Ang Pagpataw ng Treble Costs ay Hindi Awtomatiko: Kailangan ang Malinaw na Basehan
G.R. No. 200538, August 13, 2014
INTRODUKSYON
Naranasan mo na bang maghain ng kaso sa korte at sa huli ay pinagbayad ka pa ng mas mataas na gastos, kahit na nanalo ka naman sa argumento mo? Ito ang realidad na tinalakay sa kasong City of Davao v. Court of Appeals and Benjamin C. De Guzman. Madalas, kapag tayo ay dumulog sa hukuman, inaasahan natin na makakamit ang hustisya. Ngunit paano kung sa proseso ng paghahanap ng hustisya, tayo ay maparusahan pa sa pamamagitan ng pagpapataw ng “treble costs”? Ang kasong ito ay nagbibigay linaw tungkol sa kapangyarihan ng Court of Appeals na magpataw ng treble costs at nagtuturo na hindi basta-basta ito ipinapataw. Kailangan na mayroong malinaw at sapat na basehan bago ito gawin.
Sa kasong ito, ang Lungsod ng Davao ay nag-petisyon sa Court of Appeals (CA) dahil hindi sila sumang-ayon sa pagtanggal ng Regional Trial Court (RTC) sa pangalan ni Benjamin De Guzman bilang defendant sa isang kaso. Nang matalo ang Lungsod ng Davao sa CA, pinagbayad sila ng treble costs. Ang tanong dito ay tama ba ang CA na magpataw ng treble costs, at ano ang mga dapat isaalang-alang bago ito gawin?
LEGAL NA KONTEKSTO
Ang legal na batayan para sa pagpapataw ng treble costs ay matatagpuan sa Seksyon 8 ng Rule 65 ng Rules of Court, na sinusugan ng A.M. No. 07-7-12-SC. Ating tingnan ang mismong teksto nito:
SEC. 8. Proceedings after comment is filed. After the comment or other pleadings required by the court are filed, or the time for the filing thereof has expired, the court may hear the case or require the parties to submit memoranda. If, after such hearing or filing of memoranda or upon the expiration of the period for filing, the court finds that the allegations of the petition are true, it shall render judgment for such relief to which the petitioner is entitled.
However, the court may dismiss the petition if it finds the same patently without merit or prosecuted manifestly for delay, or if the questions raised therein are too unsubstantial to require consideration. In such event, the court may award in favor of the respondent treble costs solidarily against the petitioner and counsel, in addition to subjecting counsel to administrative sanctions under Rule 139 and 139-B of the Rules of Court.
The Court may impose motu proprio, based on res ipsa loquitur, other disciplinary sanctions or measures on erring lawyers for patently dilatory and unmeritorious petitions for certiorari.
Mahalagang mapansin ang paggamit ng salitang “maaari” (may) sa ikalawang talata. Ipinapakita nito na ang pagpapataw ng treble costs ay hindi awtomatiko. Ito ay diskresyon ng korte. Ang treble costs ay maaaring ipataw lamang kung ang petisyon ay “patently without merit,” “prosecuted manifestly for delay,” o kung ang mga tanong na binanggit ay “too unsubstantial to require consideration.”
Ano nga ba ang ibig sabihin ng “treble costs”? Ito ay hindi lamang simpleng pagbabayad sa mga ordinaryong gastos sa korte. Ito ay mas mataas na bayarin na maaaring kasama ang mga gastusin ng kabilang partido, tulad ng bayad sa abogado. Ito ay parusa na ipinapataw para pigilan ang mga tao na maghain ng mga kaso na walang sapat na basehan o para lamang maantala ang proseso ng hustisya. Ngunit, dahil ito ay parusa, dapat lamang itong ipataw kung talagang kinakailangan at may sapat na dahilan.
Halimbawa, kung ikaw ay naghain ng petisyon para certiorari dahil lamang sa gusto mong pahabain ang oras para hindi maipatupad ang isang desisyon na laban sa iyo, maaaring patawan ka ng treble costs. Ngunit kung ikaw ay mayroong makatotohanang paniniwala na mayroong maling ginawa ang mas mababang korte, at may sapat kang basehan para dito, hindi ka dapat basta-basta patawan ng treble costs kahit na matalo ka sa iyong petisyon.
PAGSUSURI NG KASO
Sa kasong ito, nagsimula ang lahat nang ang Lungsod ng Davao, sa pamamagitan ni Mayor Rodrigo Duterte, ay naghain ng kaso para mapawalang-bisa ang isang Deed of Reconveyance na pinirmahan ni dating Mayor Benjamin De Guzman. Ayon sa Lungsod ng Davao, ang lupain na dapat sanang gamitin para sa pampublikong palengke ay naipagbili sa kanila, hindi donasyon, kaya mali ang ginawang reconveyance pabalik sa mga tagapagmana ng dating may-ari.
Si De Guzman ay isinama bilang defendant sa kaso, ngunit iginiit niya na wala siyang dapat pananagutan dahil pinirmahan niya lamang ang reconveyance bilang Mayor ng Davao City, batay sa awtoridad na ibinigay ng Sangguniang Panlungsod. Nagmosyon si De Guzman na tanggalin ang kanyang pangalan sa kaso, ngunit tinanggihan ito ng RTC. Umakyat ang usapin sa Court of Appeals (CA) sa pamamagitan ng certiorari petition (G.R. No. 75168), ngunit ibinasura din ito dahil moot na daw ito nang magdesisyon ang RTC sa main case.
Samantala, nagpatuloy ang kaso sa RTC at nagdesisyon pabor sa Lungsod ng Davao. Umapela si De Guzman at ang mga tagapagmana sa CA (CA G.R. CV No. 00108). Ipinabalik ng CA ang kaso sa RTC para sa paglilitis dahil hindi umano tama ang summary judgment ng RTC.
Nang ibalik ang kaso sa RTC, iba-ibang judge ang humawak nito dahil sa mga motion for inhibition. Sa huli, napunta ito kay Judge George Omelio. Walang motion mula kay De Guzman, ngunit basta na lamang iniutos ni Judge Omelio na tanggalin si De Guzman bilang defendant. Dahil dito, naghain ang Lungsod ng Davao ng isa pang certiorari petition sa CA (CA G.R. SP No. 03951-MIN), dahil umano sa grave abuse of discretion ni Judge Omelio.
Dito na nagdesisyon ang CA na ibasura ang petisyon ng Lungsod ng Davao at pinagbayad pa sila ng treble costs. Ayon sa CA, “mind boggling” daw kung bakit pinipilit pa rin ng Lungsod ng Davao na isama si De Guzman gayong malinaw naman na umakto lamang ito sa kanyang kapasidad bilang Mayor. Dagdag pa nila, matagal na umanong nakikipaglaban si De Guzman para tanggalin ang kanyang pangalan sa kaso.
Ngunit hindi sumang-ayon ang Korte Suprema sa pagpapataw ng treble costs. Ayon sa Korte Suprema:
“The foundation for considering the case against De Guzman to be ”patently without merit