Mahalagang Leksyon: Tungkulin ng Abogado Bilang Notaryo Publiko at Pananagutan sa Panloloko
A.C. No. 4191, June 10, 2013
INTRODUKSYON
Naranasan mo na bang magtiwala nang labis sa isang abogado, lalo na sa usapin ng iyong ari-arian? Sa kaso ni Anita C. Peña laban kay Atty. Christina C. Paterno, makikita natin ang mapait na katotohanan na hindi lahat ng abogado ay karapat-dapat sa ating tiwala. Ang kasong ito ay isang malinaw na halimbawa kung paano maaaring abusuhin ng isang abogado ang kanyang posisyon bilang notaryo publiko, na nagreresulta sa malaking kawalan para sa kanyang kliyente. Si Anita Peña, nagtiwala sa kanyang abogado na si Atty. Paterno para sa isang loan application, ngunit natuklasan na lamang niya na ang kanyang lupa ay naibenta na pala nang hindi niya nalalaman o pinapayagan. Ang sentrong tanong dito: Maaari bang mapanagot ang isang abogado sa administratibong kaso dahil sa panloloko at paglabag sa tungkulin bilang notaryo publiko, kahit pa napawalang-sala siya sa isang kasong kriminal na may kaugnayan dito?
LEGAL NA KONTEKSTO
Ang kasong ito ay umiikot sa mga mahahalagang prinsipyo ng etika ng abogado at ng Notarial Law sa Pilipinas. Mahalagang maunawaan na ang mga abogado ay may dalawang pangunahing kapasidad: bilang abogado na nagtatanggol sa interes ng kliyente, at bilang notaryo publiko na nagpapatunay sa mga dokumento. Bilang notaryo publiko, sila ay may espesyal na tungkulin sa publiko na tiyakin ang integridad at legalidad ng mga dokumentong pinapatunayan nila.
Ayon sa Canon 1 ng Code of Professional Responsibility, “A lawyer shall uphold the constitution, obey the laws of the land and promote respect for law and for legal processes. Rule 1.01 – A lawyer shall not engage in unlawful, dishonest, immoral or deceitful conduct.” Ito ay nagpapahiwatig na ang abogado ay inaasahang maging modelo ng integridad at sumunod sa batas sa lahat ng oras, hindi lamang sa kanyang propesyon kundi pati na rin sa kanyang pribadong buhay.
Bukod dito, ang Notarial Law ay nagtatakda ng mga patakaran at regulasyon para sa mga notaryo publiko. Ayon sa Section 249 ng Notarial Law, ang pagkabigong magsumite ng notarial register at kopya ng mga dokumento sa Clerk of Court ay maaaring maging batayan para sa pagbawi ng komisyon ng isang notaryo publiko. Ang tungkuling ito ay kritikal upang mapanatili ang rekord at maiwasan ang mga iregularidad sa mga transaksyong legal.
Mahalaga ring tandaan ang pagkakaiba sa pamantayan ng ebidensya sa pagitan ng kasong kriminal at administratibo. Sa kasong kriminal, kailangan ang proof beyond reasonable doubt upang mapatunayang nagkasala ang akusado. Ngunit sa kasong administratibo, sapat na ang substantial evidence, na nangangahulugang “that amount of relevant evidence which a reasonable mind might accept as adequate to justify a conclusion.” Ito ay mas mababang pamantayan ng ebidensya kumpara sa kasong kriminal.
PAGBUKAS NG KASO: PENA LABAN KAY PATERNO
Nagsimula ang lahat noong 1994 nang maghain si Anita Peña ng reklamo laban kay Atty. Christina Paterno. Sina Peña at Paterno ay may ugnayan bilang kliyente at abogado noon pa mang 1974, nang kinatawan ni Paterno si Peña sa isang legal separation case. Si Peña ay may-ari ng isang lupa sa Marikina na kanyang pinamana mula sa property settlement nila ng kanyang dating asawa.
Ayon kay Peña, noong 1986, iminungkahi ni Paterno na mag-loan siya sa bangko para magpatayo ng townhouses sa kanyang lupa. Dahil may balanse pa si Peña sa GSIS loan niya, pinahiram siya ni Paterno ng P27,000 para bayaran ito. Nang makuha ni Peña ang kanyang titulo, ipinagkatiwala niya ito kay Paterno para daw sa loan application. Ngunit, ang hindi alam ni Peña, ang kanyang abogado ay may ibang plano.
Makalipas ang ilang panahon, bumisita si Peña sa kanyang lupa at laking gulat niya nang makita na giba na ang kanyang apartment at may nakatayo nang apat na bahay. Napag-alaman niya na ang kanyang lupa ay naibenta na kay Ernesto D. Lampa, na bumili mula kay Estrella D. Kraus. Si Estrella Kraus ay empleyado ni Paterno. Natuklasan ni Peña na ang kanyang lupa ay naibenta na pala noong 1986 sa Krisbuilt Traders Company, Ltd., at si Atty. Paterno mismo ang notaryo publiko sa deed of sale. Iginiit ni Peña na hindi niya kailanman ibinenta ang kanyang lupa at hindi niya pinirmahan ang anumang deed of sale.
Itinanggi naman ni Atty. Paterno ang mga alegasyon. Ayon sa kanya, si Estrella Kraus ay kliyente niya, hindi empleyado. Sinabi niya na si Peña mismo ang nag-alok ng lupa sa mga Spouses Kraus (Estrella at Karl Kraus) at pumirma si Peña sa deed of sale sa kanyang opisina matapos tumanggap ng P67,000. Iginiit ni Paterno na hindi niya alam ang nangyari pagkatapos nito.
PROSESO SA IBP AT SUPREME COURT
Ang kaso ay umakyat sa Integrated Bar of the Philippines (IBP) para sa imbestigasyon. Nagsumite ng report si Investigating Commissioner Atty. Albert R. Sordan, na nagrerekomenda na madisbar si Atty. Paterno. Ayon kay Commissioner Sordan, napatunayan na niloko ni Paterno si Peña at notarized niya ang isang “bogus deed of sale.” Bagama’t walang direktang ebidensya na si Paterno mismo ang nagpalsipika ng pirma, pinanigan ng Komisyoner ang testimonya ni Peña na ibinigay niya kay Paterno ang kanyang titulo at pinaniwalaan ang testimonya ng saksi na nakita si Peña na ibinibigay ang titulo kay Paterno.
Kahit na hindi nakita ang kopya ng Deed of Sale, binigyang diin ng Komisyoner ang pagkabigo ni Paterno na magsumite ng Notarial Report para sa buwan ng Nobyembre 1986, kung kailan ginawa ang umano’y bentahan. Ito ay itinuring na pagtatago ng ebidensya.
Binigyang diin din ng Komisyoner na kahit pa napawalang-sala si Paterno sa kasong kriminal na estafa dahil sa kakulangan ng ebidensya, iba naman ang kasong administratibo. Sa kasong administratibo, sapat na ang substantial evidence.
“Commissioner Sordan stated that respondent enabled Estrella B. Kraus to sell complainant’s land to Krisbuilt Traders Company, Ltd. This was evidenced by Entry No. 150322 in TCT No. 61244 with respect to the sale of the property described therein to Krisbuilt Traders Company, Ltd. for P200,000.00.”
Inaprubahan ng Board of Governors ng IBP ang rekomendasyon na madisbar si Atty. Paterno. Umakyat ang kaso sa Korte Suprema. Pinagtibay ng Korte Suprema ang desisyon ng IBP. Binigyang diin ng Korte Suprema na ang pagpawalang-sala sa kasong kriminal ay hindi nangangahulugang wala nang pananagutan sa kasong administratibo. Sapat na ang substantial evidence sa kasong administratibo, at sa kasong ito, napatunayan na nilabag ni Atty. Paterno ang Code of Professional Responsibility at ang Notarial Law.
“The Court adopts the findings of the Board of Governors of the IBP insofar as respondent has violated the Code of Professional Responsibility and the Notarial Law, and agrees with the sanction imposed.”
PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON AT ARAL
Ang kasong Peña v. Paterno ay nagbibigay ng ilang mahahalagang aral, lalo na para sa mga abogado at sa publiko.
Para sa mga Abogado:
- Mataas na Pamantayan ng Etika: Ang kasong ito ay nagpapaalala sa mga abogado na sila ay may mataas na tungkulin na panatilihin ang integridad at katapatan, lalo na kapag sila ay gumaganap bilang notaryo publiko. Ang paglabag sa tungkuling ito ay maaaring magresulta sa pinakamabigat na parusa – disbarment.
- Tungkulin Bilang Notaryo Publiko: Mahalaga ang pagsunod sa Notarial Law, kabilang ang pagpapanatili ng Notarial Register at pagsumite ng mga kinakailangang report. Ang pagkabigong gawin ito ay maaaring magpahiwatig ng pagtatago ng ebidensya at magpalala ng parusa.
- Pag-iwas sa Conflict of Interest: Dapat iwasan ng mga abogado ang anumang sitwasyon na maaaring magdulot ng conflict of interest, kung saan ang kanilang personal na interes ay maaaring sumalungat sa interes ng kanilang kliyente.
Para sa Publiko:
- Maging Maingat sa Pagpili ng Abogado: Mahalaga ang background check at pagtiyak sa integridad ng abogado bago magtiwala sa kanila, lalo na sa mga sensitibong usapin tulad ng ari-arian.
- Huwag Magtiwala Nang Labis: Kahit na may tiwala sa abogado, mahalagang maging mapanuri at alamin ang proseso ng transaksyon. Huwag basta-basta magbigay ng titulo ng lupa o iba pang mahahalagang dokumento nang walang kasiguruhan.
- Alamin ang Iyong Karapatan: Maging pamilyar sa mga legal na proseso at alamin ang iyong mga karapatan bilang may-ari ng ari-arian. Huwag mag-atubiling kumonsulta sa ibang abogado kung may pagdududa sa ginagawa ng iyong kasalukuyang abogado.
SUSING ARAL
- Ang pagiging abogado ay hindi lamang isang propesyon kundi isang tungkulin na may kaakibat na mataas na pamantayan ng etika at integridad.
- Ang paglabag sa tungkulin bilang notaryo publiko, lalo na kung may kasamang panloloko, ay maaaring magresulta sa disbarment.
- Sa kasong administratibo, sapat na ang substantial evidence upang mapatunayan ang pananagutan ng isang abogado, kahit pa napawalang-sala siya sa kasong kriminal.
- Ang publiko ay dapat maging maingat at mapanuri sa pagtitiwala sa mga abogado, lalo na sa usapin ng ari-arian.
MGA KARANIWANG TANONG (FAQs)
Tanong 1: Ano ang ibig sabihin ng disbarment?
Sagot: Ang disbarment ay ang pinakamabigat na parusa na maaaring ipataw sa isang abogado. Ito ay nangangahulugang tinatanggalan siya ng karapatang magpraktis ng abogasya at tinatanggal ang kanyang pangalan sa Roll of Attorneys.
Tanong 2: Ano ang Notarial Law at bakit ito mahalaga?
Sagot: Ang Notarial Law ay ang batas na nagtatakda ng mga patakaran para sa mga notaryo publiko. Mahalaga ito dahil ang mga notaryo publiko ay may kapangyarihang patunayan ang mga dokumento, na nagbibigay ng legal na bisa sa mga ito. Ang pagsunod sa Notarial Law ay mahalaga upang mapanatili ang integridad ng mga transaksyong legal.
Tanong 3: Ano ang substantial evidence at paano ito naiiba sa proof beyond reasonable doubt?
Sagot: Ang substantial evidence ay ang antas ng ebidensya na sapat na upang kumbinsihin ang isang makatuwirang tao na totoo ang isang alegasyon. Ito ay mas mababang pamantayan kumpara sa proof beyond reasonable doubt, na ginagamit sa kasong kriminal at nangangailangan ng halos walang duda upang mapatunayang nagkasala ang akusado.
Tanong 4: Maaari bang madisbar ang isang abogado kahit hindi siya napatunayang nagkasala sa kasong kriminal?
Sagot: Oo, maaari. Ang kasong administratibo para sa disbarment ay iba at hiwalay sa kasong kriminal. Sapat na ang substantial evidence sa kasong administratibo upang mapatunayang nagkasala ang abogado sa paglabag sa etika o batas, kahit pa napawalang-sala siya sa kasong kriminal dahil sa mas mataas na pamantayan ng ebidensya.
Tanong 5: Ano ang dapat kong gawin kung pinaghihinalaan kong niloloko ako ng aking abogado?
Sagot: Kung pinaghihinalaan mong niloloko ka ng iyong abogado, mahalagang kumilos kaagad. Magtipon ng lahat ng dokumento at ebidensya. Kumonsulta sa ibang abogado para sa second opinion. Maaari kang maghain ng reklamo sa Integrated Bar of the Philippines (IBP) o sa Korte Suprema.
Naranasan mo ba ang ganitong sitwasyon o may katanungan ka tungkol sa etika ng abogado at panloloko sa ari-arian? Huwag mag-atubiling kumonsulta sa ASG Law! Kami ay eksperto sa mga kasong administratibo at usapin sa ari-arian. Para sa konsultasyon, makipag-ugnayan sa amin sa hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming contact page dito.