Paglabag sa Panunumpa ng Abogado Dahil sa Peke at Walang Pondong Cheke
G.R. No. 56417 (A.C. No. 10050, Disyembre 3, 2013)
Ang kasong ito ay nagbibigay-diin sa responsibilidad ng isang abogado na panatilihin ang integridad ng propesyon, maging sa kanyang pribadong buhay. Madalas nating iniuugnay ang etika ng abogado sa kanyang paghawak ng kaso o pakikitungo sa kliyente. Ngunit, ang kasong ito ay nagpapakita na ang pag-uugali ng isang abogado sa labas ng korte ay maaari ring magdulot ng disciplinary action kung ito ay nagpapakita ng kawalan ng moralidad at integridad na inaasahan sa isang miyembro ng Integrated Bar of the Philippines (IBP).
INTRODUKSYON
Isipin ang isang sitwasyon kung saan nagpautang ka ng pera sa isang taong pinagkakatiwalaan mo, lalo na kung ito ay isang abogado. Inaasahan mo na ang isang abogado, na sinanay sa batas at etika, ay magiging marangal at tutupad sa kanyang mga obligasyon. Ngunit paano kung ang abogadong ito ay nag-isyu sa iyo ng mga pekeng tseke at hindi nagbayad ng kanyang utang? Ito ang sentro ng kaso ni Victoria C. Heenan laban kay Atty. Erlinda Espejo. Ang pangunahing tanong dito ay: Maaari bang managot sa disciplinary action ang isang abogado dahil sa pag-isyu ng mga pekeng tseke at hindi pagbabayad ng utang, kahit na ang transaksyon ay pribado at hindi kaugnay sa kanyang propesyonal na kapasidad bilang abogado?
LEGAL NA KONTEKSTO
Ang Code of Professional Responsibility (CPR) ay nagtatakda ng pamantayan ng pag-uugali para sa lahat ng abogado sa Pilipinas. Ito ay naglalayong protektahan ang integridad ng propesyon ng abogasya at tiyakin ang serbisyo publiko. Ilang mga Canon at Rule ng CPR ang direktang nauugnay sa kasong ito:
- Canon 1: “A LAWYER SHALL UPHOLD THE CONSTITUTION, OBEY THE LAWS OF THE LAND AND PROMOTE RESPECT FOR LAW AND LEGAL PROCESSES.”
- Rule 1.01: “A lawyer shall not engage in unlawful, dishonest, immoral or deceitful conduct.”
- Canon 7: “A LAWYER SHALL AT ALL TIMES UPHOLD THE INTEGRITY AND DIGNITY OF THE LEGAL PROFESSION AND SUPPORT THE ACTIVITIES OF THE INTEGRATED BAR.”
- Rule 7.03: “A lawyer shall not engage in conduct that adversely reflects on his fitness to practice law, nor shall he, whether in public or private life, behave in a scandalous manner to the discredit of the legal profession.”
- Canon 11: “A LAWYER SHALL OBSERVE AND MAINTAIN THE RESPECT DUE TO THE COURTS AND TO JUDICIAL OFFICES AND SHOULD INSIST ON SIMILAR CONDUCT BY OTHERS.”
Ang pag-isyu ng mga pekeng tseke, na lumalabag sa Batas Pambansa Blg. 22 (Bouncing Checks Law), ay isang anyo ng “dishonest conduct” at “unlawful conduct” sa ilalim ng Rule 1.01. Bukod pa rito, ang pagtanggi na bayaran ang isang lehitimong utang at ang pag-iwas sa mga legal na proseso, tulad ng pagdinig sa IBP, ay nagpapakita ng “conduct that adversely reflects on his fitness to practice law” at kawalan ng respeto sa “legal processes” at “duly constituted authorities” (Canon 1 at 11). Ang Supreme Court sa maraming pagkakataon ay nagpaliwanag na ang etika ng abogado ay hindi lamang limitado sa kanyang propesyonal na kapasidad. Kahit sa kanyang pribadong buhay, dapat siyang magpakita ng magandang moralidad at integridad dahil siya ay itinuturing na “officer of the court” at dapat maging huwaran sa lipunan. Halimbawa, sa kasong Tomlin II v. Moya II, binigyang-diin ng Korte Suprema ang obligasyon ng abogado na bayaran ang kanyang mga pinansyal na obligasyon. Sinabi ng Korte na “As part of his duties, he must promptly pay his financial obligations.”
PAGSUSURI NG KASO
Si Victoria Heenan ay nagreklamo laban kay Atty. Erlinda Espejo sa IBP dahil sa paglabag sa panunumpa ng abogado. Ayon kay Victoria, noong Enero 2009, ipinakilala siya kay Atty. Espejo ng kanyang ninang. Sinabi ng ninang ni Victoria na nangangailangan ng pera si Atty. Espejo at gustong humiram ng P250,000. Dahil ipinakilala si Atty. Espejo bilang abogado ng kanyang ninang, nagtiwala si Victoria at pumayag na magpautang. Nagbigay si Victoria ng P250,000 kay Atty. Espejo, at bilang seguridad, nag-isyu si Atty. Espejo ng tseke na nagkakahalaga ng P275,000 na may petsang Pebrero 2, 2009, na sumasaklaw sa prinsipal at interes.
Nang dumating ang takdang petsa, hiniling ni Atty. Espejo kay Victoria na huwag munang ideposito ang tseke dahil hinihintay pa niya ang pondo mula sa bank loan. Ngunit, lumipas ang ilang buwan at walang balita si Victoria kay Atty. Espejo. Noong Hulyo 2009, nakatanggap si Victoria ng isa pang tseke mula kay Atty. Espejo na nagkakahalaga ng P50,000 bilang interes. Ngunit, nang ideposito ni Victoria ang tseke, bumalik ito dahil sa “insufficiency of funds.” Sinubukan din ni Victoria ideposito ang unang tseke na P275,000, ngunit bumalik din ito sa parehong dahilan.
Sa kabila ng paulit-ulit na paniningil ni Victoria, hindi nagbayad si Atty. Espejo. Kaya, nagsampa si Victoria ng kasong kriminal laban kay Atty. Espejo para sa paglabag sa Batas Pambansa Blg. 22 at Estafa. Hindi rin sumipot si Atty. Espejo sa preliminary investigation sa prosecutor’s office at hindi rin nagsumite ng counter-affidavit. Kahit sa IBP proceedings, hindi rin sumagot si Atty. Espejo sa reklamo at hindi sumipot sa mandatory conference. Dahil dito, idineklara siyang in default.
Ang IBP Commission on Bar Discipline (CBD) ay nagrekomenda ng suspensyon kay Atty. Espejo ng limang (5) taon. Binabaan ito ng IBP Board of Governors sa dalawang (2) taon. Umapela ang kaso sa Korte Suprema. Sinang-ayunan ng Korte Suprema ang IBP at pinagtibay ang suspensyon ni Atty. Espejo ng dalawang (2) taon. Narito ang ilan sa mga mahahalagang punto sa desisyon ng Korte Suprema:
- “Atty. Espejo did not deny obtaining a loan from Victoria or traverse allegations that she issued unfunded checks to pay her obligation. It has already been settled that the deliberate failure to pay just debts and the issuance of worthless checks constitute gross misconduct, for which a lawyer may be sanctioned.”
- “The fact that Atty. Espejo obtained the loan and issued the worthless checks in her private capacity and not as an attorney of Victoria is of no moment. As We have held in several cases, a lawyer may be disciplined not only for malpractice and dishonesty in his profession but also for gross misconduct outside of his professional capacity.”
- “Further, the misconduct of Atty. Espejo is aggravated by her unjustified refusal to obey the orders of the IBP directing her to file an answer to the complaint of Victoria and to appear at the scheduled mandatory conference. This constitutes blatant disrespect for the IBP which amounts to conduct unbecoming a lawyer.”
Binigyang-diin ng Korte Suprema na ang pag-isyu ng mga pekeng tseke at ang pagtanggi na sumunod sa mga order ng IBP ay nagpapakita ng “gross misconduct” at paglabag sa Canons 1, 7, at 11 ng Code of Professional Responsibility.
PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON
Ang kasong ito ay nagbibigay ng mahalagang aral para sa lahat ng abogado at maging sa publiko. Una, ipinapakita nito na ang etika ng abogado ay hindi lamang limitado sa loob ng korte o sa relasyon sa kliyente. Ang pag-uugali ng abogado sa kanyang pribadong buhay ay mahalaga rin at maaaring magdulot ng disciplinary action kung ito ay nagpapakita ng kawalan ng moralidad at integridad. Ang pag-isyu ng mga pekeng tseke at hindi pagbabayad ng utang ay itinuturing na “gross misconduct” na maaaring magresulta sa suspensyon o maging disbarment.
Pangalawa, ang kasong ito ay nagpapakita ng kahalagahan ng pagsunod sa mga order ng IBP at iba pang awtoridad. Ang pagtanggi ni Atty. Espejo na sumagot sa reklamo at sumipot sa mandatory conference ay nagpabigat pa sa kanyang kaso. Ang paggalang sa mga legal na proseso at awtoridad ay bahagi ng panunumpa ng abogado.
Para sa publiko, ang kasong ito ay nagpapaalala na kahit ang mga abogado ay hindi exempted sa batas at etika. Kung ikaw ay biktima ng isang abogadong lumabag sa batas o etika, mayroon kang karapatang magsampa ng reklamo sa IBP.
MGA MAHAHALAGANG ARAL
- Etika sa Pribado at Propesyonal na Buhay: Ang mga abogado ay inaasahang magpakita ng magandang moralidad at integridad hindi lamang sa kanilang propesyonal na kapasidad kundi pati na rin sa kanilang pribadong buhay.
- Pagbabayad ng Utang: Ang pagtanggi na bayaran ang lehitimong utang at pag-isyu ng mga pekeng tseke ay maaaring maging sanhi ng disciplinary action laban sa isang abogado.
- Pagsunod sa IBP: Ang mga abogado ay dapat sumunod sa mga order ng IBP at iba pang awtoridad. Ang pagtanggi na sumunod ay maaaring magpabigat sa parusa.
- Karapatan ng Publiko: Ang publiko ay may karapatang magreklamo laban sa mga abogadong lumalabag sa batas o etika.
MGA KARANIWANG TANONG
Tanong: Maaari bang masuspinde o ma-disbar ang isang abogado dahil sa hindi pagbabayad ng utang?
Sagot: Oo, maaari. Kung ang hindi pagbabayad ng utang ay sinamahan ng iba pang misconduct tulad ng pag-isyu ng mga pekeng tseke at pagtanggi na sumunod sa mga legal na proseso, ito ay maaaring ituring na “gross misconduct” na maaaring magresulta sa suspensyon o disbarment.
Tanong: Nalalapat ba ang Code of Professional Responsibility sa pribadong buhay ng isang abogado?
Sagot: Oo, nalalapat. Ang Supreme Court ay nagpaliwanag na ang etika ng abogado ay hindi lamang limitado sa kanyang propesyonal na kapasidad. Kahit sa kanyang pribadong buhay, dapat siyang magpakita ng magandang moralidad at integridad.
Tanong: Ano ang dapat kong gawin kung ako ay binigyan ng pekeng tseke ng isang abogado?
Sagot: Maaari kang magsampa ng kasong kriminal para sa paglabag sa Batas Pambansa Blg. 22 (Bouncing Checks Law) at Estafa. Maaari ka rin magsampa ng administrative complaint sa IBP Commission on Bar Discipline.
Tanong: Ano ang proseso ng pagsasampa ng reklamo sa IBP?
Sagot: Ang reklamo ay dapat isampa sa IBP Commission on Bar Discipline. Magkakaroon ng preliminary investigation, mandatory conference, at pagdinig. Kung mapatunayan ang reklamo, ang IBP ay magrerekomenda ng parusa sa Korte Suprema.
Tanong: Ano ang mga posibleng parusa para sa isang abogadong napatunayang nagkasala ng misconduct?
Sagot: Ang mga posibleng parusa ay kinabibilangan ng censure, reprimand, suspension, at disbarment, depende sa bigat ng misconduct.
Kung ikaw ay nangangailangan ng legal na representasyon o konsultasyon ukol sa mga usaping etikal ng abogado o iba pang legal na problema, ang ASG Law ay handang tumulong. Kami ay eksperto sa mga kasong administratibo at civil litigation. Makipag-ugnayan sa amin para sa konsultasyon. hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming website dito.