Sa kasong ito, ipinasiya ng Korte Suprema na mananagot ang isang notaryo publiko kung napabayaan niya ang kanyang tungkuling pangalagaan ang kanyang notarial seal, kahit pa hindi niya direktang pinatotohanan ang dokumento. Ang pagpapabaya sa tungkuling ito ay maituturing na paglabag sa 2004 Rules on Notarial Practice. Dahil dito, sinuspinde ng Korte Suprema ang abogadong si Atty. Socrates G. Maranan sa pagsasagawa ng abogasya sa loob ng anim na buwan, binawi ang kanyang komisyon bilang notaryo publiko, at diskwalipikado siyang makapag-apply muli bilang notaryo publiko sa loob ng dalawang taon. Ang desisyong ito ay nagpapaalala sa lahat ng notaryo publiko na maging maingat sa pagganap ng kanilang tungkulin upang mapangalagaan ang integridad ng mga dokumentong notarisado.
Nawawalang Selyo, Pananagutang Nadoble: Ang Kaso ng Pagpapabaya sa Notarial Seal
Nagsimula ang kasong ito nang isangguni ng Office of the Ombudsman sa Integrated Bar of the Philippines (IBP) ang posibleng paglabag ni Atty. Socrates G. Maranan sa 2004 Rules on Notarial Practice kaugnay ng kanyang pag-notaryo sa mga kontrata ng konsultasyon. Si Atty. Maranan ay naghain ng reklamo laban kay dating Vice Mayor Francisco “Isko Moreno” Domagoso dahil sa umano’y pagpeke ng mga dokumento. Bilang depensa, sinabi ni Domagoso na pinirmahan niya ang mga kontrata dahil sa pagtitiwala sa kanyang dating Secretary, at itinuro pa na si Atty. Maranan ang nag-notaryo ng mga kontrata.
Dahil dito, inireklamo si Atty. Maranan sa IBP. Depensa naman ni Atty. Maranan na hindi siya ang nag-notaryo sa mga kontrata at hindi rin tugma ang kanyang pirma sa mga dokumento kumpara sa kanyang specimen signature sa Office of the Clerk of Court. Dagdag pa niya, hindi lumalabas ang mga kontrata sa kanyang monthly notarial reports. Ang mahalagang tanong sa kasong ito ay kung may basehan ba para managot si Atty. Maranan.
Ayon sa Korte Suprema, ang pag-notaryo ay hindi basta-bastang gawain lamang kundi may malaking interes ang publiko dito. Ang notarial seal ay nagiging basehan upang ang isang pribadong dokumento ay maging isang pampublikong dokumento. Kaya naman, ang isang notaryo publiko ay dapat maging maingat sa pagtupad ng kanyang tungkulin upang mapanatili ang tiwala ng publiko sa mga dokumentong notarisado. Ayon sa Section 2, Rule VII ng 2004 Notarial Rules, bawat notaryo publiko ay dapat may sariling notarial seal na naglalaman ng pangalan ng lungsod o probinsya, ang salitang “Philippines,” kanyang pangalan, at ang kanyang roll of attorney’s number. Ang selyong ito ay dapat na nasa pag-iingat lamang ng notaryo publiko.
Section 2. Official Seal. – (a) Every person commissioned as notary public shall have a seal of office, to be procured at his own expense, which shall not be possessed or owned by any other person. It shall be of metal, circular in shape, two inches in diameter, and shall have the name of the city or province and the word “Philippines” and his own name on the margin and the roll of attorney’s number on the face thereof, with the words “notary public” across the center. A mark, image or impression of such seal shall be made directly on the paper or parchment on which the writing appears.
Dagdag pa rito, malinaw rin sa 2004 Notarial Rules ang mga tungkulin ng notaryo publiko, kasama na ang pag-iingat sa kanyang notarial seal upang walang ibang tao ang makagamit nito:
(c) When not in use, the official seal shall be kept safe and secure and shall be accessible only to the notary public or the person duly authorized by him.
Sa kasong ito, kahit na itinanggi ni Atty. Maranan na siya ang nag-notaryo at sinabing peke ang kanyang pirma, hindi siya maaaring basta na lamang umalis sa responsibilidad dahil naroon ang kanyang notarial seal sa mga kontrata. Sa halip na magbigay ng paliwanag kung paano nagkaroon ng kanyang selyo ang mga kontrata, iginiit lamang niya na hindi siya ang nag-notaryo at peke ang kanyang pirma. Walang sapat na paliwanag kung bakit nabigo siyang gampanan ang kanyang tungkulin bilang notaryo publiko. Kaya naman, natagpuan ng Korte Suprema na nagkasala si Atty. Maranan sa paglabag sa 2004 Notarial Rules.
Sa pagpapasya ng parusa, ginamit ng Korte Suprema ang kanilang diskresyon batay sa mga detalye ng kaso. Sa kasong Ang v. Atty. Belaro, Jr., nagpataw ang Korte Suprema ng kaparehong parusa sa isang abogadong nagpabaya rin sa kanyang notarial seal. Kaya naman, pinagtibay ng Korte Suprema ang parusang ipinataw ng IBP Board of Governors: suspensyon sa pagsasagawa ng abogasya sa loob ng anim na buwan, diskwalipikasyon sa pagiging notaryo publiko sa loob ng dalawang taon, at pagbawi sa kanyang notarial commission.
FAQs
| Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? | Ang pangunahing isyu ay kung mananagot ba si Atty. Maranan sa pagpapabaya sa kanyang tungkulin bilang notaryo publiko, kahit na hindi siya direktang nag-notaryo ng mga dokumento. Ang Korte Suprema ay nagpasiya na mananagot siya dahil sa pagpapabaya sa kanyang notarial seal. |
| Ano ang 2004 Rules on Notarial Practice? | Ito ang mga patakaran na namamahala sa mga tungkulin at responsibilidad ng mga notaryo publiko sa Pilipinas. Kabilang dito ang pag-iingat sa notarial seal at pagtiyak na tanging sila lamang ang gumagamit nito. |
| Ano ang kahalagahan ng notarial seal? | Ang notarial seal ay nagpapatunay na ang isang dokumento ay pinatotohanan ng isang notaryo publiko. Ito ay nagbibigay ng kredibilidad sa dokumento at ginagawang pampubliko, kaya’t mahalaga ang pag-iingat dito. |
| Ano ang parusa sa paglabag sa 2004 Rules on Notarial Practice? | Ang parusa ay maaaring mag-iba depende sa kaso, ngunit maaaring kabilang dito ang suspensyon sa pagsasagawa ng abogasya, pagbawi sa notarial commission, at diskwalipikasyon sa pagiging notaryo publiko. Sa kasong ito, ang parusa ay suspensyon, pagbawi, at diskwalipikasyon. |
| Paano pinatunayan na nagpabaya si Atty. Maranan sa kanyang tungkulin? | Hindi nagbigay si Atty. Maranan ng sapat na paliwanag kung paano napunta ang kanyang notarial seal sa mga kontrata, at hindi niya napatunayan na ginawa niya ang lahat upang mapangalagaan ito. Ito ang naging batayan ng Korte Suprema sa pagpataw ng parusa. |
| Ano ang ibig sabihin ng suspensyon sa pagsasagawa ng abogasya? | Ang suspensyon ay nangangahulugan na pansamantalang hindi maaaring magsagawa ng abogasya ang isang abogado, kasama na ang pagharap sa korte at pagbibigay ng legal na payo. Sa kasong ito, anim na buwan ang suspensyon ni Atty. Maranan. |
| Ano ang epekto ng desisyong ito sa ibang notaryo publiko? | Ang desisyong ito ay nagpapaalala sa lahat ng notaryo publiko na maging maingat sa pagtupad ng kanilang tungkulin at siguraduhing napapangalagaan ang kanilang notarial seal. Kung hindi, maaari silang managot sa paglabag sa 2004 Rules on Notarial Practice. |
| Maari bang makapag-apply muli bilang notaryo publiko si Atty. Maranan? | Hindi, dahil siya ay diskwalipikado mula sa pag-aaply bilang notaryo publiko sa loob ng dalawang taon pagkatapos ng kanyang suspensyon. |
Ang kasong ito ay nagpapakita ng kahalagahan ng pagiging responsable at maingat sa pagtupad ng tungkulin bilang isang notaryo publiko. Ang pagpapabaya sa notarial seal ay maaaring magdulot ng malaking problema at pananagutan. Ito ay isang paalala sa lahat ng mga notaryo publiko na sundin ang mga patakaran at regulasyon upang mapangalagaan ang integridad ng kanilang propesyon.
For inquiries regarding the application of this ruling to specific circumstances, please contact ASG Law through contact or via email at frontdesk@asglawpartners.com.
Disclaimer: This analysis is provided for informational purposes only and does not constitute legal advice. For specific legal guidance tailored to your situation, please consult with a qualified attorney.
Source: IN RE: OMB-C-C-13-0104 ATTY. SOCRATES G. MARANAN V. FRANCISCO DOMAGOSO, A.C. No. 12877, December 07, 2020