n
Ang Pabaya sa Pera ng Bayan, May Katapat na Pananagutan: Paglabag sa Procurement Law, May Krimen!
n
G.R. No. 187268, September 04, 2013
n
n
nINTRODUKSYONn
nImagine ang pera ng gobyerno ay parang sariling mong pera – pinaghirapan, dapat ingatan. Pero paano kung ang taong inutusan mong mamahala nito ay nagpabaya, at dahil dito, nalugi ang bayan? Ito ang realidad na sumasalamin sa kaso ni dating Gobernador Jovito C. Plameras ng Antique. Sa kasong ito, sinentensiyahan siya dahil sa paglabag sa Anti-Graft and Corrupt Practices Act. Ang krimen? Pinabayaang malustay ang pondo para sa mga school desks dahil sa kapabayaan at pagpapabor sa isang supplier. Ang kasong ito ay isang paalala na ang kapangyarihan sa pwesto ay may kaakibat na responsibilidad, lalo na pagdating sa pera ng taumbayan.n
nANG LEGAL NA KONTEKSTO: SECTION 3(e) NG RA 3019 AT ANG IMPORTANSIYA NG PROCUREMENT LAWn
nAng legal na batayan ng kasong ito ay ang Section 3(e) ng Republic Act No. 3019, o ang Anti-Graft and Corrupt Practices Act. Ayon sa batas na ito, ipinagbabawal sa isang opisyal ng gobyerno ang:n
n
n“(e) Causing any undue injury to any party, including the Government, or giving any private party any unwarranted benefits, advantage or preference in the discharge of his official administrative or judicial functions through manifest partiality, evident bad faith or gross inexcusable negligence.”n
n
nSa madaling salita, bawal gamitin ang posisyon sa gobyerno para makapanakit sa gobyerno mismo o para magbigay ng pabor sa pribadong indibidwal o grupo dahil sa “manifest partiality,” “evident bad faith,” o “gross inexcusable negligence.” Ano nga ba ang ibig sabihin ng mga terminong ito?n
n* Manifest Partiality (Hayag na Pagkiling): Ito ay ang malinaw at kitang-kitang pagpabor sa isang panig nang walang makatwirang dahilan. Para bang sinasadyang itulak ang isang tao para manalo, kahit hindi ito nararapat.n* Evident Bad Faith (Maliwanag na Masamang Intensyon): Hindi lang basta pagkakamali, kundi sadyang paggawa ng mali, may masamang motibo, at balak na manloko o gumawa ng hindi tama.n* Gross Inexcusable Negligence (Sobrang Kapabayaan na Hindi Mapapatawad): Ito ay kawalan ng kahit katiting na pag-iingat. Para bang nagmamaneho ka ng sasakyan nang nakapikit ang mga mata. Hindi lang ito basta kapabayaan, kundi sadyang pagwawalang-bahala sa responsibilidad at posibleng masamang resulta.n
nBukod pa rito, mahalaga ring maunawaan ang procurement law. Sa Pilipinas, ang pagbili ng mga gamit at serbisyo ng gobyerno ay dapat dumaan sa public bidding – isang proseso kung saan maraming suppliers ang nag-uunahan para makuha ang kontrata. Ito ay para masigurong ang gobyerno ay makakakuha ng pinakamagandang deal at maiwasan ang korapsyon. May mga pagkakataon na pinapayagan ang negotiated procurement, pero limitado lamang ito sa mga espesyal na sitwasyon, tulad kung walang nag-bid sa public bidding.n
nANG KWENTO NG KASO: GOBERNADOR PLAMERAS AT ANG PAGBILI NG SCHOOL DESKSn
nNagsimula ang lahat noong 1997. Bilang Gobernador ng Antique, si Jovito Plameras ay nakatanggap ng pondo mula sa Department of Education, Culture and Sports (DECS) para sa “Purchase of School Desks Program.” Ang layunin? Tulungan ang mga depressed provinces, kasama na ang Antique, sa pamamagitan ng pagbili ng school desks.n
nAng problema, sa halip na sundin ang public bidding, pinasok ni Plameras ang isang Purchaser-Seller Agreement sa CKL Enterprises, isang supplier na napili na rin ng DECS sa pamamagitan ng negotiated contract. Binuksan pa niya ang isang Letter of Credit sa Land Bank of the Philippines (LBP) para sa CKL Enterprises, at pinayagan na mag-withdraw ang supplier ng P5,666,600.00 kahit hindi pa kumpleto ang delivery ng school desks.n
nAng masaklap, lumabas sa imbestigasyon na kulang ang nai-deliver na desks, at may mga defective pa. Nalugi ang gobyerno, at nakinabang naman ang CKL Enterprises. Ayon sa Ombudsman, nagkaroon ng probable cause para kasuhan si Plameras ng paglabag sa Section 3(e) ng RA 3019. Ikinasa ang kaso sa Sandiganbayan.n
nSa Sandiganbayan, sinabi ni Plameras na biktima lang siya ng sistema, na sumusunod lang siya sa proseso ng DECS, at hindi siya nakinabang sa transaksyon. Depensa niya rin na ang LBP ang nagkamali sa pagpayag sa withdrawal ng pondo kahit kulang ang dokumento. Pero hindi kinumbinsi ng depensa ni Plameras ang Sandiganbayan. Ayon sa Korte:n
n
n“As correctly observed by the Sandiganbayan, certain established rules, regulations and policies of the Commission on Audit and those mandated under the Local Government Code of 1991 (R.A. No. 7160) were knowingly sidestepped and ignored by the petitioner which enabled CKL Enterprises/Dela Cruz to successfully get full payment for the school desks and armchairs, despite non-delivery – an act or omission evidencing bad faith and manifest partiality.”n
n
nSinabi pa ng Korte na bilang Gobernador, dapat alam ni Plameras ang kahalagahan ng public bidding at hindi basta-basta nagtitiwala sa sinabi ng isang “unnamed DECS representative.” Ang pagpirma niya sa sales invoice at bank draft nang walang kaukulang delivery ay nagpapakita ng “gross inexcusable negligence.” Kaya naman, hinatulang guilty si Plameras ng Sandiganbayan, isang desisyon na kinumpirma ng Korte Suprema.n
nPRAKTIKAL NA ARAL: ANO ANG MAAARI NATING MATUTUNAN DITO?n
nAng kaso ni Gobernador Plameras ay nagtuturo sa atin ng ilang mahahalagang aral, lalo na para sa mga opisyal ng gobyerno at sa publiko:n
n* Ang Pabaya sa Pera ng Bayan, Krimen: Hindi biro ang responsibilidad na hawak ng mga opisyal ng gobyerno. Ang pagpapabaya o pagwawalang-bahala sa procurement rules ay maaaring humantong sa kasong kriminal at pagkakakulong.n* Sundin ang Procurement Law: Mahalaga ang public bidding para masigurong transparent at patas ang pagbili ng gobyerno. Ang negotiated procurement ay exception lang, hindi dapat gawing normal na proseso.n* Hindi Sapat ang “Sumusunod Lang Ako”: Hindi excuse ang pagsunod lang sa utos o sistema kung alam mong mali ito. Bilang opisyal, may sariling pananagutan ka na gumawa ng tama at protektahan ang pondo ng bayan.n* Mag-ingat sa Letter of Credit: Ang Letter of Credit ay isang paraan ng pagbabayad, pero hindi ito dapat gamitin para makalusot sa procurement rules o para magbayad nang hindi pa kumpleto ang delivery.n
nKEY LESSONS:n
n* Para sa mga Opisyal ng Gobyerno: Laging alalahanin ang sinumpaang tungkulin na pangalagaan ang interes ng publiko. Ugaliing sundin ang procurement laws at regulasyon. Huwag magpabaya at maging mapanuri sa mga transaksyon, lalo na pagdating sa pera ng bayan.n* Para sa Publiko: Maging mapagbantay at aktibo sa pagbabantay sa mga opisyal ng gobyerno. Huwag matakot magtanong at magreklamo kung may nakikitang anomalya sa paggamit ng pondo ng bayan.n
nFREQUENTLY ASKED QUESTIONS (FAQs)n
nTanong 1: Ano ang Section 3(e) ng RA 3019?n
nSagot: Ito ay probisyon sa Anti-Graft and Corrupt Practices Act na nagpaparusa sa mga opisyal ng gobyerno na nagiging sanhi ng “undue injury” sa gobyerno o nagbibigay ng “unwarranted benefits” sa pribadong partido dahil sa “manifest partiality,” “evident bad faith,” o “gross inexcusable negligence.”n
nTanong 2: Ano ang public bidding at bakit ito mahalaga?n
nSagot: Ang public bidding ay isang proseso ng procurement kung saan maraming suppliers ang naglalabanan para makuha ang kontrata sa gobyerno. Mahalaga ito para masigurong transparent, patas, at efficient ang pagbili ng gobyerno, at para maiwasan ang korapsyon.n
nTanong 3: Ano ang Letter of Credit at paano ito ginamit sa kasong ito?n
nSagot: Ang Letter of Credit ay isang financial instrument na ginagamit para masigurong mababayaran ang supplier kapag nakumpleto na ang delivery. Sa kasong ito, ginamit ito para bayaran ang CKL Enterprises, pero nagkaproblema dahil pinayagan ang withdrawal ng pondo kahit hindi pa kumpleto ang delivery.n
nTanong 4: Ano ang pananagutan ni Gobernador Plameras sa kasong ito?n
nSagot: Hinatulan si Gobernador Plameras na guilty sa paglabag sa Section 3(e) ng RA 3019 dahil sa kanyang “gross inexcusable negligence” sa pagpirma sa sales invoice at bank draft, na nagresulta sa maagang pagbabayad sa supplier kahit hindi pa kumpleto ang delivery ng school desks.n
nTanong 5: Paano maiiwasan ang ganitong pangyayari sa hinaharap?n
nSagot: Kailangan sundin ang procurement laws at regulasyon, maging mapanuri at responsable ang mga opisyal ng gobyerno, at maging aktibo ang publiko sa pagbabantay sa pera ng bayan.n
n
May katanungan ka ba tungkol sa Anti-Graft and Corrupt Practices Act o procurement law? Eksperto ang ASG Law sa mga usaping ito. Para sa konsultasyon, maaari kang mag-email sa hello@asglawpartners.com o makipag-ugnayan dito.nn
n