Hindi Para sa Kustodiya ng Bata: Ang Limitasyon ng Writ of Amparo sa Pilipinas
n
G.R. No. 193652, August 05, 2014
n
INTRODUKSYON
n
Isipin ang isang ina na desperadong mabawi ang kanyang anak. Sa kanyang paghahanap ng hustisya, maaaring itanong niya: Maaari bang gamitin ang Writ of Amparo upang makuha muli ang kustodiya ng isang anak? Sa desisyon ng Korte Suprema sa kasong Infant Julian Yusay Caram v. Atty. Marijoy D. Segui, malinaw na sinagot ang tanong na ito. Ang kasong ito ay nagpapakita na bagama’t makapangyarihan ang Writ of Amparo, mayroon itong tiyak na saklaw at hindi ito angkop para sa lahat ng uri ng paglabag sa karapatan.
n
Ang petisyonerang si Ma. Christina Yusay Caram, na kumakatawan sa kanyang anak na si Julian, ay humingi ng Writ of Amparo upang mabawi ang kustodiya ng kanyang anak mula sa Department of Social Welfare and Development (DSWD). Ang RTC ay ibinasura ang petisyon, at nang umakyat ito sa Korte Suprema, pinagtibay ang desisyon ng mababang hukuman. Ang pangunahing tanong dito: Tama ba ang Writ of Amparo na remedyo para mabawi ang kustodiya ng bata sa ganitong sitwasyon?
n
KONTEKSTONG LEGAL
n
Ang Writ of Amparo ay isang legal na remedyo na nilikha ng Korte Suprema upang protektahan ang karapatan sa buhay, kalayaan, at seguridad. Ito ay espesyal na idinisenyo para tugunan ang problema ng extrajudicial killings at enforced disappearances. Mahalagang maunawaan na ang Amparo ay hindi isang universal remedy para sa lahat ng uri ng paglabag sa karapatang pantao.
n
Ayon sa Seksyon 1 ng Rule on the Writ of Amparo:
n
SECTION 1. Petition. – The petition for a writ of amparo is a remedy available to any person whose right to life, liberty and security is violated or threatened with violation by an unlawful act or omission of a public official or employee, or of a private individual or entity.
n
The writ shall cover extralegal killings and enforced disappearances or threats thereof.
n
Sa landmark na kaso ng Secretary of National Defense v. Manalo, nilinaw ng Korte Suprema ang saklaw ng Writ of Amparo. Ayon sa Korte, ang Amparo ay limitado lamang sa mga kaso ng extrajudicial killings at enforced disappearances, o mga banta nito. Ang extrajudicial killings ay mga pagpatay na isinagawa nang walang due process of law, samantalang ang enforced disappearances ay kinasasangkutan ng pag-aresto, detensyon, o pagdukot ng isang tao ng mga ahente ng estado o mga pribadong indibidwal na may pahintulot o pagpapabaya ng estado, na sinusundan ng pagtanggi ng estado na ibunyag ang kapalaran o kinaroroonan ng tao.
n
Sa kaso ng kustodiya ng bata, ang mga legal na batayan ay nakasaad sa Family Code at sa Rule on Custody of Minors and Writ of Habeas Corpus in Relation to Custody of Minors. Kung ang isyu ay ilegal na pagpigil sa isang menor de edad, ang tamang remedyo ay Writ of Habeas Corpus, hindi Writ of Amparo. Ang Writ of Habeas Corpus ay isang mas matagal nang remedyo na ginagamit upang ipa-utos na dalhin ang isang tao sa hukuman upang matukoy kung ang kanilang detensyon ay legal.
n
PAGSUSURI NG KASO
n
Ang kuwento ng kaso ay nagsimula nang magkaroon ng relasyon si Christina Yusay Caram kay Marcelino Gicano Constantino III, na nagresulta sa pagbubuntis. Para maiwasan ang kahihiyan sa pamilya, nagpasya si Christina na ipaampon ang bata sa pamamagitan ng Sun and Moon Home for Children. Pagkatapos manganak kay Baby Julian, boluntaryo niyang isinuko ang bata sa DSWD sa pamamagitan ng Deed of Voluntary Commitment.
n
трагико, namatay si Marcelino nang hindi nalalaman ang tungkol sa kanyang anak. Matapos ang kanyang kamatayan, ibinunyag ni Christina sa pamilya ni Marcelino ang tungkol kay Baby Julian. Nagbago ang isip ni Christina at ninais niyang mabawi ang kanyang anak sa tulong ng pamilya Constantino.
n
Gayunpaman, naideklara na ng DSWD si Baby Julian na
Mag-iwan ng Tugon