Paano Patunayan na Totoo ang Isang Deed of Sale: Gabay sa Pagpapatunay ng Dokumento
G.R. No. 193117, November 26, 2014
Madalas na nagiging sanhi ng hindi pagkakaunawaan sa pamilya ang usapin sa lupa at ari-arian. Isa sa mga problemang lumalabas ay ang pagdududa sa pagiging tunay ng isang Deed of Sale. Paano nga ba mapapatunayan na lehitimo ang isang dokumentong nagpapatunay ng paglipat ng pagmamay-ari? Ang kasong ito ng mga Heirs of Spouses Angel Liwagon and Francisca Dumalagan vs. Heirs of Spouses Demetrio Liwagon and Regina Liwagon ay nagbibigay linaw sa mga dapat gawin upang mapatunayan ang pagiging tunay ng isang Deed of Sale.
Ang Batas Tungkol sa Deed of Sale
Ang Deed of Sale ay isang legal na dokumento na nagpapatunay ng paglilipat ng pagmamay-ari ng isang ari-arian mula sa nagbebenta (vendor) sa bumibili (vendee). Mahalagang malaman ang mga legal na prinsipyo na nakapaloob dito upang maiwasan ang anumang problema sa hinaharap.
Ayon sa Article 1458 ng Civil Code of the Philippines:
By the contract of sale one of the contracting parties obligates himself to transfer the ownership of and to deliver a determinate thing, and the other to pay therefor a price certain in money or its equivalent.
Ibig sabihin, sa pamamagitan ng kontrata ng benta, obligasyon ng nagbebenta na ilipat ang pagmamay-ari at i-deliver ang bagay na ibinebenta, at obligasyon naman ng bumibili na bayaran ito sa halagang napagkasunduan.
Ang isang Deed of Sale na notarized ay itinuturing na isang public document. Ito ay may presumption of regularity, ibig sabihin, inaakala ng korte na ito ay tunay at legal maliban kung mapatunayang peke o may anomalya. Ang pagiging notarized nito ay nagbibigay ng bigat sa dokumento at nagpapatunay na ang mga pirma ay ginawa ng mga taong nakasaad dito.
Ang Kwento ng Kaso
Ang kaso ay nagsimula sa hindi pagkakasundo ng mga anak at apo ng mag-asawang Angel at Francisca Liwagon tungkol sa isang lupang may sukat na 8.3 ektarya. Si Angel ay binigyan ng provisional award ng lupa noong 1957. Nang yumao si Angel, inokupa ng kanyang anak na si Demetrio at pamilya nito ang lupa. Pagkatapos ng kamatayan ni Demetrio, iginiit ng ibang mga anak ni Angel ang kanilang karapatan sa lupa, ngunit iginiit ng mga anak ni Demetrio na sa kanila na ang lupa dahil binili umano ito ng kanilang ina (Regina) mula kay Angel noong 1972.
Nagdemanda ang mga kapatid ni Demetrio para mapawalang-bisa ang Deed of Sale, hatiin ang lupa, at makakuha ng accounting at damages. Ipinakita nila na ang pirma sa Deed of Sale ay hindi umano pirma ng kanilang ama. Narito ang mga pangyayari sa kaso:
- 1957: Si Angel Liwagon ay binigyan ng provisional award ng lupa.
- 1972: May Deed of Sale na nagsasabing binili ni Regina Liwagon ang lupa mula kay Angel.
- 1978: Pumanaw si Angel Liwagon.
- 1994: Pumanaw si Demetrio Liwagon, at sumunod ang kanyang asawang si Regina.
- Nagsampa ng kaso ang mga kapatid ni Demetrio para mapawalang-bisa ang Deed of Sale.
Ayon sa Korte:
It is a rule in our jurisdiction that the act of notarization by a notary public converts a private document into a public document, making it admissible in evidence without further proof of its authenticity. By law, a notarial document is entitled to full faith and credit upon its face.
Ibig sabihin, ang dokumentong notarized ay may bisa at dapat paniwalaan maliban kung may matibay na ebidensya na magpapatunay na ito ay peke.
Dagdag pa ng Korte:
Forgery cannot be presumed and it must be proved by clear, positive and convincing evidence. Its mere allegation is not evidence and the burden of proof lies on the party alleging it.
Hindi sapat na sabihin lang na peke ang pirma. Kailangan itong patunayan sa pamamagitan ng matibay na ebidensya.
Ano ang Implikasyon ng Desisyon na Ito?
Ang desisyon ng Korte Suprema sa kasong ito ay nagpapakita ng kahalagahan ng pagpapatunay ng pagiging tunay ng isang dokumento, lalo na ang Deed of Sale. Kung ikaw ay may transaksyon sa lupa, siguraduhing notarized ang dokumento upang magkaroon ito ng bigat sa mata ng batas. Kung dudang peke ang isang dokumento, kailangan ng matibay na ebidensya para mapatunayan ito.
Mga Pangunahing Aral
- Ang Deed of Sale na notarized ay may presumption of regularity.
- Kailangan ng matibay na ebidensya para mapatunayang peke ang isang pirma.
- Mahalaga ang papel ng notary public sa pagpapatunay ng mga dokumento.
Mga Madalas Itanong (FAQs)
1. Ano ang presumption of regularity?
Ang presumption of regularity ay ang pag-aakala ng korte na ang isang dokumento, lalo na kung notarized, ay tunay at legal maliban kung may matibay na ebidensya na magpapatunay na ito ay peke.
2. Paano kung duda ako sa pirma sa Deed of Sale?
Kailangan mong magpakita ng matibay na ebidensya, tulad ng testimony ng isang handwriting expert, para mapatunayang peke ang pirma.
3. Ano ang papel ng notary public?
Ang notary public ay isang public officer na nagpapatunay sa pagiging tunay ng mga pirma at dokumento. Ang kanyang papel ay mahalaga para magkaroon ng bigat sa mata ng batas ang isang dokumento.
4. Ano ang mangyayari kung mapatunayang peke ang Deed of Sale?
Kung mapatunayang peke ang Deed of Sale, ito ay mawawalang-bisa at hindi magkakaroon ng legal na epekto. Ang paglipat ng pagmamay-ari ay hindi matutuloy.
5. Ano ang dapat kong gawin kung may problema ako sa Deed of Sale?
Kumunsulta sa isang abogado para mabigyan ka ng legal na payo at tulong sa iyong problema.
Eksperto ang ASG Law sa mga usapin ng property law. Kung kailangan mo ng konsultasyon o tulong legal, huwag mag-atubiling makipag-ugnayan sa amin sa pamamagitan ng email: hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming opisina. Para sa karagdagang impormasyon, pindutin dito. Kami sa ASG Law ay handang tumulong sa inyo!
