Tag: Professional Fees

  • Pagbabayad ng Attorney’s Fees Base sa Quantum Meruit: Ano ang Ibig Sabihin Nito?

    Kung Walang Kasunduan sa Attorney’s Fees, Hukuman ang Magtatakda: Ang Prinsipyo ng Quantum Meruit

    G.R. No. 191247, July 10, 2013

    INTRODUKSYON

    Madalas mauwi sa hindi pagkakaunawaan ang usapin ng bayad sa abogado, lalo na kung walang malinaw na kasunduan. Paano kung natapos na ang kaso at nanalo ka pa, pero hindi kayo nagkasundo ng abogado mo sa magiging bayad niya? Dito pumapasok ang prinsipyo ng quantum meruit. Sa kasong Francisco L. Rosario, Jr. v. Lellani De Guzman, nilinaw ng Korte Suprema kung paano at kailan maaaring maghain ng mosyon para sa attorney’s fees, lalo na kung walang pormal na kontrata at kung tapos na ang pangunahing kaso. Sumasagot ang kasong ito sa tanong kung maaari pa bang maghabol ang abogado para sa kanyang professional fees kahit tapos na ang kaso at wala silang pinirmahang kontrata sa kliyente.

    Ang kasong ito ay nagmula sa mosyon na inihain ni Atty. Rosario para matukoy ang kanyang attorney’s fees matapos niyang ipanalong lahat ang kaso para sa mga De Guzman. Sila ang orihinal na kliyente ni Atty. Rosario na pumanaw na at sinundan ng kanilang mga anak. Ang RTC ay nag-deny sa mosyon dahil daw huli na itong naihain. Dito na nagdesisyon ang Korte Suprema at nagbigay linaw tungkol sa usapin ng attorney’s fees.

    LEGAL NA KONTEKSTO: ANG ATTORNEY’S FEES AT QUANTUM MERUIT

    May dalawang uri ng attorney’s fees: ordinaryo at ekstraordinaryo. Ang ordinaryong attorney’s fees ay ang bayad ng kliyente sa kanyang abogado para sa serbisyong legal. Ito ang pinag-uusapan sa kasong ito. Sa kabilang banda, ang ekstraordinaryong attorney’s fees ay ang ibinabayad ng natalong partido sa nanalo bilang danyos. Ito ay bahagi ng award ng korte at hindi direktang napupunta sa abogado, maliban kung may kasunduan ang kliyente at abogado.

    Mahalaga ring maunawaan ang quantum meruit. Ito ay Latin na nangangahulugang “kung ano ang nararapat.” Sa legal na konteksto, ginagamit ito para tukuyin ang makatarungang bayad sa abogado kung walang napagkasunduang kontrata o kung hindi malinaw ang kasunduan. Ayon sa Korte Suprema, ang quantum meruit ay para maiwasan ang pang-aabuso ng kliyente na nakinabang na sa serbisyo ng abogado pero ayaw magbayad, at para din maiwasan ang labis na paniningil ng abogado.

    Ang Artikulo 1145 ng Civil Code ay nagtatakda ng limitasyon sa panahon para maghain ng aksyon para sa attorney’s fees base sa oral na kontrata o quasi-kontrata: “The following actions must be commenced within six years: (1) Upon an oral contract (2) Upon a quasi-contract.” Ibig sabihin, mayroon lamang anim na taon ang abogado para magsampa ng kaso para sa kanyang bayad mula nang magsimula ang cause of action. Kailan nga ba nagsisimula ang cause of action sa ganitong sitwasyon?

    PAGSUSURI SA KASO: ROSARIO v. DE GUZMAN

    Nagsimula ang lahat noong 1990 nang kinuha ng mag-asawang De Guzman si Atty. Rosario para depensahan sila sa kasong sibil na isinampa ni Loreta Chong. Verbal na napagkasunduan daw nila na 25% ng market value ng lupa ang magiging bayad ni Atty. Rosario kung mananalo sila. Mula RTC hanggang Korte Suprema, ipinagtanggol ni Atty. Rosario ang mga De Guzman at nanalo sila. Nang pumanaw ang mag-asawa, ang kanilang mga anak, ang mga respondents sa kasong ito, ang pumalit sa kanila.

    Pagkatapos manalo sa Korte Suprema noong 2007, naghain si Atty. Rosario ng Motion to Determine Attorney’s Fees sa RTC noong 2009. Dito na nagkaproblema. Sinabi ng RTC na huli na ang mosyon dahil final at executory na ang desisyon. Ayon sa RTC, wala na silang hurisdiksyon at hindi na raw maaaring baguhin pa ang desisyon maliban sa clerical errors.

    Umapela si Atty. Rosario sa Korte Suprema. Ang pangunahing argumento niya ay hindi pa huli ang paghahain ng mosyon para sa attorney’s fees kahit final na ang desisyon. Sabi niya, may verbal agreement sila ng mga De Guzman at maaaring ituring itong quasi-contract na may 6 na taong prescriptive period.

    Sumagot naman ang mga respondents na huli na ang mosyon. Dagdag pa nila, nag-award na raw ang RTC ng P10,000.00 na attorney’s fees noon pa. Binanggit din nila na dapat daw ay nakasulat ang kasunduan sa attorney’s fees ayon sa Article 2208 ng Civil Code. Hindi rin daw nila alam ang tungkol sa verbal agreement.

    Sa desisyon ng Korte Suprema, sinabi nilang mali ang RTC. Una, sinabi nilang dapat certiorari sa Court of Appeals ang inihain ni Atty. Rosario, hindi Rule 45 petition sa Korte Suprema. Pero para sa mas mabilis na hustisya, tinanggap na nila ang kaso. Pangalawa, nilinaw ng Korte Suprema na hindi pa huli ang paghahain ng mosyon para sa attorney’s fees.

    Sabi ng Korte Suprema:

    “While a claim for attorney’s fees may be filed before the judgment is rendered, the determination as to the propriety of the fees or as to the amount thereof will have to be held in abeyance until the main case from which the lawyer’s claim for attorney’s fees may arise has become final. Otherwise, the determination to be made by the courts will be premature. Of course, a petition for attorney’s fees may be filed before the judgment in favor of the client is satisfied or the proceeds thereof delivered to the client.”

    Ibig sabihin, maaaring ihain ang claim para sa attorney’s fees bago pa man maging final ang desisyon, o pagkatapos. Hindi daw dapat madenay ang abogado sa kanyang karapatan na maningil ng attorney’s fees dahil lamang naghintay siya na maging pinal ang desisyon sa pangunahing kaso.

    Tungkol naman sa prescriptive period, sinabi ng Korte Suprema na hindi pa paso ang 6 na taon. Nagsimula raw ang cause of action ni Atty. Rosario nang tumanggi ang mga respondents na bayaran siya, hindi noong final na ang desisyon. Kaya tama lang daw na naghain siya ng mosyon noong 2009 dahil pasok pa ito sa 6 na taong limitasyon mula 2007.

    Sa huli, hindi sinang-ayunan ng Korte Suprema ang 25% na hinihingi ni Atty. Rosario dahil walang sapat na ebidensya ng verbal agreement. Pero kinilala nila ang karapatan ni Atty. Rosario na mabayaran base sa quantum meruit. Ipinag-utos ng Korte Suprema na bayaran siya ng 15% ng market value ng lupa noong panahon ng pagbabayad.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON: ANO ANG MAAARAL NATIN DITO?

    Ang kasong ito ay nagtuturo ng ilang mahahalagang aral, lalo na para sa mga abogado at kliyente:

    • Maging Malinaw sa Kasunduan: Pinakamahalaga na magkaroon ng nakasulat na kontrata tungkol sa attorney’s fees bago pa man magsimula ang serbisyong legal. Dapat malinaw ang halaga o paraan ng pagkalkula ng bayad.
    • Quantum Meruit Bilang Proteksyon: Kung walang kasunduan, hindi nangangahulugan na walang bayad ang abogado. May karapatan pa rin siyang maningil base sa quantum meruit, lalo na kung napatunayan niyang nagbigay siya ng serbisyo at nakinabang ang kliyente.
    • Tamang Panahon ng Paghahain: Maaaring maghain ng claim para sa attorney’s fees kahit tapos na ang pangunahing kaso. Hindi ito itinuturing na pagbabago sa final decision. Mayroon ding prescriptive period na 6 na taon para sa oral contracts o quasi-contracts.
    • Makatarungang Bayad: Hindi awtomatiko na makukuha ng abogado ang hinihingi niyang halaga. Ang korte ang magpapasya kung ano ang makatarungan at makatwirang bayad base sa quantum meruit, isinasaalang-alang ang iba’t ibang factors tulad ng tagal ng kaso, kahirapan nito, at halaga ng pinag-uusapan.

    MGA KARANIWANG TANONG (FAQs)

    1. Kailangan ba laging may kontrata para sa attorney’s fees?
    Hindi naman kailangan, pero mas mainam kung may nakasulat na kontrata para iwas-problema sa huli.

    2. Ano ang mangyayari kung walang kontrata?
    Maaaring maningil ang abogado base sa quantum meruit, ibig sabihin, makatarungang halaga para sa serbisyong ibinigay.

    3. Paano kinakalkula ang quantum meruit?
    Isinasaalang-alang ang iba’t ibang factors tulad ng oras na ginugol, kahirapan ng kaso, kahusayan ng abogado, at benepisyong nakuha ng kliyente.

    4. May limitasyon ba sa oras para maningil ng attorney’s fees?
    Oo, kung walang nakasulat na kontrata, may 6 na taong limitasyon para magsampa ng kaso mula nang magsimula ang cause of action.

    5. Pwede bang maghain ng motion for attorney’s fees kahit tapos na ang kaso?
    Oo, ayon sa kasong Rosario v. De Guzman, pwede pa ring maghain kahit tapos na ang pangunahing kaso.

    6. Ano ang pagkakaiba ng ordinaryo at ekstraordinaryong attorney’s fees?
    Ang ordinaryo ay bayad ng kliyente sa abogado. Ang ekstraordinaryo ay danyos na ibinabayad ng natalong partido sa nanalo.

    7. Kung nanalo ako sa kaso, automatic ba na makukuha ko ang attorney’s fees ko sa kalaban?
    Hindi automatic. Kailangan itong i-claim at depende sa desisyon ng korte kung magkano ang ia-award.

    8. Maaari bang mas mataas ang attorney’s fees ko kaysa sa nakuha kong award sa kaso?
    Hindi ito karaniwan, pero maaaring mangyari depende sa circumstances ng kaso at kasunduan ninyo ng abogado.

    Naranasan mo na ba ang ganitong sitwasyon? Kung may problema ka sa usapin ng attorney’s fees, huwag mag-atubiling kumonsulta sa eksperto. Ang ASG Law ay may mga abogado na bihasa sa ganitong uri ng kaso. Makipag-ugnayan sa amin ngayon o bisitahin ang aming contact page para sa konsultasyon. Handa kaming tumulong sa iyo.

    Ang ASG Law ay isang law firm sa Makati at BGC, Philippines na dalubhasa sa iba’t ibang usaping legal.