Paglabag sa Chain of Custody Rule: Pagpapawalang-Sala sa Kasong Illegal na Pagbebenta ng Droga

,

Sa isang desisyon, pinawalang-sala ng Korte Suprema si Edwin Gementiza Matabilas sa kasong paglabag sa Section 5, Article II ng Republic Act No. 9165 (Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002) dahil sa paglabag sa chain of custody rule. Partikular, hindi napatunayan ng prosekusyon na sinunod ang mandatory witness requirement sa inventory at photography ng umano’y nakuhang droga, kung saan walang kinatawan mula sa Department of Justice (DOJ) na naroroon. Dahil dito, hindi napanatili ang integridad at evidentiary value ng droga, kaya’t kinailangang mapawalang-sala ang akusado.

Nasaan ang Hustisya? Pagkadakip sa Shabu Dahil sa Pagkukulang sa Protokol

Ang kasong ito ay nag-ugat sa isang impormasyon na isinampa laban kay Edwin Gementiza Matabilas dahil sa illegal na pagbebenta ng shabu. Ayon sa prosekusyon, nagsagawa ng buy-bust operation ang mga pulis sa Kidapawan City, Cotabato, kung saan nakuhanan si Matabilas ng isang plastic sachet na naglalaman ng 0.05 gramo ng shabu. Pagkatapos ng aresto, isinagawa agad ang marking, inventory, at photography sa presensya ni Matabilas, isang kagawad ng barangay, at isang miyembro ng radio station. Dinala ang droga sa crime laboratory kung saan kinumpirma na ito ay shabu.

Subalit, itinanggi ni Matabilas ang paratang. Iginiit niya na siya ay naghahanap lamang ng mga mamimili ng niyog nang siya ay arestuhin at palabasing may nakuhang droga sa kanyang pag-aari. Sa unang desisyon ng Regional Trial Court (RTC), napatunayang guilty si Matabilas at hinatulan ng habambuhay na pagkabilanggo at multa na P500,000.00. Umapela si Matabilas sa Court of Appeals (CA), ngunit kinatigan ng CA ang desisyon ng RTC. Kaya naman, umakyat si Matabilas sa Korte Suprema.

Dito sa Korte Suprema lumitaw ang mahalagang isyu: sinunod ba ang chain of custody rule, lalo na ang pagdating sa mandatory witness requirement? Ayon sa RA 9165, dapat isagawa ang inventory at photography ng mga nakumpiskang droga sa presensya ng akusado o kanyang kinatawan, at ng mga tiyak na saksi. Bago pa man ang pag-amyenda ng RA 9165 sa pamamagitan ng RA 10640, kailangan ang kinatawan mula sa media AT Department of Justice (DOJ), at isang elected public official. Pagkatapos ng RA 10640, kinakailangan na lamang ang isang elected public official at isang kinatawan mula sa National Prosecution Service O media.

Ang layunin ng mga saksing ito ay upang matiyak ang integridad ng chain of custody at maiwasan ang pagdududa sa pagpapalit, pagtatanim, o kontaminasyon ng ebidensya. Mahalaga ang pagsunod sa chain of custody procedure dahil ito ay hindi lamang isang procedural technicality kundi isang bagay na may kinalaman sa substantive law. Ito ay proteksyon laban sa pang-aabuso ng pulis, lalo na dahil mabigat ang parusa sa mga kaso ng droga. Sabi nga sa kaso ng People v. Miranda, “the State retains the positive duty to account for any lapses in the chain of custody of the drugs/items seized from the accused.”

Sa kaso ni Matabilas, napansin ng Korte Suprema na hindi nasunod ang mandatory witness requirement. Sa inventory at photography ng droga, walang kinatawan mula sa DOJ na naroroon. Tanging ang isang elected public official at isang kinatawan ng media ang naroroon. Kinumpirma ito ng testimonya ng kagawad ng barangay na si Ruel Anima at ng mga pulis na sina PO1 Rolando Cabalinan, Jr. at PO1 Armand Bada. Kahit inamin pa ni PO1 Bada na malapit lamang ang City Prosecution Office sa police station, hindi pa rin sila kumuha ng kinatawan mula sa DOJ.

Dahil dito, nagpasya ang Korte Suprema na hindi napanatili ang integridad at evidentiary value ng umano’y nakumpiskang droga. Ayon sa saving clause ng Section 21 (a) ng Implementing Rules and Regulations (IRR) ng RA 9165, maaaring payagan ang hindi mahigpit na pagsunod sa chain of custody procedure kung mayroong justifiable ground para dito, at kung napanatili pa rin ang integridad ng ebidensya. Subalit, hindi nagbigay ng kahit anong dahilan ang prosekusyon para sa pagkawala ng kinatawan ng DOJ.

Hindi sapat ang basta na lamang sabihin na hindi available ang mga saksi. Dapat ipakita na talagang sinikap na kunin ang kanilang presensya. Dahil sa paglabag na ito sa chain of custody rule, kinailangang mapawalang-sala si Edwin Gementiza Matabilas.

FAQs

Ano ang chain of custody rule? Ito ay ang proseso kung paano pinapanatili ang integridad ng ebidensya, mula sa pagkakuha nito hanggang sa pagpresenta sa korte, upang maiwasan ang pagpapalit, pagtatanim, o kontaminasyon.
Bakit mahalaga ang chain of custody rule sa mga kaso ng droga? Dahil ang droga mismo ang corpus delicti o ang mismong katawan ng krimen. Kung hindi mapatunayan ang integridad nito, hindi mapapatunayan ang krimen.
Sino ang dapat naroroon sa inventory at photography ng mga nakumpiskang droga? Dapat naroroon ang akusado o kanyang kinatawan, isang elected public official, at isang kinatawan mula sa DOJ (bago ang RA 10640) o National Prosecution Service/media (pagkatapos ng RA 10640).
Ano ang nangyari sa kaso ni Edwin Gementiza Matabilas? Pinawalang-sala siya ng Korte Suprema dahil hindi sinunod ang chain of custody rule, lalo na ang mandatory witness requirement.
Bakit pinawalang-sala si Matabilas kahit napatunayang may shabu sa kanya? Dahil hindi napanatili ang integridad ng ebidensya. Hindi napatunayan na ang shabu na iprinisinta sa korte ay ang mismong shabu na nakuha sa kanya.
Ano ang epekto ng desisyong ito sa mga kaso ng droga? Nagbibigay ito ng babala sa mga awtoridad na dapat sundin ang chain of custody rule. Kung hindi, maaaring mapawalang-sala ang akusado.
Ano ang papel ng DOJ representative sa pagproseso ng ebidensya? Ang DOJ representative ay isa sa mga saksi na dapat tumiyak na walang anomalya sa paghawak ng ebidensya. Ang kanilang presensya ay nagbibigay ng dagdag na seguridad na ang proseso ay transparent at tapat.
Ano ang ‘saving clause’ sa chain of custody? Ito ay probisyon na nagpapahintulot na hindi maging invalid ang pagkakakumpiska ng droga kung mayroong makatwirang dahilan kung bakit hindi nasunod ang chain of custody, basta’t napanatili ang integridad ng ebidensya.

Ang desisyong ito ay nagpapakita ng kahalagahan ng pagsunod sa tamang proseso sa mga kaso ng droga. Hindi sapat na basta may nakuhang droga; kailangan ding patunayan na ang drogang iyon ay nakuha at pinangasiwaan nang tama, ayon sa batas.

For inquiries regarding the application of this ruling to specific circumstances, please contact ASG Law through contact or via email at frontdesk@asglawpartners.com.

Disclaimer: This analysis is provided for informational purposes only and does not constitute legal advice. For specific legal guidance tailored to your situation, please consult with a qualified attorney.
Source: Matabilas v. People, G.R. No. 243615, November 11, 2019

Comments

Mag-iwan ng Tugon

Ang iyong email address ay hindi ipa-publish. Ang mga kinakailangang mga field ay markado ng *