Kategorya: Property Rights

  • Protektahan ang Iyong Ari-arian: Pag-unawa sa Proseso ng Subasta sa Buwis at Karapatan Mo Bilang May-ari

    Huwag Hayaang Mawala ang Iyong Lupa Dahil sa Buwis: Mahalagang Leksyon Tungkol sa Notisya sa Subasta

    n

    G.R. No. 173829, June 10, 2013

    n

    INTRODUKSYON

    n

    Nakatakot isipin na mawala ang pinaghirapang ari-arian dahil lamang sa hindi nabayaran na buwis. Marami ang nangangamba na baka isang araw ay mapunta sa subasta ang kanilang lupa o bahay nang hindi nila nalalaman. Ang kaso ng Valbueco, Inc. v. Province of Bataan ay nagtuturo ng mahalagang aral tungkol sa proseso ng subasta sa buwis at kung ano ang mga dapat gawin ng isang may-ari para maprotektahan ang kanyang karapatan. Sa kasong ito, kinuwestiyon ng Valbueco, Inc. ang legalidad ng subasta ng kanilang malawak na lupain sa Bataan dahil umano sa kakulangan ng tamang notisya at iba pang iregularidad. Ang pangunahing tanong dito: wasto ba ang subasta at paglipat ng titulo ng lupa sa probinsya ng Bataan?

    nn

    LEGAL NA KONTEKSTO: ANG BATAS TUNGKOL SA SUBSTA SA BUWIS

    n

    Ang proseso ng subasta sa buwis sa Pilipinas ay nakabatay sa Presidential Decree No. 464, na mas kilala bilang Real Property Tax Code noong panahon na nangyari ang subasta sa kasong ito. Sa ngayon, ang Local Government Code of 1991 (Republic Act No. 7160) na ang kasalukuyang batas na namamahala sa real property tax. Ayon sa batas, ang pagbabayad ng buwis sa ari-arian ay isang responsibilidad ng bawat may-ari. Kapag hindi nabayaran ang buwis, may karapatan ang gobyerno na kolektahin ito sa pamamagitan ng iba’t ibang paraan, kabilang na ang subasta ng ari-arian.

    n

    Mahalaga ring malaman na hindi basta-basta maaaring magsubasta ng ari-arian. Mayroong sinusunod na proseso ang batas para masigurong nabibigyan ng sapat na pagkakataon ang may-ari na bayaran ang kanyang utang at maiwasan ang pagkawala ng kanyang ari-arian. Isa sa pinakamahalagang bahagi ng prosesong ito ay ang pagbibigay ng notisya. Ayon sa Section 65 ng PD 464, kailangan ipaskil ang notisya ng delinkwensya sa pagbabayad ng buwis sa iba’t ibang pampublikong lugar, ilathala sa pahayagan, at ianunsyo sa palengke. Bukod pa rito, ayon sa Section 73, kailangan ding padalhan ng kopya ng notisya ang delinkwenteng taxpayer sa kanyang address na nakasaad sa tax rolls o property tax record cards, o sa kanyang tirahan kung ito ay alam. Sinasabi sa batas:

    n

  • Pagpapaalis Dahil sa ‘Tolerance’: Kailan Ito Hindi Umiiral? – Pagsusuri sa Kaso ng Jose vs. Alfuerto

    Kailan Hindi Sapat ang ‘Tolerance’ sa Usapin ng Pagpapaalis: Ang Mahalagang Leksyon Mula sa Jose vs. Alfuerto

    G.R. No. 169380, November 26, 2012

    INTRODUKSYON

    Isipin ang ganitong sitwasyon: May-ari ka ng lupa, ngunit may mga taong nakatira dito nang walang pahintulot mo noong una. Sa paglipas ng panahon, binenta mo ang lupa, at ang bagong may-ari ay nais paalisin ang mga okupante. Maaari bang basta na lamang sila mapaalis sa pamamagitan ng simpleng kasong pagpapaalis (ejectment) dahil lamang sa ‘tolerance’ mo noon? Ang kaso ng Fiorello R. Jose v. Roberto Alfuerto ay nagbibigay linaw sa tanong na ito, at nagtuturo ng mahalagang aral tungkol sa tamang legal na remedyo sa mga usapin ng pagmamay-ari at pagpapaalis.

    Sa kasong ito, sinubukan ni Fiorello Jose, umuupa sa lupa, na paalisin ang maraming indibidwal na naninirahan sa Olivares Compound. Ayon kay Jose, ang paninirahan ng mga respondents ay nagsimula lamang sa ‘tolerance’ ng dating may-ari, kaya’t isang kasong unlawful detainer o pagpapaalis ang nararapat. Ngunit ang Korte Suprema ay nagdesisyon na hindi ito ang tamang remedyo, at nagbigay ng malinaw na paliwanag kung bakit.

    LEGAL NA KONTEKSTO: UNLAWFUL DETAINER AT ANG KONSEPTO NG ‘TOLERANCE’

    Ang unlawful detainer ay isang uri ng kasong pagpapaalis na mabilisang proseso lamang sa korte. Ayon sa Rules of Court, ito ay angkop kung ang isang tao ay orihinal na pinayagan na manirahan sa isang ari-arian, ngunit ang pahintulot na ito ay binawi na, at tumanggi silang umalis. Ang mahalagang elemento dito ay ang orihinal na legal na paninirahan na naging ilegal lamang nang mag-demand ang may-ari na umalis sila.

    Sinasaklaw ng Rule 70, Section 1 ng Rules of Court ang unlawful detainer: