n
Kailan Mo Maaaring Gamitin ang Depensa sa Sarili sa Kasong Mordido?
n
G.R. No. 198110, July 31, 2013
n
n
nINTRODUKSYONn
n
nAraw-araw, maraming insidente ng karahasan ang nangyayari. Paano kung ikaw o ang mahal mo sa buhay ang mapunta sa sitwasyon kung saan kailangan mong ipagtanggol ang iyong sarili? Ang depensa sa sarili ay isang mahalagang konsepto sa batas kriminal ng Pilipinas. Ngunit kailan nga ba ito maituturing na isang validong depensa sa kasong kriminal, lalo na sa kasong mordido? Ang kaso ng People of the Philippines v. Wilson Roman ay nagbibigay linaw sa mga kondisyon at limitasyon ng depensa sa sarili sa konteksto ng isang krimen ng karahasan.n
n
nSa kasong ito, si Wilson Roman ay kinasuhan ng mordido matapos niyang mapatay si Vicente Indaya. Inamin ni Roman na siya ang nakapatay kay Indaya, ngunit iginiit niya na ginawa niya lamang ito bilang depensa sa sarili. Ang pangunahing tanong sa kasong ito ay: Napatunayan ba ni Roman ang lahat ng elemento ng depensa sa sarili upang siya ay mapawalang-sala sa krimeng mordido?n
n
n
nKONTEKSTONG LEGAL: ANG DEPENSA SA SARILI AYON SA BATASn
n
nAng Artikulo 11 ng Revised Penal Code ay nagtatakda ng mga justifying circumstances, kung saan kabilang ang depensa sa sarili. Ayon sa batas, hindi mapapanagot sa krimen ang isang tao kung kanyang ginawa ay bilang depensa sa sarili, depensa sa kanyang kamag-anak, o depensa sa kanyang ari-arian. Ngunit hindi basta-basta ang paggamit ng depensa sa sarili. Mayroong tatlong mahahalagang elemento na dapat mapatunayan upang maituring itong ganap na depensa:n
n
- n
- Unlawful Aggression (Labag sa Batas na Pananalakay): Dapat mayroong panimulang pananalakay mula sa biktima na naglalagay sa alanganin sa buhay o kaligtasan ng akusado. Ito ang pinakamahalagang elemento. Kung walang unlawful aggression, walang depensa sa sarili.
- Reasonable Necessity of the Means Employed (Makatuwirang Pangangailangan ng Paraan ng Depensa): Ang paraan ng depensa na ginamit ng akusado ay dapat makatuwiran at proporsyonal sa pananalakay. Hindi ibig sabihin na dapat eksaktong pareho ang armas, ngunit dapat ang depensa ay sapat lamang upang pigilan ang pananalakay.
- Lack of Sufficient Provocation (Kakulangan ng Sapat na Provokasyon): Hindi dapat nagmula sa akusado ang provokasyon o dahilan ng pananalakay. Kung ang akusado mismo ang nag-umpisa ng gulo, hindi niya maaaring gamitin ang depensa sa sarili.
n
n
n
n
nMahalaga ring tandaan na kapag nag-plead ng self-defense ang akusado, inaamin niya na siya ang nakapatay ngunit may legal na dahilan para dito. Dahil dito, ang burden of proof o responsibilidad na patunayan ang depensa sa sarili ay nasa akusado. Kailangan niyang magpresenta ng malakas at kapani-paniwalang ebidensya upang kumbinsihin ang korte na ang kanyang ginawa ay depensa sa sarili lamang.n
n
nAng unlawful aggression ay maaaring actual o imminent. Ayon sa kaso ng People v. Nugas, “Unlawful aggression is of two kinds: (a) actual or material unlawful aggression; and (b) imminent unlawful aggression. Actual or material unlawful aggression means an attack with physical force or with a weapon, an offensive act that positively determines the intent of the aggressor to cause the injury. Imminent unlawful aggression means an attack that is impending or at the point of happening; it must not consist in a mere threatening attitude, nor must it be merely imaginary, but must be offensive and positively strong.”n
n
n
nPAGSUSURI SA KASO NG PEOPLE V. ROMANn
n
nSa kasong People v. Roman, sinubukan ni Wilson Roman na gamitin ang depensa sa sarili. Ayon sa kanya, siya ay inatake ni Vicente Indaya gamit ang bolo, kaya napilitan siyang ipagtanggol ang kanyang sarili. Ngunit hindi kinatigan ng korte ang kanyang depensa. Narito ang mga pangyayari ayon sa korte:n
n
nAng Bersyon ng Prosekusyon:n
n
- n
- Ayon sa mga testigo ng prosekusyon, kabilang sina Elena Romero, Asterio Ebuenga, Martin Borlagdatan, at Ramil Baylon, nakita nila mismo kung paano walang awang pinagtataga ni Roman si Indaya gamit ang bolo sa isang kasalan.
- Sabi ng mga testigo, inatake ni Roman si Indaya mula sa likuran, habang walang kalaban-laban ang biktima. Paulit-ulit siyang pinagtataga hanggang sa bumagsak si Indaya at agad na namatay.
- Kinumpirma rin ng necropsy report na ang mga sugat ni Indaya ay pawang nasa likod ng kanyang ulo at katawan, sanhi ng isang matalim na bagay tulad ng bolo.
n
n
n
n
nAng Depensa ni Roman:n
n
- n
- Ayon kay Roman, siya ay inatake ni Indaya. Sinabi niya na nakita niyang nakikipagtalo si Indaya sa kapatid ng kanyang bayaw, at pinagpayapa niya ito. Pagkatapos, bigla na lang daw siyang sinugod ni Indaya at tinaga.
- Sinabi ni Roman na siya ay tinamaan sa kamay at napilitan siyang gumanti bilang depensa sa sarili.
- Nagpresenta rin siya ng testigo na si Delia Tampoco na sumuporta sa kanyang bersyon.
n
n
n
n
nAng Desisyon ng Korte:n
n
nAng Regional Trial Court (RTC) at Court of Appeals (CA) ay parehong hindi kinatigan ang depensa sa sarili ni Roman. Sinabi ng korte na hindi napatunayan ni Roman ang unlawful aggression mula kay Indaya. Binigyang-diin ng korte ang mga sumusunod:n
n
n “The RTC ruled that the prosecution was able to establish all the elements constitutive of the crime charged. Specifically, it was able to prove the identity of the accused-appellant as the perpetrator of the crime through the categorical testimonies of Romero, Ebuenga, Borlagdatan and Baylon who personally witnessed the hacking of the victim. Further, the qualifying circumstance of treachery was also sufficiently established by the consistent accounts of the witnesses that the accused-appellant attacked and hacked the victim from behind, while he was unarmed and defenseless, until he was down on the ground.”n
n
nDagdag pa ng korte, ang mga sugat na natamo ni Indaya (pitong taga sa likod) ay mas marami at mas malala kumpara sa sugat ni Roman (isang maliit na hiwa sa kamay). Ito ay nagpapakita na hindi makatuwiran ang paraan ng depensa ni Roman.n
n
n “As clearly shown by the evidence at hand, his cut was superficial which only measures one (1) inch. In stark contrast, Vicente Indaya suffered seven (7) hack wounds on his head, neck and shoulder, all located at the back and Dr. Teodora Pornillos described all of them as fatal. It is, therefore, difficult to believe that accused-appellant hacked Vicente Indaya merely to defend himself or to disarm the latter. The severity, location and number of wounds sustained by the victim are eloquent evidence that accused-appellant was resolute on his intent to kill Vicente Indaya.”n
n
nKaya, kinumpirma ng Supreme Court ang desisyon ng CA na nagpapatunay na si Roman ay guilty sa krimeng mordido dahil sa treachery. Binago lamang ng SC ang parusa sa reclusion perpetua at itinaas ang civil indemnity.n
n
n
nPRAKTICAL NA IMPLIKASYON: ANO ANG MAAARING MATUTUNAN?n
n
nAng kasong People v. Roman ay nagbibigay ng mahalagang aral tungkol sa depensa sa sarili. Hindi sapat na sabihin lamang na ikaw ay nagdepensa sa sarili. Kailangan itong patunayan sa korte sa pamamagitan ng matibay na ebidensya na nagpapakita ng tatlong elemento ng depensa sa sarili: unlawful aggression, reasonable necessity, at lack of provocation.n
n
nMga Mahalagang Aral:n
n
- n
- Unlawful Aggression ang Susi: Kung walang unlawful aggression mula sa biktima, hindi maaari ang depensa sa sarili. Ang simpleng pagtatalo o pananakot ay hindi sapat na unlawful aggression. Dapat may aktwal na pananalakay o pagbabanta ng agarang pananalakay.
- Proporsyonal na Depensa: Ang depensa ay dapat makatuwiran at proporsyonal sa pananalakay. Ang labis na depensa ay hindi katanggap-tanggap. Sa kaso ni Roman, ang dami at lalim ng sugat ni Indaya ay nagpapakita ng labis na depensa.
- Burden of Proof sa Akusado: Kung mag-plead ng self-defense, ang akusado ang may responsibilidad na patunayan ito. Dapat magpresenta ng malakas na ebidensya, hindi lamang umasa sa kahinaan ng ebidensya ng prosekusyon.
n
n
n
n
nMahalaga na maging maingat at magpigil sa sarili sa mga sitwasyon ng kaguluhan. Ang pag-iwas sa away at paghahanap ng mapayapang solusyon ang pinakamainam na paraan. Ngunit kung wala nang ibang paraan at talagang kailangan mong ipagtanggol ang iyong sarili, tiyakin na ang iyong depensa ay naaayon sa batas at makatuwiran lamang.n
n
n
nMGA MADALAS ITANONG (FAQ)n
n
nTanong 1: Ano ang ibig sabihin ng
Mag-iwan ng Tugon