Sa desisyong ito, pinawalang-sala ng Korte Suprema ang akusado dahil sa pagkabigong sumunod ng mga ahente ng PDEA sa ‘three-witness rule’ sa pag-iimbentaryo ng mga nakumpiskang droga. Ayon sa Section 21 ng Republic Act No. 9165, kailangang mayroong tatlong saksi sa pag-iimbentaryo maliban sa akusado: isang kinatawan mula sa media, isang kinatawan mula sa Department of Justice (DOJ), at isang halal na opisyal ng barangay. Ang pagkabigong sundin ang panuntunang ito ay nagdulot ng pagdududa sa integridad ng mga ebidensya, kaya’t nararapat lamang na palayain ang akusado. Mahalaga itong paalala sa mga awtoridad na dapat sundin ang tamang proseso sa paghawak ng mga kaso ng droga upang maprotektahan ang karapatan ng bawat isa.
Kung Paano Nauwi sa Paglaya ang Isang Akusado Dahil sa Simpleng Pagkakamali
Nagsimula ang kaso nang ireklamo kay IO4 Benjamin C. Recites III na may nagbebenta umano ng shabu sa Iligan City. Binuo ang isang buy-bust team, kung saan si IO2 Rovel Pamisa ang nagsilbing poseur-buyer. Naganap ang operasyon at naaresto si Abdullah Dalupang. Ayon sa mga ahente, nakabili si Pamisa ng isang sachet ng shabu kay Dalupang at nakita pa ang iba pang sachets sa loob ng kanyang sasakyan. Gayunpaman, ang naging problema ay noong ginawa ang imbentaryo ng mga nakumpiskang droga. Naroroon lamang sina Kagawad Dante Zamora at Lino Bacus, kinatawan ng media, subalit wala ang kinatawan ng DOJ.
Ang Section 21 ng R.A. No. 9165 ay malinaw na nagsasaad na:
SEC. 21. Custody and Disposition of Confiscated, Seized, and/or Surrendered Dangerous Drugs, Plant Sources of Dangerous Drugs, Controlled Precursors and Essential Chemicals, Instruments/Paraphernalia and/or Laboratory Equipment. — The PDEA shall take charge and have custody of all dangerous drugs, plant sources of dangerous drugs, controlled precursors and essential chemicals, as well as instruments/paraphernalia and/or laboratory equipment so confiscated, seized and/or surrendered, for proper disposition in the following manner:
1. The apprehending team having initial custody and control of the drugs shall, immediately after seizure and confiscation, physically inventory and photograph the same in the presence of the accused or the person/s from whom such items were confiscated and/or seized, or his/her representative or counsel, a representative from the media and the Department of Justice (DOJ), and any elected public official who shall be required to sign the copies of the inventory and be given a copy thereof.
Dahil dito, lumabag ang mga ahente ng PDEA sa itinatakda ng batas. Iginiit ng Korte Suprema na hindi sapat ang dahilan ng mga ahente na abala o mahirap hanapin ang mga saksi. Dapat ipakita na ginawa nila ang lahat ng makakaya upang makuha ang presensya ng mga kinakailangang saksi. Ang hindi pagtalima sa panuntunan ng tatlong saksi ay nagdudulot ng pagdududa sa integridad ng ebidensya, at dahil dito, kinakailangan ang pagpapawalang-sala.
Ang pagpapawalang-sala na ito ay hindi nangangahulugan na pinapayagan ang iligal na droga. Ang ibig sabihin lamang nito ay dapat sundin ng mga awtoridad ang tamang proseso upang matiyak na hindi malalabag ang karapatan ng akusado at mapangalagaan ang integridad ng ebidensya. Ang chain of custody, o ang pagkakasunod-sunod ng paghawak sa ebidensya, ay napakahalaga sa mga kaso ng droga.
Sa kasong ito, hindi naipakita ng mga ahente ng PDEA ang sapat na dahilan kung bakit hindi nila nakuha ang lahat ng tatlong saksi. Ayon sa Korte Suprema:
The Court finds that the affidavits insufficiently explained why the required number of witnesses was not present during the inventory and photograph taking. The narration did not contain specific actions taken to prove exertion of earnest efforts to comply with the provisions of Section 21 of R.A. No. 9165 and its IRR. Considering that this is an organized buy-bust operation, the PDEA agents had an opportunity to prepare and follow the mandate of R.A. No. 9165 and its IRR. Their failure to comply with the three-witness rule casts doubt on the integrity and evidentiary value of the seized items.
| Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? | Ang pangunahing isyu ay kung napatunayang nagkasala si Dalupang nang higit sa makatwirang pagdududa sa paglabag sa Sections 5 at 11 ng R.A. No. 9165 dahil sa pagkabigong sumunod sa three-witness rule. |
| Ano ang three-witness rule? | Ang three-witness rule ay nagtatakda na sa pag-iimbentaryo ng mga nakumpiskang droga, kailangang naroroon ang tatlong saksi maliban sa akusado: isang kinatawan mula sa media, isang kinatawan mula sa DOJ, at isang halal na opisyal ng barangay. |
| Bakit mahalaga ang three-witness rule? | Mahalaga ito upang matiyak ang integridad at pagiging maaasahan ng mga nakumpiskang droga bilang ebidensya sa korte. Ito ay para maiwasan ang pagmamanipula ng ebidensya. |
| Ano ang naging basehan ng Korte Suprema sa pagpapawalang-sala kay Dalupang? | Ang pagkabigong sumunod sa three-witness rule ng mga ahente ng PDEA at ang kakulangan ng sapat na paliwanag kung bakit hindi nakumpleto ang mga kinakailangang saksi. |
| Ano ang ibig sabihin ng “chain of custody”? | Ito ang pagkakasunod-sunod ng paghawak sa ebidensya, mula sa pagkumpiska hanggang sa pagharap sa korte, upang matiyak na hindi ito nabago o napalitan. |
| Mayroon bang anumang exception sa three-witness rule? | Oo, kung mayroong sapat at makatwirang dahilan para hindi masunod ang three-witness rule, at kung naipakitang napangalagaan ang integridad ng ebidensya. |
| Ano ang naging epekto ng desisyon na ito sa kaso ni Dalupang? | Dahil dito, napawalang-sala si Dalupang sa mga kasong isinampa laban sa kanya at inutusan ang kanyang agarang paglaya maliban kung may iba pang legal na dahilan para siya manatili sa kustodiya. |
| Ano ang aral na makukuha sa kasong ito? | Dapat sundin ng mga awtoridad ang tamang proseso sa paghawak ng mga kaso ng droga upang maprotektahan ang karapatan ng akusado at mapangalagaan ang integridad ng ebidensya. |
Para sa mga katanungan tungkol sa aplikasyon ng desisyong ito sa mga tiyak na sitwasyon, mangyaring makipag-ugnayan sa ASG Law sa pamamagitan ng contact o sa pamamagitan ng email sa frontdesk@asglawpartners.com.
Disclaimer: Ang pagsusuring ito ay para sa layuning pang-impormasyon lamang at hindi bumubuo ng legal na payo. Para sa tiyak na legal na gabay na iniakma sa iyong sitwasyon, mangyaring kumunsulta sa isang kwalipikadong abogado.
Source: People of the Philippines vs. Abdullah Dalupang y Dimangadap, G.R. No. 235469, October 02, 2019