Nilinaw ng Korte Suprema na ang Regional Trial Court (RTC) ang may hurisdiksyon sa pagdinig ng petisyon para sa pagpapalit ng nawawalang titulo (owner’s duplicate copy) ng Original Certificate of Title (OCT) na nagmula sa Certificate of Land Ownership Award (CLOA). Hindi ito sakop ng Department of Agrarian Reform Adjudication Board (DARAB), kahit na ang CLOA ay nakarehistro sa Land Registration Authority (LRA). Ang desisyong ito ay nagbibigay linaw sa mga magsasaka at benepisyaryo ng CARP kung saan sila dapat maghain ng petisyon para sa reissuance ng titulo.
Kaninong Hukuman ang Dapat Lapitan: RTC o DARAB?
Ang kasong ito ay nag-ugat sa petisyon ni David Patungan para sa pagpapalit ng nawawalang owner’s duplicate copy ng kanyang OCT No. 31510 na naisyu batay sa CLOA. Ibinasura ng RTC ang petisyon, dahil umano’y ang DARAB ang may eksklusibong hurisdiksyon dito, ayon sa 2009 DARAB Rules of Procedure. Ngunit hindi sumang-ayon dito ang Korte Suprema.
Ayon sa Korte, ang Section 2 ng Presidential Decree No. (PD) 1529 (Property Registration Decree) ay nagbibigay sa RTC ng eksklusibong hurisdiksyon sa lahat ng petisyon na inihain pagkatapos ng orihinal na pagpaparehistro ng titulo. Walang kwalipikasyon ang batas na ito kung saan nagmula ang titulo, kahit pa ito’y nagmula sa CLOA. Bukod pa rito, ang Section 109 ng PD 1529 ay malinaw na nagtatakda ng proseso para sa pagpapalit ng nawawalang titulo sa RTC.
SECTION 2. Nature of Registration Proceedings; Jurisdiction of Courts. – Judicial proceedings for the registration of lands throughout the Philippines shall be in rem and shall be based on the generally accepted principles underlying the Torrens system.
Courts of First Instance shall have exclusive jurisdiction over all applications for original registration of title to lands, including improvements and interests therein, and over all petitions filed after original registration of title, with power to hear and determine all questions arising upon such applications or petitions.
Bagaman kinikilala ng Korte na ang Section 1(f), Rule II ng 2009 DARAB Rules ay nagbibigay sa DARAB ng hurisdiksyon sa muling pag-isyu ng nawawalang titulo ng CLOA, nilinaw ng Korte na ang kapangyarihang ito ay limitado lamang sa mga kaso kung saan ang isyu ay may kinalaman sa agrarian dispute o sa pagpapatupad ng Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP). Kailangang matukoy kung ang petisyon ay may kaugnayan sa “kontrobersiya ukol sa tenurial arrangements” o sa “muling pamamahagi ng lupa”.
Sa kasong ito, ang petisyon ni Patungan ay hindi isang agrarian dispute. Wala itong kinalaman sa tenurial arrangements o sa kompensasyon ng lupa. Ang petisyon ay simpleng kahilingan na palitan ang nawawalang titulo. Dahil dito, ang petisyon ay hindi sakop ng hurisdiksyon ng DARAB.
Binigyang-diin ng Korte na ang pag-isyu ng bagong titulo kapalit ng nawala ay hindi maituturing na pagpapatupad ng CARP. Sa sandaling mairehistro ang CLOA at ma-isyu ang orihinal na titulo, tapos na ang mandato ng DAR, at ang titulo ay dapat ituring na katulad ng anumang ibang titulo ng lupa. Ito ay nangangahulugan na ang RTC ang may nararapat na hurisdiksyon sa kaso.
Ang desisyon na ito ay nagbibigay-linaw sa umiiral na batas at nagtatakda ng limitasyon sa hurisdiksyon ng DARAB. Ang RTC ang may eksklusibong hurisdiksyon sa pagpapalit ng nawawalang titulo kahit pa ito ay nagmula sa CLOA, maliban na lamang kung ito ay kaugnay ng agrarian dispute.
| Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? | Kung aling hukuman, RTC o DARAB, ang may hurisdiksyon sa petisyon para sa pagpapalit ng nawawalang titulo na nagmula sa CLOA. |
| Ano ang CLOA? | Ang CLOA ay dokumento na nagpapatunay ng pagmamay-ari ng lupa na iginawad ng Department of Agrarian Reform (DAR) sa isang benepisyaryo. Ito ay naglalaman ng mga kondisyon at restriksyon ayon sa RA 6657. |
| Ano ang PD 1529? | Ito ang Property Registration Decree, na nagtatakda ng mga pamamaraan para sa pagpaparehistro ng lupa at nagbibigay hurisdiksyon sa RTC sa mga kasong may kinalaman dito. |
| Ano ang Section 109 ng PD 1529? | Ito ay tumutukoy sa proseso ng pagpapalit ng nawawalang duplicate certificate ng titulo sa RTC. |
| Ano ang agrarian dispute? | Ayon sa RA 6657, ito ay anumang kontrobersiya na may kaugnayan sa tenurial arrangements o sa kompensasyon ng lupa. |
| Kailan maaaring dumulog sa DARAB? | Kung ang petisyon ay may kaugnayan sa agrarian dispute o sa pagpapatupad ng Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP). |
| Ano ang implikasyon ng desisyong ito? | Nagbibigay ito ng malinaw na gabay sa mga magsasaka at benepisyaryo ng CARP kung saan sila dapat maghain ng petisyon para sa reissuance ng titulo. |
| Ano ang sinasabi ng Korte tungkol sa papel ng DAR? | Sa sandaling mairehistro ang CLOA at ma-isyu ang orihinal na titulo, tapos na ang mandato ng DAR, at ang titulo ay dapat ituring na katulad ng anumang ibang titulo ng lupa. |
For inquiries regarding the application of this ruling to specific circumstances, please contact ASG Law through contact or via email at frontdesk@asglawpartners.com.
Disclaimer: This analysis is provided for informational purposes only and does not constitute legal advice. For specific legal guidance tailored to your situation, please consult with a qualified attorney.
Source: DAVID PATUNGAN VS. THE REGISTER OF DEEDS OF THE PROVINCE OF PANGASINAN, G.R. No. 235520, June 28, 2021