Ang Personal na Pagharap sa Notarisasyon: Hindi Laging Pwede ang Palusot
A.C. No. 10450, July 30, 2014
INTRODUKSYON
Sa pang-araw-araw na buhay, madalas nating naririnig ang salitang ‘notaryo.’ Mula sa pagpapatunay ng pirma sa mga dokumento hanggang sa paggawa ng mga Affidavit, mahalaga ang papel ng isang notaryo publiko. Ngunit gaano nga ba kahalaga ang personal na pagharap sa harap ng isang notaryo? Isang kaso sa Korte Suprema, ang Mahilum v. Lezama, ang nagbibigay linaw sa kahalagahan nito at sa mga posibleng kahihinatnan kapag ito ay binalewala.
Sa kasong ito, inireklamo si Atty. Samuel SM. Lezama, isang notaryo publiko, dahil sa pag-notaryo ng isang ‘Deed of Donation’ kahit hindi personal na humarap sa kanya ang isa sa mga nagpirma. Ang reklamo ay inihain ni Emerita B. Mahilum, na nagsasabing ang kanyang dating asawa at anak ay nagpirma sa dokumento, ngunit ang kanyang anak ay nasa Amerika noong petsa ng notarisasyon. Ang sentrong tanong dito: Maaari bang ma-notaryo ang isang dokumento kahit hindi personal na humarap ang lahat ng partido?
LEGAL NA KONTEKSTO
Upang lubos na maintindihan ang kasong ito, mahalagang alamin ang legal na batayan kung bakit kailangan ang personal na pagharap sa notarisasyon. Sa Pilipinas, ang notarisasyon ay pinamamahalaan ng Notarial Law at ng 2004 Rules on Notarial Practice. Ayon sa Section 1(a) ng Public Act No. 2103, o ang Notarial Law:
Sec. 1. (a) The acknowledgement shall be before a notary public or an officer duly authorized by law of the country to take acknowledgements of instruments or documents in the place where the act is done. The notary public or the officer taking the acknowledgement shall certify that the person acknowledging the instrument or document is known to him and that he is the same person who executed it, acknowledged that the same is his free act and deed. The certificate shall be made under the official seal, if he is required by law to keep a seal, and if not, his certificate shall so state.
Ito ay nangangahulugan na dapat personal na humarap ang nagpapatunay sa dokumento sa harap ng notaryo publiko. Dagdag pa rito, ayon sa Section 2(b) ng Rule IV ng 2004 Rules on Notarial Practice, hindi dapat magsagawa ng notarisasyon ang isang notaryo publiko maliban kung ang nagpapatunay ay:
(1) in his presence at the time of the notarization; and (2) personally known to him or otherwise identified by him through competent evidence of identity as defined by these Rules.
Ang layunin ng personal na pagharap ay upang matiyak ng notaryo publiko na ang mga taong humaharap sa kanya ay tunay na sila ang mga taong nakapirma sa dokumento at malaya nilang ginawa at pinirmahan ito. Sa madaling salita, ito ay isang proteksyon laban sa pandaraya at pagpapalsipika ng mga dokumento. Kapag ang isang pribadong dokumento ay na-notaryo, ito ay nagiging dokumentong publiko at madali nang tanggapin sa korte bilang ebidensya nang hindi na kailangan pang patunayan ang pagiging tunay nito.
PAGLALAHAD NG KASO
Sa kaso ng Mahilum v. Lezama, si Emerita B. Mahilum ay naghain ng reklamo laban kay Atty. Samuel SM. Lezama dahil sa pag-notaryo nito ng isang ‘Deed of Donation.’ Ayon kay Mahilum, noong May 24, 2006, na-notaryo ni Atty. Lezama ang ‘Deed of Donation’ na pinirmahan ng kanyang dating asawa na si Rodolfo Mahilum bilang donor at ng kanilang anak na si Jennifer Mahilum-Sorenson bilang donee. Ang dokumento ay may kinalaman sa parte ni Rodolfo sa isang lupa sa Bacolod City.
Ang problema, ayon kay Emerita, ay nasa Amerika ang kanyang anak na si Jennifer noong petsang iyon at maging noong Pebrero 7, 2006, ang petsa na nakalagay sa dokumento. Ipinakita ni Emerita ang sertipikasyon mula sa Bureau of Immigration na nagpapatunay na walang record ng pagdating ni Jennifer sa Pilipinas noong 2006.
Depensa naman ni Atty. Lezama, personal umanong humarap sa kanya si Jennifer kasama ang kanyang ama na si Rodolfo. Kilala niya umano si Rodolfo at walang dahilan para magduda nang ipakilala nito ang kanyang anak na galing pa umano sa Amerika.
Ngunit sa imbestigasyon ng Integrated Bar of the Philippines (IBP), lumabas na hindi nakapagpakita ng ebidensya si Atty. Lezama na nagpapatunay na nasa Pilipinas si Jennifer noong 2006. Sa kabilang banda, matibay ang ebidensya ni Emerita mula sa Bureau of Immigration. Dahil dito, nirekomenda ng IBP na suspindihin ang notarial commission ni Atty. Lezama ng dalawang taon.
Umapela si Atty. Lezama sa Korte Suprema, ngunit kinatigan ng Korte Suprema ang desisyon ng IBP. Ayon sa Korte Suprema:
Certainly, the conclusive import of the contents of such certification cannot be overcome by the respondent’s mere counter-allegations unsupported by any corroborative proof.
Idinagdag pa ng Korte Suprema na hindi lamang kapabayaan ang ginawa ni Atty. Lezama, kundi sadyang pagbalewala sa Rules on Notarial Practice at Notarial Law:
Contrary to the IBP’s findings that such failure was due to carelessness, the Court finds and so holds that the respondent deliberately disregarded the Rules on Notarial Practice and the Notarial Law.
Dahil dito, pinatawan ng Korte Suprema si Atty. Lezama ng parusa na revocation ng kanyang notarial commission at disqualification na ma-commission bilang notaryo publiko sa loob ng isang taon.
PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON
Ang kasong Mahilum v. Lezama ay nagpapaalala sa lahat ng notaryo publiko at sa publiko tungkol sa kahalagahan ng personal na pagharap sa notarisasyon. Narito ang ilang praktikal na implikasyon at aral mula sa kasong ito:
- Para sa mga Notaryo Publiko: Mahigpit na sundin ang Rules on Notarial Practice at Notarial Law. Siguraduhing personal na humaharap ang lahat ng nagpapatunay sa dokumento at patunayan ang kanilang pagkakakilanlan gamit ang mga valid ID. Huwag magpapadala sa tiwala o pagkakaibigan. Ang pagbalewala sa mga patakaran ay may malaking kahihinatnan.
- Para sa Publiko: Kapag nagpapa-notaryo ng dokumento, siguraduhing personal na humarap sa notaryo publiko. Ito ay para sa inyong proteksyon at upang maiwasan ang problema sa hinaharap. Kung hindi personal na humarap ang isang partido, maaaring maging kwestiyonable ang legalidad ng dokumento.
- Dokumentong Publiko: Tandaan na kapag na-notaryo ang isang dokumento, ito ay nagiging dokumentong publiko. Pinagkakatiwalaan ng korte at ng publiko ang mga dokumentong notaryado. Kaya naman, mahalaga na tama at legal ang proseso ng notarisasyon.
SUSING ARAL:
- Personal na Pagharap ay Mahalaga: Hindi dapat basta-basta balewalain ang requirement ng personal na pagharap sa notarisasyon. Ito ay mahalaga para sa legalidad at integridad ng dokumento.
- Proteksyon Laban sa Pandaraya: Ang personal na pagharap ay proteksyon laban sa pandaraya at pagpapalsipika. Tinitiyak nito na ang mga taong nakapirma sa dokumento ay tunay na sila at malaya nilang ginawa ito.
- Pananagutan ng Notaryo Publiko: Malaki ang pananagutan ng notaryo publiko. Dapat nilang sundin ang mga patakaran at siguraduhing legal ang kanilang ginagawa. Ang pagbalewala dito ay may kaakibat na parusa.
MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)
Tanong 1: Ano ang mangyayari kung hindi ako personal na makaharap sa notaryo publiko?
Sagot: Kung hindi ka personal na makaharap, maaaring hindi ma-notaryo ang iyong dokumento. Kung ma-notaryo man ito, maaaring maging kwestiyonable ang legalidad nito at hindi tanggapin sa korte.
Tanong 2: Pwede bang magpadala na lang ako ng representative para magpa-notaryo?
Sagot: Hindi. Kailangan personal na humarap ang mga taong nakapirma sa dokumento sa harap ng notaryo publiko.
Tanong 3: Ano ang mga valid ID na tinatanggap para sa notarisasyon?
Sagot: Kabilang sa mga competent evidence of identity ay ang valid Philippine passport, driver’s license, PRC ID, at iba pang government-issued IDs na may larawan at pirma.
Tanong 4: Ano ang parusa sa notaryo publiko kung mapatunayang nagkamali siya sa notarisasyon?
Sagot: Maaaring masuspinde o marevoke ang kanyang notarial commission. Maaari rin siyang mapatawan ng disciplinary action bilang abogado.
Tanong 5: Paano kung nasa ibang bansa ako at kailangan kong magpa-notaryo ng dokumento na gagamitin sa Pilipinas?
Sagot: Maaari kang magpa-notaryo sa Philippine Embassy o Consulate sa bansang kinaroroonan mo. Ang mga dokumentong notaryado sa embahada o konsulado ay valid din sa Pilipinas.
Naranasan mo ba ang problemang ito o may katanungan ka tungkol sa notarisasyon? Huwag mag-atubiling kumonsulta sa ASG Law. Kami ay eksperto sa mga usaping legal tulad nito at handang tumulong sa iyo. Makipag-ugnayan sa amin ngayon para sa konsultasyon!
Para sa inyong mga pangangailangan legal, maaari kayong magpadala ng email sa hello@asglawpartners.com o makipag-ugnayan dito.
Source: Supreme Court E-Library
This page was dynamically generated
by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)
Mag-iwan ng Tugon