Sa mga kaso ng ilegal na droga, mahalaga ang pagpapatunay na ang ebidensyang ipinapakita sa korte ay ang mismong ebidensyang nakuha sa akusado. Kaya naman, dapat sundin ang tinatawag na ‘chain of custody’ o ang pagkakasunod-sunod ng pangangalaga sa ebidensya. Sa kasong ito, pinawalang-sala ng Korte Suprema ang akusado dahil hindi napatunayan ng mga pulis na nasunod nila nang tama ang ‘chain of custody’ ng mga nakuhang droga. Ito ay dahil hindi naroroon ang lahat ng kinakailangang saksi sa pag-iimbentaryo ng mga ebidensya, na nagdudulot ng pagdududa sa integridad nito.
Saksi Kulang, Kaso Utang: Panganib sa Chain of Custody sa Buy-Bust
Ang kasong ito ay tungkol kay Ronaldo Salenga, na nahuli sa isang buy-bust operation dahil sa pagbebenta at pag-aari ng shabu. Ayon sa mga pulis, bumili sila kay Salenga ng isang sachet ng shabu, at nakuhanan pa siya ng dalawang sachet. Dinala si Salenga sa presinto, kung saan isinagawa ang imbentaryo ng mga droga sa presensya lamang ng isang kinatawan mula sa media. Ang pangunahing isyu dito ay kung napatunayan ba ng mga pulis na walang pagdududa na ang ipinakitang droga sa korte ay ang mismong droga na nakuha kay Salenga. Upang mapatunayan ito, kailangan ang mahigpit na pagsunod sa ‘chain of custody’.
Ang chain of custody ay tumutukoy sa proseso kung saan sinusubaybayan ang bawat hakbang ng pangangalaga at paghawak sa ebidensya, mula sa pagkakuha nito hanggang sa pagharap nito sa korte. Layunin nitong protektahan ang integridad at pagiging tunay ng ebidensya. Ayon sa Section 21 ng Republic Act No. 9165 (Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002), kailangang magsagawa ng pisikal na imbentaryo at kuhanan ng litrato ang mga nakumpiskang droga pagkatapos mahuli ang suspek. Kailangan itong gawin sa presensya ng akusado, o kanyang abogado, kinatawan mula sa media, Department of Justice (DOJ), at isang elected public official.
Sec. 21. Custody and Disposition of Confiscated, Seized, and/or Surrendered Dangerous Drugs, Plant Sources of Dangerous Drugs, Controlled Precursors and Essential Chemicals, Instruments/Paraphernalia and/or Laboratory Equipment. – The PDEA shall take charge and have custody of all dangerous drugs, plant sources of dangerous drugs, controlled precursors and essential chemicals, as well as instruments/paraphernalia and/or laboratory equipment so confiscated, seized and/or surrendered, for proper disposition in the following manner:
(1) The apprehending team having initial custody and control of the drugs shall, immediately after seizure and confiscation, physically inventory and photograph the same in the presence of the accused or the person/s from whom such items were confiscated and/or seized, or his/her representative or counsel, a representative from the media and the Department of Justice (DOJ), and any elected public official who shall be required to sign the copies of the inventory and be given a copy thereof[.]
Sa kaso ni Salenga, hindi nasunod ang prosesong ito. Ayon sa testimonya ng pulis, dinala nila si Salenga sa presinto dahil “dumarami ang tao” sa lugar kung saan siya nahuli. Bukod pa rito, tanging isang kinatawan mula sa media ang naroroon sa pag-iimbentaryo. Hindi naroroon ang kinatawan mula sa DOJ o kahit sinong elected public official. Ang pagpapabaya na ito sa pagsunod sa ‘chain of custody’ ay nagdudulot ng malaking pagdududa sa kung ang ebidensyang ipinakita sa korte ay tunay ngang nakuha kay Salenga.
Binigyang-diin ng Korte Suprema na hindi sapat na dahilan ang pagdami ng tao para hindi sundin ang tamang proseso. Dagdag pa rito, nagkaroon ng sapat na oras ang mga pulis upang ihanda ang operasyon at tiyakin na naroroon ang lahat ng kinakailangang saksi. Ang kawalan ng sapat na paliwanag kung bakit wala ang DOJ representative at elected public official ay nagpapakita ng kapabayaan sa bahagi ng mga pulis.
Dahil sa mga paglabag na ito sa ‘chain of custody,’ nagkaroon ng duda sa integridad ng corpus delicti, o ang mismong katawan ng krimen. Hindi napatunayan na ang ipinakitang droga sa korte ay ang mismong droga na nakuha kay Salenga. Ito ay labag sa karapatan ng akusado sa isang patas na paglilitis. Dahil dito, pinawalang-sala ng Korte Suprema si Ronaldo Salenga dahil sa reasonable doubt. Ang kasong ito ay nagpapaalala sa kahalagahan ng mahigpit na pagsunod sa mga pamamaraan sa paghawak ng ebidensya upang maprotektahan ang karapatan ng bawat akusado.
FAQs
| Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? | Ang pangunahing isyu ay kung napatunayan ba ng mga pulis na walang pagdududa na ang ipinakitang droga sa korte ay ang mismong droga na nakuha kay Ronaldo Salenga, sa pamamagitan ng pagsunod sa ‘chain of custody’. |
| Ano ang ‘chain of custody’? | Ang ‘chain of custody’ ay ang pagkakasunod-sunod ng pangangalaga at paghawak sa ebidensya, mula sa pagkakuha nito hanggang sa pagharap nito sa korte. Layunin nitong protektahan ang integridad at pagiging tunay ng ebidensya. |
| Sino ang dapat naroroon sa pag-iimbentaryo ng mga droga? | Ayon sa batas, dapat naroroon ang akusado, o kanyang abogado, kinatawan mula sa media, Department of Justice (DOJ), at isang elected public official. |
| Bakit pinawalang-sala si Ronaldo Salenga? | Pinawalang-sala si Salenga dahil hindi napatunayan ng mga pulis na nasunod nila nang tama ang ‘chain of custody’ ng mga nakuhang droga. Hindi naroroon ang lahat ng kinakailangang saksi sa pag-iimbentaryo ng mga ebidensya. |
| Ano ang epekto ng hindi pagsunod sa ‘chain of custody’? | Ang hindi pagsunod sa ‘chain of custody’ ay nagdudulot ng pagdududa sa integridad ng ebidensya at maaaring humantong sa pagpapawalang-sala ng akusado. |
| Ano ang ‘corpus delicti’? | Ang ‘corpus delicti’ ay ang mismong katawan ng krimen, o ang ebidensya na nagpapatunay na may naganap na krimen. Sa kaso ng droga, ito ang mismong droga. |
| Kailangan bang laging sa lugar ng pag-aresto gawin ang imbentaryo? | Hindi, maaaring gawin ang imbentaryo sa pinakamalapit na presinto kung hindi praktikal gawin sa lugar ng pag-aresto. Ngunit, dapat pa rin naroroon ang lahat ng kinakailangang saksi. |
| Sapat na ba ang isang media representative sa imbentaryo? | Hindi, kailangan ang tatlong kinatawan: mula sa media, DOJ, at isang elected public official. Ang presensya ng lahat ay naglalayong siguraduhing walang planting ng ebidensya. |
Mahalaga ang desisyong ito upang paalalahanan ang mga awtoridad sa kahalagahan ng pagsunod sa tamang proseso sa paghawak ng ebidensya sa mga kaso ng droga. Ito ay upang protektahan ang karapatan ng bawat akusado sa isang patas na paglilitis at maiwasan ang mga maling akusasyon.
For inquiries regarding the application of this ruling to specific circumstances, please contact ASG Law through contact or via email at frontdesk@asglawpartners.com.
Disclaimer: This analysis is provided for informational purposes only and does not constitute legal advice. For specific legal guidance tailored to your situation, please consult with a qualified attorney.
Source: People vs. Salenga, G.R. No. 239903, September 11, 2019