Ang Mahalagang Leksyon: Personal na Pagharap sa Notarisasyon ay Hindi Dapat Baliwalain
A.C. No. 7350, February 18, 2013
INTRODUKSYON
Isipin mo na lang, pinaghirapan mo ang iyong ari-arian, tapos bigla na lang mawawala dahil sa isang dokumentong notaryado na hindi mo naman pinirmahan sa harap ng isang abogado. Nakakatakot, di ba? Ito mismo ang nangyari sa kaso ni Patrocinio V. Agbulos laban kay Atty. Roseller A. Viray. Ang kasong ito ay nagpapaalala sa ating lahat, lalo na sa mga abogado at notaryo publiko, kung gaano kahalaga ang personal na pagharap ng isang indibidwal kapag nagpapnotaryo ng dokumento. Sa madaling salita, hindi pwede basta-basta ang notarisasyon. Dapat siguruhin na ang taong pumipirma ay siya talaga at personal na humarap sa notaryo.
Ang sentro ng kasong ito ay ang Affidavit of Non-Tenancy na pinanotaryo ni Atty. Viray. Ayon kay Mrs. Agbulos, hindi niya kailanman pinirmahan ang affidavit na ito at hindi rin niya personal na hinarap si Atty. Viray para ipanotaryo ito. Dagdag pa niya, ginamit pa ang pekeng affidavit na ito para ilipat ang kanyang ari-arian sa pangalan ni Rolando Dollente. Ang tanong dito: Tama ba ang ginawa ni Atty. Viray na pagnotaryo sa dokumento kahit hindi personal na humarap sa kanya si Mrs. Agbulos?
KONTEKSTONG LEGAL
Para maintindihan natin ang bigat ng kasong ito, kailangan nating balikan ang mga batas at patakaran tungkol sa notarisasyon sa Pilipinas. Ang pangunahing batas dito ay ang 2004 Rules on Notarial Practice. Ayon sa Seksyon 2(b) ng Rule IV nito, malinaw na sinasabi na:
“(b) A person shall not perform a notarial act if the person involved as signatory to the instrument or document –
(1) is not in the notary’s presence personally at the time of the notarization; and
(2) is not personally known to the notary public or otherwise identified by the notary public through competent evidence of identity as defined by these Rules.”
Ibig sabihin, bawal na bawal ang magnotaryo kung hindi personal na humarap ang taong pumipirma sa dokumento. Hindi rin sapat na basta kilala mo lang ang tao. Dapat personal mo siyang kilala o kaya naman ay may sapat na ebidensya ng kanyang pagkatao, ayon sa Seksyon 12 ng Rule II ng parehong patakaran. Ang “competent evidence of identity” ay tumutukoy sa:
“(a) At least one current identification document issued by an official agency bearing the photograph and signature of the individual; or
(b) The oath or affirmation of one credible witness not privy to the instrument, document or transaction who is personally known to the notary public and who personally knows the individual, or of two credible witnesses neither of whom is privy to the instrument, document or transaction who each personally knows the individual and shows to the notary public documentary identification.”
Kaya naman, hindi lang basta ID ang kailangan. Dapat ay kasalukuyang ID na may litrato at pirma mula sa isang ahensya ng gobyerno. O kaya naman, panunumpa ng isang saksing mapagkakatiwalaan na personal na kilala ng notaryo at ng taong nagpapnotaryo. Napakahalaga nito dahil ang notarisasyon ay ginagawang pampublikong dokumento ang isang pribadong kasulatan. Kapag notaryado, mas madali itong tanggapin sa korte bilang ebidensya. Kaya naman, dapat maging maingat at responsable ang mga notaryo publiko.
PAGSUSURI SA KASO
Sa kasong Patrocinio v. Viray, umamin si Atty. Viray na pinanotaryo niya nga ang Affidavit of Non-Tenancy kahit hindi personal na humarap sa kanya si Mrs. Agbulos. Depensa niya, naniwala lang siya sa kliyente niyang si Dollente na nagsabing pinirmahan daw ni Mrs. Agbulos ang dokumento at kanya raw ang Community Tax Certificate (CTC) na ipinakita. Pero, lumabas sa imbestigasyon na peke pala ang pirma at hindi rin kay Mrs. Agbulos ang CTC.
Nagsampa ng reklamo si Mrs. Agbulos sa Office of the Bar Confidant (OBC). Inireklamo niya si Atty. Viray dahil sa paglabag sa Notarial Law. Inirefer naman ng OBC ang kaso sa Integrated Bar of the Philippines (IBP) para imbestigahan. Matapos ang pagdinig, nagsumite ang magkabilang panig ng kanilang mga posisyon.
Sa report ni Commissioner Dennis A. B. Funa ng IBP, nakita niyang napatunayan ngang pinanotaryo ni Atty. Viray ang affidavit nang hindi personal na humarap si Mrs. Agbulos. Hindi rin daw nagtangkang magpaliwanag si Atty. Viray at humingi pa nga raw ng paumanhin. Dahil dito, inirekomenda ni Commissioner Funa na patawan ng parusa si Atty. Viray.
Sumang-ayon ang IBP Board of Governors sa report ni Commissioner Funa. Sa Resolution No. XVIII-2008-166, sinuspinde nila si Atty. Viray sa practice of law ng isang buwan. Nagmosyon for reconsideration si Atty. Viray pero denied. Binago pa nga ang resolution sa Resolution No. XX-2012-117, kung saan dinagdagan ang parusa. Bukod sa suspensyon sa practice of law, sinuspinde rin si Atty. Viray bilang Notary Public ng anim na buwan.
Hindi nakuntento ang Korte Suprema sa parusang ito. Binigyang-diin ng Korte Suprema na:
“To be sure, a notary public should not notarize a document unless the person who signed the same is the very same person who executed and personally appeared before him to attest to the contents and the truth of what are stated therein. Without the appearance of the person who actually executed the document in question, the notary public would be unable to verify the genuineness of the signature of the acknowledging party and to ascertain that the document is the party’s free act or deed.”
Dagdag pa ng Korte:
“The Court has repeatedly emphasized in a number of cases the important role a notary public performs… notarization is not an empty, meaningless routinary act but one invested with substantive public interest. The notarization by a notary public converts a private document into a public document, making it admissible in evidence without further proof of its authenticity. A notarized document is, by law, entitled to full faith and credit upon its face. It is for this reason that a notary public must observe with utmost care the basic requirements in the performance of his duties; otherwise, the public’s confidence in the integrity of a notarized document would be undermined.”
Dahil sa kapabayaan ni Atty. Viray, hindi lang si Mrs. Agbulos ang naapektuhan kundi pati na rin ang integridad ng notarial system. Kaya naman, pinatawan ng Korte Suprema si Atty. Viray ng mas mabigat na parusa.
PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON
Ano ang ibig sabihin ng desisyong ito para sa atin? Una, para sa mga abogado at notaryo publiko, napakalinaw ng mensahe: Huwag kailanman magnotaryo ng dokumento kung hindi personal na humaharap ang taong pipirma. Hindi sapat ang tiwala sa kliyente o sa kung sino mang nagdala ng dokumento. Dapat siguruhin ang pagkakakilanlan ng taong nagpapnotaryo gamit ang “competent evidence of identity.” Kung hindi susundin ito, hindi lang administratibong kaso ang haharapin, maaari pa itong humantong sa suspensyon o revocation ng lisensya.
Pangalawa, para sa publiko, dapat tayong maging mapanuri at mapagmatyag. Kapag tayo ay nagpapnotaryo, siguraduhin natin na personal tayong humaharap sa notaryo at magdala ng valid ID. Kung may alinlangan tayo sa proseso, huwag mag-atubiling magtanong o humingi ng payo sa ibang abogado.
SUSING ARAL
- Personal na Pagharap, Kailangan: Ang personal na pagharap ng affiant ay hindi opsyon, kundi mandatory requirement sa notarisasyon.
- Competent Evidence of Identity, Mahalaga: Siguraduhing gumamit ng valid ID o iba pang katanggap-tanggap na paraan para patunayan ang pagkakakilanlan ng nagpapnotaryo.
- Pananagutan ng Notaryo: Ang notaryo publiko ay may mataas na pananagutan sa publiko. Ang kapabayaan sa tungkulin ay may kaakibat na parusa.
- Proteksyon sa Publiko: Ang mahigpit na patakaran sa notarisasyon ay para protektahan ang publiko laban sa panloloko at pagpeke ng dokumento.
MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)
Tanong 1: Ano ang mangyayari kung pinanotaryo ko ang dokumento nang hindi personal na humarap ang affiant?
Sagot: Maaari kang maharap sa kasong administratibo. Bilang abogado, maaari kang masuspinde o marevoke ang iyong lisensya. Bilang notaryo publiko, maaari kang masuspinde o marevoke ang iyong komisyon.
Tanong 2: Sapat na ba ang CTC bilang ID para sa notarisasyon?
Sagot: Hindi. Ayon sa 2004 Rules on Notarial Practice, ang CTC ay hindi itinuturing na “competent evidence of identity.” Kailangan ng current ID na may litrato at pirma mula sa ahensya ng gobyerno.
Tanong 3: Paano kung nagtiwala lang ako sa kliyente ko na nagsabing okay lang na hindi personal na humarap ang affiant?
Sagot: Hindi ito sapat na depensa. Bilang notaryo, ikaw ang responsable na sumunod sa patakaran. Hindi mo pwedeng iasa lang sa iba ang tungkuling ito.
Tanong 4: Ano ang dapat kong gawin kung pinilit ako ng kliyente ko na magnotaryo kahit hindi sumusunod sa patakaran?
Sagot: Dapat kang tumanggi. Mas mahalaga ang sumunod sa batas kaysa maplease ang kliyente. Ipaliwanag mo sa kliyente ang kahalagahan ng personal na pagharap at ang mga patakaran sa notarisasyon.
Tanong 5: May iba pa bang parusa bukod sa suspensyon?
Sagot: Oo. Sa ilang kaso, maaaring marevoke ang komisyon bilang notaryo publiko at madisqualify ka pa na makakuha ulit ng komisyon sa loob ng ilang taon. Maaari rin masuspinde ka sa practice of law ng mas matagal pa, depende sa bigat ng paglabag.
Para sa mas malalim na konsultasyon tungkol sa notarisasyon at iba pang usaping legal, huwag mag-atubiling lumapit sa ASG Law. Kami ay eksperto sa batas at handang tumulong sa iyo. Bisitahin ang aming website dito o sumulat sa amin sa hello@asglawpartners.com.

Source: Supreme Court E-Library
This page was dynamically generated
by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)
Mag-iwan ng Tugon