Sa kasong ito, pinagtibay ng Korte Suprema na hindi maaaring itaas sa apela ang isyu ng right of legal redemption kung hindi ito unang inilahad sa mababang hukuman. Nakasaad sa desisyon na ang karapatan ng isang co-owner na magtubos ng property ay nagsisimula sa oras na makatanggap siya ng nakasulat na abiso ng foreclosure sale. Ang desisyong ito ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng pagiging maagap at pagpapahayag ng mga legal na argumento sa tamang panahon.
Paano Na-Mortgage ang Lupaing Hindi Buo ang Pagmamay-ari?
Umiikot ang kaso sa reklamong inihain para sa pagpapawalang-bisa ng mortgage na may damages. Ang mga petisyuner, Angelina at Jaime Bayan, kasama si Celia Bayan, ay mga rehistradong co-owner ng tatlong lote sa Quezon City. Si Celia, nang kumilos bilang attorney-in-fact ng kanyang mga kapatid na sina Angelina at Jaime, ay nakakuha ng mga pautang mula kay Edward Dy at Ma. Luisa Tanghal, na ginamit ang mga lote bilang seguridad. Iginiit nina Angelina at Jaime na hindi nila alam ang mga transaksyong ito, at pineke ang kanilang mga pirma sa Special Power of Attorney (SPA). Ang pangunahing legal na isyu ay kung naging balido ba ang paggamit ni Celia ng SPA para ipa-mortgage ang lupa, kahit hindi nagbigay ng pahintulot ang kanyang mga kapatid.
Nalaman ng RTC na peke ang mga SPA at ipinawalang-bisa ang mga mortgage. Sa apela, pinagtibay ng CA ang desisyon ng RTC, ngunit binago ito. Ipinahayag ng CA na walang bisa ang mga mortgage kaugnay lamang sa interes nina Angelina at Jaime. Iniutos din ng CA na ibalik ang kaso sa RTC upang tukuyin ang sakop ng karapatan nina Dy, Tanghal, Angelina at Jaime at hatiin ang lupa ayon sa batas. Ang pag-apela nina Angelina at Jaime ay may kaugnayan sa hindi pagbigay ng CA ng right of legal redemption sa kanila.
Ang legal na batayan para sa karapatan ng legal redemption ay nakasaad sa Article 1620 ng Civil Code. Sa kanilang Motion for Partial Reconsideration sa CA, hiniling ng mga petisyuner ang karapatang tubusin ang 1/3 share ni Celia sa pamamagitan ng pagbabayad ng 1/3 ng mortgage debt. Sinabi ng CA na hindi maaaring pagbigyan ang petisyon na ito dahil hindi ito binanggit sa reklamong isinampa sa RTC. Sumang-ayon ang Korte Suprema sa posisyon ng CA. Ayon sa Korte, ang mga isyu at argumento na hindi tinalakay sa mababang hukuman ay hindi maaaring itaas sa apela, lalo na sa motion for reconsideration.
Nagpaliwanag ang Korte Suprema na ang karapatan ng legal redemption ay nagsisimula kapag nabigyan ng nakasulat na abiso ang co-owner tungkol sa foreclosure sale. Sa kasong ito, kahit hindi nagpadala si Celia ng abiso, ang pagbanggit sa foreclosure sale sa kanilang reklamo ay sapat na upang patunayang may kaalaman sina Angelina at Jaime sa bentahan. Dapat sana ay binanggit nila ang kanilang intensyong mag-redemption sa simula pa lamang ng kaso. Nabanggit sa desisyon ang Artikulo 1623 ng Civil Code, na nagtatakda na ang 30 araw para mag-redemption ay dapat bilangin mula sa petsa ng nakasulat na abiso ng nagbebenta. Sinabi pa rin ng Korte na ang anumang nakasulat na abiso ay sapat na para magsimula ang pagtakbo ng palugit.
Art. 1623. The right of legal pre-emption redemption shall not be exercised except within thirty days from the notice in writing by the prospective vendor, or by the vendor, as the case maybe. The deed of sale shall not be recorded in the Registry of Property, unless accompanied by an affidavit of the vendor that he has given written notice thereof to all possible redemptioners.
The right of redemption of co-owners excludes that of adjoining owners.
Binigyang-diin din ng Korte Suprema na ang sinumang co-owner ay maaaring ipa-mortgage ang kanyang undivided share sa co-owned property, alinsunod sa Article 493 ng Civil Code. Mula sa pagkatanggap ng abiso ng foreclosure sale, nagsimula na ang karapatan nina Angelina at Jaime na mag-legal redemption. Dahil hindi nila ito itinaas sa mababang hukuman, hindi na ito maaaring pagbigyan sa apela.
Samakatuwid, pinagtibay ng Korte Suprema ang desisyon ng Court of Appeals, na nagpapakita ng kahalagahan ng pagiging maagap sa paghahayag ng mga legal na argumento. Ang pagkabigong maghain ng isang argumento sa tamang panahon ay maaaring magresulta sa pagkawala ng pagkakataong humingi ng legal na remedyo.
FAQs
| Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? | Ang pangunahing isyu ay kung maaaring itaas sa apela ang karapatan ng legal redemption kung hindi ito inilahad sa mababang hukuman. Nagdesisyon ang Korte Suprema na hindi ito maaaring gawin. |
| Ano ang legal redemption? | Ang legal redemption ay ang karapatan ng isang co-owner na tubusin ang parte ng isa pang co-owner na ibinenta o na-foreclose. Ito ay nagbibigay sa kanila ng pagkakataong panatilihin ang pagmamay-ari ng ari-arian. |
| Kailan nagsisimula ang karapatan ng co-owner na mag-redemption? | Nagsisimula ang karapatan kapag nabigyan sila ng nakasulat na abiso ng bentahan o foreclosure sale. Mahalaga ang abiso na ito para malaman nila ang bentahan at magdesisyon kung magre-redemption sila. |
| Bakit hindi pinayagan ang mga petisyuner na mag-redemption? | Hindi sila pinayagan dahil hindi nila binanggit ang kanilang karapatan sa legal redemption sa reklamong isinampa sa RTC. Sinabi ng korte na hindi maaaring itaas sa apela ang mga isyu na hindi tinukoy sa mababang hukuman. |
| Ano ang Article 493 ng Civil Code? | Nakasaad sa Artikulo 493 na maaaring ipa-mortgage ng isang co-owner ang kanyang undivided share sa isang co-owned property. Ang epekto ng mortgage ay limitado lamang sa bahagi na maaaring mapunta sa kanya sa dibisyon ng ari-arian. |
| Anong uri ng abiso ang kinakailangan para sa legal redemption? | Kailangan ang nakasulat na abiso ng bentahan, na dapat manggaling sa nagbebenta. Gayunpaman, kahit hindi nanggaling sa vendor basta may natanggap na nasusulat na abiso, maaari pa ring mag-redemption. |
| Ano ang epekto ng desisyong ito? | Binibigyang-diin ng desisyon na dapat maagap ang mga partido sa pagpapahayag ng lahat ng kanilang argumento sa legal proceeding sa simula pa lang ng kaso. Maaaring mawala ang karapatan kung hindi ito sasabihin sa tamang panahon. |
| Sino si Celia Bayan sa kaso? | Si Celia Bayan ay isa sa mga co-owner ng lupa na nag-mortgage nito nang walang pahintulot ng kanyang mga kapatid. Ang kanyang mga aksyon ay humantong sa kaso. |
For inquiries regarding the application of this ruling to specific circumstances, please contact ASG Law through contact or via email at frontdesk@asglawpartners.com.
Disclaimer: This analysis is provided for informational purposes only and does not constitute legal advice. For specific legal guidance tailored to your situation, please consult with a qualified attorney.
Source: Angelina A. Bayan, G.R. No. 220741, August 14, 2019