Kategorya: Notary Public

  • Huwag Pababayaan ang Personal na Pagharap: Mahalagang Aral sa Notarisasyon Mula sa Kaso ng Mahilum v. Lezama

    Ang Personal na Pagharap sa Notarisasyon: Hindi Laging Pwede ang Palusot

    A.C. No. 10450, July 30, 2014

    INTRODUKSYON

    Sa pang-araw-araw na buhay, madalas nating naririnig ang salitang ‘notaryo.’ Mula sa pagpapatunay ng pirma sa mga dokumento hanggang sa paggawa ng mga Affidavit, mahalaga ang papel ng isang notaryo publiko. Ngunit gaano nga ba kahalaga ang personal na pagharap sa harap ng isang notaryo? Isang kaso sa Korte Suprema, ang Mahilum v. Lezama, ang nagbibigay linaw sa kahalagahan nito at sa mga posibleng kahihinatnan kapag ito ay binalewala.

    Sa kasong ito, inireklamo si Atty. Samuel SM. Lezama, isang notaryo publiko, dahil sa pag-notaryo ng isang ‘Deed of Donation’ kahit hindi personal na humarap sa kanya ang isa sa mga nagpirma. Ang reklamo ay inihain ni Emerita B. Mahilum, na nagsasabing ang kanyang dating asawa at anak ay nagpirma sa dokumento, ngunit ang kanyang anak ay nasa Amerika noong petsa ng notarisasyon. Ang sentrong tanong dito: Maaari bang ma-notaryo ang isang dokumento kahit hindi personal na humarap ang lahat ng partido?

    LEGAL NA KONTEKSTO

    Upang lubos na maintindihan ang kasong ito, mahalagang alamin ang legal na batayan kung bakit kailangan ang personal na pagharap sa notarisasyon. Sa Pilipinas, ang notarisasyon ay pinamamahalaan ng Notarial Law at ng 2004 Rules on Notarial Practice. Ayon sa Section 1(a) ng Public Act No. 2103, o ang Notarial Law:

    Sec. 1. (a) The acknowledgement shall be before a notary public or an officer duly authorized by law of the country to take acknowledgements of instruments or documents in the place where the act is done.  The notary public or the officer taking the acknowledgement shall certify that the person acknowledging the instrument or document is known to him and that he is the same person who executed it, acknowledged that the same is his free act and deed.  The certificate shall be made under the official seal, if he is required by law to keep a seal, and if not, his certificate shall so state.

    Ito ay nangangahulugan na dapat personal na humarap ang nagpapatunay sa dokumento sa harap ng notaryo publiko. Dagdag pa rito, ayon sa Section 2(b) ng Rule IV ng 2004 Rules on Notarial Practice, hindi dapat magsagawa ng notarisasyon ang isang notaryo publiko maliban kung ang nagpapatunay ay:

    (1) in his presence at the time of the notarization; and (2) personally known to him or otherwise identified by him through competent evidence of identity as defined by these Rules.

    Ang layunin ng personal na pagharap ay upang matiyak ng notaryo publiko na ang mga taong humaharap sa kanya ay tunay na sila ang mga taong nakapirma sa dokumento at malaya nilang ginawa at pinirmahan ito. Sa madaling salita, ito ay isang proteksyon laban sa pandaraya at pagpapalsipika ng mga dokumento. Kapag ang isang pribadong dokumento ay na-notaryo, ito ay nagiging dokumentong publiko at madali nang tanggapin sa korte bilang ebidensya nang hindi na kailangan pang patunayan ang pagiging tunay nito.

    PAGLALAHAD NG KASO

    Sa kaso ng Mahilum v. Lezama, si Emerita B. Mahilum ay naghain ng reklamo laban kay Atty. Samuel SM. Lezama dahil sa pag-notaryo nito ng isang ‘Deed of Donation.’ Ayon kay Mahilum, noong May 24, 2006, na-notaryo ni Atty. Lezama ang ‘Deed of Donation’ na pinirmahan ng kanyang dating asawa na si Rodolfo Mahilum bilang donor at ng kanilang anak na si Jennifer Mahilum-Sorenson bilang donee. Ang dokumento ay may kinalaman sa parte ni Rodolfo sa isang lupa sa Bacolod City.

    Ang problema, ayon kay Emerita, ay nasa Amerika ang kanyang anak na si Jennifer noong petsang iyon at maging noong Pebrero 7, 2006, ang petsa na nakalagay sa dokumento. Ipinakita ni Emerita ang sertipikasyon mula sa Bureau of Immigration na nagpapatunay na walang record ng pagdating ni Jennifer sa Pilipinas noong 2006.

    Depensa naman ni Atty. Lezama, personal umanong humarap sa kanya si Jennifer kasama ang kanyang ama na si Rodolfo. Kilala niya umano si Rodolfo at walang dahilan para magduda nang ipakilala nito ang kanyang anak na galing pa umano sa Amerika.

    Ngunit sa imbestigasyon ng Integrated Bar of the Philippines (IBP), lumabas na hindi nakapagpakita ng ebidensya si Atty. Lezama na nagpapatunay na nasa Pilipinas si Jennifer noong 2006. Sa kabilang banda, matibay ang ebidensya ni Emerita mula sa Bureau of Immigration. Dahil dito, nirekomenda ng IBP na suspindihin ang notarial commission ni Atty. Lezama ng dalawang taon.

    Umapela si Atty. Lezama sa Korte Suprema, ngunit kinatigan ng Korte Suprema ang desisyon ng IBP. Ayon sa Korte Suprema:

    Certainly, the conclusive import of the contents of such certification cannot be overcome by the respondent’s mere counter-allegations unsupported by any corroborative proof.

    Idinagdag pa ng Korte Suprema na hindi lamang kapabayaan ang ginawa ni Atty. Lezama, kundi sadyang pagbalewala sa Rules on Notarial Practice at Notarial Law:

    Contrary to the IBP’s findings that such failure was due to carelessness, the Court finds and so holds that the respondent deliberately disregarded the Rules on Notarial Practice and the Notarial Law.

    Dahil dito, pinatawan ng Korte Suprema si Atty. Lezama ng parusa na revocation ng kanyang notarial commission at disqualification na ma-commission bilang notaryo publiko sa loob ng isang taon.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON

    Ang kasong Mahilum v. Lezama ay nagpapaalala sa lahat ng notaryo publiko at sa publiko tungkol sa kahalagahan ng personal na pagharap sa notarisasyon. Narito ang ilang praktikal na implikasyon at aral mula sa kasong ito:

    • Para sa mga Notaryo Publiko: Mahigpit na sundin ang Rules on Notarial Practice at Notarial Law. Siguraduhing personal na humaharap ang lahat ng nagpapatunay sa dokumento at patunayan ang kanilang pagkakakilanlan gamit ang mga valid ID. Huwag magpapadala sa tiwala o pagkakaibigan. Ang pagbalewala sa mga patakaran ay may malaking kahihinatnan.
    • Para sa Publiko: Kapag nagpapa-notaryo ng dokumento, siguraduhing personal na humarap sa notaryo publiko. Ito ay para sa inyong proteksyon at upang maiwasan ang problema sa hinaharap. Kung hindi personal na humarap ang isang partido, maaaring maging kwestiyonable ang legalidad ng dokumento.
    • Dokumentong Publiko: Tandaan na kapag na-notaryo ang isang dokumento, ito ay nagiging dokumentong publiko. Pinagkakatiwalaan ng korte at ng publiko ang mga dokumentong notaryado. Kaya naman, mahalaga na tama at legal ang proseso ng notarisasyon.

    SUSING ARAL:

    • Personal na Pagharap ay Mahalaga: Hindi dapat basta-basta balewalain ang requirement ng personal na pagharap sa notarisasyon. Ito ay mahalaga para sa legalidad at integridad ng dokumento.
    • Proteksyon Laban sa Pandaraya: Ang personal na pagharap ay proteksyon laban sa pandaraya at pagpapalsipika. Tinitiyak nito na ang mga taong nakapirma sa dokumento ay tunay na sila at malaya nilang ginawa ito.
    • Pananagutan ng Notaryo Publiko: Malaki ang pananagutan ng notaryo publiko. Dapat nilang sundin ang mga patakaran at siguraduhing legal ang kanilang ginagawa. Ang pagbalewala dito ay may kaakibat na parusa.

    MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)

    Tanong 1: Ano ang mangyayari kung hindi ako personal na makaharap sa notaryo publiko?
    Sagot: Kung hindi ka personal na makaharap, maaaring hindi ma-notaryo ang iyong dokumento. Kung ma-notaryo man ito, maaaring maging kwestiyonable ang legalidad nito at hindi tanggapin sa korte.

    Tanong 2: Pwede bang magpadala na lang ako ng representative para magpa-notaryo?
    Sagot: Hindi. Kailangan personal na humarap ang mga taong nakapirma sa dokumento sa harap ng notaryo publiko.

    Tanong 3: Ano ang mga valid ID na tinatanggap para sa notarisasyon?
    Sagot: Kabilang sa mga competent evidence of identity ay ang valid Philippine passport, driver’s license, PRC ID, at iba pang government-issued IDs na may larawan at pirma.

    Tanong 4: Ano ang parusa sa notaryo publiko kung mapatunayang nagkamali siya sa notarisasyon?
    Sagot: Maaaring masuspinde o marevoke ang kanyang notarial commission. Maaari rin siyang mapatawan ng disciplinary action bilang abogado.

    Tanong 5: Paano kung nasa ibang bansa ako at kailangan kong magpa-notaryo ng dokumento na gagamitin sa Pilipinas?
    Sagot: Maaari kang magpa-notaryo sa Philippine Embassy o Consulate sa bansang kinaroroonan mo. Ang mga dokumentong notaryado sa embahada o konsulado ay valid din sa Pilipinas.

    Naranasan mo ba ang problemang ito o may katanungan ka tungkol sa notarisasyon? Huwag mag-atubiling kumonsulta sa ASG Law. Kami ay eksperto sa mga usaping legal tulad nito at handang tumulong sa iyo. Makipag-ugnayan sa amin ngayon para sa konsultasyon!

    Para sa inyong mga pangangailangan legal, maaari kayong magpadala ng email sa hello@asglawpartners.com o makipag-ugnayan dito.



    Source: Supreme Court E-Library
    This page was dynamically generated
    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Huwag Pumirma Kahit Wala Ka Diyan: Ang Importansya ng Personal na Pagharap sa Notaryo

    Ang Personal na Pagharap sa Notaryo: Bakit Ito Mahalaga?

    A.C. No. 10185, March 12, 2014

    INTRODUKSYON

    Naranasan mo na bang mapahamak dahil sa isang dokumentong pinirmahan pero hindi mo lubos na naiintindihan? O di kaya’y nagtiwala ka sa isang abogado na akala mo’y alam ang tama, ngunit napunta ka pa rin sa problema? Sa kaso ni Licerio Dizon laban kay Atty. Marcelino Cabucana, Jr., ating matututunan ang mahalagang aral tungkol sa proseso ng notarisasyon at ang responsibilidad ng isang abogado bilang notaryo publiko. Isang simpleng pagkakamali sa notarisasyon ang maaaring magdulot ng malaking gulo at maging sanhi pa ng disciplinary action laban sa isang abogado. Ang kasong ito ay nagpapaalala sa ating lahat, abogado man o hindi, na ang personal na pagharap sa notaryo ay hindi lamang basta pormalidad, kundi isang mahalagang paniniguro para sa integridad at legalidad ng isang dokumento.

    Ang sentro ng kasong ito ay umiikot sa isang abogado na nasuspinde dahil sa pag-notaryo ng isang kasunduan kahit hindi personal na humarap sa kanya ang lahat ng partido. Ano nga ba ang implikasyon nito sa pang-araw-araw na buhay natin? Bakit kailangan nating seryosohin ang proseso ng notarisasyon? At ano ang mga dapat nating tandaan para maiwasan ang ganitong problema?

    KONTEKSTONG LEGAL

    Sa Pilipinas, ang proseso ng notarisasyon ay pinamamahalaan ng Notarial Law at ng Rules on Notarial Practice. Ang pangunahing layunin nito ay ang patotohanan ang mga dokumento at pigilan ang panloloko. Sa madaling salita, tinitiyak ng notaryo publiko na ang mga pumipirma sa dokumento ay siyang tunay na mga taong nagpapakilala, na sila ay pumirma nang malaya at kusang-loob, at nauunawaan nila ang nilalaman ng dokumento.

    Ayon sa Public Act No. 2103, o ang Notarial Law:

    “The acknowledgment shall be before a notary public or an officer duly authorized by law of the country to take acknowledgments of instruments or documents in the place where the act is done. The notary public or the officer taking the acknowledgment shall certify that the person acknowledging the instrument or document is known to him and that he is the same person who executed it, acknowledged that the same is his free act and deed. The certificate shall be made under the official seal, if he is required by law to keep a seal, and if not, his certificate shall so state.”

    Binibigyang-diin din ito sa Section 2(b) ng Rule IV ng 2004 Rules on Notarial Practice:

    “A person shall not perform a notarial act if the person involved as signatory to the instrument or document –
    (1) is not in the notary’s presence personally at the time of the notarization; and
    (2) is not personally known to the notary public or otherwise identified by the notary public through competent evidence of identity as defined by these Rules.”

    Ibig sabihin, napakahalaga na personal na humarap ang lahat ng partido sa notaryo publiko. Hindi sapat na basta pirmahan na lang ang dokumento at ipanotaryo sa ibang araw o sa ibang lugar. Ang personal na pagharap ay nagbibigay pagkakataon sa notaryo na makilala ang mga partido, matiyak ang kanilang pagkakakilanlan, at masiguro na naiintindihan nila ang kanilang pinipirmahan. Isipin na lamang kung gaano karaming problema ang maiiwasan kung susundin lamang ang simpleng panuntunang ito. Halimbawa, sa pagbili ng lupa, mahalagang personal na humarap ang nagbebenta at bumibili sa notaryo para matiyak na walang daya at ang transaksyon ay legal.

    PAGSUSURI NG KASO

    Ang kaso ay nagsimula noong 2004 nang ireklamo ni Licerio Dizon si Atty. Marcelino Cabucana, Jr. sa Integrated Bar of the Philippines (IBP). Ayon kay Dizon, isa siya sa mga gustong bumili ng lupa mula sa mga tagapagmana ni Florentino Callangan. May isang kaso sibil (Civil Case No. 1-689) na isinampa sa Municipal Trial Court in Cities (MTCC) Santiago City kung saan partido ang mga tagapagmana. Noong Nobyembre 6, 2003, isang compromise agreement ang ginawa at pinirmahan sa korte mismo, at ipinanotaryo kay Atty. Cabucana noong araw ding iyon.

    Ngunit, sa pagdinig noong Disyembre 11, 2003, sinabi ng mga pumirma sa kasunduan na pinirmahan nila ito sa korte, ngunit hindi sa harap ni Atty. Cabucana bilang notaryo publiko. Dahil dito, naantala ang resolusyon ng kaso at nagdulot umano ito ng perwisyo kay Dizon. Inireklamo ni Dizon si Atty. Cabucana sa paglabag sa Notarial Law at Code of Professional Responsibility, at sinabi rin niya na nagbanta pa umano sa kanya si Atty. Cabucana.

    Depensa naman ni Atty. Cabucana, ang reklamo ay ganti lamang dahil siya ang private prosecutor sa isang kasong kriminal laban kay Dizon. Dagdag pa niya, walang basehan ang reklamo dahil wala namang nalabag na karapatan si Dizon dahil “would-be buyer” lamang umano ito at hindi partido sa kasunduan.

    Matapos ang imbestigasyon, natuklasan ng IBP na lumabag nga si Atty. Cabucana sa Rule 1.01, Canon 1 ng Code of Professional Responsibility dahil ipinanotaryo niya ang kasunduan nang wala ang personal na pagharap ng lahat ng partido. Iminungkahi ng IBP na suspindihin si Atty. Cabucana bilang notaryo publiko sa loob ng dalawang taon at sa practice of law sa loob ng anim na buwan.

    Sa Resolution ng IBP Board of Governors, pinagtibay nila ang finding ng paglabag ngunit binago ang parusa at ginawang anim na buwang suspensyon bilang notaryo publiko lamang. Muling nagmosyon para sa rekonsiderasyon si Atty. Cabucana, at muling binago ng IBP ang parusa—ginawang isang buwang suspensyon sa practice of law at diskwalipikasyon na maitalaga muli bilang notaryo publiko sa loob ng isang taon.

    Hindi sumang-ayon ang Korte Suprema sa parusa ng IBP. Binigyang-diin ng Korte Suprema ang kahalagahan ng personal na pagharap sa notaryo publiko. Ayon sa Korte:

    “As a notary public, Atty. Cabucana should not notarize a document unless the person who signs it is the same person executing it and personally appearing before him to attest to the truth of its contents. This is to enable him to verify the genuineness of the signature of the acknowledging party and to ascertain that the document is the party’s free and voluntary act and deed.”

    Dahil dito, mas pinabigat ng Korte Suprema ang parusa. Sinuspinde nila si Atty. Cabucana sa practice of law ng tatlong (3) buwan, kinansela ang kanyang notarial commission, at pinagbawalan siyang ma-commission muli bilang notaryo publiko sa loob ng dalawang (2) taon. Binalaan din siya na mas mabigat na parusa ang ipapataw kung mauulit ang ganitong paglabag.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON

    Ang kasong ito ay nagtuturo sa atin ng ilang mahahalagang aral. Una, hindi dapat basta-bastahin ang proseso ng notarisasyon. Ito ay isang mahalagang legal na proseso na nagbibigay-proteksyon sa lahat ng partido na sangkot sa isang dokumento. Pangalawa, ang mga abogado na notaryo publiko ay may mas mataas na responsibilidad na sundin ang mga panuntunan ng notarisasyon. Hindi lamang sila abogado, kundi sila rin ay mga opisyal ng publiko na pinagkatiwalaang magpatunay sa mga dokumento.

    Para sa mga negosyante, property owners, at ordinaryong mamamayan, ang kasong ito ay nagpapaalala na dapat tayong maging maingat sa pagpili ng notaryo publiko at siguraduhing sinusunod ang tamang proseso. Huwag pumirma sa dokumento kung hindi ka personal na humaharap sa notaryo. Kung may alinlangan, mas mabuting magtanong o kumonsulta sa isang abogado.

    MGA MAHAHALAGANG ARAL:

    • Personal na Pagharap: Laging siguraduhin na personal kang humaharap sa notaryo publiko kasama ang lahat ng kinakailangang partido kapag nagpapnotaryo ng dokumento.
    • Due Diligence sa Notaryo: Pumili ng mapagkakatiwalaang notaryo publiko na sumusunod sa tamang proseso.
    • Proteksyon sa Sarili: Ang tamang notarisasyon ay proteksyon mo laban sa panloloko at legal na problema sa hinaharap.
    • Responsibilidad ng Abogado: Ang mga abogado na notaryo publiko ay may tungkuling panatilihin ang integridad ng proseso ng notarisasyon.

    MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)

    Tanong 1: Kailangan ba talaga na personal na humarap sa notaryo? Hindi ba pwedeng ipadala na lang ang dokumento?
    Sagot: Oo, kailangan personal na humarap. Hindi pwede ang ipadala na lang. Ang personal na pagharap ay mahalaga para matiyak ng notaryo ang pagkakakilanlan ng mga partido at ang kanilang kusang-loob na pagpirma.

    Tanong 2: Ano ang mangyayari kung hindi personal na humarap sa notaryo?
    Sagot: Ang dokumento ay maaaring mapawalang-bisa at hindi tanggapin sa korte. Bukod pa rito, ang notaryo publiko ay maaaring masuspinde o matanggal sa kanyang posisyon, tulad ng nangyari sa kasong ito.

    Tanong 3: Paano kung malayo ang notaryo? Pwede bang sa ibang lugar na lang magpanotaryo?
    Sagot: Mas mainam na humanap ng notaryo publiko na malapit sa lugar kung saan kayo magpipirmahan. Kung talagang malayo, maaaring mag-usap ang mga partido para maghanap ng notaryo na mas accessible sa lahat. Mahalaga pa rin ang personal na pagharap, kahit na medyo malayo ang notaryo.

    Tanong 4: Ano ang dapat kong dalhin kapag pupunta sa notaryo?
    Sagot: Magdala ng valid ID (tulad ng driver’s license, passport, o government-issued ID) para sa pagkakakilanlan. Dalhin din ang orihinal na dokumento na ipapanotaryo.

    Tanong 5: Magkano ang notaryo fee?
    Sagot: Ang notaryo fee ay depende sa uri ng dokumento at sa notaryo publiko. Mayroon ding prescribed fees na sinusunod, kaya mas mabuting itanong na rin sa notaryo bago magpanotaryo.

    Ang ASG Law ay may mga abogado na eksperto sa mga usaping notaryo at legal na dokumentasyon. Kung kailangan mo ng konsultasyon o tulong legal, huwag mag-atubiling makipag-ugnayan sa amin. Bisitahin ang aming website dito o mag-email sa amin sa hello@asglawpartners.com para sa inyong mga katanungan. Handa kaming tumulong sa inyo!



    Source: Supreme Court E-Library
    This page was dynamically generated
    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)