Pagpapawalang-bisa ng ‘Right to Top’ sa mga Kontrata ng Gobyerno: Timbangan ng Kompetisyon at Interes ng Publiko

,

Sa isang direktang pagharap sa Korte Suprema, kinwestyon ni Senador Sergio R. Osmeña III ang bisa ng ‘right to top’ na ibinigay sa SPC Power Corporation (SPC) sa pagbenta ng Naga Power Plant Complex (NPPC). Ipinasiya ng Korte Suprema na ang ‘right to top’ na ito ay labag sa public policy dahil pumipigil ito sa malayang kompetisyon sa mga bidding ng gobyerno. Ipinawalang-bisa ang kasunduan dahil hindi sapat ang interes ng SPC sa NPPC para bigyan sila ng pribilehiyong higitan ang ibang mga bidder. Ang desisyong ito ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng patas na kompetisyon sa mga transaksyon ng gobyerno at nagsisilbing babala laban sa mga probisyon na maaaring magbigay ng hindi nararapat na kalamangan sa isang partido.

Bilihan sa Gobyerno: Patas ba ang Laban sa Naga Power Plant?

Ang kaso ay nag-ugat sa pagbebenta ng Naga Power Plant Complex (NPPC) ng Power Sector Assets and Liabilities Management Corporation (PSALM). Mayroong kasunduan ang SPC Power Corporation (SPC) sa PSALM na nagbibigay sa kanila ng ‘right to top,’ o ang karapatang higitan ang pinakamataas na bid sa pagbenta ng mga ari-arian ng gobyerno na malapit sa kanilang kasalukuyang leased property. Ang pangunahing tanong dito ay: Maaari bang magkaroon ng ‘right to top’ sa mga bidding ng gobyerno, lalo na kung ito ay nagbibigay ng unfair advantage sa isang bidder at pumipigil sa malayang kompetisyon?

Sa paglilitis, iginiit ni Senador Osmeña na ang ‘right to top’ ay isang opsyon na dapat may hiwalay na konsiderasyon at maaaring bawiin ng PSALM. Dagdag pa niya, nilalabag nito ang prinsipyo ng public bidding na nakasaad sa Republic Act (R.A.) No. 9136 o Electric Power Industry Reform Act (EPIRA) at R.A. No. 9184 o Procurement Law. Sa kabilang banda, sinabi ng SPC na ang ‘right to top’ ay hindi isang opsyon at ang kanilang kasunduan sa PSALM ay naipanalo sa pamamagitan ng public bidding. Binigyang-diin din ng PSALM na sinusunod lamang nila ang mga legal na opinyon na ibinigay ng Department of Justice (DOJ) at Office of the Government Corporate Counsel (OGCC). Ipinunto naman ng Therma Power Visayas, Inc. (TPVI), na siyang orihinal na nanalo sa bidding, na ang ‘right to top’ ay labag sa public policy at nagbibigay kalamangan sa SPC.

Pinagdiinan ng Korte Suprema na ang public bidding ay mahalaga sa pag-award ng mga kontrata ng gobyerno. Layunin nito na protektahan ang interes ng publiko sa pamamagitan ng pagbibigay ng pinakamahusay na deal sa pamamagitan ng bukas na kompetisyon. Sa kasong ito, bagama’t dumaan sa bidding, nakita ng Korte na ang ‘right to top’ ng SPC ay nagbigay sa kanila ng hindi patas na kalamangan. Ayon sa Korte, ang right of first refusal (na kauri ng right to top) ay dapat lamang pahintulutan kung ang partido ay may vested interest sa bagay na pinag-uusapan. Hindi ito ang kaso sa pagitan ng SPC at NPPC, dahil ang interes ng SPC ay limitado lamang sa kanilang leased property, ang Naga Land-Based Gas Turbine (LBGT).

Binigyang-diin din ng Korte na hindi sapat na argumento na mas nakinabang ang gobyerno dahil mas mataas ang presyo na nakuha mula sa SPC dahil sa kanilang right to top. Sa halip, nakita ng Korte na ang probisyon na ito ay maaaring pumigil sa ibang mga bidder na sumali, na sa huli ay hindi nagbigay ng pinakamahusay na posibleng resulta para sa gobyerno. Higit pa rito, kahit na alam ng mga potensyal na bidder ang right to top, hindi nangangahulugan na nagiging legal ang paggamit nito. Malinaw na hindi nito nakamit ang layunin sa ilalim ng EPIRA na ipasa ang mga ari-arian ng NPC sa pribadong sektor sa pinaka-optimal na paraan.

Sa ganitong konteksto, ipinasiya ng Korte Suprema na ang ‘right to top’ na ibinigay sa SPC ay labag sa public policy at samakatuwid ay walang bisa. Kinansela ng Korte ang Asset Purchase Agreement (NPPC-APA) at Land Lease Agreement (NPPC-LLA) na nilagdaan ng PSALM at SPC.

FAQs

Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? Ang pangunahing isyu ay kung ang ‘right to top’ sa isang kasunduan sa pag-upa ay labag sa public policy, lalo na kung ito ay nakakaapekto sa public bidding ng mga ari-arian ng gobyerno. Tinimbang ng Korte kung ang probisyong ito ay nagbibigay ng hindi nararapat na kalamangan.
Ano ang ‘right to top’? Ang ‘Right to Top’ ay isang kasunduan kung saan may karapatan ang isang partido na higitan ang pinakamataas na bid ng ibang bidder. Sa madaling salita, sila ang pwedeng maging ‘last offer’ at bilhin ang property kahit may mas mataas na bidder.
Bakit ipinawalang-bisa ng Korte Suprema ang ‘right to top’ sa kasong ito? Ipinawalang-bisa ito dahil nakita ng Korte na hindi patas ang probisyong ito at pumipigil sa malayang kompetisyon sa bidding ng gobyerno. Ang PSALM ay dapat masiguro na transparent at may pantay na laban ang mga bidder.
Ano ang epekto ng desisyong ito sa mga kontrata ng gobyerno? Nagbibigay ito ng babala sa mga ahensya ng gobyerno na maging maingat sa pagbibigay ng ‘right to top’ o katulad na probisyon. Kailangan tiyakin na ang bidding ay bukas sa lahat at walang anumang probisyon na nagbibigay lamang kalamangan sa isang panig.
Sino ang mga partido sa kaso? Ang mga partido ay sina Senador Sergio R. Osmeña III (petitioner), Power Sector Assets and Liabilities Management Corporation (PSALM), Emmanuel R. Ledesma, Jr., SPC Power Corporation, at Therma Power Visayas, Inc.
Ano ang EPIRA Law? Ang EPIRA Law (Electric Power Industry Reform Act of 2001) ay isang batas na naglalayong repormahin ang industriya ng elektrisidad sa Pilipinas sa pamamagitan ng pagbubukas nito sa kompetisyon. Nilalayon nitong gawing mas episyente at abot-kaya ang kuryente para sa mga Pilipino.
Ano ang R.A. No. 9184? Ang R.A. No. 9184, o ang Government Procurement Reform Act, ay batas na nagtatakda ng mga panuntunan at regulasyon para sa pagbili ng mga produkto, serbisyo, at imprastraktura ng gobyerno. Nilalayon nitong maging transparent at patas ang proseso ng pagkuha.
Mayroon bang pagkakataon na valid ang ‘right to top’? Ayon sa desisyon, maaari itong maging valid lamang kung ang nagke-claim ng right to top ay may existing interest sa bagay na pinag-uusapan (hal. tenant sa property na inuupahan). Dapat rin nakikinabang ang gobyerno mula sa probisyon.

Ipinapakita ng kasong ito ang pagbabantay ng Korte Suprema sa mga transaksyon ng gobyerno, lalo na pagdating sa public bidding. Mahalaga na maging patas ang kompetisyon upang makuha ang pinakamahusay na deal para sa publiko. Ang desisyong ito ay magsisilbing gabay sa hinaharap para sa PSALM at iba pang mga ahensya ng gobyerno.

For inquiries regarding the application of this ruling to specific circumstances, please contact ASG Law through contact or via email at frontdesk@asglawpartners.com.

Disclaimer: This analysis is provided for informational purposes only and does not constitute legal advice. For specific legal guidance tailored to your situation, please consult with a qualified attorney.
Source: Osmeña III vs. Power Sector Assets and Liabilities Management Corporation, G.R. No. 212686, September 28, 2015

Comments

Mag-iwan ng Tugon

Ang iyong email address ay hindi ipa-publish. Ang mga kinakailangang mga field ay markado ng *