Tag: Trust Indenture Certificate

  • Pagpapatunay ng Pagbabayad sa Utang: Kailangan Pa Bang Patunayan ng Nagpautang na Hindi Siya Nabayaran?

    Ang Nagpautang ba ang Dapat Magpatunay na Hindi Siya Nabayaran? Alamin ang Panuntunan

    G.R. No. 180069, March 05, 2014

    INTRODUKSYON

    Sa pang-araw-araw na buhay, madalas tayong humiram o magpautang ng pera. Ngunit paano kung dumating ang araw na sisingilin mo na ang iyong inutang, at bigla na lamang itanggi ng umutang na hindi na siya dapat magbayad dahil matagal na raw itong utang na ito? O kaya naman, sabihin niya na nabayaran na niya ito, pero wala naman siyang maipakitang patunay? Sa ganitong sitwasyon, sino ang dapat magpatunay? Ikaw ba na nagpapautang, na hindi ka pa nabayaran, o siya na umutang, na nagsasabing nakabayad na siya?

    Sa kaso ng Philippine Commercial International Bank (PCIB) (ngayon BDO Unibank, Inc.) laban kay Arturo P. Franco, tinalakay ng Korte Suprema ang tanong na ito kaugnay ng Trust Indenture Certificates o sertipiko ng pagtitiwala. Nagsampa ng kaso si Franco laban sa PCIB dahil hindi umano ibinalik ng bangko ang kanyang mga deposito sa mga sertipiko na ito, kahit pa paulit-ulit na niya itong sinisingil. Depensa naman ng PCIB, dapat daw si Franco ang magpatunay na hindi pa siya nababayaran. Dito lumabas ang mahalagang aral tungkol sa kung sino ba talaga ang may obligasyon na magpatunay ng pagbabayad.

    KONTEKSTONG LEGAL

    Sa ilalim ng batas sibil ng Pilipinas, partikular sa Artikulo 1233 ng Civil Code, sinasabi na ang utang ay hindi maituturing na bayad maliban kung ang bagay o serbisyo kung saan nakasalalay ang obligasyon ay ganap na naideliver o naisagawa. Ibig sabihin, para masabing bayad na ang utang, kailangan talagang naibigay na ang mismong bagay na inutang o naisagawa na ang serbisyong pinangako.

    Kaugnay nito, mahalagang maunawaan ang konsepto ng “burden of proof” o pasanin ng patunay. Sa batas, ang pasanin ng patunay ay nakapatong sa partido na nag-aakusa o nagdedeklara ng isang bagay. Kung ikaw ang nagsasabi na may utang ang isang tao sa iyo, ikaw ang dapat magpatunay na mayroon ngang utang. Ngunit, paano naman kung ang depensa ng umutang ay “nakabayad na ako”? Sino ngayon ang dapat magpatunay?

    Ayon sa Korte Suprema, sa usapin ng pagbabayad, ang pasanin ng patunay ay nasa panig ng nagdedepensa na nagsasabing nakapagbayad na siya. Ito ay batay sa prinsipyong legal na “affirmanti incumbit probatio” – ang nagpapatunay, hindi ang nagtatanggi, ang may pasanin ng patunay. Kaya, kung ang isang tao ay sinisingil sa utang at ang depensa niya ay nakabayad na siya, siya ang dapat magpakita ng ebidensya na nagbayad nga siya.

    Sa mga naunang kaso, tulad ng Agner v. BPI Family Savings Bank, Inc., binigyang-diin ng Korte Suprema na kahit pa kailangang alegahan ng nagdemanda ang hindi pagbabayad, ang pangkalahatang panuntunan ay nasa depensa pa rin ang pasanin na patunayan ang pagbabayad. Dagdag pa rito, sa kasong Halley v. Printwell, Inc., sinabi ng Korte Suprema na kapag hawak ng nagpautang ang dokumento ng pagkakautang, hindi na niya kailangang patunayan pa na hindi pa siya nababayaran dahil ito ay presumption na hindi pa bayad ang utang. Ang paghawak ng nagpautang sa ebidensya ng utang ay patunay na hindi pa nababayaran ang utang.

    PAGSUSURI NG KASO

    Nagsimula ang kaso nang magsampa si Arturo Franco ng reklamo laban sa Philippine Commercial International Bank (PCIB), na ngayon ay BDO Unibank, Inc., at Equitable Banking Corporation noong Setyembre 5, 2000. Ayon kay Franco, bumili siya ng apat na Trust Indenture Certificates mula sa PCIB noong 1986 at 1987, na may kabuuang halaga na mahigit P1.9 milyon. Ang mga sertipikong ito ay may mga takdang petsa ng maturity, kung kailan dapat ibalik ng bangko ang pera ni Franco kasama ang interes.

    Ayon kay Franco, nang subukan niyang bawiin ang kanyang pera noong 1998 dahil kailangan niya ito para sa pagpapagamot ng kanyang anak na may leukemia, nagpalusot daw ang PCIB at hindi naibalik ang kanyang pera. Nagpadala pa raw siya ng demand letter, ngunit ang tugon ng bangko, sa pamamagitan ng kanilang abogado, ay “null and void” na raw ang kanyang mga sertipiko dahil daw sa conversion ng mga ito sa common trust certificates noong 1992.

    Sa korte, itinanggi ng PCIB na obligasyon nilang bayaran si Franco. Depensa nila, may takdang termino at maturity date ang mga sertipiko, at dapat daw ay matagal na itong nag-expire. Sinabi rin nilang dapat si Franco ang magpatunay na hindi pa siya nababayaran.

    Sa pagdinig sa Regional Trial Court (RTC) ng Makati, nagprisinta si Franco ng kanyang sariling testimonya at ang orihinal na kopya ng apat na Trust Indenture Certificates. Sinabi niyang pinaniwalaan niya ang representasyon ng bangko na ang kanyang investment ay “automatically rolled-over” para sa mas magandang kita. Ipinakita rin niya ang mga sulat niya sa bangko at ang tugon ng abogado ng PCIB na nagsasabing “null and void” na ang kanyang mga sertipiko.

    Nagprisinta rin ng mga testigo ang PCIB, ngunit ang mga testimonya nila ay hindi nakapagpatunay na nabayaran na si Franco. Isa sa mga testigo nila, isang Operations Officer, ay umamin pa na practice daw ng bangko na i-roll-over ang mga investment na hindi nakukuha pagkatapos ng maturity date, kahit walang instruction mula sa kliyente.

    Nanalo si Franco sa RTC. Ayon sa korte, hindi napabulaanan ng PCIB ang claim ni Franco. Dahil hawak pa rin ni Franco ang orihinal na mga sertipiko, ito ay patunay na hindi pa siya nababayaran. Inapela ng PCIB ang desisyon sa Court of Appeals (CA), ngunit pinagtibay ng CA ang desisyon ng RTC.

    Umakyat ang kaso sa Korte Suprema. Muling pinag-aralan ng Korte Suprema ang mga ebidensya at argumento ng magkabilang panig. Sa huli, pinagtibay ng Korte Suprema ang desisyon ng CA at RTC. Ayon sa Korte Suprema, tama ang CA sa pagpabor kay Franco. Binigyang-diin ng Korte Suprema ang sumusunod:

    • Pasanin ng Patunay ng Pagbabayad: “Jurisprudence abounds that, in civil cases, one who pleads payment has the burden of proving it.” Malinaw na ang bangko, na nagsasabing nabayaran na si Franco, ang dapat magpatunay nito.
    • Hawak na Sertipiko Bilang Patunay ng Utang: “When the creditor is in possession of the document of credit, he need not prove non-payment for it is presumed. The creditor’s possession of the evidence of debt is proof that the debt has not been discharged by payment.” Ang paghawak ni Franco sa orihinal na mga sertipiko ay malakas na ebidensya na hindi pa siya nababayaran.
    • Kakulangan ng Ebidensya ng Bangko: Hindi nakapagprisinta ang PCIB ng kahit anong dokumento na magpapatunay na nabayaran na nila si Franco. Ang kawalan ng ebidensya na ito, kasama pa ang testimonya ng sariling testigo ng bangko na nagpapatunay sa roll-over practice, ay lalong nagpatibay sa claim ni Franco.

    Dahil dito, pinanigan ng Korte Suprema si Franco at inutusan ang PCIB (BDO) na bayaran siya ng kabuuang halaga ng mga sertipiko, kasama ang interes, danyos moral at exemplary, bayad sa abogado, at gastos sa pagpa-file ng kaso.

    PRAKTICAL NA IMPLIKASYON

    Ang kasong ito ay nagbibigay ng mahalagang aral, lalo na sa mga bangko at mga depositor. Para sa mga bangko, dapat nilang tandaan na kung sila ang magdedepensa na nakapagbayad na sila, sila ang dapat magpakita ng matibay na ebidensya ng pagbabayad. Hindi sapat na basta sabihin na lang na nabayaran na. Kailangan ng dokumento, resibo, o iba pang katibayan.

    Para naman sa mga depositor o kliyente ng bangko, ang kasong ito ay nagpapaalala na mahalagang ingatan ang mga dokumento ng inyong investment o deposito, tulad ng Trust Indenture Certificates. Ang paghawak ninyo sa orihinal na dokumento ay malakas na patunay na hindi pa kayo nababayaran. Kung sakaling magkaroon ng problema o hindi pagkakaunawaan sa bangko, ang pagkakaroon ng mga orihinal na dokumento ay makakatulong sa inyo.

    MGA MAHAHALAGANG ARAL:

    • Pasanin ng Patunay ng Pagbabayad: Ang partido na nagsasabing nakapagbayad na siya ang may obligasyon na magpatunay nito.
    • Dokumento Bilang Patunay: Ang paghawak ng nagpautang sa orihinal na dokumento ng utang ay presumption na hindi pa bayad ang utang.
    • Importansya ng Dokumentasyon: Mahalaga ang maayos na dokumentasyon sa lahat ng transaksyon pinansyal, lalo na sa pagitan ng bangko at kliyente.
    • Ingatan ang mga Dokumento: Ingatan ang mga orihinal na dokumento ng inyong mga deposito o investment bilang patunay ng inyong karapatan.

    MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)

    Tanong 1: Ano ang Trust Indenture Certificate?

    Sagot: Ito ay isang dokumento na nagpapatunay na nag-invest ka ng pera sa isang trust fund na pinamamahalaan ng bangko. Ito ay parang sertipiko ng deposito, ngunit ang pera mo ay ginagamit ng bangko para sa iba’t ibang investment, at ang kita ay ibinabalik sa iyo.

    Tanong 2: Ano ang ibig sabihin ng “roll-over”?

    Sagot: Ang “roll-over” ay ang pag-renew o pagpapalawig ng iyong investment pagkatapos ng maturity date. Kung ang iyong Trust Indenture Certificate ay may “roll-over” feature, awtomatiko itong ire-renew ng bangko pagkatapos ng takdang panahon, maliban kung sabihin mo na gusto mo nang bawiin ang iyong pera.

    Tanong 3: Kung nawala ko ang aking Trust Indenture Certificate, mawawalan na ba ako ng karapatan sa aking investment?

    Sagot: Hindi naman. Kahit nawala mo ang orihinal na sertipiko, may record pa rin ang bangko ng iyong investment. Ang mahalaga ay mapatunayan mo na ikaw talaga ang may-ari ng investment. Maaaring kailanganin mo ng iba pang dokumento o proseso para mabawi ang iyong pera, ngunit hindi ka basta-basta mawawalan ng karapatan.

    Tanong 4: Kung sinasabi ng bangko na nabayaran na ako, pero wala naman akong natatanggap na bayad, ano ang dapat kong gawin?

    Sagot: Una, makipag-ugnayan kaagad sa bangko at magtanong tungkol sa sinasabi nilang pagbabayad. Humingi ng kopya ng dokumento na nagpapatunay na nabayaran ka na. Kung hindi sila makapagpakita ng sapat na patunay, o kung sa tingin mo ay hindi tama ang paliwanag nila, maaari kang kumonsulta sa abogado at magsampa ng reklamo kung kinakailangan.

    Tanong 5: Gaano katagal ang prescription period para sa mga utang sa bangko?

    Sagot: Ang prescription period ay depende sa uri ng obligasyon. Para sa mga kontrata, karaniwan itong sampung (10) taon mula nang mag-mature ang obligasyon. Ngunit sa kasong ito, dahil sa “roll-over” feature at patuloy na relasyon ng tiwala sa pagitan ni Franco at ng bangko, hindi itinuring ng korte na nag-prescribe na ang karapatan ni Franco.

    Tanong 6: Ano ang dapat kong gawin para masigurado na maibabalik sa akin ang aking investment sa bangko?

    Sagot: Laging ingatan ang mga dokumento ng iyong investment. Regular na makipag-ugnayan sa bangko para sa update ng iyong account. Kung may problema, agad itong ipaalam sa bangko at subukang resolbahin sa mapayapang paraan. Kung hindi magkasundo, huwag mag-atubiling kumonsulta sa abogado para sa proteksyon ng iyong karapatan.

    Naranasan mo na ba ang ganitong problema sa iyong investment sa bangko? Huwag mag-atubiling humingi ng tulong legal. Ang ASG Law ay may mga abogado na eksperto sa mga usaping bangko at pinansyal. Para sa konsultasyon, makipag-ugnayan dito o sumulat sa hello@asglawpartners.com. Kami sa ASG Law ay handang tumulong sa iyo.