Pinagtibay ng Korte Suprema na dapat igalang ng mga paaralan ang kalayaan sa relihiyon ng kanilang mga estudyante. Sa desisyong ito, inutusan ng Korte ang Mindanao State University (MSU) na ipatupad ang CHED Memorandum na nag-uutos na bigyan ng konsiderasyon ang mga estudyanteng may relihiyosong obligasyon. Dapat payagan ang mga estudyante na lumiban sa klase o pagsusulit kung ito ay sumasalungat sa kanilang pananampalataya. Ang desisyong ito ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng paggalang sa relihiyon sa mga institusyong pang-edukasyon.
MSU at ang Estudyanteng Seventh-day Adventist: Balansehin ang Pag-aaral at Pananampalataya?
Ang kaso ay nagsimula nang hilingin ni Denmark Valmores, isang estudyante ng medisina sa MSU na Seventh-day Adventist, na payagan siyang lumiban sa mga klase tuwing Sabado dahil sa kanyang relihiyosong paniniwala. Hindi pinayagan ng mga opisyal ng MSU ang kanyang hiling, kahit na nagbigay siya ng sertipikasyon mula sa kanyang simbahan. Dahil dito, umapela si Valmores sa Commission on Higher Education (CHED), na nag-utos sa MSU na ipatupad ang memorandum na nagbibigay proteksyon sa mga estudyante na may ganitong sitwasyon. Hindi pa rin sumunod ang MSU, kaya’t naghain ng petisyon si Valmores sa Korte Suprema upang ipatupad ang memorandum ng CHED.
Sa ilalim ng Saligang Batas, ginagarantiyahan ang kalayaan sa pananampalataya. Mayroong dalawang aspeto ang kalayaang ito: ang kalayaan na maniwala, na absolute, at ang kalayaan na kumilos ayon sa paniniwala, na maaaring regulahin ng estado. Ang estado ay may kapangyarihang magregula para protektahan ang kapakanan ng publiko, ngunit hindi ito dapat labag sa kalayaan ng isang tao. Ang Section 5, Article III ng Saligang Batas ay nagsasaad:
SEC. 5. Hindi dapat magpatibay ng batas na nagtataguyod ng isang relihiyon, o nagbabawal sa malayang pagsasagawa nito. Ang malayang pagsasagawa at pagtatamasa ng propesyon at pagsamba sa relihiyon, nang walang diskriminasyon o pagtatangi, ay dapat na payagan magpakailanman. Hindi dapat hingin ang pagsusulit na pangrelihiyon para sa pagsasagawa ng mga karapatang sibil o pampulitika.
Dahil dito, ang CHED Memorandum ng 2010 ay naglalayong protektahan ang kalayaan sa relihiyon sa mga institusyong pang-edukasyon. Nagbigay ang CHED ng mga patnubay para sa pagpapahintulot sa mga guro, empleyado, at estudyante na lumiban sa mga aktibidad sa paaralan dahil sa kanilang relihiyosong obligasyon. Ang memorandum ay nagsasaad:
Ang Komisyon ay naglilinaw na sa pagpapatupad ng nabanggit na patakaran, ang [mga institusyong mas mataas na edukasyon] ay dapat na utusan na: (1) payagan ang mga mag-aaral na lumiban/lumahok sa paaralan o mga kaugnay na aktibidad kung ang naturang iskedyul ay sumasalungat sa paggamit ng kanilang mga relihiyosong obligasyon, at (2) payagan ang mga guro, tauhan at kawani na hindi dumalo sa mga akademikong at kaugnay na gawain sa trabaho at aktibidad na naka-iskedyul sa mga araw na sumasalungat sa paggamit ng kanilang kalayaan sa relihiyon. Sa halip, ang mga apektadong mag-aaral, guro, tauhan at kawani ay maaaring pahintulutang gumawa ng remedial work upang makabawi sa mga pagliban, sa loob ng mga tuntunin at regulasyon ng paaralan nang hindi naaapektuhan ang kanilang mga marka, o walang pagbawas sa kanilang mga suweldo o mga leave credits o performance evaluation/assessment, basta’t magsumite sila ng sertipikasyon o patunay ng pagdalo/pakikilahok na nilagdaan ng kanilang pastor, pari, ministro o pinuno ng relihiyon para sa mga panahon ng pagliban sa klase, trabaho o mga aktibidad sa paaralan.
Tinalakay ng Korte ang tungkulin ng mga institusyong pang-edukasyon na ipatupad ang memorandum ng CHED. Ang Mandamus ay isang legal na remedyo upang pilitin ang isang opisyal o ahensya na gampanan ang kanilang ministerial na tungkulin. Sinabi ng Korte na ang MSU ay may tungkuling ipatupad ang CHED Memorandum dahil ito ay isang ministerial na tungkulin. Binigyang diin na ang pagsumite ng sertipikasyon mula sa pastor ay sapat na upang mapatunayang may relihiyosong obligasyon.
Sinabi ng Korte na hindi sapat ang argumento ng MSU na mayroon nang mga Seventh-day Adventist na nagtapos sa kanilang kolehiyo. Ang kalayaan sa relihiyon ay isang karapatang konstitusyonal at hindi dapat ipagkait sa sinuman. Sa pamamagitan ng pagtanggi sa hiling ni Valmores, nilabag ng MSU ang kanyang karapatan sa kalayaan sa relihiyon.
Ang hatol ng Korte ay nagbibigay diin sa kahalagahan ng kalayaan sa relihiyon. Ito ay nangangahulugang dapat tiyakin ng mga paaralan na ang kanilang mga patakaran at regulasyon ay hindi lumalabag sa karapatan ng mga estudyante na isagawa ang kanilang relihiyon.
FAQs
| Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? | Kung dapat bang pilitin ng Korte Suprema ang MSU na ipatupad ang CHED Memorandum na nagpoprotekta sa kalayaan sa relihiyon ng mga estudyante. |
| Ano ang CHED Memorandum? | Ito ay isang direktiba mula sa CHED na nag-uutos sa mga institusyong pang-edukasyon na bigyan ng konsiderasyon ang mga estudyanteng may relihiyosong obligasyon. |
| Ano ang ibig sabihin ng ‘ministerial na tungkulin’? | Ito ay isang tungkulin na dapat gampanan ng isang opisyal o ahensya nang walang diskresyon. |
| Ano ang ‘mandamus’? | Ito ay isang legal na remedyo upang pilitin ang isang opisyal o ahensya na gampanan ang kanilang ministerial na tungkulin. |
| Paano nakaapekto ang kasong ito sa kalayaan sa relihiyon sa mga paaralan? | Pinagtibay nito na dapat igalang ng mga paaralan ang kalayaan sa relihiyon ng kanilang mga estudyante. |
| Anong uri ng sertipikasyon ang kinakailangan para sa exemption? | Ang sertipikasyon ay dapat nagmula sa pastor, pari, ministro, o pinuno ng relihiyon ng estudyante. |
| Ano ang naging basehan ng MSU sa hindi pagpapahintulot sa hiling ni Valmores? | Nagdahilan ang MSU na mayroon nang mga Seventh-day Adventist na nagtapos sa kanilang kolehiyo. |
| May karapatan ba ang isang mag-aaral na humiling ng special accommodation dahil sa kaniyang relihiyon? | Oo, kung ang relihiyosong paniniwala ay nasasagasaan ng mga polisiya ng paaralan, maaaring humiling ng reasonable accommodations ang isang mag-aaral. |
Ang kasong ito ay nagpapaalala sa atin ng kahalagahan ng paggalang sa karapatan ng bawat isa na isagawa ang kanilang relihiyon. Dapat tiyakin ng mga institusyong pang-edukasyon na ang kanilang mga patakaran ay hindi lumalabag sa karapatang ito. Ang desisyong ito ay isang panalo para sa kalayaan sa relihiyon sa Pilipinas.
Para sa mga katanungan tungkol sa pag-aaplay ng desisyong ito sa mga partikular na sitwasyon, mangyaring makipag-ugnayan sa ASG Law sa pamamagitan ng contact o sa pamamagitan ng email sa frontdesk@asglawpartners.com.
Disclaimer: Ang pagsusuring ito ay ibinigay para sa mga layuning pang-impormasyon lamang at hindi bumubuo ng legal na payo. Para sa tiyak na legal na gabay na iniayon sa iyong sitwasyon, mangyaring kumunsulta sa isang kwalipikadong abogado.
Source: Valmores vs. Achacoso, G.R. No. 217453, July 19, 2017