Ipinasiya ng Korte Suprema na hindi maaaring tumanggap ng dagdag na compensation o honoraria ang mga miyembro ng Inter-Country Adoption Board (ICAB) na lampas sa itinakda ng Republic Act No. 8043. Kinatigan ng Korte ang Commission on Audit (COA) sa pag-disallow sa pagbabayad ng dagdag na remuneration sa mga miyembro ng ICAB dahil labag ito sa batas at sa mga circular ng Department of Budget and Management (DBM). Gayunpaman, pinawalang-sala ng Korte si Bernadette Lourdes B. Abejo, ang Executive Director ng ICAB, sa pananagutan na ibalik ang nasabing halaga, dahil napatunayang kumilos siya nang may mabuting loob.
Dagdag na Sahod sa ICAB: Tama ba o Labag sa Batas?
Ang kasong ito ay nag-ugat sa pagbabayad ng dagdag na remuneration sa mga miyembro ng ICAB mula 2008 hanggang 2010. Ayon kay Abejo, kinailangan ng mga miyembro ng ICAB na tumulong sa pag-review ng mga aplikasyon ng Prospective Adoptive Parents (PAPs) dahil sa dami ng workload. Bilang compensation, binigyan sila ng dagdag na bayad na P250.00 bawat aplikasyon, na kalaunan ay itinaas sa P500.00. Sa audit, natuklasan ng COA na walang legal na basehan ang pagbabayad na ito, at labag pa sa mga circular ng DBM at sa General Appropriations Act. Iginiit ng COA na ang mga miyembro ng ICAB ay mayroon nang tinatanggap na per diem, at hindi na maaaring tumanggap ng dagdag na honoraria.
Nang umakyat ang usapin sa Korte Suprema, kinailangan nitong suriin kung tama ba ang ginawang pag-disallow ng COA sa dagdag na remuneration. Ang pangunahing argumento ni Abejo ay may legal na basehan ang pagbabayad dahil sa “Inter-country Adoption Board Manual of Operation” na nagbibigay ng honoraria sa mga miyembro ng Inter-Country Adoption Placement Committee (ICPC) para sa pag-review ng mga aplikasyon. Iginiit din niya na ang pagtulong ng ICAB sa pag-review ng mga PAPs Dossiers ay maituturing na isang “special project” na maaaring bayaran ng honoraria.
Gayunpaman, hindi kinatigan ng Korte Suprema ang mga argumento ni Abejo. Ayon sa Korte, bagama’t maaaring bayaran ang mga government official para sa mga gawaing labas sa kanilang regular functions, kailangan pa ring sumunod sa mga applicable na batas at regulasyon. Sa kasong ito, malinaw na tinatakda ng Section 5 ng RA 8043 ang limitasyon sa halaga ng per diem na maaaring tanggapin ng mga miyembro ng ICAB. Bukod pa rito, tahasang ipinagbabawal ng Item 4.3 ng DBM BC 2003-5 ang pagbabayad ng honoraria sa mga opisyal na tumatanggap na ng per diem.
Section 5 ng RA 8043: “The members of the Board shall receive a per diem allowance of One thousand five hundred pesos (P1,500) for each meeting attended by them: Provided, further, That no compensation shall be paid for more than four (4) meetings a month.”
Item 4.3 ng DBM BC 2003-5: “Chairs and members of Commissions/Boards Councils and other similar entities which are hereinafter referred to as a collegial body including the personnel thereof, who are neither paid salaries nor per diems but compensated in the form of honoria as provided by law, rules and regulations.”
Binigyang-diin din ng Korte na hindi maaaring manaig ang “Intercountry Adoption Board Manual of Operation” sa mga probisyon ng batas at regulasyon. Dagdag pa rito, ang sinasabing pagtulong ng ICAB sa pag-review ng mga PAPs Dossiers ay hindi maituturing na “special project” dahil hindi naipakita ang anumang approved special project plan na naaayon sa requirements ng DBM Circular 2007-2.
Bagama’t kinatigan ng Korte ang pag-disallow ng COA, pinawalang-sala nito si Abejo sa pananagutan na ibalik ang disallowed amount. Ibinatay ito ng Korte sa Madera Rules, na nagsasaad na ang mga approving at certifying officer na kumilos nang may mabuting loob, sa regular na pagganap ng kanilang official functions, ay hindi civilly liable na ibalik ang disallowed amount. Sa kasong ito, kinilala ng Korte ang mga “badges of good faith” na pabor kay Abejo, tulad ng kawalan ng prior disallowance sa parehong benepisyo, at ang kawalan ng precedent na nagdi-disallow sa kahalintulad na kaso.
Napansin din ng Korte na ang mga individual members ng ICAB na tumanggap ng dagdag na remuneration ay hindi kabilang sa mga pinapanagot sa Notice of Disallowance (ND). Ibig sabihin, intensyon ng COA na i-exonerate sila sa liability. Dahil hindi na ito naungkat pa, itinuring na ng Korte na final na ang kanilang exoneration.
FAQs
| Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? | Ang pangunahing isyu ay kung tama ba ang pag-disallow ng COA sa pagbabayad ng dagdag na remuneration sa mga miyembro ng ICAB na lampas sa itinakda ng batas. |
| Ano ang Republic Act No. 8043? | Ito ang “Inter-Country Adoption Act of 1995” na nagtatakda ng mga patakaran sa inter-country adoption ng mga batang Pilipino. |
| Ano ang DBM BC 2003-5? | Ito ang Department of Budget and Management Budget Circular No. 2003-5 na nagtatakda ng mga guidelines sa pagbabayad ng honoraria sa mga government officials. |
| Ano ang per diem? | Ito ay allowance na binibigay sa mga government officials para sa bawat meeting na kanilang dinadaluhan. |
| Ano ang honorarium? | Ito ay voluntary donation o bayad na ibinibigay para sa mga serbisyong ibinigay na hindi naman obligasyon. |
| Ano ang kahalagahan ng Madera Rules? | Ang Madera Rules ay nagtatakda ng mga panuntunan sa pagtukoy ng liability ng mga government officers at employees na pinapanagot sa pagbabalik ng mga benepisyo na disallowed sa audit. |
| Sino si Bernadette Lourdes B. Abejo sa kasong ito? | Siya ang Executive Director ng ICAB na pumayag sa pagbabayad ng dagdag na remuneration sa mga miyembro ng ICAB. |
| Ano ang naging desisyon ng Korte Suprema? | Kinatigan ng Korte Suprema ang pag-disallow ng COA, ngunit pinawalang-sala si Abejo sa pananagutan na ibalik ang disallowed amount. |
Sa kabuuan, ang kasong ito ay nagpapakita ng kahalagahan ng pagsunod sa mga batas at regulasyon sa pagbabayad ng compensation sa mga government officials. Bagama’t maaaring bayaran ang mga government official para sa mga gawaing labas sa kanilang regular functions, kailangan pa ring tiyakin na naaayon ito sa mga applicable na batas at regulasyon. Bukod pa rito, mahalaga rin na suriin ang mga badges of good faith sa pagtukoy ng liability ng mga approving at certifying officer.
For inquiries regarding the application of this ruling to specific circumstances, please contact ASG Law through contact or via email at frontdesk@asglawpartners.com.
Disclaimer: This analysis is provided for informational purposes only and does not constitute legal advice. For specific legal guidance tailored to your situation, please consult with a qualified attorney.
Source: Abejo v. COA, G.R. No. 251967, June 14, 2022
Mag-iwan ng Tugon