Pagiging Regular o Probationary Employee: Ano ang Pinagkaiba? Base sa UNIVAC Development, Inc. v. Soriano
G.R. No. 182072, June 19, 2013
Naranasan mo na bang matanggal sa trabaho kahit probationary employee ka pa lang? O naguguluhan ka kung ano ba talaga ang pinagkaiba ng probationary at regular employee pagdating sa seguridad sa trabaho? Sa Pilipinas, maraming empleyado ang hindi sigurado sa kanilang karapatan lalo na pagdating sa usapin ng probationary employment. Madalas, inaakala ng ilan na dahil probationary pa lang sila, wala silang anumang proteksyon laban sa tanggalan. Ngunit, hindi ito ang buong katotohanan. Ang kaso ng UNIVAC Development, Inc. v. William M. Soriano ay nagbibigay linaw sa importanteng usaping ito, at nagtuturo sa atin ng mahalagang aral tungkol sa karapatan ng mga probationary employee at obligasyon ng mga employer.
Ano ang Sinasabi ng Batas Tungkol sa Probationary Employment?
Para maintindihan natin ang desisyon sa kaso ng UNIVAC, mahalagang balikan natin ang Labor Code ng Pilipinas, partikular na ang Artikulo 281. Ayon dito:
Art. 281. Probationary Employment. — Probationary employment shall not exceed six (6) months from the date the employee started working, unless it is covered by an apprenticeship agreement stipulating a longer period. The services of an employee who has been engaged on a probationary basis may be terminated for a just cause or when he fails to qualify as a regular employee in accordance with reasonable standards made known by the employer to the employee at the time of his engagement. An employee who is allowed to work after a probationary period shall be considered a regular employee.
Sinasabi ng batas na ang probationary period ay hindi dapat lumagpas sa anim na buwan. Sa panahong ito, sinusuri ng employer kung pasado ba ang empleyado para maging regular. Mahalaga ring tandaan na kahit probationary employee ka pa lang, hindi basta-basta ka na lang pwedeng tanggalin. Maaari ka lamang tanggalin sa trabaho kung may just cause o kung hindi ka pumasa sa reasonable standards na dapat ipinaalam sa iyo ng employer bago ka pa man magsimula sa trabaho. Kung hindi naipaalam sa iyo ang standards na ito, o kung lumagpas ka na sa probationary period, otomatikong ikaw ay magiging regular employee.
Ang Kwento sa Likod ng Kaso ng UNIVAC v. Soriano
Nagsimula ang kasong ito nang magsampa ng reklamo si William Soriano laban sa UNIVAC Development, Inc. dahil sa illegal dismissal. Si Soriano ay na-hire bilang probationary legal assistant sa UNIVAC. Ayon kay Soriano, tinanggal siya sa trabaho dahil daw sa cost-cutting measures, walong araw bago matapos ang kanyang probationary period. Hindi raw siya binigyan ng 30-day notice at agad siyang pinauwi.
Depensa naman ng UNIVAC, sinabi nilang ipinaalam kay Soriano ang standards para maging regular employee. Dagdag pa nila, bago raw matapos ang probationary period ni Soriano, nagpahayag daw ito ng intensyon na umalis para mag-review para sa bar exam. Kaya raw nang hindi na pumasok si Soriano pagkatapos ng Pebrero 15, inakala na lang nila na nag-abandon na ito ng trabaho.
Sa Labor Arbiter, nanalo ang UNIVAC. Ayon sa Labor Arbiter, alam dapat ni Soriano ang standards para maging regular dahil law graduate siya. Inapirma rin ng National Labor Relations Commission (NLRC) ang desisyon ng Labor Arbiter.
Hindi nagpatalo si Soriano at umakyat siya sa Court of Appeals (CA). Dito, binaliktad ang desisyon ng NLRC at pinanigan si Soriano. Ayon sa CA, hindi napatunayan ng UNIVAC na ipinaalam kay Soriano ang standards para sa regularization. Dagdag pa ng CA, hindi rin nagpakita ng performance evaluation ang UNIVAC para patunayang hindi maganda ang performance ni Soriano. Kaya, para sa CA, illegal dismissal ang ginawa kay Soriano.
Hindi rin sumuko ang UNIVAC at umakyat sila sa Korte Suprema. Ang pangunahing argumento nila ay dapat daw ay hindi na nakialam ang CA dahil final at executory na ang desisyon ng NLRC. Sabi pa nila, nagkamali raw ang CA sa pagpapasya na may illegal dismissal.
Ang Desisyon ng Korte Suprema
Ngunit, kinatigan ng Korte Suprema ang desisyon ng Court of Appeals. Ayon sa Korte Suprema, may kapangyarihan ang CA na repasuhin ang desisyon ng NLRC sa pamamagitan ng certiorari. Binigyang-diin ng Korte Suprema ang mga sumusunod:
“We agree with petitioner that in a special civil action for certiorari, the issues are confined to errors of jurisdiction or grave abuse of discretion. In exercising the expanded judicial review over labor cases, the Court of Appeals can grant the petition if it finds that the NLRC committed grave abuse of discretion by capriciously, whimsically, or arbitrarily disregarding evidence which is material or decisive of the controversy which necessarily includes looking into the evidence presented by the parties.”
Ibig sabihin, kahit certiorari lang ang pwedeng isampa sa CA, pwede pa rin nilang tingnan ang ebidensya para malaman kung nagkamali ba ang NLRC. Sa kaso ni Soriano, nakita ng Korte Suprema na nagkamali ang NLRC at CA sa pagpabor sa UNIVAC.
Ayon sa Korte Suprema, hindi napatunayan ng UNIVAC na ipinaalam kay Soriano ang standards para maging regular employee. Hindi sapat na sabihing alam na dapat ni Soriano yun dahil law graduate siya. Kailangan talagang ipakita ng employer na aktwal na ipinaalam ang standards sa empleyado sa simula pa lang ng trabaho. Dahil dito, itinuring ng Korte Suprema na regular employee si Soriano mula pa sa simula ng kanyang pagtatrabaho.
Dahil regular employee na si Soriano, hindi siya pwedeng tanggalin maliban kung may just cause at due process. Dahil walang napatunayang just cause at hindi rin sumunod sa due process ang UNIVAC, kinatigan ng Korte Suprema ang desisyon ng CA na illegal dismissal ang ginawa kay Soriano.
Bilang resulta, inutusan ng Korte Suprema ang UNIVAC na bayaran si Soriano ng backwages, separation pay, attorney’s fees, at interest.
Ano ang Dapat Tandaan Mula sa Kaso ng UNIVAC v. Soriano?
Ang kasong ito ay nagbibigay ng ilang importanteng aral para sa parehong employers at employees:
- Para sa Employers: Mahalagang ipaalam sa probationary employee ang standards para sa regularization sa simula pa lang ng employment. Hindi sapat na ipagpalagay na alam na ito ng empleyado dahil sa kanyang educational background. Kailangan itong gawin sa pamamagitan ng written document o kaya ay malinaw na pagpapaliwanag. Kung hindi ito magawa, maaaring ituring na regular employee na ang probationary employee mula pa sa simula.
- Para sa Employers: Kung tatanggalin ang probationary employee dahil hindi pumasa sa standards, kailangan may performance evaluation na nagpapakita nito. Hindi sapat ang basta sabihin lang na hindi maganda ang performance.
- Para sa Employees: Alamin ang iyong karapatan bilang probationary employee. Hindi ka basta-basta pwedeng tanggalin. Siguraduhing ipinaalam sa iyo ang standards para sa regularization sa simula pa lang ng trabaho. Kung hindi, may laban ka kung tanggalin ka nang walang just cause at due process.
- Para sa Employees: Kung sa tingin mo ay tinanggal ka nang illegal, huwag matakot na ipaglaban ang iyong karapatan. May mga ahensya ng gobyerno tulad ng NLRC at mga abogado na handang tumulong sa iyo.
Mahahalagang Aral Mula sa UNIVAC v. Soriano
- Ipaalam ang Standards sa Regularization: Obligasyon ng employer na ipaalam sa probationary employee ang standards para maging regular sa simula pa lang ng employment.
- Kailangan ng Performance Evaluation: Kung hindi pumasa sa standards ang dahilan ng pagtanggal, kailangan may dokumento na nagpapatunay nito.
- Proteksyon ng Probationary Employees: Hindi basta-basta pwedeng tanggalin ang probationary employee. May karapatan din sila sa seguridad sa trabaho.
Mga Madalas Itanong (FAQs)
Tanong 1: Ano ang mangyayari kung lumagpas na ako sa 6 na buwan bilang probationary employee pero hindi pa rin ako regular?
Sagot: Ayon sa batas, kung patuloy kang pinagtrabaho lampas sa 6 na buwang probationary period, otomatikong ikaw ay magiging regular employee.
Tanong 2: Pwede ba akong tanggalin agad-agad kahit probationary employee pa lang ako?
Sagot: Hindi basta-basta. Pwede ka lang tanggalin kung may just cause o kung hindi ka pumasa sa reasonable standards na ipinaalam sa iyo sa simula ng trabaho.
Tanong 3: Paano kung hindi ako na-orient tungkol sa standards para maging regular employee? Ano ang laban ko?
Sagot: Malaki ang laban mo. Sa kaso ng UNIVAC v. Soriano, sinabi ng Korte Suprema na kung hindi naipaalam ang standards, ituturing kang regular employee mula pa sa simula.
Tanong 4: Ano ang ibig sabihin ng “just cause” para tanggalin ang isang probationary employee?
Sagot: Ang “just cause” para sa probationary employee ay maaaring related sa kanyang performance o conduct sa trabaho. Pero, dapat itong suportado ng ebidensya at naiproseso nang tama.
Tanong 5: Kung illegal dismissal ako, ano ang mga pwedeng i-claim ko?
Sagot: Kung mapatunayang illegal dismissal ka, pwede kang mag-claim ng backwages (sahod mula nang tanggalin ka hanggang sa maging final ang desisyon), separation pay (kung hindi na pwede ang reinstatement), at attorney’s fees.
Tanong 6: Saan ako pwedeng humingi ng tulong kung sa tingin ko ay illegal dismissal ako?
Sagot: Pwede kang lumapit sa National Labor Relations Commission (NLRC) para mag-file ng reklamo. Pwede ka rin humingi ng tulong sa mga abogado na eksperto sa labor law.
Nais mo bang masigurado na protektado ang iyong karapatan bilang empleyado o employer? Ang ASG Law ay may mga abogado na eksperto sa labor law na handang tumulong sa iyo. Para sa konsultasyon, maaari kang mag-email sa hello@asglawpartners.com o makipag-ugnayan dito.
Disclaimer: Ang artikulong ito ay para sa general information lamang at hindi legal advice. Para sa legal advice tungkol sa iyong particular na sitwasyon, kumunsulta sa isang abogado.