Sa desisyong ito, pinagtibay ng Korte Suprema na ang isang Pilipino ay maaaring magkaroon ng kapasidad na makapag-asawa muli kung siya ay nakakuha ng diborsyo sa ibang bansa, kahit na siya ang naghain ng diborsyo. Ang desisyon ay nagbibigay-linaw sa Artikulo 26 ng Family Code, na naglalayong protektahan ang mga Pilipino mula sa pagiging ‘nakatali’ sa isang kasal kung saan ang kanilang dating asawa ay malaya nang makapag-asawa muli sa ibang bansa. Sa madaling salita, hindi hadlang ang pagiging aktibong partido sa diborsyo para makilala ito sa Pilipinas at magkaroon ng bisa.
Diborsyo sa Japan, Bisa sa Pilipinas? Pagsusuri sa Kapasidad ng Pilipinong Magpakasal Muli
Ang kaso ay nagmula sa petisyon ni Marlyn Monton Nullada na humihiling na kilalanin ang diborsyong pinagtibay niya at ng kanyang dating asawang Hapon na si Akira Ito sa Japan. Sila ay nagpakasal noong 1997 at nagdiborsyo noong 2009. Ipinagkaloob ang diborsyo sa Japan batay sa kanilang mutual na kasunduan. Ngunit, tinanggihan ng Regional Trial Court (RTC) ang petisyon ni Marlyn, dahil naniniwala sila na dahil si Marlyn mismo ang naghain ng diborsyo, hindi siya maaaring makinabang sa proteksyon na ibinibigay ng Artikulo 26 ng Family Code.
Ang isyu sa kasong ito ay nakatuon sa interpretasyon ng Artikulo 26 ng Family Code, partikular na ang ikalawang talata nito:
Art. 26. Lahat ng kasal na isinagawa sa labas ng Pilipinas, alinsunod sa mga batas na umiiral sa bansang kung saan ito isinagawa, at may bisa doon, ay may bisa rin sa bansang ito, maliban sa mga ipinagbabawal sa ilalim ng Artikulo 35 (1), (4), (5) at (6), [36, 37] at 38.
Kapag ang kasal sa pagitan ng isang mamamayang Pilipino at isang dayuhan ay may bisa na ipinagdiwang at ang isang diborsyo ay pagkatapos na makukuha nang may bisa sa ibang bansa sa pamamagitan ng dayuhang asawa na nagpapagana sa kanya upang magpakasal muli, ang Pilipinong asawa ay magkakaroon ng kapasidad na magpakasal muli sa ilalim ng batas ng Pilipinas. (Binigyang-diin)
Ang RTC ay naniniwala na ang probisyon na ito ay limitado lamang sa mga kaso kung saan ang dayuhan ang naghain ng diborsyo. Kaya’t naghain si Marlyn ng petisyon sa Korte Suprema, na sinasabing ang desisyon ng RTC ay isang maling interpretasyon ng batas. Binigyang diin ni Marlyn na ang layunin ng batas ay protektahan ang mga Pilipino mula sa pagiging ‘nakatali’ sa isang kasal kung saan ang kanilang dating asawa ay malaya nang makapag-asawa muli.
Sinuri ng Korte Suprema ang kaso at binigyang-diin ang kanilang desisyon sa kasong Republic of the Philippines v. Marelyn Tanedo Manalo. Sa kasong Manalo, pinagtibay ng Korte Suprema na ang isang diborsyo na nakuha ng isang Pilipino sa ibang bansa ay dapat kilalanin sa Pilipinas, anuman kung sino ang naghain ng diborsyo. Binigyang-diin ng Korte na ang mahalaga ay ang diborsyo ay may bisa sa bansang kung saan ito ipinagkaloob.
Sa kaso ni Marlyn, binigyang-diin ng Korte Suprema na ang literal na interpretasyon ng Artikulo 26 ay hindi nagtatakda na ang dayuhan ang dapat naghain ng diborsyo. Ang mahalaga ay mayroong diborsyo na balido na nakuha sa ibang bansa. Ang Korte ay nagbigay ng isang praktikal na rason dito:
Upang ulitin, ang layunin ng Talata 2 ng Artikulo 26 ay upang maiwasan ang walang katuturang sitwasyon kung saan ang asawang Pilipino ay nananatiling kasal sa asawang dayuhan na, pagkatapos ng isang diborsyo sa ibang bansa na epektibo sa bansa kung saan ito iginawad, ay hindi na kasal sa asawang Pilipino. Ang probisyon ay isang hakbang na pagtutuwid upang tugunan ang isang anomalya kung saan ang asawang Pilipino ay nakatali sa kasal habang ang dayuhang asawa ay malayang magpakasal sa ilalim ng mga batas ng kanyang bansa. Kung ang asawang Pilipino ay nagpasimula ng proseso ng diborsyo sa ibang bansa o hindi, ang isang paborableng dekreto na nagpapawalang-bisa sa bono ng kasal at nagpapagana sa kanyang dayuhang asawa na magpakasal muli ay magkakaroon ng parehong resulta: ang asawang Pilipino ay magiging epektibong walang asawa.
Gayunpaman, bagama’t ibinasura ng Korte Suprema ang desisyon ng RTC, hindi pa rin nila kinilala ang diborsyo ni Marlyn. Kailangan munang patunayan ang batas ng Japan tungkol sa diborsyo. Hindi sapat ang simpleng pagpapakita ng sipi mula sa Japanese Civil Code. Kailangan itong patunayan ayon sa Sections 24 at 25 ng Rule 132 ng Rules of Court. Dahil dito, iniutos ng Korte Suprema na ibalik ang kaso sa RTC upang si Marlyn ay magpakita ng sapat na ebidensya ng batas ng Japan tungkol sa diborsyo.
Ang Korte Suprema ay nagpaliwanag na sa ganitong mga kaso, ang pagpapatunay ng batas ng dayuhan ay isang mahalagang hakbang. Hindi maaaring basta-basta kilalanin ang isang diborsyo nang walang sapat na patunay na ito ay naaayon sa batas ng bansang kung saan ito ipinagkaloob.
FAQs
| Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? | Ang pangunahing isyu ay kung ang isang Pilipino, na nag-initiate ng diborsyo sa ibang bansa, ay maaaring magkaroon ng kapasidad na makapag-asawa muli sa Pilipinas. |
| Ano ang sinabi ng Korte Suprema tungkol dito? | Sinabi ng Korte Suprema na hindi hadlang ang pagiging aktibong partido sa diborsyo para makilala ito sa Pilipinas, basta’t may bisa ito sa bansang pinanggalingan. |
| Bakit mahalaga ang Artikulo 26 ng Family Code? | Ang Artikulo 26 ay mahalaga dahil pinoprotektahan nito ang mga Pilipino mula sa pagiging ‘nakatali’ sa isang kasal kung saan ang kanilang dating asawa ay malaya nang makapag-asawa muli sa ibang bansa. |
| Kailangan bang patunayan ang batas ng ibang bansa? | Oo, kailangang patunayan ang batas ng ibang bansa tungkol sa diborsyo ayon sa Rules of Court upang makilala ito sa Pilipinas. |
| Anong ebidensya ang kailangan para patunayan ang batas ng ibang bansa? | Kailangan ng opisyal na publikasyon o sertipikadong kopya ng batas, na may sertipikasyon mula sa embahada o konsulado ng Pilipinas. |
| Ano ang ibig sabihin ng ‘remand’ sa kasong ito? | Ang ‘remand’ ay nangangahulugang ibinalik ang kaso sa RTC upang si Marlyn ay makapagpakita ng karagdagang ebidensya tungkol sa batas ng Japan. |
| Ano ang dapat gawin ng isang Pilipino na nagdiborsyo sa ibang bansa? | Dapat kumuha ng sertipikadong kopya ng divorce decree at magpatunay ng batas ng bansang kung saan nagdiborsyo upang maipakilala ito sa Pilipinas. |
| Saan maaaring humingi ng tulong legal tungkol sa diborsyo sa ibang bansa? | Maaaring humingi ng tulong legal sa mga abogado na eksperto sa international family law. |
Ang desisyon ng Korte Suprema sa kasong ito ay nagbibigay linaw sa karapatan ng mga Pilipino na nagdiborsyo sa ibang bansa na magkaroon ng kapasidad na makapag-asawa muli sa Pilipinas. Gayunpaman, kinakailangan pa ring patunayan ang batas ng ibang bansa upang tuluyang makilala ang diborsyo.
Para sa mga katanungan ukol sa aplikasyon ng desisyong ito sa mga partikular na sitwasyon, mangyaring makipag-ugnayan sa ASG Law sa pamamagitan ng contact o sa pamamagitan ng email sa frontdesk@asglawpartners.com.
Disclaimer: Ang pagsusuring ito ay ibinigay para sa layuning impormasyon lamang at hindi bumubuo ng legal na payo. Para sa partikular na legal na gabay na angkop sa iyong sitwasyon, mangyaring kumunsulta sa isang kwalipikadong abogado.
Source: MARLYN MONTON NULLADA v. THE HON. CIVIL REGISTRAR OF MANILA, G.R. No. 224548, January 23, 2019