Huwag Umuutang sa Kliyente: Paglabag sa Etika ng Abogado, Sanhi ng Disbarment
A.C. No. 9872, Enero 28, 2014 (G.R. Blg. 56550)
INTRODUKSYON
Isipin mo na ikaw ay may pinagkakatiwalaang abogado. Bukod sa paghingi ng legal na payo, kinailangan mo ring magpautang sa kanya ng malaking halaga. Ngunit ang abogado na ito, sa halip na maging kakampi mo, ay ginamit ang kanyang kaalaman sa batas para ikaw ay maloko. Ito ang sinapit nina Natividad P. Navarro at Hilda S. Presbitero sa kamay ni Atty. Ivan M. Solidum, Jr., na humantong sa kanyang disbarment. Sa kasong Navarro v. Solidum, pinag-aralan ng Korte Suprema ang reklamo laban kay Atty. Solidum dahil sa paglabag sa Code of Professional Responsibility. Ang pangunahing tanong: Nilabag ba ni Atty. Solidum ang etika ng isang abogado sa kanyang mga ginawa, at sapat ba ito para siya ay tanggalan ng karapatang magpraktis ng abogasya?
KONTEKSTONG LEGAL
Ang relasyon sa pagitan ng abogado at kliyente ay nakabatay sa tiwala at kumpiyansa. Bilang officer of the court, inaasahan ang abogado na gaganap nang may integridad at propesyon sa lahat ng oras, hindi lamang sa kanyang tungkulin bilang abogado kundi pati na rin sa kanyang pribadong buhay. Ang Code of Professional Responsibility ang nagtatakda ng mga pamantayan ng pag-uugali na dapat sundin ng lahat ng abogado sa Pilipinas.
Ilan sa mga probisyon ng Code of Professional Responsibility na mahalaga sa kasong ito ay ang mga sumusunod:
Rule 1.01 – Hindi dapat gumawa ang abogado ng mga bagay na labag sa batas, hindi tapat, imoral o mapanlinlang.
CANON 16 – Dapat ingatan ng abogado ang lahat ng pera at ari-arian ng kanyang kliyente na mapapasakamay niya.
Rule 16.01 – Dapat iulat ng abogado sa kliyente ang lahat ng pera o ari-arian na nakolekta o natanggap para sa kliyente.
Rule 16.04 – Hindi dapat umutang ang abogado sa kanyang kliyente maliban kung ang interes ng kliyente ay ganap na protektado ng kalikasan ng kaso o sa pamamagitan ng malayang payo. Hindi rin dapat magpautang ang abogado sa kliyente maliban na lamang kung, para sa kapakanan ng hustisya, kailangan niyang mag-abono para sa mga kinakailangang gastos sa isang legal na bagay na kanyang hinahawakan para sa kliyente.
Ang Canon 16 at Rule 16.01 ay nagbibigay-diin sa fiduciary duty ng abogado sa kanyang kliyente. Ibig sabihin, may tungkulin ang abogado na pangalagaan ang pera at ari-arian ng kliyente na parang sarili niyang kayamanan. Dapat siyang maging transparent at mag-ulat kung paano ginastos ang pera ng kliyente.
Ang Rule 16.04 naman ay tahasang nagbabawal sa abogado na umutang sa kliyente maliban sa mga espesyal na sitwasyon. Ang layunin nito ay protektahan ang kliyente mula sa posibleng pang-aabuso ng abogado sa kanyang posisyon at kaalaman sa batas. Kinikilala ng probisyong ito ang umiiral na power imbalance sa relasyon ng abogado at kliyente, kung saan mas malamang na mapagsamantalahan ng abogado ang kanyang kliyente.
Ang Rule 1.01 ay isang pangkalahatang probisyon na sumasaklaw sa lahat ng uri ng misconduct ng abogado, maging ito man ay sa kanyang propesyonal o pribadong kapasidad. Ang mahalaga ay kung ang kanyang pag-uugali ay nagpapakita ng kawalan ng moral na karakter, katapatan, at integridad na inaasahan sa isang abogado.
PAGSUSURI NG KASO
Nagsimula ang kaso nang magsampa ng reklamo sina Navarro at Presbitero laban kay Atty. Solidum sa Integrated Bar of the Philippines Commission on Bar Discipline (IBP-CBD). Ayon sa reklamo, nagkaroon ng magkahiwalay na transaksyon sina Atty. Solidum at ang mga complainant.
Una, si Presbitero ay kumuha ng serbisyo ni Atty. Solidum para asikasuhin ang pagbabayad ng Department of Agrarian Reform (DAR) para sa kanyang lupa. Nagkasundo sila sa bayad at nagbigay si Presbitero ng P50,000 para sa gastos.
Pangalawa, si Navarro naman ay nagbigay ng P200,000 kay Atty. Solidum para sa pagpaparehistro ng lupa ng anak ni Presbitero na si Yulo.
Bukod dito, umutang din si Atty. Solidum ng P2,000,000 kay Navarro at P1,000,000 kay Presbitero. Nagkasundo sila sa 10% buwanang interes at nagbigay si Atty. Solidum ng tseke bilang panigurado. Ang mga tseke ay pinirmahan niya ngunit kalaunan ay napag-alaman na hindi pala kanya ang account, kundi sa kanyang anak. Bukod pa rito, ang propyedad na isinangla ni Atty. Solidum bilang seguridad ay hindi pala kasing halaga ng inakala ng mga complainant.
Nang hindi makabayad si Atty. Solidum, nagsampa ng reklamo sina Navarro at Presbitero. Depensa ni Atty. Solidum, napilitan lamang siyang umutang dahil sa negosyo at hindi niya sinasadya ang mga nangyari.
Matapos ang imbestigasyon, napatunayan ng IBP-CBD na nilabag ni Atty. Solidum ang Code of Professional Responsibility. Ayon sa IBP-CBD:
“The IBP-CBD found that respondent was guilty of violating Rule 1.01 of the Code of Professional Responsibility for committing the following acts:
<table =