Huwag Magpakasal Kung Kasal Na: Mga Aral sa Disbarment Dahil sa Bigamya
A.C. No. 5581, January 14, 2014
INTRODUKSYON
Isipin mo na kumukuha ka ng abogado para sa iyong problema sa lupa, tapos malalaman mo na mismo ang abogado mo ay may mas malaking problema pa – problema sa asawa, o mas eksakto, sa mga asawa. Sa kaso ni Bunagan-Bansig vs. Atty. Celera, nasubukan ang hangganan ng moralidad at propesyonalismo ng isang abogado nang mapatunayang nagpakasal siya ng dalawang beses habang buhay pa ang unang asawa. Ito ay hindi lamang simpleng tsismis, kundi isang seryosong paglabag sa batas at sa panunumpa ng isang abogado. Ang sentro ng kasong ito ay kung nararapat pa bang manatili sa propesyon ng abogasya ang isang taong nagpakita ng ganitong kawalan ng respeto sa batas at sa institusyon ng kasal.
KONTEKSTONG LEGAL
Sa Pilipinas, mahigpit na ipinagbabawal ang bigamya. Ito ayon sa Revised Penal Code, partikular sa Artikulo 349, ay isang krimen. Malinaw itong nakasaad: “Any person who shall contract a second or subsequent marriage before the former marriage has been legally dissolved, or before the absent spouse has been declared presumptively dead by means of a judgment rendered in accordance with law, shall be punished…” Ibig sabihin, hindi ka maaaring magpakasal muli hangga’t hindi pa napapawalang-bisa ang iyong unang kasal, o hangga’t hindi pa idinedeklarang patay ang iyong unang asawa sa pamamagitan ng legal na proseso.
Bukod pa rito, ang pagiging abogado ay hindi lamang isang propesyon, kundi isang panunumpa na sumunod sa batas at maging huwaran ng moralidad. Ayon sa Code of Professional Responsibility, partikular sa Rule 1.01, “A lawyer shall not engage in unlawful, dishonest, immoral or deceitful conduct.” At sa Canon 7, “A lawyer shall at all times uphold the integrity and dignity of the legal profession…” Ang pagpapakasal ng dalawang beses habang buhay pa ang unang asawa ay malinaw na imoral at labag sa batas, kaya’t direktang sumasalungat sa mga panuntunang ito ng propesyon ng abogasya.
Sa mga naunang kaso, tulad ng Villatuya v. Tabalingcos, pinatalsik din sa propesyon ang isang abogado dahil sa bigamya. Ipinapakita nito na hindi basta-basta ang parusa sa mga abogadong lumalabag sa batas at sa moral na panuntunan ng kanilang propesyon. Ang mga abogadong inaasahang tagapagtanggol ng batas ay hindi maaaring maging sila mismo ang lumalabag dito.
PAGBUKLAS SA KASO
Nagsimula ang kaso nang magreklamo si Rose Bunagan-Bansig laban kay Atty. Rogelio Juan A. Celera. Si Bansig ay kapatid ng unang asawa ni Atty. Celera na si Gracemarie Bunagan. Ayon sa reklamo, kinasal si Atty. Celera kay Gracemarie noong May 8, 1997. Ngunit, hindi pa man napapawalang-bisa ang kasal na ito, nagpakasal muli si Atty. Celera kay Ma. Cielo Paz Torres Alba noong January 8, 1998.
Narito ang timeline ng mga pangyayari:
- May 8, 1997: Kinasal si Atty. Celera kay Gracemarie Bunagan.
- January 8, 1998: Kinasal si Atty. Celera kay Ma. Cielo Paz Torres Alba.
- January 8, 2002: Nagreklamo si Rose Bunagan-Bansig laban kay Atty. Celera.
Sa simula pa lang, nagpakita na ng kawalan ng respeto si Atty. Celera sa proseso ng korte. Ilang beses siyang inutusan ng Korte Suprema na magsumite ng komento sa reklamo, ngunit hindi niya ito sinunod. Nagdahilan pa siya na hindi raw niya natanggap ang kopya ng reklamo, ngunit ang totoo, nakarating naman sa kanya ang mga show cause order ng korte. Umabot pa sa puntong inutusan ng Korte Suprema ang National Bureau of Investigation (NBI) na arestuhin si Atty. Celera dahil sa kanyang pagmamatigas, ngunit hindi rin siya matagpuan.
Sa kabila ng pagmamatigas ni Atty. Celera, itinuloy pa rin ng Korte Suprema ang pagdinig sa kaso. Gumamit ang korte ng mga sertipikadong kopya ng marriage certificate bilang ebidensya ng bigamya. Ayon sa desisyon ng Korte Suprema:
“By itself, the certified xerox copies of the marriage certificates would already have been sufficient to establish the existence of two marriages entered into by respondent. The certified xerox copies should be accorded the full faith and credence given to public documents. For purposes of this disbarment proceeding, these Marriage Certificates bearing the name of respondent are competent and convincing evidence to prove that he committed bigamy…”
Dahil sa bigamya at sa pagwawalang-bahala ni Atty. Celera sa mga utos ng korte, nagdesisyon ang Korte Suprema na tanggalin siya sa listahan ng mga abogado. Ayon sa desisyon:
“IN VIEW OF ALL THE FOREGOING, we find respondent ATTY. ROGELIO JUAN A. CELERA, guilty of grossly immoral conduct and willful disobedience of lawful orders rendering him unworthy of continuing membership in the legal profession. He is thus ordered DISBARRED from the practice of law and his name stricken off the Roll of Attorneys, effective immediately.”
PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON
Ang kasong ito ay nagpapaalala sa lahat, lalo na sa mga abogado, na ang batas ay para sa lahat. Walang sinuman ang nakakataas sa batas, kahit pa abogado ka. Ang pagiging abogado ay may kaakibat na responsibilidad na sumunod sa batas at magpakita ng mataas na pamantayan ng moralidad.
Para sa mga abogado, ang kasong ito ay babala na hindi maaaring basta-bastang balewalain ang mga utos ng korte. Ang pagsuway sa korte ay may sariling parusa, bukod pa sa kasong kinakaharap. Mahalaga ang paggalang sa proseso ng korte at ang pakikiisa sa paghahanap ng hustisya.
Para sa publiko, ang kasong ito ay nagpapakita na ang sistema ng hustisya sa Pilipinas ay gumagana. Kahit pa ang sangkot ay isang abogado, hindi ito nakaligtas sa pananagutan. Ang Korte Suprema ay handang magparusa sa mga abogado na lumalabag sa batas at sa kanilang panunumpa.
MGA MAHAHALAGANG ARAL
- Ang bigamya ay krimen at grounds for disbarment. Hindi maaaring magpakasal muli hangga’t hindi pa legal na napapawalang-bisa ang unang kasal.
- Ang mga abogado ay inaasahang maging huwaran ng moralidad. Ang imoral na conduct, tulad ng bigamya, ay maaaring magresulta sa disbarment.
- Ang pagsuway sa utos ng korte ay may parusa. Dapat igalang at sundin ang mga resolusyon at utos ng Korte Suprema.
- Ang sistema ng hustisya ay gumagana para sa lahat. Walang sinuman ang exempted sa batas, kahit pa abogado ka.
MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)
Tanong 1: Ano ang bigamya?
Sagot: Ang bigamya ay ang pagpapakasal sa pangalawang pagkakataon o higit pa habang ang unang kasal ay may bisa pa.
Tanong 2: Ano ang parusa sa bigamya sa Pilipinas?
Sagot: Ang parusa sa bigamya ay pagkakakulong at maaaring maging grounds din para sa administrative case laban sa isang abogado, na maaaring humantong sa disbarment.
Tanong 3: Pwede bang madisbar ang isang abogado dahil lang sa personal na kasalanan?
Sagot: Oo, kung ang personal na kasalanan ay maituturing na “grossly immoral conduct” at nagpapakita ng kawalan ng moral na karakter na kinakailangan sa isang abogado.
Tanong 4: Ano ang ibig sabihin ng disbarment?
Sagot: Ang disbarment ay ang permanenteng pagtanggal ng isang abogado sa listahan ng mga abogado, na nagbabawal sa kanya na magpractice ng abogasya.
Tanong 5: Ano ang dapat gawin kung may problema ako sa aking abogado?
Sagot: Maaari kang magreklamo sa Integrated Bar of the Philippines (IBP) o direktang sa Korte Suprema kung ang reklamo ay seryoso at may kinalaman sa propesyonalismo at moralidad ng abogado.
Kung ikaw ay nahaharap sa kasong katulad nito o nangangailangan ng legal na payo ukol sa mga kaso ng imoralidad o ethical violations ng mga abogado, huwag mag-atubiling kumonsulta sa mga eksperto. Ang ASG Law ay may mga abogado na dalubhasa sa mga kasong administratibo at ethical responsibility ng mga propesyonal. Para sa konsultasyon, maaari kayong makipag-ugnayan sa amin sa pamamagitan ng email sa hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming contact page para sa karagdagang impormasyon.
