Ang kasong ito ay nagpapatibay na kahit may awtoridad ang isang Government-Owned and Controlled Corporation (GOCC) na magtakda ng kompensasyon at benepisyo, kailangan pa rin itong sumunod sa mga regulasyon at kumuha ng pahintulot mula sa Department of Budget and Management (DBM) at sa Pangulo ng Pilipinas. Nilinaw ng Korte Suprema na ang Social Security System (SSS), bilang isang GOCC, ay hindi exempted sa mga panuntunang ito, kahit pa mayroon itong sariling charter na nagbibigay ng kapangyarihan sa Social Security Commission (SSC) na magtakda ng mga benepisyo. Mahalaga ito dahil pinapanatili nitong accountable ang mga GOCC sa paggamit ng pondo ng gobyerno.
SSS vs. COA: Kailan Kailangan ang Pag-apruba ng Pangulo sa mga Benepisyo ng GOCC?
Nagsimula ang kaso nang kuwestiyunin ng Commission on Audit (COA) ang pagbabayad ng SSS Western Mindanao Division (SSS-WMD) ng iba’t ibang allowance at benepisyo sa kanilang mga opisyal at empleyado. Umabot ito sa Php7,198,182.96. Dinisallow ito ng COA dahil umano’y sobra-sobra ang pagbabayad at irregular dahil lumagpas sa 2010 Corporate Operating Budget (COB) na inaprubahan ng DBM.
Kinuwestiyon ng SSS ang disallowance, iginiit na ang Social Security Act ng 1997 ang nagbibigay sa kanila ng awtoridad na magtakda ng kompensasyon at benepisyo. Ayon sa kanila, ang batas na ito lamang ang dapat magtakda ng limitasyon, at hindi ang ibang regulasyon. Dagdag pa nila, hindi naman daw bago o dagdag na benepisyo ang mga pinag-uusapan.
Gayunpaman, hindi kinatigan ng Korte Suprema ang argumento ng SSS. Ipinaliwanag ng Korte na kahit may sariling charter ang SSS, sakop pa rin ito ng Presidential Decree (PD) No. 1597, Memorandum Order (MO) No. 20, Joint Resolution (JR) No. 4, s. 2008, at Executive Order (EO) No. 7. Kailangan pa rin nilang kumuha ng pahintulot mula sa Pangulo para sa mga allowance at benepisyo.
Sa kasong ito, nabigo ang SSS na magpakita ng katibayan na humingi sila ng pahintulot mula sa Pangulo para sa mga allowance at benepisyong binigay nila. Dagdag pa rito, binayaran nila ang ilan sa mga benepisyo gamit ang mga item sa 2010 COB na hindi inaprubahan ng DBM. Halimbawa, ang Special Counsel Allowance ay hindi inaprubahan, at ang Bank/Christmas Gift Certificate ay binayaran nang higit sa P10,000.00 bawat empleyado. Kaya naman, tama ang COA sa pag-disallow ng mga bayad na ito.
x x x GOCCs like the SSS are always subject to the supervision and control of the President. That it is granted authority to fix reasonable compensation for its personnel, as well as an exemption from the SSL, does not excuse the SSS from complying with the requirement to obtain Presidential approval before granting benefits and allowances to its personnel.
Pinuna rin ng Korte Suprema ang COA dahil sa mahigpit na pagpapatupad ng mga patakaran sa pag-file ng appeal. Bagama’t nalampasan ng SSS ang takdang panahon para mag-file ng Petition for Review, kinatigan ng Korte ang pagluluwag sa mga patakaran upang hindi maisakripisyo ang hustisya dahil sa teknikalidad. Gayunpaman, sa kabila nito, pinanindigan ng Korte na dapat pa ring sumunod ang SSS sa mga batas at regulasyon sa pagbibigay ng allowance at benepisyo.
Tungkol sa pananagutan, nilinaw ng Korte na ang mga nag-apruba at nag-certify ng mga disallowed na bayad ay maaaring exempted sa pananagutan na isauli ang pera kung napatunayang ginawa nila ito nang may mabuting loob. Gayunpaman, ang mga nakatanggap ng disallowed na halaga, kahit pa sila ay nag-apruba, nag-certify, o simpleng tumanggap lamang, ay dapat isauli ang perang natanggap. Ito ay alinsunod sa Rules on Return sa kasong Madera v. Commission on Audit.
FAQs
| Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? | Kung kailangan pa rin bang kumuha ng pahintulot mula sa Pangulo ang SSS sa pagbibigay ng allowance at benepisyo sa kanilang mga empleyado, kahit pa may sarili silang charter na nagbibigay sa kanila ng kapangyarihan na magtakda nito. |
| Ano ang pinagkaiba ng kasong ito sa ibang kaso tungkol sa disallowance ng COA? | Ang kasong ito ay naglilinaw na kahit may awtoridad ang isang GOCC na magtakda ng kompensasyon, kailangan pa rin nilang sumunod sa ibang regulasyon at kumuha ng pahintulot mula sa DBM at sa Pangulo. |
| Sino ang mananagot sa pagbabalik ng pera sa kasong ito? | Ang mga nag-apruba at nag-certify ng mga disallowed na bayad ay maaaring exempted kung napatunayang may mabuting loob. Gayunpaman, ang mga tumanggap ng pera ay dapat isauli ang kanilang natanggap. |
| Ano ang ibig sabihin ng “good faith” sa kasong ito? | Ang “good faith” ay tumutukoy sa paniniwala ng mga opisyal na nag-apruba ng mga bayad na legal ang kanilang ginagawa, dahil wala pang malinaw na ruling ang Korte Suprema tungkol sa usapin noong panahong iyon. |
| Bakit mahalaga ang desisyon na ito? | Dahil pinapanatili nitong accountable ang mga GOCC sa paggamit ng pondo ng gobyerno. Nililinaw nito na hindi sila exempted sa mga regulasyon kahit pa may sarili silang charter. |
| Ano ang implikasyon ng desisyong ito sa ibang GOCC? | Ang desisyon na ito ay applicable sa lahat ng GOCC. Kailangan nilang sumunod sa mga regulasyon at kumuha ng pahintulot mula sa DBM at sa Pangulo sa pagbibigay ng allowance at benepisyo sa kanilang mga empleyado. |
| Paano mapapatunayan na may “good faith” ang isang opisyal sa kasong ito? | Kailangan nilang ipakita na wala silang alam na ruling na nagbabawal sa pagbabayad ng allowance at benepisyo, at ginawa nila ang pagbabayad nang may paniniwalang legal ito. |
| Ano ang basehan ng COA sa pag-disallow ng mga allowance at benepisyo? | Basehan nila ang paglabag sa 2010 Corporate Operating Budget (COB) na inaprubahan ng DBM at ang kawalan ng pahintulot mula sa Pangulo para sa mga allowance at benepisyong binigay ng SSS. |
Sa kabuuan, ang kasong ito ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng pagsunod sa mga batas at regulasyon sa paggamit ng pondo ng gobyerno, lalo na sa mga GOCC. Bagama’t may awtoridad ang SSS na magtakda ng kompensasyon at benepisyo, hindi ito nangangahulugan na exempted sila sa mga panuntunang itinakda ng gobyerno.
For inquiries regarding the application of this ruling to specific circumstances, please contact ASG Law through contact or via email at frontdesk@asglawpartners.com.
Disclaimer: This analysis is provided for informational purposes only and does not constitute legal advice. For specific legal guidance tailored to your situation, please consult with a qualified attorney.
Source: SOCIAL SECURITY SYSTEM VS. COMMISSION ON AUDIT, G.R. No. 222217, July 27, 2021