na aksyon ay mahalaga para maiwasan ang hindi pagkakaunawaan at posibleng pagpapawalang-bisa ng kontrata.
Pangatlo, kahit may karapatang mag-rescind, hindi nangangahulugan na perpekto ang kabilang partido. Sa kasong ito, kahit pinaboran ang GSIS sa rescission, pinuna rin sila ng Korte sa hindi pagtupad sa kanilang obligasyon na magbigay ng property na walang sagabal.
Mga Mahalagang Aral:
- Tuparin ang Kontrata: Ang kontrata ay batas. Sikaping tuparin ang lahat ng obligasyon.
- Komunikasyon ay Mahalaga: Makipag-usap sa kabilang partido kung may problema.
- Humingi ng Extension Kung Kinakailangan: Kung may valid reason para hindi makatupad sa takdang oras, humingi ng extension.
- Hindi Awtomatiko ang Rescission: Kailangan ng legal na basehan at proseso para sa rescission.
MGA KARANIWANG TANONG
Tanong: Ano ang ibig sabihin ng
Mag-iwan ng Tugon