Sa desisyon na ito, ipinaliwanag ng Korte Suprema ang pananagutan ng isang notaryo publiko na nagpabaya sa kanyang tungkulin sa pagpapatotoo ng mga dokumento. Ang pangunahing hatol ay bagamat hindi napatunayan ang alegasyon ng tahasang pagpalsipika, napatunayang nagpabaya ang notaryo publiko sa pagtupad ng kanyang mga responsibilidad, kaya’t siya ay sinuspinde sa pagsasagawa ng abogasya at pinagbawalan na maging notaryo publiko muli. Ang desisyong ito ay nagpapaalala sa lahat ng mga notaryo publiko na dapat nilang tuparin ang kanilang tungkulin nang may mataas na antas ng pag-iingat at pagsunod sa mga patakaran, upang mapanatili ang integridad ng proseso ng notarisasyon at protektahan ang mga karapatan ng publiko.
Kapag Nagkulang ang Notaryo: Kuwento ng Pamilya at mga Dokumentong Hindi Kumpleto
Ang kaso ay nagsimula sa reklamong inihain laban kay Atty. Eliordo Ogena, na siyang abugado at notaryo publiko ng pamilya Sistual. Inakusahan siya ng mga complainant na sina Erlinda Sistual, Flordelisa S. Leysa, Leonisa S. Espabo, at Arlan C. Sistual ng pagpalsipika ng ilang dokumento. Kabilang dito ang isang Espesyal na Kapangyarihan ng Abogado (SPA), Extra-Judicial Settlement of Estate, Affidavit of Identification of Heirs, Deed of Donation, at Deed of Absolute Sale. Ang mga dokumentong ito ay may kaugnayan sa paglipat ng titulo ng lupa na nakapangalan sa mga tagapagmana ni Martin Sistual.
Ayon sa mga nagrereklamo, pinalsipika umano ni Atty. Ogena ang mga dokumento upang palabasin na lahat ng mga anak ni Manuel at Erlinda Sistual ay pumirma, kahit hindi naman. Dahil dito, nakansela ang Transfer Certificate of Title (TCT) No. 60467 at naipamahagi ang lupa sa iba’t ibang lote, na ibinenta naman sa mga interesadong mamimili. Bagamat hindi napatunayan ang pagpalsipika, nakita ng Korte Suprema na nagpabaya si Atty. Ogena sa kanyang tungkulin bilang isang notaryo publiko.
Nilabag ni Atty. Ogena ang 2004 Rules on Notarial Practice, partikular na ang Seksyon 2(b) ng Rule IV. Ang nasabing seksyon ay nagbabawal sa isang notaryo publiko na magsagawa ng notarial act kung ang taong pumirma sa dokumento ay hindi personal na naroroon sa oras ng notarisasyon, at hindi personal na kilala ng notaryo o kaya’y hindi nagpakita ng sapat na katibayan ng pagkakakilanlan. Ayon sa Korte Suprema:
Seksyon 2. Mga Pagbabawal. – (a) x x x
(b) Ang isang tao ay hindi dapat magsagawa ng isang notarial act kung ang taong kasangkot bilang lumagda sa instrumento o dokumento –
(1) ay hindi personal na nasa presensya ng notaryo sa oras ng notarisasyon; at
(2) ay hindi personal na kilala ng notaryo publiko o kung hindi man ay nakilala ng notaryo publiko sa pamamagitan ng kompetenteng ebidensya ng pagkakakilanlan ayon sa kahulugan ng mga Panuntunang ito.
Dahil dito, sinabi ng Korte Suprema na nagpabaya si Atty. Ogena sa pagtupad ng kanyang tungkulin bilang isang notaryo publiko. Hindi niya hiniling ang personal na presensya ng mga pumirma sa mga dokumento, at ipinagpatuloy ang pag-notaryo kahit walang pirma ng lahat ng partido. Bukod pa rito, hindi rin sinunod ni Atty. Ogena ang pinakapangunahing tungkulin ng isang notaryo publiko – ang hingin sa mga partido na ipakita ang kanilang residence certificates o iba pang dokumento upang patunayan ang kanilang pagkakakilanlan.
Idinagdag pa ng Korte Suprema na ang notarisasyon ay hindi isang walang saysay na gawain. Ito ay may malaking interes sa publiko. Ang notarisasyon ng isang notaryo publiko ay ginagawang isang pampublikong dokumento ang isang pribadong dokumento, kaya’t ito ay tinatanggap bilang ebidensya nang hindi na kailangan pang patunayan ang pagiging tunay nito. Dapat na sundin ng isang notaryo publiko ang mga pangunahing kinakailangan sa pagganap ng kanilang mga tungkulin; kung hindi, mawawala ang tiwala ng publiko sa integridad ng dokumento.
Sa pamamagitan ng pag-notaryo sa mga nasabing dokumento, si Atty. Ogena ay nakagawa ng ilegal, hindi tapat, imoral o mapanlinlang na pag-uugali. Ang kanyang pag-uugali ay puno ng mga mapanganib na posibilidad dahil sa pagiging conclusive ng pagpapatupad ng isang dokumento na ibinibigay ng ating mga korte at ng publiko sa mga notarized na dokumento. Ang kanyang pagkabigo na gampanan ang kanyang tungkulin bilang isang notaryo publiko ay nagresulta hindi lamang sa pagkasira ng mga karapatan ng mga nagrereklamo kundi pati na rin sa pagpapahina sa integridad ng isang notaryo publiko at sa pagpapababa ng paggana ng notarisasyon.
Dahil dito, sinuspinde ng Korte Suprema si Atty. Eliordo Ogena sa pagsasagawa ng abogasya sa loob ng dalawang (2) taon at pinagbawalan siya nang permanente na makapaglingkod bilang isang Notary Public.
FAQs
| Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? | Ang pangunahing isyu ay kung nagpabaya ba si Atty. Ogena sa kanyang tungkulin bilang notaryo publiko sa pamamagitan ng pag-notaryo ng mga dokumento na hindi kumpleto o walang sapat na pagkakakilanlan ng mga pumirma. |
| Ano ang parusa kay Atty. Ogena? | Si Atty. Ogena ay sinuspinde sa pagsasagawa ng abogasya sa loob ng dalawang taon at pinagbawalan na maging notaryo publiko muli. |
| Anong patakaran ang nilabag ni Atty. Ogena? | Nilabag niya ang Seksyon 2(b) ng Rule IV ng 2004 Rules on Notarial Practice, na nag-uutos na ang mga pumirma sa dokumento ay dapat personal na naroroon at kilala ng notaryo o nagpakita ng sapat na katibayan ng pagkakakilanlan. |
| Bakit mahalaga ang tungkulin ng isang notaryo publiko? | Ang tungkulin ng notaryo publiko ay mahalaga dahil ginagawa nitong pampublikong dokumento ang isang pribadong dokumento, na tinatanggap bilang ebidensya nang hindi na kailangan pang patunayan ang pagiging tunay nito. |
| Ano ang implikasyon ng desisyong ito sa ibang notaryo publiko? | Ang desisyong ito ay nagpapaalala sa lahat ng notaryo publiko na dapat nilang tuparin ang kanilang tungkulin nang may mataas na antas ng pag-iingat at pagsunod sa mga patakaran. |
| Napatunayan ba na pinalsipika ni Atty. Ogena ang mga dokumento? | Hindi napatunayan ng Korte Suprema na pinalsipika ni Atty. Ogena ang mga dokumento. |
| Ano ang epekto ng kapabayaan ng notaryo sa mga dokumento? | Ang kapabayaan ng notaryo ay nagpapahina sa integridad ng proseso ng notarisasyon at maaaring magdulot ng pinsala sa mga karapatan ng mga partido. |
| Paano maiiwasan ang ganitong sitwasyon? | Mahalaga na personal na naroroon ang mga pumirma sa harap ng notaryo at magpakita ng sapat na pagkakakilanlan. Dapat ding sundin ng notaryo ang lahat ng mga patakaran at regulasyon sa pag-notaryo. |
Ang kasong ito ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng tungkulin ng isang notaryo publiko at ang mga pananagutan na kaakibat nito. Ang kapabayaan sa tungkuling ito ay maaaring magresulta sa seryosong mga parusa at magdulot ng pinsala sa mga karapatan ng mga partido.
Para sa mga katanungan ukol sa pag-aaplay ng desisyong ito sa inyong sitwasyon, maaaring makipag-ugnayan sa ASG Law sa pamamagitan ng contact o sa email na frontdesk@asglawpartners.com.
Disclaimer: Ang pagsusuri na ito ay para lamang sa layuning pang-impormasyon at hindi dapat ituring na legal na payo. Para sa mga tiyak na legal na gabay na angkop sa iyong sitwasyon, kumunsulta sa isang kwalipikadong abogado.
Source: ERLINDA SISTUAL, VS. ATTY. ELIORDO OGENA, AC No. 9807, February 02, 2016