Pagpapaliwanag sa mga Limitasyon ng Overseas Absentee Voting sa Pilipinas
n
ATTY. ROMULO B. MACALINTAL, PETITIONER, VS. COMMISSION ON ELECTIONS, HON. ALBERTO ROMULO, IN HIS OFFICIAL CAPACITY AS EXECUTIVE SECRETARY, AND HON. EMILIA T. BONCODIN, SECRETARY OF THE DEPARTMENT OF BUDGET AND MANAGEMENT, RESPONDENTS. G.R. No. 157013, July 10, 2003
n
Sa isang lipunang demokratiko, ang bawat boto ay mahalaga. Ngunit paano kung ang botante ay nasa ibang bansa? Ang kasong ito ay tumatalakay sa mga limitasyon ng absentee voting sa Pilipinas, partikular na para sa mga Pilipinong naninirahan sa ibang bansa. Ito ay nagbibigay linaw sa kung sino ang maaaring bumoto at kung paano ito isinasagawa, ayon sa Saligang Batas.
n
Ang kaso ay isinampa ni Atty. Romulo Macalintal laban sa Commission on Elections (COMELEC) at iba pang opisyal ng gobyerno, na naglalayong ideklarang labag sa konstitusyon ang ilang probisyon ng Republic Act No. 9189, o ang “Overseas Absentee Voting Act of 2003.” Ang pangunahing argumento ay ang mga probisyong ito ay lumalabag sa residency requirement ng Saligang Batas.
n
Ang Batayang Legal ng Suffrage sa Pilipinas
n
Ayon sa Seksyon 1, Artikulo V ng Saligang Batas ng Pilipinas, ang suffrage ay maaaring gamitin ng lahat ng mga mamamayan ng Pilipinas na hindi diskwalipikado ng batas, na hindi bababa sa labing walong taong gulang, at nakatira sa Pilipinas nang hindi bababa sa isang taon at sa lugar kung saan sila nagbabalak bumoto nang hindi bababa sa anim na buwan bago ang halalan.
n
Ang Seksyon 2 ng parehong Artikulo ay nag-uutos sa Kongreso na magbigay ng isang sistema para sa absentee voting ng mga kwalipikadong Pilipino sa ibang bansa. Mahalagang tandaan na ang Saligang Batas ay hindi nagtatakda ng mga parameter para sa paggamit ng awtoridad ng lehislatura sa paggawa ng nasabing batas. Samakatuwid, sa kawalan ng mga paghihigpit, ipinapalagay na ginamit ng Kongreso ang tungkulin nito bilang tinukoy sa Artikulo VI (Ang Kagawaran ng Lehislatura) ng Saligang Batas.
n
Ang sumusunod ay mga sipi mula sa Saligang Batas ng Pilipinas:
n
- n
- Artikulo V, Seksyon 1: “Ang suffrage ay maaaring gamitin ng lahat ng mga mamamayan ng Pilipinas na hindi diskwalipikado ng batas, na hindi bababa sa labing walong taong gulang, at nakatira sa Pilipinas nang hindi bababa sa isang taon at sa lugar kung saan sila nagbabalak bumoto nang hindi bababa sa anim na buwan bago ang halalan.”
- Artikulo V, Seksyon 2: “Dapat magbigay ang Kongreso ng isang sistema para sa paggarantiya ng pagiging lihim at kasagraduhan ng balota pati na rin ang isang sistema para sa absentee voting ng mga kwalipikadong Pilipino sa ibang bansa.”
n
n
n
Ang mga terminong legal na madalas gamitin ay ang “residence” at “domicile”, na sa konteksto ng eleksyon ay itinuturing na magkasingkahulugan. Ang domicile ay tumutukoy sa permanenteng tahanan ng isang indibidwal, kung saan siya nagbabalak bumalik kahit pansamantalang umalis.
n
Pagsusuri ng Kaso: Macalintal vs. COMELEC
n
Narito ang mga pangyayari at isyung legal sa kaso:
n
- n
- Isyu ng Residency: Pinuna ng petisyoner ang Seksyon 5(d) ng R.A. 9189 dahil umano’y labag ito sa residency requirement ng Saligang Batas.
- Proklamasyon ng Presidente at Bise Presidente: Kinuwestiyon din ang Seksyon 18.5 ng batas, na nagpapahintulot sa COMELEC na magproklama ng mga nagwaging kandidato, kasama na ang Presidente at Bise Presidente, na taliwas umano sa mandato ng Saligang Batas na ang Kongreso ang dapat magproklama sa mga ito.
- Kapangyarihan ng Kongreso sa Implementing Rules: Tinanong rin kung maaaring gamitin ng Kongreso ang kapangyarihan nito sa pamamagitan ng Joint Congressional Oversight Committee upang baguhin ang Implementing Rules and Regulations (IRR) na ipinapatupad ng COMELEC, nang hindi lumalabag sa kalayaan ng COMELEC.
n
n
n
n
Sa desisyon ng Korte Suprema, ang sumusunod ay mga mahahalagang punto:
n
- n
- Seksyon 5(d) ng R.A. 9189: Pinagtibay ng Korte Suprema ang konstitusyonalidad ng Seksyon 5(d) ng R.A. 9189. Ayon sa Korte, ang pagpapatupad ng affidavit ay hindi isang paglabag sa Saligang Batas. Sa halip, ito ay isang paraan upang patunayan ng isang imigrante na hindi niya tuluyang tinalikuran ang kanyang domicile sa Pilipinas.
- Seksyon 18.5 ng R.A. 9189: Pinagtibay ng Korte Suprema ang konstitusyonalidad ng Seksyon 18.5 ng R.A. 9189, ngunit nilinaw na ang COMELEC ay may kapangyarihan lamang na magproklama ng mga nagwaging kandidato para sa mga posisyon ng mga Senador at Party-List Representatives. Ang kapangyarihan na magbilang ng mga boto at magproklama ng mga nagwaging kandidato para sa Presidente at Bise-Presidente ay nananatili sa Kongreso.
- Seksyon 19 at 25 ng R.A. 9189: Ipinahayag ng Korte Suprema na ang ilang bahagi ng Seksyon 19 at 25 ng R.A. 9189 ay labag sa konstitusyon. Partikular, ang mga probisyon na nagpapahintulot sa Joint Congressional Oversight Committee na baguhin at aprubahan ang Implementing Rules and Regulations (IRR) na ipinapatupad ng COMELEC ay labag sa kalayaan ng COMELEC.
n
n
n
n
Ang isa sa mga sipi mula sa Korte Suprema ay nagpapakita ng kanilang pagtingin sa tungkulin ng mga imigrante:
n
n
Contrary to petitioner’s claim that Section 5(d) circumvents the Constitution, Congress enacted the law prescribing a system of overseas absentee voting in compliance with the constitutional mandate. Such mandate expressly requires that Congress provide a system of absentee voting that necessarily presupposes that the “qualified citizen of the Philippines abroad” is not physically present in the country.
n
n
Mga Implikasyon ng Desisyon
n
Ang desisyong ito ay may malaking epekto sa sistema ng eleksyon sa Pilipinas. Ang pagbibigay ng karapatang bumoto sa mga imigrante ay maaaring magpabago sa resulta ng halalan. Gayunpaman, ang desisyon din ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng pagpapanatili ng integridad ng proseso ng eleksyon, at ang papel ng Kongreso sa pagtiyak na ang mga batas ay naaayon sa Saligang Batas.
n
Key Lessons:
n
- n
- Ang pagiging mamamayan ay hindi sapat upang maging botante. Kailangan ding matugunan ang residency requirements.
- Ang affidavit ay hindi awtomatikong nagbibigay karapatan sa isang imigrante na bumoto. Ito ay isang deklarasyon ng intensyon na dapat sundin.
- Ang kapangyarihan ng COMELEC na magpatupad ng mga panuntunan ay hindi dapat hadlangan ng Kongreso.
n
n
n
n
Mga Madalas Itanong (FAQs)
n
- n
- Sino ang itinuturing na