Tag: Clerk of Court

  • Huwag Ipagwalang-Bahala ang Pondo ng Hukuman: Pananagutan ng Clerk of Court sa Pilipinas

    Responsibilidad ng Clerk of Court sa Pondo ng Hukuman: Isang Pagtalakay sa Kaso ng Perez vs. Office of the Court Administrator

    A.M. No. P-12-3074 (Formerly A.M. No. 12-6-48-MCTC), March 17, 2014

    INTRODUKSYON

    Naranasan mo na bang magbayad ng filing fees sa korte at mapaisip kung saan napupunta ang perang ito? Mahalaga ang bawat sentimo na ibinabayad sa korte dahil ito ang nagpapatakbo sa sistema ng hustisya. Kapag ang pondo na ito ay hindi naayos na nahawakan, maaaring maapektuhan ang operasyon ng mga korte at maging ang pagbibigay ng serbisyo publiko. Ang kasong ito laban kay Clarita R. Perez, Clerk of Court II, ay nagpapakita ng seryosong responsibilidad na nakaatang sa mga empleyado ng korte pagdating sa pananalapi.

    Si Perez ay inireklamo dahil sa kakulangan sa kanyang accountabilities sa Municipal Circuit Trial Court (MCTC) sa Oriental Mindoro. Lumabas sa audit na hindi niya nairemit ang mga koleksyon at hindi nakapagsumite ng monthly financial reports. Ang sentro ng kaso ay: Anong pananagutan ang dapat harapin ng isang Clerk of Court na nagkulang sa paghawak ng pondo ng hukuman, kahit pa ito ay naibalik naman kalaunan?

    LEGAL NA KONTEKSTO: Tungkulin ng Clerk of Court at mga Panuntunan sa Pondo

    Ayon sa Korte Suprema, ang Clerk of Court ay may mahalagang papel bilang tagapangalaga ng pondo, record, at ari-arian ng korte. Sila ang itinuturing na treasurer, accountant, guard, at physical plant manager ng korte. Kung kaya’t napakahalaga na sila ay sumusunod sa mga tamang proseso sa pangongolekta at pagdeposito ng cash bonds at iba pang bayarin.

    Ang Supreme Court Circular No. 13-92 ang nagtatakda ng mandato para sa mga Clerk of Court na ideposito agad ang kanilang fiduciary collections sa authorized government depository bank. Ang Administrative Circular No. 5-93 naman ang nagdedesignate sa Land Bank of the Philippines (LBP) bilang authorized depository bank para sa Judiciary Development Fund (JDF). Ayon sa Section 3 ng Admin Circular No. 5-93:

    “3. Duty of the Clerks of Court, Officers-in-Charge or accountable officers. The Clerks of Court, Officers-in-Charge of the Office of the Clerk of Court, or their accountable duly authorized representatives designated by them in writing, who must be accountable officers, shall receive the Judiciary Development Fund collections, issue the proper receipt therefor, maintain a separate cash book properly marked x x x, deposit such collections in the manner herein prescribed and render the proper Monthly Report of Collections for said Fund.”

    Dagdag pa rito, itinatakda ng Section 5(c) ng parehong circular ang sistema ng pagdeposito para sa MCTC: dapat ideposito araw-araw ang koleksyon sa LBP. Kung hindi posible araw-araw, dapat ideposito tuwing ikalawa at ikatlong Biyernes, at sa katapusan ng buwan. Ngunit, kapag umabot na sa P500.00 ang koleksyon, dapat ideposito agad kahit hindi pa ang takdang araw. Kung walang LBP sa istasyon, dapat ipadala ang koleksyon via postal money order (PMO) sa Chief Accountant ng Korte Suprema bago mag-3:00 PM ng linggong iyon.

    Malinaw rin sa Section 5(d) ang tungkol sa pagsumite ng Monthly Report of Collections. Dapat magsumite ng report sa Chief Accountant ng Korte Suprema sa loob ng 10 araw pagkatapos ng bawat buwan, kasama ang kopya ng official receipts at validated deposit slips. Kailangan magtugma ang total ng deposit slips at total collections sa monthly report. Kahit walang koleksyon, kailangan pa rin magsumite ng notice sa Chief Accountant.

    Ang mga panuntunang ito ay nilalayon upang masiguro ang maayos at napapanahong paghawak ng pondo ng hukuman. Ang paglabag sa mga ito ay maaaring magresulta sa administrative liability.

    PAGBUKAS NG KASO: Mga Pangyayari at Argumento

    Nagsimula ang kaso nang magsagawa ng financial audit ang Court Management Office (CMO-OCA) sa accountabilities ni Perez. Natuklasan ang cash shortages na P34,313.80 dahil sa undeposited collections. Bukod dito, mayroon din siyang shortages at under-remittances sa iba’t ibang pondo tulad ng Judiciary Development Fund (JDF), Special Allowance for the Judiciary Fund (SAJF), Mediation Fund, at Fiduciary Fund na umabot sa total na P151,412.00.

    Napansin din na hindi siya nangolekta at nag-issue ng resibo para sa lahat ng kasalang isinagawa ni Judge Padilla, pati na rin sa mga dokumentong notaryado nito. Hindi rin siya nakapag-isyu ng resibo para sa cash bond fees sa 28 criminal cases. At higit sa lahat, hindi siya nagsumite ng Monthly Reports of Collections, Deposits and Withdrawals.

    Dalawang araw matapos ang audit, nagbayad si Perez ng shortages para sa JDF, SAJF, at Mediation Fund, pati na rin ang uncollected marriage solemnization fees. Gayunpaman, dahil sa mga natuklasang paglabag, inirekomenda ng OCA na isyuhan siya ng regular administrative case, suspendihin, at pagmultahin ng P10,000.00. Inutusan din siyang magpaliwanag at bayaran ang unearned interest, uncollected notarial fees, at uncollected cash bond fees.

    Sa kanyang paliwanag, sinabi ni Perez na naliban siya sa pagremit dahil inasikaso niya ang kanyang kapatid na may brain tumor. Inamin niyang ginamit niya ang court collections para sa medical expenses nito. Namatay ang kapatid niya noong February 2011, at ginamit niya ang insurance proceeds para bayaran ang mga nagamit niya. Nangako siyang hindi na mauulit ito at sinabing nakasunod na siya sa resolusyon ng Korte Suprema sa pamamagitan ng pagbabayad at pagdeposito ng mga halaga at pagsumite ng monthly reports.

    Nag-file pa si Perez ng Motion for Early Resolution, humihiling na maibalik na siya sa trabaho dahil nakapagbayad na siya ng lahat. Kinumpirma ng Fiscal Monitoring Division ng CMO-OCA ang restitutions. Sa motion na ito, umamin si Perez sa pagkukulang niya at humingi ng awa at konsiderasyon dahil first offense niya raw ito sa 37 years niya sa gobyerno.

    DESISYON NG KORTE SUPREMA: Grave Misconduct at Pagmulta

    Sumang-ayon ang Korte Suprema sa findings at recommendations ng OCA. Binigyang-diin ng Korte ang bigat ng responsibilidad ng Clerks of Court bilang custodians ng pondo ng hukuman. Ayon sa Korte:

    “Clerks of Court perform a delicate function as designated custodians of the court’s funds, revenues, records, properties and premises. As such, they are generally regarded as treasurer, accountant, guard and physical plant manager thereof. They are the chief administrative officers of their respective courts. It is also their duty to ensure that the proper procedures are followed in the collection of cash bonds. Thus, their failure to faithfully perform their duties makes them liable for any loss, shortage, destruction or impairment of such funds and property.”

    Sinabi ng Korte na hindi katanggap-tanggap ang ginawa ni Perez na paggamit ng pondo para sa personal na pangangailangan, kahit pa ito ay para sa medical expenses ng kapatid. Bagamat nakikiramay ang Korte, hindi ito dahilan para palampasin ang kanyang pagkakamali. Dapat sana ay sinunod niya ang SC Circular No. 13-92. Hindi rin daw totoo ang sinabi niyang walang PMO sa post office dahil nalaman ng audit team na laging available ang PMO.

    Kahit na naibalik na ni Perez ang pera, hindi nito binabago ang katotohanang nagpabaya siya sa kanyang tungkulin. Ang pagkaantala sa pagremit at ang paggamit ng pondo para sa personal na gamit ay maituturing na grave misconduct.

    Gayunpaman, binanggit ng Korte na sa maraming kaso, hindi agad nagpapataw ng pinakamabigat na parusa dahil sa mitigating circumstances. Ikinonsidera ng Korte ang 37 years ni Perez sa serbisyo na walang bahid, ang pag-amin niya sa pagkakamali, paghingi ng paumanhin, at kooperasyon sa audit. Dahil dito, sinunod ng Korte ang rekomendasyon ng OCA at pinatawan si Perez ng P40,000.00 na multa at stern warning na mas mabigat na parusa ang ipapataw sa susunod na pagkakataon.

    PRAKTICAL IMPLICATIONS: Mahalagang Aral Mula sa Kaso Perez

    Ang kasong ito ay nagpapaalala sa lahat ng empleyado ng korte, lalo na sa mga Clerks of Court, tungkol sa kanilang responsibilidad sa paghawak ng pondo ng hukuman. Narito ang ilang mahahalagang aral:

    • Mahigpit na pananagutan sa pondo. Ang pondo ng hukuman ay hindi personal na pera. Ito ay public funds na dapat pangalagaan at gamitin lamang para sa layunin nito. Ang Clerks of Court ay may fiduciary duty na pangalagaan ito.
    • Napapanahong pag-remit at pag-report. Mahalaga ang pagsunod sa mga panuntunan sa pag-remit at pag-report ng koleksyon. Hindi excuse ang personal na problema para hindi makasunod sa tungkulin.
    • Grave misconduct ang paggamit ng pondo para sa personal na gamit. Kahit na maibalik ang pera, mananatili ang administrative liability. Ito ay dishonesty na maaaring magresulta sa dismissal.
    • Mitigating circumstances. Bagamat grave misconduct ang pagkakamali, maaaring ikonsidera ang mitigating circumstances tulad ng long service, remorse, at restitution para mapababa ang parusa. Ngunit hindi ito nangangahulugan na walang parusa.

    KEY LESSONS:

    • Ang Clerks of Court ay may malaking responsibilidad sa paghawak ng pondo ng hukuman.
    • Ang pagpapabaya sa tungkulin, lalo na pagdating sa pananalapi, ay may seryosong kahihinatnan.
    • Kailangan sundin ang mga panuntunan ng Korte Suprema tungkol sa paghawak ng pondo.
    • Ang pagiging tapat at responsable ay mahalaga sa serbisyo publiko.

    FREQUENTLY ASKED QUESTIONS (FAQs)

    Tanong 1: Ano ang mangyayari kung hindi agad naideposito ang koleksyon sa korte?
    Sagot: Maaaring maharap sa administrative charges tulad ng neglect of duty o grave misconduct. Maaaring mapatawan ng multa, suspensyon, o dismissal depende sa bigat ng pagkakasala.

    Tanong 2: Pwede bang gamitin muna ang pondo ng korte para sa emergency at bayaran na lang agad?
    Sagot: Hindi. Ang paggamit ng pondo ng korte para sa personal na gamit ay mahigpit na ipinagbabawal at maituturing na dishonesty o grave misconduct.

    Tanong 3: Ano ang dapat gawin kung may problema sa pag-remit ng koleksyon, halimbawa, walang LBP o PMO?
    Sagot: Dapat agad ipaalam sa Office of the Court Administrator (OCA) ang problema para mabigyan ng solusyon. Hindi dapat hayaan na maantala ang pag-remit.

    Tanong 4: May mitigating circumstances ba na maaaring ikonsidera kung nagkamali sa paghawak ng pondo?
    Sagot: Oo, maaaring ikonsidera ang mitigating circumstances tulad ng long service, pag-amin sa pagkakamali, paghingi ng paumanhin, at pagbabalik ng pera. Ngunit discretion pa rin ng Korte Suprema ang pagpapasya sa parusa.

    Tanong 5: Ano ang pinakamabigat na parusa sa grave misconduct dahil sa mishandling ng pondo?
    Sagot: Dismissal from service. Maaari ring may kasamang perpetual disqualification from holding public office at pagkakansela ng retirement benefits.

    May katanungan ka ba tungkol sa pananagutan ng empleyado ng gobyerno o administrative cases? Ang ASG Law ay may mga abogado na eksperto sa civil service law at handang tumulong sa iyo. Huwag mag-atubiling kumonsulta sa amin. hello@asglawpartners.com o bisitahin kami dito.



    Source: Supreme Court E-Library
    This page was dynamically generated
    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Huwag Pabayaan ang Tungkulin: Pananagutan ng Clerk of Court sa Pagpapabilis ng Hustisya

    Ang Pagpapabaya sa Tungkulin Bilang Clerk of Court ay May Pananagutan

    G.R. No. 56630, Enero 22, 2014

    Sa pang-araw-araw na buhay, madalas nating naririnig ang hinaing tungkol sa mabagal na pag-usad ng mga kaso sa korte. Ito ay nagdudulot ng pagkaantala sa pagkamit ng hustisya, na nakaaapekto hindi lamang sa mga partido sa kaso kundi pati na rin sa tiwala ng publiko sa sistema ng hukuman. Ang kasong ito ay nagpapakita kung paano ang pagpapabaya ng isang Clerk of Court sa kanyang tungkulin ay maaaring maging sanhi ng pagkaantala, at kung ano ang pananagutan ng isang empleyado ng korte sa ganitong sitwasyon.

    Ang kasong ito ay isinampa ni Raul K. San Buenaventura laban kay Timoteo A. Migriño, Clerk of Court III ng Metropolitan Trial Court (MeTC) Branch 69 ng Pasig City. Ang reklamo ay nag-ugat sa diumano’y pagpapabaya ni Migriño sa pagproseso ng Motion for Issuance of Writ of Execution sa isang kasong unlawful detainer na pinaboran ni San Buenaventura. Ang pangunahing tanong sa kasong ito ay kung napatunayan ba ang pagpapabaya ni Migriño sa kanyang tungkulin at kung ano ang nararapat na parusa.

    Ano ang Ibig Sabihin ng “Simple Neglect of Duty”?

    Sa ilalim ng batas administratibo ng Pilipinas, ang “simple neglect of duty” ay tumutukoy sa pagkabigo ng isang empleyado na bigyan ng sapat na pansin ang kanyang tungkulin o pagbalewala dito dahil sa kapabayaan o kawalang-interes.[11] Ito ay itinuturing na isang less grave offense at may kaukulang parusa na suspensyon mula isang buwan at isang araw hanggang anim na buwan para sa unang pagkakasala.[12]

    Mahalagang maunawaan ang papel ng isang Clerk of Court sa sistema ng hukuman. Sila ay itinuturing na mahahalagang opisyal na may kritikal na papel sa pangangasiwa ng mga kaso at pagpapatakbo ng korte. Ayon sa Korte Suprema, ang mga Clerk of Court ay:

    “essential judicial officers who perform delicate administrative functions vital to the prompt and proper administration of justice. Their duty is, inter alia, to assist in the management of the calendar of the court and in all matters that do not involve the discretion or judgment properly belonging to the judge.”[5]

    Ibig sabihin, sila ang nangangasiwa sa mga papeles, iskedyul ng pagdinig, at iba pang gawaing administratibo upang matiyak na maayos at mabilis ang pag-usad ng mga kaso. Ang pagpapabaya sa kanilang tungkulin ay direktang nakaaapekto sa kahusayan ng sistema ng hustisya.

    Sa kaso ring ito, binigyang-diin din ang Code of Conduct for Court Personnel na nag-uutos sa lahat ng empleyado ng korte na “at all times perform official duties properly and diligently.”

    Samakatuwid, inaasahan na ang mga Clerk of Court ay magiging masigasig at responsable sa kanilang mga gawain upang mapangalagaan ang integridad ng hukuman at mapabilis ang pagkamit ng hustisya.

    Ang Kwento ng Kaso: San Buenaventura vs. Migriño

    Nagsimula ang kaso nang magsampa si Raul San Buenaventura ng reklamo laban kay Timoteo Migriño dahil sa diumano’y pagpapabagal nito sa pagproseso ng Motion for Issuance of Writ of Execution sa Civil Case No. 6798. Matapos maging pinal at ehekutibo ang desisyon ng korte sa kaso, nagsampa si San Buenaventura ng mosyon para sa writ of execution noong Agosto 17, 2006.

    Ayon kay San Buenaventura, ipinagpaliban ni Migriño ang pagdinig ng mosyon at hindi umano pinansin ang kanyang mga pakiusap na bilisan ang proseso. Nang malaman ni San Buenaventura na natanggap na ng MeTC ang kopya ng desisyon ng Korte Suprema noong Agosto 7, 2006, ngunit hindi pa rin ito naaksyunan, nagduda siya sa ginagawa ni Migriño.

    Kahit paulit-ulit na pakiusap, hindi umano inaksyunan ni Migriño ang mosyon. Napilitan si San Buenaventura na magsampa ng Motion with Leave of Court for the Immediate Resolution of Plaintiff’s Motion for the Issuance of Writ of Execution noong Abril 13, 2007. Umabot ng halos isang taon bago naresolba ang mosyon at halos apat na buwan pa bago naisyu ang writ of execution.

    Depensa naman ni Migriño, sinabi niya na hindi siya ang may kasalanan sa pagkaantala. Paliwanag niya, ang Acting Presiding Judge lamang ang nagdaraos ng pagdinig tuwing Lunes, Miyerkules, at Biyernes, kaya na-reschedule ang pagdinig ng mosyon. Itinanggi rin niya na siya ang dapat sisihin sa pagkaantala ng writ of execution dahil ang sheriff umano ang naghahanda nito.

    Sa imbestigasyon na isinagawa, napatunayan na nagkaroon nga ng pagkaantala sa pagproseso ng mosyon at pag-isyu ng writ of execution. Ayon sa report ng Executive Judge, “Why it took the Court to issue the subject writ four (4) months after the issuance of the order dated July 20, 2007, truly boggles the mind.”[5] Binigyang-diin na bilang Clerk of Court, si Migriño ang responsable sa maayos na pangangasiwa ng mga gawain sa korte.

    Bagaman inirekomenda ng Executive Judge ang fine na katumbas ng dalawang buwang sahod, binago ito ng Office of the Court Administrator (OCA) at inirekomenda ang suspensyon ng dalawang buwan. Sumang-ayon ang Korte Suprema sa findings ng OCA na si Migriño ay nagkasala ng simple neglect of duty.

    Kahit pumanaw na si Migriño noong Disyembre 11, 2010, itinuloy pa rin ng Korte Suprema ang pagdinig sa kaso. Binigyang-diin na ang pagkamatay o pagreretiro ng isang opisyal ay hindi nangangahulugan na ligtas na siya sa pananagutan administratibo.

    Sa huling desisyon, napatunayang guilty si Timoteo A. Migriño sa simple neglect of duty. Dahil sa kanyang pagpanaw, nagpataw ang Korte Suprema ng fine na katumbas ng isang buwang sahod, na ibabawas sa retirement benefits na dapat sana’y matatanggap niya.

    Praktikal na Implikasyon: Ano ang Matututunan Mula sa Kaso?

    Ang kasong ito ay nagbibigay ng mahalagang aral, lalo na sa mga empleyado ng hukuman. Narito ang ilang praktikal na implikasyon:

    • Pananagutan ng Clerk of Court: Malinaw na ipinakita sa kasong ito ang mahalagang papel ng Clerk of Court sa pagpapatakbo ng korte. Sila ay hindi lamang tagapag-ingat ng mga dokumento kundi aktibo ring katuwang sa pagpabilis ng pag-usad ng mga kaso. Ang pagpapabaya sa kanilang tungkulin ay may kaakibat na pananagutan.
    • Diligence at Promptness: Dapat maging masigasig at maagap ang mga empleyado ng korte sa pagtupad ng kanilang mga gawain. Ang pagkaantala, kahit simple neglect of duty lamang, ay maaaring magdulot ng negatibong epekto sa sistema ng hustisya at sa mga litigante.
    • Superbisyon at Pangangasiwa: Inaasahan din sa mga Clerk of Court na pangasiwaan ang mga tauhan sa ilalim nila at tiyakin na maayos ang daloy ng trabaho sa korte. Hindi sapat na ipasa lamang ang sisi sa iba; dapat nilang akuin ang responsibilidad sa maayos na operasyon ng kanilang departamento.
    • Epekto sa Hustisya: Ang pagkaantala sa pag-isyu ng writ of execution, kahit mukhang maliit na bagay, ay nagpapakita kung paano maaaring maapektuhan ang karapatan ng isang partido na makamit agad ang hustisya. Ang mabilis na pagpapatupad ng mga desisyon ng korte ay mahalaga upang mapanatili ang kredibilidad ng sistema ng hukuman.

    Mahahalagang Aral:

    • Ang pagiging Clerk of Court ay hindi lamang isang ordinaryong trabaho; ito ay isang tungkulin na may mataas na pananagutan.
    • Ang kapabayaan at kawalang-interes sa tungkulin ay maaaring magresulta sa administratibong parusa.
    • Ang mabilis at maayos na pagproseso ng mga dokumento at mosyon ay mahalaga sa pagkamit ng hustisya.
    • Dapat maging masigasig at responsable ang lahat ng empleyado ng hukuman upang mapangalagaan ang integridad ng sistema ng hustisya.

    Mga Madalas Itanong (FAQs)

    Tanong 1: Ano ang writ of execution at bakit ito mahalaga?
    Sagot: Ang writ of execution ay isang utos ng korte na nagpapahintulot sa pagpapatupad ng isang pinal at ehekutibong desisyon. Mahalaga ito dahil ito ang paraan upang maipatupad ang panalo sa isang kaso at makuha ng nagwagi ang nararapat sa kanya.

    Tanong 2: Ano ang papel ng Clerk of Court sa pag-isyu ng writ of execution?
    Sagot: Ang Clerk of Court ay may mahalagang papel sa pagproseso ng writ of execution. Sila ang responsable sa pag-aasikaso ng mga dokumento, pag-iskedyul ng mga pagdinig (kung kinakailangan), at pagtiyak na maayos ang daloy ng proseso bago ito mapirmahan ng hukom.

    Tanong 3: Ano ang mangyayari kung mapatunayang nagpabaya ang isang Clerk of Court?
    Sagot: Kung mapatunayang nagpabaya sa tungkulin ang isang Clerk of Court, maaaring maharap siya sa administratibong kaso. Ang parusa ay maaaring mula suspensyon hanggang dismissal, depende sa bigat ng pagpapabaya at kung ito ay unang pagkakasala.

    Tanong 4: Paano kung ang pagkaantala ay hindi lamang dahil sa Clerk of Court kundi pati na rin sa hukom?
    Sagot: Sa kasong ito, napansin din ng Korte Suprema ang posibleng pagkaantala na dulot ng Acting Presiding Judge. Kaya naman, nag-utos ang Korte Suprema na magsampa ng hiwalay na administratibong kaso laban sa hukom para sa undue delay. Ipinapakita nito na ang pananagutan ay maaaring umabot hindi lamang sa mga empleyado kundi pati na rin sa mga hukom kung mapatunayang nagpabaya sila sa kanilang tungkulin.

    Tanong 5: May magagawa ba ang isang litigante kung nakakaranas siya ng pagkaantala sa korte?
    Sagot: Oo, may magagawa ang isang litigante. Maaari siyang maghain ng Motion for Early Resolution, sumulat sa Executive Judge o sa Office of the Court Administrator (OCA) para ipaalam ang pagkaantala. Mahalaga rin na maging mapanuri at aktibo sa pagsubaybay sa kanyang kaso.

    Tanong 6: Ano ang simple neglect of duty kumpara sa gross neglect of duty?
    Sagot: Ang simple neglect of duty ay kapabayaan sa tungkulin dahil sa kawalang-interes o carelessness. Ang gross neglect of duty naman ay mas malala, ito ay characterized by want of even slight care, or by acting or omitting to act in a situation where there is a duty to act, not inadvertently but willfully and intentionally, with a conscious indifference to consequences, insofar as other persons may be affected. Mas mabigat ang parusa sa gross neglect of duty, na maaaring dismissal mula sa serbisyo.

    Tanong 7: Nakaaapekto ba ang pagkamatay ng respondent sa administratibong kaso?
    Sagot: Hindi. Ayon sa Korte Suprema, ang pagkamatay o pagreretiro ng isang respondent ay hindi nagtatapos sa administratibong kaso. Layunin pa rin ng paglilitis na malaman kung nagkasala ang respondent at mapanagot siya, kahit pa hindi na siya nasa serbisyo.

    Para sa higit pang impormasyon tungkol sa mga kasong administratibo at pananagutan ng mga empleyado ng korte, maaari kayong kumonsulta sa ASG Law. Kami ay eksperto sa batas administratibo at handang tumulong sa inyong mga pangangailangan legal. Huwag mag-atubiling makipag-ugnayan sa amin para sa konsultasyon. Bisitahin ang aming website dito o sumulat sa amin sa hello@asglawpartners.com.

    ASG Law: Kasama Mo sa Pagkamit ng Hustisya.



    Source: Supreme Court E-Library
    This page was dynamically generated
    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Responsibilidad ng Clerk of Court at Sheriff sa Pangangalaga ng Pondo ng Hukuman: Mga Aral mula sa Kaso Buencamino

    Mahigpit na Pananagutan ng mga Kawani ng Hukuman sa Pondo ng Publiko

    [A.M. No. P-05-2051, Enero 21, 2014]

    INTRODUKSYON

    Naranasan mo na bang magbayad ng filing fees sa korte para sa isang kaso? O kaya’y nagpiyansa para sa pansamantalang kalayaan ng isang mahal sa buhay? Ang mga pondong ito, gaano man kaliit o kalaki, ay pinangangalagaan ng mga kawani ng hukuman. Ngunit paano kung ang mga pondong ito ay napabayaan o nagamit sa maling paraan? Ang kasong Office of the Court Administrator vs. Atty. Mona Lisa A. Buencamino, et al. ay isang paalala sa bigat ng responsibilidad na nakaatang sa mga kawani ng hukuman pagdating sa pangangalaga ng pondo ng publiko.

    Sa kasong ito, natuklasan ang mga kakulangan at iregularidad sa pananalapi sa Metropolitan Trial Court (MeTC) ng Caloocan City matapos ang isang financial audit. Ito ay kinasangkutan ng Clerk of Court, Sheriff, at Officer-in-Charge. Ang sentral na tanong dito: Sino ang mananagot sa mga kakulangan at iregularidad na ito, at anong mga aral ang mapupulot natin mula sa pangyayaring ito?

    LEGAL NA KONTEKSTO

    Napakahalaga ng tiwala ng publiko sa sistema ng hustisya. Kaya naman, ang mga kawani ng hukuman ay inaasahang magtatrabaho nang may pinakamataas na antas ng integridad at responsibilidad. Ayon sa Seksyon 1, Artikulo XI ng 1987 Konstitusyon ng Pilipinas:

    “Ang tungkuling pampubliko ay isang pagtitiwala sa bayan. Ang mga pinuno at kawaning pampubliko ay dapat managot sa mga tao sa lahat ng panahon, paglingkuran sila nang buong paggalang, integridad, katapatan, at kahusayan; kumilos nang may pagkamakabayan at katarungan, at mamuhay nang katamtaman.”

    Ang tungkuling ito ay lalong pinatindi para sa mga kawani ng hudikatura. Sila ay inaasahang magiging huwaran sa katapatan at integridad, lalo na pagdating sa pangangasiwa ng pondo ng hukuman. Ang pondo ng hukuman ay binubuo ng iba’t ibang koleksyon tulad ng Judiciary Development Fund (JDF), Clerk of Court General Fund (GF), at Special Allowance for the Judiciary Fund (SAJF). Ang mga pondong ito ay mayroong tiyak na layunin para sa operasyon at pagpapabuti ng sistema ng hudikatura.

    Ayon sa Revised Manual for Clerks of Court, ang Clerk of Court ay may pangkalahatang pangangasiwa sa lahat ng tauhan ng korte. Sila ang pangunahing responsable sa pangangalaga ng pondo ng hukuman, maging ito man ay personal nilang tinanggap o sa pamamagitan ng isang cashier na nasa ilalim ng kanilang pangangasiwa. Mahalagang tandaan na ang kapabayaan sa tungkuling ito ay may kaakibat na pananagutan administratibo at kriminal.

    PAGLALAHAD NG KASO

    Nagsimula ang kasong ito sa isang regular na financial audit sa MeTC Caloocan City. Ang audit team mula sa Office of the Court Administrator (OCA) ay nagsuri ng mga libro ng account ni David E. Maniquis, ang dating Officer-in-Charge, at ni Atty. Mona Lisa A. Buencamino, ang sumunod na Clerk of Court IV.

    Natuklasan ng audit ang ilang kakulangan sa pondo, kabilang ang:

    • Cash shortage sa JDF, GF, at SAJF na umaabot sa P22,730.23.
    • Hindi na-withdraw na fiduciary funds na nakadeposito sa Caloocan City Treasurer’s Office (CCTO) na nagkakahalaga ng P858,666.97.
    • Hindi dokumentadong fiduciary fund withdrawals na P492,220.00.
    • Pag-misappropriate ni Cielito M. Mapue, isang Sheriff III, ng confiscated bonds na P58,100.00.
    • Kakulangan sa listahan at dokumentasyon ng confiscated bonds.
    • Hindi pag-isyu ng official receipts para sa interest na P769,316.84 mula sa fiduciary funds.

    Inutusan ng Korte Suprema si Atty. Buencamino at Maniquis na magpaliwanag at mag-restitute sa mga kakulangan. Si Mapue naman ay kinasuhan ng administratibo at kriminal. Sa kanilang depensa, sinisi ni Maniquis ang dating Officer-in-Charge sa Accounting Section, habang sinabi naman ni Atty. Buencamino na siya ay baguhan pa lamang at kulang sa training, at ang kanyang subordinate na si Sabater ang dapat sisihin sa kapabayaan ni Mapue.

    Gayunpaman, hindi tinanggap ng Korte Suprema ang kanilang mga paliwanag. Binigyang-diin ng Korte na bilang Clerk of Court, si Atty. Buencamino ang pangunahing responsable sa pangangasiwa ng pondo ng korte. Hindi sapat na idahilan ang kawalan ng training o isisi sa iba ang kapabayaan. Ganito rin ang pananagutan ni Maniquis noong siya pa ang Officer-in-Charge.

    Ayon sa Korte Suprema:

    “As custodian of court funds and revenues, the clerk of court is primarily accountable for all funds that are collected for the court, whether personally received by him or by a duly appointed cashier who is under his supervision and control.”

    “Accordingly, Atty. Buencamino’s failure to properly supervise and manage the financial transactions in her court constitutes simple neglect of duty. Simple neglect of duty is the failure to give attention to a task, or the disregard of a duty due to carelessness or indifference.”

    Dahil dito, napatunayang guilty si Atty. Buencamino at Maniquis ng simple neglect of duty. Si Mapue naman ay napatunayang guilty ng serious dishonesty dahil sa kanyang pag-amin sa pag-misappropriate ng pondo.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON

    Ano ang ibig sabihin ng kasong ito para sa mga kawani ng gobyerno, lalo na sa hudikatura? Una, ipinapakita nito na ang pangangalaga ng pondo ng publiko ay hindi dapat ipagwalang-bahala. Ito ay isang seryosong responsibilidad na may kaakibat na mabigat na pananagutan.

    Pangalawa, hindi sapat na sabihing “hindi ko alam” o “hindi ko kasalanan.” Bilang mga kawani ng gobyerno, lalo na sa mataas na posisyon, inaasahan na kayo ay magiging proactive at masigasig sa pagtupad ng inyong tungkulin. Kung kulang ang kaalaman, dapat maghanap ng paraan para matuto. Kung may problema, dapat agad itong resolbahin.

    Pangatlo, ang katapatan ay hindi matatawaran. Ang pag-misappropriate ng pondo, gaano man kaliit, ay isang malaking pagkakamali. Hindi ito mapapatawad kahit pa ibalik mo ang pera kalaunan. Ang tiwala ng publiko, kapag nawala, ay mahirap nang ibalik.

    Mga Mahalagang Aral:

    • Maging Maingat sa Pondo: Ang pondo ng hukuman ay pondo ng publiko. Pangalagaan ito nang mabuti.
    • Superbisyon ay Mahalaga: Bilang supervisor, responsibilidad mong siguraduhin na maayos ang trabaho ng iyong mga tauhan.
    • Huwag Magpabaya: Ang kapabayaan sa tungkulin ay may kaakibat na parusa.
    • Katapatan Higit sa Lahat: Ang integridad at katapatan ay pundasyon ng serbisyo publiko.

    FREQUENTLY ASKED QUESTIONS (Mga Madalas Itanong)

    Tanong 1: Ano ang mangyayari kung may cash shortage sa korte?
    Sagot: Magkakaroon ng imbestigasyon. Kung mapatunayan na may kapabayaan o dishonesty, maaaring maharap sa kasong administratibo at/o kriminal ang mga responsable.

    Tanong 2: Sino ang responsable kung may nawawalang pondo sa korte?
    Sagot: Pangunahing responsable ang Clerk of Court bilang custodian ng pondo. Ngunit maaari rin managot ang iba pang kawani na may direktang access o kontrol sa pondo, depende sa resulta ng imbestigasyon.

    Tanong 3: Ano ang simple neglect of duty?
    Sagot: Ito ay kapabayaan sa tungkulin dahil sa kawalan ng atensyon o pagwawalang-bahala. Ito ay isang less grave offense na may parusang suspensyon.

    Tanong 4: Ano ang serious dishonesty?
    Sagot: Ito ay malubhang kawalan ng katapatan, tulad ng pagnanakaw o pag-misappropriate ng pondo. Ito ay isang grave offense na may parusang dismissal mula sa serbisyo.

    Tanong 5: Maaari bang ma-dismiss sa trabaho agad dahil sa unang pagkakamali?
    Sagot: Oo, kung ang pagkakamali ay grave offense tulad ng serious dishonesty. Kahit first offense pa lamang ito, dismissal agad ang parusa.

    Tanong 6: Ano ang fiduciary funds?
    Sagot: Ito ay mga pondo na hawak ng korte bilang trustee para sa ibang partido, tulad ng piyansa, rental deposits, at iba pang deposito sa korte.

    Tanong 7: Paano maiiwasan ang ganitong problema sa korte?
    Sagot: Sa pamamagitan ng mahigpit na internal controls, regular audits, tamang training ng mga kawani, at pagpapatupad ng kultura ng katapatan at responsibilidad.

    Eksperto ang ASG Law sa mga usaping administratibo at pananagutan ng mga kawani ng gobyerno. Kung kayo ay nahaharap sa kahalintulad na sitwasyon o may mga katanungan tungkol sa pananagutan sa pondo ng publiko, huwag mag-atubiling kumonsulta sa amin. Maaari kayong mag-email sa hello@asglawpartners.com o makipag-ugnayan dito.



    Source: Supreme Court E-Library
    This page was dynamically generated
    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Huwag Magpabaya sa Proseso ng Korte: Pananagutan ng mga Clerk of Court at Abogado

    Tungkulin ng Clerk of Court: Hindi Lang Basta Tagasunod, Dapat Maging Mapagmatyag

    [A.M. No. P-06-2261 [OCA IPI No. 04-1905-P], December 11, 2013]

    INTRODUKSYON

    Naranasan mo na bang mawala ang pera mo dahil sa pagkakamali sa proseso ng korte? Sa kaso ni Elpidio Sy laban kina Edgar Esponilla at Jennifer Dela Cruz-Buendia, malinaw na ipinakita kung paano ang kapabayaan at hindi tamang proseso ay maaaring magdulot ng problema at pagkalugi. Ang kasong ito ay nagpapakita ng mahalagang aral tungkol sa responsibilidad ng mga empleyado ng korte, partikular na ang mga Clerk of Court, at ang pananagutan ng mga abogado sa kanilang tungkulin sa korte.

    Ang sentro ng usapin ay ang iregular na pagpapalabas ng pondo mula sa korte. Nagsampa ng reklamo si Elpidio Sy dahil sa diumano’y ilegal na pag-withdraw ng rental deposits na nakadeposito sa Regional Trial Court (RTC) Manila, Branch 54. Ang tanong: Sino ang dapat managot sa nangyaring iregularidad at ano ang mga aral na mapupulot natin dito?

    LEGAL NA KONTEKSTO

    Sa sistemang legal ng Pilipinas, ang Clerk of Court ay may mahalagang papel. Bagama’t ang kanilang tungkulin ay kadalasang ministerial, hindi ito nangangahulugan na sila ay basta tagasunod lamang ng utos. Ayon sa Korte Suprema sa kasong ito, “ordinary prudence [would have called] for her to [have] at least [verified] the authenticity and origin of the alleged Order of Judge Liwag because from the copies on record, we note that the same does not bear the seal of the Court nor the standard certification by the branch clerk of court. She should have been vigilant considering that the Order dealt with withdrawal of deposits.” Ibig sabihin, kahit ministerial ang tungkulin, mayroon pa ring pananagutan ang Clerk of Court na maging mapagmatyag, lalo na kung may kahina-hinala sa dokumento o proseso.

    Ang tungkuling ministerial ay tumutukoy sa mga gawain na hindi nangangailangan ng malawak na pagpapasya o paghuhusga. Halimbawa, ang pag-isyu ng subpoena o writ of execution ay karaniwang ministerial. Gayunpaman, ang pagiging ministerial ay hindi dapat maging dahilan para magpabaya sa tungkulin. Ang 2002 Revised Manual for Clerks of Court ay naglalaman ng kanilang mga tungkulin, kabilang ang pagkontrol at pamamahala ng mga records ng korte, pag-isyu ng clearances, at pagpapatupad ng mga utos ng korte para sa mabilis na pagpapatupad ng hustisya.

    Bukod sa Clerk of Court, mahalaga rin ang papel ng abogado. Ang abogado ay may pananagutan hindi lamang sa kanyang kliyente kundi pati na rin sa korte. Ang Lawyer’s Oath at ang Code of Professional Responsibility ay nagtatakda ng mga pamantayan ng pag-uugali para sa mga abogado. Kasama rito ang tungkuling sumunod sa mga utos ng korte at huwag magsinungaling o manloko sa korte. Ayon sa Canon 10, Rule 10.01 ng Code of Professional Responsibility, “[a] lawyer shall not do any falsehood, nor consent to the doing of any in Court; nor shall he mislead, or allow the Court to be misled by any artifice.”

    PAGSUSURI NG KASO

    Nagsimula ang kaso nang magsampa ng reklamo si Elpidio Sy laban kina Edgar Esponilla, Legal Researcher at Officer-In-Charge ng Branch 54 ng RTC Manila, at Atty. Jennifer Dela Cruz-Buendia, Clerk of Court at Ex-officio Sheriff. Ito ay may kaugnayan sa pag-withdraw ng rental deposits sa Civil Case No. 90-55003.

    Narito ang mga pangyayari ayon sa desisyon ng Korte Suprema:

    • May kasong ejectment na isinampa si Sy laban kina Jaime Ang Tiao at Maria Gagarin. Sa apela, ang kaso ay napunta sa Branch 32 ng RTC Manila, kung saan nagdeposito ng supersedeas bond at buwanang renta sina Ang Tiao at Gagarin.
    • Kasabay nito, nagsampa rin sina Ang Tiao at Gagarin ng kaso sa Branch 54 (Civil Case No. 90-55003) laban kay Systems Realty Development Corporation (kinakatawan ni Sy) at Bank of the Philippine Islands (BPI), kung saan nagdeposito rin sila ng renta.
    • Sa pamamagitan ng isang Ex-Parte Motion na isinampa ni Atty. Walfredo Bayhon, abogado nina Ang Tiao at Gagarin, inutusan ni Judge Hermogenes Liwag ang pag-withdraw ng P260,000 mula sa Branch 54. Ang basehan ng utos ay ang diumano’y “superfluous and duplicitous” na deposito dahil mayroon na raw sapat na supersedeas bond sa Branch 32.
    • Nakapag-withdraw si Ang Tiao ng P256,000 batay sa utos na ito.
    • Nalaman ni Sy na iregular ang pag-withdraw dahil hindi totoo ang alegasyon na “duplicitous” ang deposito. Ang deposito sa Branch 54 ay para sa ibang panahon kumpara sa deposito sa Branch 32. Dagdag pa rito, hindi nabigyan si Sy ng kopya ng Ex-Parte Motion at hindi ito isinailalim sa hearing.
    • Lumabas sa imbestigasyon na ang Ex-Parte Motion ay hindi nakita sa records ng Branch 54. Natuklasan din na ang utos ni Judge Liwag ay tinype sa Branch 55 at hindi sa Branch 54.

    Sa unang desisyon ng Korte Suprema noong 2006, pinawalang-sala si Esponilla dahil hindi pa siya OIC noong nangyari ang insidente. Si Dela Cruz-Buendia naman ay napatunayang nagkasala ng simple negligence dahil hindi niya naberipika ang autentisidad ng utos bago pinayagan ang pag-withdraw. Pinagmulta siya ng P1,000.

    Ngunit hindi pa rito natapos ang kaso. Inutusan ng Korte Suprema ang OCA na magsagawa ng karagdagang imbestigasyon para alamin ang “missing link” sa iregularidad. Inutusan din si Atty. Bayhon na magpaliwanag tungkol sa Ex-Parte Motion.

    Sa pagpapatuloy ng imbestigasyon, lumabas na ang Ex-Parte Motion ay isinampa sa Branch 55, hindi sa Branch 54. Ang utos ay tinype ng empleyado ng Branch 55. Hindi rin nakita ang motion sa records ng Branch 55 at sa disbursement voucher.

    Sa huling desisyon ng Korte Suprema, pinatawan ng suspensyon si Atty. Bayhon ng anim na buwan dahil sa paglabag sa Lawyer’s Oath at Code of Professional Responsibility. Hindi siya sumunod sa mga utos ng Korte na magpaliwanag at magsumite ng kopya ng Ex-Parte Motion. Itinuring din ng Korte na sinungaling si Atty. Bayhon dahil sinabi niyang pinalitan ng supersedeas bond ang withdrawn na deposito, na taliwas sa nakasaad sa utos ni Judge Liwag.

    MAHAHALAGANG ARAL

    Ang kasong ito ay nagtuturo ng ilang mahahalagang aral:

    • Responsibilidad ng Clerk of Court: Hindi sapat na basta sundin ang utos. Dapat maging mapagmatyag at beripikahin ang autentisidad ng mga dokumento, lalo na kung may kinalaman sa pera.
    • Pananagutan ng Abogado sa Korte: Ang abogado ay hindi lamang para sa kliyente. Mayroon din siyang tungkulin sa korte na maging tapat at sumunod sa mga utos nito. Ang pagsuway at pagsisinungaling sa korte ay may mabigat na parusa.
    • Importansya ng Tamang Proseso: Ang pagsunod sa tamang proseso sa korte ay mahalaga para maiwasan ang iregularidad at maprotektahan ang karapatan ng lahat ng partido. Ang Ex-Parte Motion na hindi nakarating sa kabilang partido ay isang halimbawa ng hindi tamang proseso.
    • Pagiging Mapagmatyag ng mga Partido: Bagama’t may responsibilidad ang mga opisyal ng korte at abogado, mahalaga rin na maging mapagmatyag ang mga partido sa kaso at alamin ang takbo ng proseso.

    MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)

    Tanong: Ano ang ibig sabihin ng “ministerial duty” ng Clerk of Court?
    Sagot: Ito ay mga tungkulin na hindi nangangailangan ng malawak na pagpapasya o paghuhusga. Halimbawa, ang pag-isyu ng subpoena o pagproseso ng withdrawal ng pondo batay sa utos ng korte. Gayunpaman, hindi ito nangangahulugan na maaari nang magpabaya sa tungkulin.

    Tanong: Ano ang pananagutan ng Clerk of Court kung nagkamali siya sa pagproseso ng dokumento?
    Sagot: Maaaring managot administratibo ang Clerk of Court kung napatunayang nagpabaya o nagkulang sa kanyang tungkulin. Sa kasong ito, si Dela Cruz-Buendia ay napatunayang nagkasala ng simple negligence.

    Tanong: Ano ang maaaring mangyari sa isang abogado na hindi sumusunod sa utos ng korte?
    Sagot: Maaaring patawan ng parusa ang abogado, mula multa hanggang suspensyon o disbarment, depende sa bigat ng paglabag. Sa kaso ni Atty. Bayhon, sinuspinde siya ng anim na buwan.

    Tanong: Paano maiiwasan ang iregularidad sa proseso ng korte?
    Sagot: Mahalaga ang transparency at accountability sa korte. Dapat sundin ang tamang proseso, maging mapagmatyag ang lahat ng partido, at magkaroon ng mekanismo para sa pag-beripika at pag-monitor ng mga transaksyon.

    Tanong: Ano ang dapat gawin kung kahina-hinala ang isang dokumento o proseso sa korte?
    Sagot: Agad itong ipagbigay-alam sa kinauukulan, tulad ng Executive Judge o Office of the Court Administrator (OCA). Maaari ring kumonsulta sa abogado para sa legal na payo.

    Naranasan mo ba ang ganitong sitwasyon o may katanungan ka tungkol sa proseso ng korte at pananagutan ng mga opisyal nito? Huwag mag-atubiling kumonsulta sa eksperto. Ang ASG Law ay may mga abogado na bihasa sa mga usaping administratibo at civil litigation. Para sa konsultasyon, makipag-ugnayan sa amin sa hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming contact page dito.

  • Integridad sa Serbisyo Publiko: Pagtalakay sa Pananagutan ng Clerk of Court sa Pagwawaldas ng Pondo

    Ang Mahalagang Leksyon: Hindi Pabayaang Mawaldas ang Pondo ng Hukuman

    A.M. Nos. P-13-3116 & P-13-3112, November 12, 2013

    PANIMULA

    Sa anumang organisasyon, pribado man o publiko, ang integridad at pananagutan sa pananalapi ay pundasyon ng tiwala at maayos na operasyon. Lalo na sa sistema ng hustisya, kung saan ang integridad ay hindi lamang inaasahan, kundi kinakailangan. Ang kasong ito na kinasasangkutan ni Ms. Rosa A. Acampado, Clerk of Court II, ng Municipal Trial Court sa Taft, Eastern Samar, ay isang paalala na walang puwang ang katiwalian at kapabayaan sa serbisyo publiko, lalo na sa loob ng Hukuman.

    Si Acampado ay nahaharap sa dalawang magkasamang kasong administratibo dahil sa mga sumusunod na alegasyon: pagkabigong magsumite ng mga dokumentong hinihingi ng Fiscal Monitoring Division, hindi napapanahong pagre-remit ng mga koleksyon, at pagsumite ng mga pekeng bank deposit slip. Ang sentrong isyu ay kung napatunayan ba ang paglabag ni Acampado sa tiwala ng publiko at kung ano ang nararapat na parusa.

    KONTEKSTONG LEGAL

    Ang pananagutan ng mga empleyado ng Hukuman ay nakaugat sa Code of Conduct for Court Personnel. Ayon sa Canon I, Fidelity of Duty, Seksyon 5 nito, “Court personnel shall use the resources, property and funds under their official custody in a judicious manner and solely in accordance with the prescribed statutory and regulatory guidelines or procedures.” Malinaw na nakasaad dito ang responsibilidad ng mga empleyado sa maingat at tamang paggamit ng mga pondo ng Hukuman.

    Bukod dito, ang Canon IV, Performance of Duties, Seksyon 1 ay nagtatakda na “Court personnel shall at all times perform official duties properly and with diligence. They shall commit themselves exclusively to the business and responsibilities of their office during working hours.” At Seksyon 3, “Court personnel shall not alter, falsify, destroy or mutilate any record within their control.” Ang mga probisyong ito ay nagpapakita ng mataas na pamantayan na inaasahan sa mga empleyado ng Hukuman pagdating sa kanilang tungkulin at integridad.

    Sa ilalim ng Revised Rules on Administrative Cases in the Civil Service, ang mga paglabag tulad ng Serious Dishonesty, Gross Neglect of Duty, at Grave Misconduct ay itinuturing na mga grave offenses na may parusang dismissal from service. Mahalagang maunawaan na ang Clerk of Court, bilang tagapangalaga ng pondo at dokumento ng korte, ay may mas mataas na antas ng pananagutan.

    PAGSUSURI NG KASO

    Nagsimula ang kaso nang mapansin ng Office of the Court Administrator (OCA) ang hindi pagsunod ni Acampado sa pagsumite ng mga dokumento para sa financial audit. Ito ang nagtulak sa OCA na magsagawa ng financial audit sa Municipal Trial Court ng Taft, Eastern Samar. Sa audit, natuklasan ang mga kakulangan sa koleksyon ni Acampado na umabot sa P100,478.33, pati na rin ang mga pinalsipikang bank deposit slip.

    “It is clear that she committed gross neglect of duty and gross dishonesty and even malversation of public funds when she failed to turn over on time her collections (JDF, SAJF, MF, Fiduciary fund) and altered/tampered deposit slips and official receipts to cover-up collections.” – pahayag ng audit team.

    Dahil dito, kinasuhan si Acampado ng gross neglect of duty at dishonesty. Isang Investigating Judge ang itinalaga upang magsagawa ng pagdinig. Sa pagdinig, umamin si Acampado sa mga alegasyon. Ipinaliwanag niya na ang kakulangan ay dahil sa under-remittance at nagamit niya ang pera para sa medikal na pangangailangan ng kanyang asawa. Umamin din siya sa pagpalsipika ng mga bank deposit slip.

    “She also admitted that she falsified 19 Land Bank of the Philippines deposit slips as well as additional 20 bank deposit slips. She prepared the bank deposit slips but failed to go to the bank. She was rattled by the presence of the audit team, and she just surrendered the falsified slips to the team.” – pahayag ni Acampado.

    Bagaman umamin at nagpakita ng pagsisisi si Acampado, at naisauli na rin niya ang kakulangan, hindi ito sapat para maibsan ang kanyang pananagutan. Ang OCA at ang Korte Suprema ay hindi nagpabaya sa bigat ng kanyang mga paglabag.

    IMPLIKASYON SA PRAKTIKA

    Ang desisyon sa kasong Acampado ay nagpapakita ng mahigpit na paninindigan ng Korte Suprema laban sa katiwalian at kapabayaan sa serbisyo publiko, lalo na sa Hukuman. Ipinapaalala nito sa lahat ng empleyado ng gobyerno, partikular sa mga nasa sistema ng hustisya, ang mataas na pamantayan ng integridad at pananagutan na inaasahan sa kanila.

    Hindi lamang simpleng pagkakamali ang pagwawaldas ng pondo ng Hukuman. Ito ay isang seryosong paglabag sa tiwala ng publiko at maaaring magdulot ng pagkawala ng kumpiyansa sa sistema ng hustisya. Kahit pa mayroong mga mitigating circumstances tulad ng pag-amin, pagsisisi, at mahabang serbisyo, hindi ito sapat para mapagaan ang parusa sa mga grave offenses tulad ng dishonesty at gross misconduct.

    Mahahalagang Leksyon:

    • Integridad Una sa Lahat: Ang integridad ay hindi matatawaran, lalo na sa serbisyo publiko. Ang tiwala ng publiko ay nakasalalay dito.
    • Pananagutan sa Pondo: Ang mga pondo ng gobyerno, lalo na ang pondo ng Hukuman, ay dapat pangalagaan nang may pinakamataas na antas ng pag-iingat at integridad.
    • Hindi Sapat ang Pagsisisi at Restitusyon: Bagaman mahalaga ang pagsisisi at pagbabalik ng nagawang mali, hindi nito lubusang maiaalis ang pananagutan sa mga seryosong paglabag.
    • Mahigpit na Parusa para sa Katiwalian: Ang Korte Suprema ay hindi magdadalawang-isip na magpataw ng pinakamahigpit na parusa, kabilang ang dismissal from service, para sa mga empleyadong mapapatunayang nagkasala ng katiwalian at gross misconduct.

    MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)

    Tanong: Ano ang mga posibleng parusa para sa dishonesty at gross misconduct sa serbisyo publiko?
    Sagot: Sa ilalim ng Revised Rules on Administrative Cases in the Civil Service, ang dishonesty at gross misconduct ay mga grave offenses na karaniwang may parusang dismissal from service. Maaari rin itong may kasamang forfeiture ng retirement benefits, perpetual disqualification from holding public office, at bar from taking civil service examinations.

    Tanong: Maaari bang mapagaan ang parusa kung may mitigating circumstances?
    Sagot: Oo, maaaring isaalang-alang ang mitigating circumstances, ngunit para lamang sa pagpili ng tamang parusa sa loob ng saklaw na pinapayagan ng batas. Gayunpaman, sa kaso ng grave offenses tulad ng dishonesty at gross misconduct, ang dismissal ay maaaring pa rin ang nararapat na parusa kahit pa mayroong mitigating circumstances.

    Tanong: Ano ang kahalagahan ng Code of Conduct for Court Personnel?
    Sagot: Ang Code of Conduct for Court Personnel ay nagtatakda ng mga pamantayan ng pag-uugali na inaasahan sa lahat ng empleyado ng Hukuman. Layunin nitong mapanatili ang integridad, kahusayan, at pagiging epektibo ng sistema ng hustisya.

    Tanong: Ano ang dapat gawin kung may nalalaman akong katiwalian sa gobyerno?
    Sagot: Maaaring i-report ang katiwalian sa iba’t ibang ahensya ng gobyerno tulad ng Office of the Ombudsman, Civil Service Commission, o Presidential Anti-Corruption Commission. Maaari rin itong i-report sa mismong ahensya kung saan nagaganap ang katiwalian.

    Tanong: Ano ang papel ng Clerk of Court sa pananalapi ng korte?
    Sagot: Ang Clerk of Court ay may mahalagang papel bilang tagapangalaga ng mga pondo at dokumento ng korte. Sila ang responsable sa tamang paghawak, pag-remit, at pag-report ng mga koleksyon ng korte.

    Naranasan mo ba ang ganitong problema o nangangailangan ng legal na payo hinggil sa usapin ng pananagutan sa serbisyo publiko? Huwag mag-atubiling kumonsulta sa ASG Law. Kami ay eksperto sa mga kasong administratibo at handang tumulong sa iyo. Kontakin kami dito o mag-email sa hello@asglawpartners.com.

  • Pananagutan ng Clerk of Court sa Pondo ng Hukuman: Paglabag at Kaparusahan

    Mahigpit na Pananagutan ng Clerk of Court sa Pangangasiwa ng Pondo ng Hukuman

    A.M. No. P-11-3006 [Formerly A.M. No. 11-9-105-MTCC], October 23, 2013

    Ang kasong ito ay nagpapakita ng seryosong pananagutan na nakaatang sa mga Clerk of Court sa Pilipinas pagdating sa pangangasiwa ng pondo ng hukuman. Ipinapakita nito kung paano ang pagpapabaya at paglabag sa tungkulin ay maaaring magresulta sa matinding kaparusahan, upang mapanatili ang integridad at tiwala sa sistema ng hudikatura.

    nn

    Introduksyon

    n

    Isipin na lamang ang isang kawani ng hukuman na inatasang mangalaga sa pondo na nakalaan para sa maayos na pagpapatakbo ng korte, ngunit sa halip ay nagpabaya at nagdulot pa ng kakulangan. Ito ang sentro ng kasong Office of the Court Administrator v. Ma. Theresa G. Zerrudo, kung saan isang Clerk of Court ang sinampahan ng kasong administratibo dahil sa kakulangan at hindi napapanahong pagdedeposito ng pondo ng hukuman. Ang kasong ito ay nagbibigay-diin sa bigat ng responsibilidad ng mga Clerk of Court bilang tagapangalaga ng pondo ng korte at ang mahigpit na pananagutan na kaakibat nito.

    nn

    Legal na Konteksto: Ang Tungkulin ng Clerk of Court at Pangangasiwa ng Pondo

    n

    Ang posisyon ng Clerk of Court ay kritikal sa sistema ng hudikatura. Sila ang itinalagang tagapamahala ng mga pondo, dokumento, at ari-arian ng korte. Ayon sa 2002 Revised Manual for Clerks of Court, at Administrative Circular No. 3-2000, mayroong malinaw na mga patakaran at alituntunin tungkol sa pangongolekta, pagdedeposito, at pag-uulat ng mga pondo ng hukuman.

    nn

    Circular No. 50-95: Ito ay nag-uutos sa lahat ng Clerk of Court na magsumite ng quarterly report sa Chief Accountant ng Korte Suprema tungkol sa Court Fiduciary Fund. Kailangan ding magbigay ng kopya sa Office of the Court Administrator (OCA).

    nn

    Administrative Circular No. 3-2000: Nagtatakda na ang pang-araw-araw na koleksyon para sa Judicial Development Fund (JDF) ay dapat ideposito araw-araw sa pinakamalapit na sangay ng Land Bank. Kung hindi posible ang araw-araw na deposito, dapat itong gawin sa katapusan ng buwan, maliban kung umabot na sa Php 500 ang koleksyon, kung saan kinakailangan ang agarang deposito.

    nn

    Ang mga patakarang ito ay nagpapakita ng kahalagahan ng maayos at napapanahong pangangasiwa ng pondo ng hukuman. Ang pagkabigo na sumunod sa mga alituntuning ito ay itinuturing na gross neglect of duty o grave misconduct, na may kaakibat na mabigat na parusa.

    nn

    Pagkakasunod-sunod ng Kaso: Mula Audit hanggang Suspenson

    n

    Nagsimula ang kaso dahil sa anonymous na sumbong na natanggap ng OCA tungkol sa posibleng pagmimisapropriate ng pondo ni Ma. Theresa G. Zerrudo, Clerk of Court ng MTCC Iloilo City. Agad na nagsagawa ng financial audit ang OCA, na nagbunyag ng mga sumusunod:

    nn

      n

    • Kakulangang umaabot sa P54,531.20
    • n

    • Hindi naipresenta ang P436,450.00 na undeposited Fiduciary Fund collections
    • n

    • Hindi napapanahong pagdedeposito ng Fiduciary Fund collections na P436,450.00
    • n

    • Hindi naisumite ang liquidation documents para sa Sheriff’s Trust Fund cash advance na P35,000.00
    • n

    nn

    Sa unang audit pa lamang, napatunayan na ang kakulangan. Bagamat binayaran ni Zerrudo ang kakulangan na P54,531.20 at umamin sa kanyang pagkukulang, hindi pa ito natapos doon. Dahil sa isa pang sumbong, muling nag-audit ang OCA, at mas malaking kakulangan ang natuklasan:

    nn

    n

    n

    n

    n

    n

    Pondo Koleksyon Deposito Kakurangan
    Fiduciary Fund P 3,083,014.00 P 2,571,832.00 P511,182.00
    Sheriff’s Trust Fund P417,000.00 P 395,000.00 P 22,000.00
    Judiciary Development Fund P1,994,161.55 P1,855,712.45 P138,449.10

    nn

    Sa kanyang depensa, umamin si Zerrudo sa kanyang pagkakamali at binanggit ang personal na problema tulad ng pagkamatay ng kanyang biyenan at pagkakasakit ng anak. Gayunpaman, kahit sa ikatlong audit, natuklasan pa rin ang kakulangan at hindi napapanahong pagdedeposito.

    nn

    Binigyang-diin ng Korte Suprema ang sumusunod na rason sa pagpataw ng parusa:

    nn

    “We find that respondent Zerrudo has been remiss in her duty to promptly remit cash collections and to account for the shortages of court funds under her care. The OCA findings are not bereft of factual support, as shown by the following instances in which respondent was guilty of committing delays and incurring shortages…”

    nn

    Dagdag pa ng Korte:

    nn

    “It is hereby emphasized that it is the duty of clerks of court to perform their responsibilities faithfully, so that they can fully comply with the circulars on deposits of collections. They are reminded to deposit immediately with authorized government depositaries the various funds they have collected because they are not authorized to keep those funds in their custody.”

    nn

    Dahil sa paulit-ulit na paglabag at pagpapabaya, nagdesisyon ang Korte Suprema na suspindihin ng indefinite period si Ma. Theresa G. Zerrudo bilang Clerk of Court. Inutusan din ang Executive Judge ng MTCC Iloilo City na magtalaga ng officer-in-charge at ang OCA na magsagawa ng final audit.

    nn

    Praktikal na Implikasyon: Aral para sa mga Kawani ng Hukuman

    n

    Ang kasong ito ay nagpapaalala sa lahat ng kawani ng hukuman, lalo na sa mga Clerk of Court, tungkol sa kanilang kritikal na papel at pananagutan sa pangangasiwa ng pondo ng bayan. Hindi sapat ang simpleng pagbabayad ng kakulangan. Ang paulit-ulit na paglabag at pagpapabaya ay may seryosong konsekwensya.

    nn

    Mahahalagang Aral:

    nn

      n

    • Mahigpit na Sumunod sa Patakaran: Ang mga circular at manual ng Korte Suprema tungkol sa pangangasiwa ng pondo ay hindi lamang rekomendasyon, kundi mahigpit na patakaran na dapat sundin.
    • n

    • Napapanahong Pagdedeposito: Huwag ipagpaliban ang pagdedeposito ng koleksyon. Kung umabot na sa Php 500 ang JDF, ideposito agad.
    • n

    • Pananagutan sa Pondo: Ang Clerk of Court ay personal na responsable sa lahat ng pondo na nasa kanyang pangangalaga. Ang kakulangan ay hindi lamang isyu sa pananalapi kundi isyu ng integridad.
    • n

    • Personal na Problema ay Hindi Dahilan: Bagamat nauunawaan ang personal na problema, hindi ito sapat na dahilan para pabayaan ang tungkulin, lalo na pagdating sa pondo ng hukuman.
    • n

    nn

    Mga Madalas Itanong (FAQ)

    nn

    Tanong 1: Ano ang mangyayari kung mahuli sa pagdedeposito ng pondo ng JDF?
    Sagot: Maaaring masampahan ng kasong administratibo at maparusahan, depende sa bigat ng paglabag.

    nn

    Tanong 2: Pwede bang gamitin muna ang pondo ng korte para sa personal na pangangailangan basta’t ibabalik din?
    Sagot: Hindi. Mahigpit na ipinagbabawal ito at itinuturing na malversation o misappropriation of public funds, na may kaakibat na kriminal at administratibong pananagutan.

    nn

    Tanong 3: Ano ang posibleng parusa sa Clerk of Court na mapatunayang nagpabaya sa pondo?
    Sagot: Maaaring suspensyon, multa, o dismissal mula sa serbisyo, depende sa bigat ng pagkakasala at mga aggravating o mitigating circumstances.

    nn

    Tanong 4: Paano masisiguro ng isang Clerk of Court na maayos ang pangangasiwa niya ng pondo?
    Sagot: Sundin ang lahat ng patakaran, maging maingat sa record-keeping, regular na i-reconcile ang mga account, at humingi ng tulong sa OCA kung may mga kalituhan.

    nn

    Tanong 5: Ano ang dapat gawin kung may nakitang kahina-hinalang transaksyon sa pondo ng korte?
    Sagot: Agad itong i-report sa OCA para sa agarang imbestigasyon.

    nn

    Eksperto ang ASG Law sa mga kasong administratibo at usapin sa pananagutan ng mga kawani ng gobyerno. Kung ikaw ay nahaharap sa kahalintulad na sitwasyon o nangangailangan ng legal na payo, huwag mag-atubiling kumonsulta sa amin. Makipag-ugnayan sa hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming contact page dito para sa konsultasyon. Tumawag na sa ASG Law!

    nn


    n
    Source: Supreme Court E-Library
    This page was dynamically generated
    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Huwag Magbayad sa Stenographer: Tamang Proseso sa Pagbabayad ng Transcript Fees sa Korte

    Huwag Magbayad sa Stenographer: Tamang Proseso sa Pagbabayad ng Transcript Fees sa Korte

    A.M. No. P-13-3155 [Formerly O.C.A. IPI No. 10-3530-P], October 21, 2013

    Ang kasong ito ay nagbibigay-diin sa mahalagang tuntunin tungkol sa tamang proseso ng pagbabayad para sa transcript of stenographic notes (TSN) sa mga korte sa Pilipinas. Madalas na inaakala ng mga litigante na maaaring magbayad direkta sa stenographer, ngunit mali ito. Ang kasong Baguio v. Arnejo ay naglilinaw na ang lahat ng bayad para sa TSN ay dapat na dumaan sa Clerk of Court, at ang paglabag dito ay maaaring magresulta sa administratibong pananagutan para sa mga empleyado ng korte.

    INTRODUKSYON

    Isipin na ikaw ay isang litigante na nangangailangan ng TSN para sa iyong kaso. Lumapit ka sa stenographer ng korte at nagbayad kaagad sa kanya para mapabilis ang proseso. Mukhang maayos ang lahat, ngunit paano kung ang simpleng pagkilos na ito ay maging sanhi pala ng problema? Ito ang sentro ng kaso ni Joefil Baguio laban kay Maria Fe V. Arnejo, isang stenographer sa Regional Trial Court (RTC) Cebu City.

    Si Maria Fe V. Arnejo ay inireklamo dahil sa ilang kadahilanan, kabilang na ang hindi pagsunod sa alituntunin sa pag-transcribe ng stenographic notes sa loob ng 20 araw, hindi pag-isyu ng opisyal na resibo para sa bayad sa TSN, at pag-antedate ng petsa ng TSN. Ngunit ang pinakamahalagang isyu na tinalakay sa kaso ay ang kanyang pagkolekta ng bayad para sa TSN direkta mula sa litigante, bagay na labag sa tamang proseso.

    LEGAL NA KONTEKSTO

    Ang wastong pamamaraan sa pagbabayad ng mga bayarin sa korte, kabilang ang TSN, ay nakasaad sa Section 11, Rule 141 ng Revised Rules of Court. Ayon dito, ang lahat ng bayad para sa kopya ng TSN ay dapat bayaran sa Clerk of Court. Malinaw itong nagbabawal sa sinumang empleyado ng korte, maliban sa Clerk of Court o awtorisadong kinatawan nito, na tumanggap ng bayad para sa mga serbisyo ng korte.

    Bukod pa rito, ang Administrative Circular No. 24-90 ng Supreme Court ay nagtatakda ng panuntunan para sa mga stenographer na i-transcribe ang kanilang mga notes sa loob ng 20 araw mula sa petsa ng pagdinig. Layunin nito na mapabilis ang pagproseso ng mga kaso at maiwasan ang pagkaantala dahil sa hindi napapanahong TSN.

    Ang Republic Act No. 6713, o ang Code of Conduct and Ethical Standards for Public Officials and Employees, ay nag-uutos sa lahat ng empleyado ng gobyerno na panatilihin ang mataas na pamantayan ng etika at responsibilidad sa serbisyo publiko. Ang hudikatura, bilang isang sangay ng gobyerno na nangangalaga sa katarungan, ay inaasahang magpapakita ng higit na integridad at katapatan.

    Sa madaling salita, ang mga empleyado ng korte ay may tungkuling sumunod sa mga alituntunin at regulasyon, lalo na pagdating sa pananalapi at pakikitungo sa publiko. Ang paglabag sa mga ito ay maaaring magdulot ng disiplina administratibo.

    PAGSUSURI NG KASO

    Si Joefil Baguio ay naghain ng reklamo laban kay Maria Fe V. Arnejo dahil sa ilang paglabag umano nito. Ayon kay Baguio, hindi sumunod si Arnejo sa 20-day rule para sa transcription, hindi nag-isyu ng opisyal na resibo, at nag-antedate pa ng TSN. Ang pinakamahalagang punto ay ang pagtanggap ni Arnejo ng P500 mula kay Baguio noong Mayo 27, 2010, para umano sa pambili ng tinta, na itinuring niyang advance payment para sa TSN.

    Sa imbestigasyon na isinagawa ni Executive Judge Silvestre Maamo, Jr., napag-alaman na bagamat nakapag-transcribe si Arnejo sa loob ng 20 araw, umamin siya na tumanggap siya ng bayad mula kay Baguio at nag-isyu lamang ng acknowledgment receipt, hindi opisyal na resibo. Napag-alaman din na ang aktuwal na remittance ng bayad sa Office of the Clerk of Court (OCC) ay ginawa lamang ni Arnejo pagkatapos na siyang ireklamo.

    Umamin din si Arnejo na ang pag-antedate ng sertipikasyon sa TSN ay kanyang nakaugalian para maiwasan umano ang kalituhan. Ngunit ayon sa Korte Suprema, ito ay hindi katanggap-tanggap.

    Binigyang-diin ng Korte Suprema ang mahalagang punto tungkol sa pagbabayad ng TSN:

    “This Court will not tolerate the practice of asking for advance payment from litigants, much less the unauthorized acceptance of judicial fees. Section 11, Rule 141 of the Rules of Court, specifically provides that payment for requests of copies of the TSN shall be made to the Clerk of Court. Clearly, therefore, payment cannot be made to respondent, as it is an official transaction, and, as such, must be made to the Clerk of Court.”

    Idinagdag pa ng Korte na ang pag-isyu ng acknowledgment receipt ay hindi sapat at ang pagremit lamang ng bayad pagkatapos ng reklamo ay nagpapakita ng bad faith. Kaya naman, napatunayan na nagkasala si Arnejo ng conduct grossly prejudicial to the best interest of the service.

    Bagama’t inirekomenda ng investigating judge at ng Office of the Court Administrator (OCA) ang mas mabigat na parusa, dahil ito ang unang pagkakasala ni Arnejo at sa konsiderasyon ng humanitarian reason, pinababa ng Korte Suprema ang parusa sa suspensyon ng tatlong (3) buwan, na may mahigpit na babala.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON

    Ang kasong Baguio v. Arnejo ay nagbibigay ng malinaw na aral para sa mga empleyado ng korte at sa publiko. Para sa mga empleyado ng korte, lalo na sa mga stenographer, mahalagang tandaan na hindi sila awtorisadong tumanggap ng bayad para sa TSN direkta mula sa mga litigante. Ang tamang proseso ay ang pagbabayad sa Clerk of Court, na siyang may tungkuling mangolekta at mag-remit ng mga bayarin sa korte.

    Para naman sa publiko, lalo na sa mga litigante, huwag magbayad ng anumang bayarin sa korte direkta sa sinumang empleyado maliban sa awtorisadong kawani ng Office of the Clerk of Court. Laging hingin ang opisyal na resibo bilang patunay ng pagbabayad. Kung may pagdududa, makipag-ugnayan agad sa Clerk of Court para sa klaripikasyon.

    SUSING ARAL

    • Sundin ang tamang proseso ng pagbabayad: Laging bayaran ang transcript fees at iba pang bayarin sa korte sa Office of the Clerk of Court at kumuha ng opisyal na resibo.
    • Huwag magbayad direkta sa stenographer o ibang empleyado ng korte: Maliban sa awtorisadong kawani ng Clerk of Court, walang sinuman ang dapat tumanggap ng bayad para sa mga serbisyo ng korte.
    • Maging mapanuri at magtanong: Kung may pagdududa sa tamang proseso, huwag mag-atubiling magtanong sa Clerk of Court o sa presiding judge.
    • Ang integridad ay mahalaga: Inaasahan ang lahat ng empleyado ng korte na magpakita ng integridad at sumunod sa Code of Conduct for Court Personnel.

    FREQUENTLY ASKED QUESTIONS (FAQs)

    1. Saan ba talaga dapat magbayad para sa transcript of stenographic notes?
    Dapat magbayad sa Office of the Clerk of Court ng korte kung saan nakabinbin ang kaso. Humingi ng opisyal na resibo bilang patunay ng pagbabayad.

    2. Maaari bang magbayad sa stenographer para mapabilis ang proseso ng TSN?
    Hindi. Bawal magbayad direkta sa stenographer. Ito ay labag sa tamang proseso at maaaring magdulot ng problema sa parehong litigante at stenographer.

    3. Ano ang mangyayari kung magbayad ako direkta sa stenographer?
    Maaaring hindi ito maituring na opisyal na pagbabayad. Bukod pa rito, ang stenographer ay maaaring managot sa administratibong kaso, tulad ng nangyari sa kaso ni Maria Fe V. Arnejo.

    4. Ano ang dapat kong gawin kung ang stenographer ay humihingi ng bayad direkta sa akin?
    Magalang na tanggihan at ipaliwanag na alam mo ang tamang proseso ng pagbabayad sa Clerk of Court. Maaari mo ring ipaalam ito sa Clerk of Court o sa presiding judge.

    5. Ano ang Judiciary Development Fund (JDF)?
    Ang Judiciary Development Fund (JDF) ay pondo na ginagamit para sa mga pangangailangan ng hudikatura, kabilang ang pagpapabuti ng mga pasilidad ng korte at pagbibigay ng mga benepisyo sa mga empleyado ng korte. Ang bahagi ng bayad para sa TSN ay napupunta sa JDF.

    6. Ano ang parusa sa mga empleyado ng korte na lumalabag sa tamang proseso ng pagbabayad?
    Depende sa kalubhaan ng paglabag, maaaring mapatawan ng reprimand, suspensyon, o dismissal mula sa serbisyo.

    Naranasan mo ba ang ganitong sitwasyon o may katanungan ka pa tungkol sa tamang proseso sa korte? Huwag mag-atubiling kumonsulta sa mga eksperto ng ASG Law. Kami sa ASG Law ay may malawak na karanasan sa mga usaping administratibo at proseso sa korte. Para sa konsultasyon, maaari kang mag-email sa amin sa hello@asglawpartners.com o kontakin kami dito para sa karagdagang impormasyon. Kami ay Law Firm Makati at Law Firm BGC na handang tumulong sa iyo sa anumang usaping legal sa Law Firm Philippines.





    Source: Supreme Court E-Library

    This page was dynamically generated

    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Huwag Balewalain ang Utos ng Korte Suprema: Pagtalakay sa Kaso ng Grave Misconduct ng Clerk of Court

    Ang Pagsuway sa Utos ng Korte Suprema ay May Mabigat na Kaparusahan: Pagtalakay sa Grave Misconduct ng Clerk of Court

    G.R. No. 55424 (A.M. No. P-08-2418), Disyembre 4, 2012

    INTRODUKSYON

    Sa mundo ng batas, ang pagsunod sa mga utos ng korte ay hindi lamang isang opsyon, ito ay isang obligasyon. Ang kasong Bascos v. Ramirez ay isang malinaw na halimbawa kung paano ang pagbalewala sa mga direktiba ng Korte Suprema ay maaaring humantong sa pinakamabigat na parusa – ang pagkatanggal sa serbisyo publiko.

    Sa kasong ito, si Raymundo A. Ramirez, Clerk of Court ng Regional Trial Court sa Ilagan, Isabela, ay natanggal sa pwesto dahil sa kanyang paulit-ulit na pagsuway sa mga utos ng kanyang superyor at maging ng Korte Suprema mismo. Ang kanyang pagmamatigas na hindi sundin ang mga simpleng direktiba tungkol sa pagra-raffle ng mga notisya para sa publikasyon ay nagresulta sa kanyang pagkakadismis. Ipinapakita ng kasong ito na walang puwang sa hudikatura para sa mga opisyal na nagpapakita ng kawalang-galang at pagsuway sa awtoridad.

    LEGAL NA KONTEKSTO: Ang Tungkulin ng Clerk of Court at ang Kahalagahan ng Pagsunod sa Utos

    Ang posisyon ng Clerk of Court ay kritikal sa maayos na pagpapatakbo ng sistema ng korte. Sila ang tagapag-ingat ng mga rekord ng korte at responsable sa maraming administratibong gawain na sumusuporta sa mga hukom. Kabilang sa kanilang mga tungkulin ang pagdudokumento ng mga kaso, pag-isyu ng mga subpoena, at pag-asikaso sa mga administratibong direktiba.

    Sa konteksto ng kasong ito, mahalagang maunawaan ang Presidential Decree No. 1079 (PD 1079). Ang PD 1079 ay ang batas na nagre-regulate sa publikasyon ng mga judicial notices, kabilang na ang mga notisya ng extra-judicial foreclosure. Ayon sa Section 2 ng PD 1079:

    “Sec. 2. Publication of judicial notices. — All notices in judicial proceedings for publication shall be published in newspapers or periodicals of general circulation in the province or city.”

    Bukod dito, ang Korte Suprema ay naglabas ng mga panuntunan (Administrative Matter No. 99-10-05-0) na nagdedetalye sa proseso ng extra-judicial foreclosure, kung saan ang Clerk of Court ay may mahalagang papel sa pagra-raffle ng mga notisya para sa publikasyon sa mga accredited newspapers. Ang layunin ng raffle ay upang matiyak ang patas at transparent na pamamahagi ng mga notisya at maiwasan ang anumang hinala ng pagiging paborito o korapsyon.

    Ang pagsuway sa utos ng korte, lalo na ang Korte Suprema, ay itinuturing na isang seryosong paglabag. Sa mga nakaraang kaso, tulad ng OCA v. Reyes, ang Korte Suprema ay nagpakita na ng kahandaang magpataw ng mabigat na parusa, kabilang ang pagkatanggal sa serbisyo, sa mga empleyado ng korte na nagpapakita ng paulit-ulit na pagsuway.

    PAGBUKAS NG KASO: Mula Reklamo Hanggang Dismisasyon

    Nagsimula ang lahat sa isang simpleng reklamo. Noong 2003, nagreklamo si Ferdinand S. Bascos laban kay Raymundo A. Ramirez dahil hindi umano nito sinusunod ang verbal na utos ni Judge Juan A. Bigornia, Jr. na magtalaga ng araw para sa raffle ng mga judicial at extrajudicial notices. Ayon kay Bascos, pinapaboran ni Ramirez ang isang pahayagan, ang Isabela Profile, sa pagbibigay ng mga extra-judicial foreclosure notices nang walang raffle.

    **Mga Mahahalagang Pangyayari:**

    • Enero 31, 2003: Nagreklamo si Bascos kay Judge Bigornia.
    • Pebrero 3 at 27, 2003: Inutusan ni Judge Bigornia si Ramirez na magsumite ng komento at mga dokumento tungkol sa raffle ng extra-judicial foreclosures at mga pahayagan na pinadalhan ng notices. Nagbigay din si Judge Bigornia ng direktiba na dapat i-raffle ang lahat ng judicial foreclosure applications sa mga deputy sheriffs at ang mga notices sa accredited newspapers.
    • Marso 8, 2005: Dahil hindi sumunod si Ramirez sa mga direktiba ni Judge Bigornia, nagfile si Bascos ng formal complaint sa Office of the Court Administrator (OCA).
    • Enero 31, 2008: Sa unang desisyon ng Korte Suprema, pinatawan si Ramirez ng P20,000 na multa dahil sa dereliction of duty at gross neglect, at inutusan ulit na isumite ang mga dokumentong hiniling ni Judge Bigornia.
    • Pebrero 26, 2008: Sa halip na ang mga dokumento, isang certified true copy lamang ng sulat ni Judge Bigornia ang isinumite ni Ramirez.
    • Abril 30, 2008: Inutusan ng Korte Suprema si Ramirez na magpaliwanag kung bakit hindi siya dapat ma-contempt dahil sa hindi pagsunod sa utos at hindi pagbabayad ng multa.
    • Hulyo 25, 2008: Nagbayad si Ramirez ng multa pero hindi pa rin isinumite ang mga dokumento. Ipinaliwanag niya na namatay na ang mga deputy sheriffs na may hawak ng mga dokumento at mahirap na itong hanapin.
    • Nobyembre 15, 2011: Inirekomenda ng OCA ang dismissal ni Ramirez dahil sa grave misconduct.
    • Disyembre 4, 2012: Kinatigan ng Korte Suprema ang rekomendasyon ng OCA at dinismis si Ramirez sa serbisyo.

    Sa kabuuan, ang kaso ay umikot sa paulit-ulit na pagtanggi ni Ramirez na sumunod sa mga direktiba. Ang kanyang mga dahilan, tulad ng pagkamatay ng mga deputy sheriffs at ang kanyang limitadong tungkulin, ay hindi tinanggap ng Korte Suprema. Binigyang-diin ng Korte na bilang Clerk of Court, responsibilidad ni Ramirez na panatilihin ang maayos na rekord at sumunod sa mga legal na proseso.

    Ayon sa Korte Suprema:

    “Respondent has conveniently ignored the letter-directive of Judge Bigornia since it was issued in 2003 and such crude insubordination was characterized by the Court as ‘an obstinate refusal to perform his official duty and to comply with a direct order of a superior.’”

    At muli:

    “Evidently, respondent, by his failure to comply with the directives of the Court, was remiss in his duty of keeping his own records of applications for foreclosure as well as the minutes of the raffle of notices for publication, and of producing them when required if he had kept such records in his possession. In both situations, respondent’s actions constitute grave misconduct.”

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON: Ano ang Matututunan Mula sa Kaso?

    Ang kasong Bascos v. Ramirez ay nagbibigay ng ilang mahahalagang aral, lalo na para sa mga empleyado ng gobyerno at mga opisyal ng korte. Ipinapakita nito na ang pagsuway sa utos, gaano man kaliit ang tingin natin dito, ay maaaring magkaroon ng malaking konsekwensya.

    **Mga Pangunahing Aral:**

    • Pagsunod sa Utos: Ang pagsunod sa mga legal at lawful na utos ng mga superyor at ng korte ay hindi opsyon, kundi obligasyon. Ang pagsuway ay maaaring magresulta sa disciplinary action, kabilang ang dismissal.
    • Responsibilidad ng Public Officials: Ang mga public officials, lalo na ang mga nasa hudikatura, ay inaasahang magpakita ng integridad, responsibilidad, at dedikasyon sa kanilang tungkulin. Ang kapabayaan at kawalang-galang ay hindi katanggap-tanggap.
    • Kahalagahan ng Dokumentasyon: Ang maayos na pag-iingat ng mga rekord at dokumento ay mahalaga sa maayos na pagpapatakbo ng korte. Ang pagkabigong magsumite ng mga dokumento kapag hiniling ay maaaring maging sanhi ng disciplinary action.
    • Transparency at Fairness: Ang proseso ng raffle para sa publikasyon ng mga notisya ay mahalaga upang matiyak ang transparency at fairness. Ang anumang paglabag sa prosesong ito ay maaaring magdulot ng hinala ng korapsyon o pagiging paborito.

    Para sa mga indibidwal at negosyo, ang kasong ito ay nagpapaalala sa kahalagahan ng pagsunod sa mga legal na proseso, lalo na pagdating sa extra-judicial foreclosure. Mahalagang tiyakin na ang lahat ng mga notisya ay naipapublish nang maayos at sa mga accredited na pahayagan upang maiwasan ang anumang legal na problema sa hinaharap.

    MGA KARANIWANG TANONG (FAQs)

    Tanong 1: Ano ang ibig sabihin ng

  • Pananagutan ng mga Kawani ng Hukuman sa Paglustay ng Pondo: Gabay Ayon sa Kaso ng Korte Suprema

    Mahigpit na Pananagutan sa Pondo ng Hukuman: Pag-iingat para sa mga Kawani

    A.M. No. P-04-1903 (Formerly A.M. No. 04-10-597-RTC), Setyembre 10, 2013

    INTRODUKSYON

    Ipinapakita ng kasong ito ang seryosong pananagutan na nakaatang sa mga kawani ng hukuman pagdating sa paghawak ng pondo ng gobyerno. Madalas nating naririnig ang mga balita tungkol sa korapsyon sa iba’t ibang ahensya, ngunit hindi rin ligtas dito ang sistema ng hudikatura. Ang kasong Office of the Court Administrator vs. Savadera ay isang paalala na ang integridad at katapatan ay inaasahan sa lahat ng empleyado ng hukuman, mula sa pinakamataas hanggang sa pinakamababang posisyon.

    Sa kasong ito, natuklasan ang malaking kakulangan sa pondo sa Regional Trial Court (RTC) ng Lipa City. Ang sentrong tanong dito ay kung sino ang mananagot sa mga kakulangan na ito at ano ang kaparusahan na nararapat para sa kanila. Ito ay isang mahalagang aral para sa lahat ng nagtatrabaho sa sistema ng hustisya at maging sa publiko na nagbabayad ng buwis.

    KONTEKSTONG LEGAL

    Sa ilalim ng batas Pilipinas, ang mga kawani ng hukuman ay may mataas na antas ng pananagutan publiko. Sila ay inaasahang magiging huwaran ng integridad at katapatan. Ang dishonesty o hindi pagiging matapat at grave misconduct o malubhang paglabag sa tungkulin ay mga seryosong paglabag na may kaakibat na mabigat na parusa.

    Ayon sa Presidential Decree No. 1445, o mas kilala bilang Government Auditing Code of the Philippines, ang bawat ahensya ng gobyerno ay may pananagutan sa maayos na paghawak ng pondo publiko. Kasama rito ang pangangalap, pag-iingat, at paggastos ng pera ayon sa itinakdang regulasyon.

    Mahalaga ring banggitin ang OCA Circular No. 50-95 na nag-uutos na ang lahat ng koleksyon mula sa bail bonds, rental deposits, at iba pang fiduciary collections ay dapat ideposito sa Land Bank of the Philippines sa loob ng 24 oras pagkatapos matanggap. Ang paglabag sa circular na ito ay maituturing na pagpapabaya sa tungkulin.

    Sa mga nakaraang kaso, paulit-ulit na binigyang-diin ng Korte Suprema ang kahalagahan ng integridad sa serbisyo publiko, lalo na sa hudikatura. Sa kasong Office of the Court Administrator v. Gregorio (2003), sinabi ng Korte na:

    “Public service requires utmost integrity and strictest discipline. A public office is a public trust. Public officers must be accountable to the people at all times and serve them with utmost responsibility, integrity, loyalty and efficiency. As frontliners in the administration of justice, court employees should live up to the strictest standards of honesty and integrity.”

    Ito ay nagpapakita na ang mataas na pamantayan ng asal ay inaasahan sa lahat ng kawani ng gobyerno, lalo na sa mga nagtatrabaho sa sistema ng hustisya.

    PAGBUKLAS NG KASO

    Nagsimula ang kasong ito dahil sa isang financial audit na isinagawa ng Office of the Court Administrator (OCA) sa Office of the Clerk of Court (OCC) ng RTC Lipa City. Napansin ng audit team ang mga iregularidad sa paghawak ng pondo, kabilang ang kakulangan sa cash at mga kwestyonableng resibo at deposit slip.

    Ang mga pangunahing respondents sa kaso ay sina:

    • Donabel M. Savadera: Cash Clerk II, na siyang pangunahing responsable sa pangongolekta at pagdedeposito ng pondo.
    • Ma. Evelyn M. Landicho: Clerk III, na tumutulong sa pangongolekta at naghahanda ng monthly report.
    • Concepcion G. Sayas: Social Worker, na tumatanggap din ng koleksyon kapag wala sina Savadera at Landicho.
    • Atty. Celso M. Apusen: Dating Clerk of Court VI, na siyang dating responsable sa OCC.
    • Atty. Sheila Angela P. Sarmiento: Officer-in-Charge (OIC), Clerk of Court V, na pumalit kay Atty. Apusen.

    Natuklasan ng audit na may P3,782,406.47 na kabuuang kakulangan sa pondo. Pinakamalaki ang kakulangan sa Judiciary Development Fund (JDF) na umabot sa P2,422,687.94. Natuklasan din ang mga sumusunod:

    • Cash shortage ni Savadera na P567,123.51.
    • Tampered official receipts (ORs) at deposit slips para takpan ang kakulangan.
    • Hindi naideposito ang interest income mula sa fiduciary fund na P551,692.50.
    • Hindi maipaliwanag na kakulangan sa JDF ni Savadera at Landicho na P1,229,158.73.
    • Kakulangan sa General Fund at Special Allowance for the Judiciary (SAJ) Fund.
    • Hindi maipaliwanag na 29 booklets at 127 piraso ng ORs.

    Ayon sa Korte Suprema:

    “The audit team discovered that there were cash shortages and that some official receipts (ORs) were missing or tampered with. It also found some tampered deposit slips… The audit of the JDF account also disclosed numerous irregularities committed by the collecting officers which contributed to the accumulation of a cash shortage of P2,422,687.94 covering the period 1987-2004. The audit team discovered irregularities for the JDF such as tampering of ORs and deposit slips, late recording/reporting of judiciary collections, and juggling of collection.”

    Sa kanilang depensa, hindi itinanggi nina Savadera, Landicho, at Sayas ang kakulangan. Inakusahan pa nga ni Landicho si Savadera na siyang may kasalanan. Si Atty. Sarmiento naman ay nagpaliwanag na hindi siya direktang nakikialam sa fiscal activities dahil siya ay bagong OIC at abala sa iba pang tungkulin.

    Matapos ang masusing pag-aaral, kinatigan ng Korte Suprema ang rekomendasyon ng OCA. Hinatulang guilty sa gross dishonesty at grave misconduct sina Atty. Apusen, Savadera, Landicho, at Sayas. Si Atty. Sarmiento naman ay pinawalang-sala dahil sa kawalan ng sapat na ebidensya na nagpapakita ng kanyang pagkakasangkot sa anomalya.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON

    Ang kasong ito ay nagbibigay ng ilang mahahalagang aral, lalo na sa mga kawani ng gobyerno at sa publiko:

    1. Mahigpit na pananagutan sa pondo publiko. Ang paghawak ng pera ng gobyerno ay hindi basta-basta. May kaakibat itong malaking responsibilidad at pananagutan. Ang anumang uri ng iregularidad o paglustay ay may seryosong kahihinatnan.
    2. Kahalagahan ng maayos na sistema ng pananalapi. Dapat tiyakin ng bawat ahensya ng gobyerno ang pagkakaroon ng maayos at transparent na sistema ng pananalapi. Kabilang dito ang regular na audit, tamang dokumentasyon, at mahigpit na pagsubaybay sa mga transaksyon.
    3. Personal na pananagutan. Hindi maaaring magdahilan ang isang kawani na siya ay sumusunod lamang sa utos o hindi niya alam ang tama at mali. Ang bawat isa ay may personal na pananagutan sa kanilang mga aksyon.
    4. Mabigat na parusa sa dishonesty at grave misconduct. Ipinakita sa kasong ito na ang parusa sa dishonesty at grave misconduct ay dismissal mula sa serbisyo, forfeiture ng retirement benefits, at paghahain ng kasong kriminal.

    Mahahalagang Aral:

    • Laging sundin ang mga regulasyon sa paghawak ng pondo ng gobyerno.
    • Maging mapanuri at i-report ang anumang kahina-hinalang aktibidad.
    • Panatilihin ang integridad at katapatan sa lahat ng oras.
    • Huwag magpabaya sa tungkulin at responsibilidad.

    MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)

    Tanong 1: Ano ang ibig sabihin ng “fiduciary fund”?
    Sagot: Ang fiduciary fund ay pondo na hawak ng hukuman para sa pansamantalang panahon, tulad ng bail bonds at rental deposits. Ito ay dapat ibalik sa may-ari kapag natapos na ang kaso o kontrata.

    Tanong 2: Ano ang Judiciary Development Fund (JDF)?
    Sagot: Ang JDF ay pondo na ginagamit para sa pagpapabuti ng sistema ng hudikatura. Ito ay kinokolekta mula sa mga legal fees at iba pang bayarin sa korte.

    Tanong 3: Ano ang mangyayari kung hindi maibalik ang kakulangan sa pondo?
    Sagot: Maliban sa administrative at criminal charges, maaaring magsampa rin ng civil case ang gobyerno para mabawi ang nawalang pondo.

    Tanong 4: Maaari bang makulong ang mga kawani ng hukuman na napatunayang naglustay ng pondo?
    Sagot: Oo, maaaring makulong sila kung mahahatulang guilty sa kasong kriminal na isasampa laban sa kanila.

    Tanong 5: Ano ang papel ng Office of the Court Administrator (OCA) sa ganitong mga kaso?
    Sagot: Ang OCA ang siyang administrative arm ng Korte Suprema. Sila ang nag-iimbestiga sa mga reklamo laban sa mga kawani ng hukuman at nagrerekomenda ng aksyon sa Korte Suprema.

    Kung ikaw ay may katanungan tungkol sa pananagutan sa pondo ng gobyerno o nangangailangan ng legal na payo, huwag mag-atubiling kumonsulta sa ASG Law. Kami ay eksperto sa administrative law at handang tumulong sa iyo. Kontakin kami sa hello@asglawpartners.com o mag-book ng konsultasyon dito.

    Ang ASG Law ay handang maglingkod sa inyo.

  • Pananagutan ng Clerk of Court sa Paghawak ng Pondo ng Hukuman: Isang Pagsusuri

    Mahigpit na Pananagutan ng Clerk of Court sa Wastong Paghawak ng Pondo ng Hukuman

    A.M. No. P-12-3084 [Formerly A.M. No. 12-4-33-MCTC], August 22, 2012

    INTRODUKSYON

    Naranasan mo na bang magbayad ng piyansa sa korte? O kaya’y nagtaka kung saan napupunta ang mga pondong nakokolekta ng mga korte? Ang kasong ito ay nagpapakita ng mahalagang papel ng isang Clerk of Court at ang kanilang responsibilidad sa pangangalaga at tamang paggamit ng pondo ng hukuman. Si Ms. Vivencia K. Languido, Clerk of Court sa Municipal Circuit Trial Court (MCTC) ng Pres. Roxas-Antipas-Arakan, North Cotabato, ay naharap sa reklamo dahil sa kakulangan sa kanyang pananalapi at hindi wastong paghawak ng mga pondo ng korte.

    Sa kasong Office of the Court Administrator vs. Languido, sinuri ng Korte Suprema ang administratibong kaso laban kay Languido dahil sa mga iregularidad sa pananalapi. Ang pangunahing tanong dito ay: Anong pananagutan ang kahaharapin ng isang Clerk of Court na mapapatunayang nagpabaya sa kanyang tungkulin sa paghawak ng pondo ng hukuman?

    LEGAL NA KONTEKSTO: Mga Panuntunan sa Pangangasiwa ng Pondo ng Hukuman

    Napakahalaga ng tungkulin ng Clerk of Court sa sistema ng ating hukuman. Sila ang itinalagang tagapangalaga ng mga pondo, dokumento, at ari-arian ng korte. Dahil dito, inaasahan na ang kanilang pag-uugali ay dapat laging naaayon sa mataas na pamantayan ng integridad at responsibilidad.

    Ayon sa mga circular ng Korte Suprema, tulad ng SC Circular Nos. 13-92 at 5-93, mahigpit na ipinag-uutos na ang lahat ng koleksyon ng pondo ng hukuman ay dapat ideposito agad sa mga awtorisadong bangko ng gobyerno. Hindi pinahihintulutan ang Clerk of Court na panatilihin sa kanilang kustodiya ang mga pondong ito. Ang pagkabigong sumunod sa mga panuntunang ito ay may kaakibat na administratibong pananagutan.

    Ang Administrative Circular No. 3-2000 at OCA Circular 113-2004 ay nagtatakda rin ng mga panuntunan sa pagsumite ng Monthly Financial Reports at wastong paghawak ng iba’t ibang uri ng pondo ng hukuman, kabilang ang Judiciary Development Fund (JDF), Special Allowance for the Judiciary Fund (SAJF), Fiduciary Fund, at Sheriffs Trust Fund.

    Bilang karagdagan, ang Presidential Decree No. 1602 ay may kinalaman sa paghawak ng mga pondong nakumpiska mula sa ilegal na sugal, na dapat ding ideposito sa kaukulang pondo ng gobyerno.

    PAGBUBUOD NG KASO: Kapabayaan ni Clerk of Court Languido

    Nagsimula ang kaso nang magsumite ng memorandum ang Financial Management Office ng Office of the Court Administrator (FMO-OCA) dahil sa hindi pagsumite ng ilang Clerk of Court ng kanilang Monthly Financial Reports. Dahil dito, nagkasa ng audit ang Fiscal Monitoring Division, Court Management Office (FMD-CMO) sa mga apektadong korte, kabilang ang MCTC Pres. Roxas-Antipas-Arakan kung saan si Languido ang Clerk of Court.

    Sa audit na isinagawa, natuklasan ang mga sumusunod:

    • Pagkaantala sa Pagreremit at Kakulangan sa Pondo: Napatunayan na si Languido ay nagkaroon ng pagkaantala sa pagreremit ng kanyang mga koleksyon at may kakulangan sa pondo na umabot sa P491,910.70. Bagama’t nakapagbayad siya ng P87,969.10, may balanse pa rin na P403,941.60.
    • Nawawalang Passbook: Isa lamang passbook ang naipresenta para sa Fiduciary Fund, na sumasaklaw lamang sa 2003 hanggang 2009. Ayon kay Languido, nawala ang mas naunang passbook.
    • Hindi Wastong Paghawak ng Confiscated Bet Money: Hindi nag-isyu ng resibo at hindi nairemit sa tamang account ang mga pondong nakumpiska mula sa ilegal na sugal. Paliwanag ni Languido, hindi niya alam na dapat itong ideposito sa Special Allowance for the Judiciary Fund.
    • Hindi Wastong Paghawak ng Sheriffs Trust Fund: Nangolekta at naglabas si Languido ng Sheriffs Trust Fund mula 2004 ngunit hindi nag-isyu ng opisyal na resibo, hindi nagdeposito, at hindi nagsumite ng monthly reports. Ipinagtanggol niya ang sarili sa pamamagitan ng pagsasabing walang malinaw na instruksyon kung paano hawakan ang trust fund na ito.

    Dahil sa mga natuklasan, sinuspinde ng OCA ang sahod at benepisyo ni Languido. Si Judge Jose T. Tabosares, Presiding Judge ng MCTC, ay inalis si Languido bilang financial custodian at pansamantalang itinalaga si Juliet B. Degutierrez.

    Inirekomenda ng OCA kay Languido na sagutin ang mga paratang at magpaliwanag kung bakit hindi siya dapat patawan ng administratibong parusa. Hindi rin nakumbinsi ang OCA sa paliwanag ni Languido. Binigyang-diin ng Korte Suprema ang mga sumusunod na rason:

    • Tungkulin ng Clerk of Court: Binigyang-diin ng Korte Suprema na ang mga Clerk of Court ay may mahalagang papel sa pangangasiwa ng hustisya at dapat magpakita ng mataas na antas ng propesyonalismo at responsibilidad. Sila ang tagapangalaga ng pondo ng korte at inaasahang susunod sa mga panuntunan.