Sa kasong ito, pinagtibay ng Korte Suprema na ang isang notaryo publiko ay mananagot sa paglabag sa mga tuntunin ng notarial practice at Code of Professional Responsibility (CPR) kapag nabigo itong maitala nang wasto ang mga dokumentong pinatotohanan. Ang desisyon ay nagpapakita ng kahalagahan ng tungkulin ng isang notaryo publiko sa pagpapanatili ng integridad ng sistema ng notarial at ang pangangalaga sa tiwala ng publiko. Ang kapabayaan sa pagtupad ng tungkulin ay may kaakibat na mga parusa tulad ng pagkarekisa ng komisyon, diskwalipikasyon sa pagiging notaryo, at suspensyon sa pagpraktis ng abogasya.
Pagkakamali sa Notarisasyon: Pananagutan ng Abogado?
Ang kaso ay nagsimula sa reklamong isinampa ni Aloysius R. Pajarillo laban kay Atty. Archimedes O. Yanto dahil sa paglabag umano sa Code of Professional Responsibility (CPR) at sa Rules on Notarial Practice. Si Pajarillo ay isa sa mga plaintiff sa isang civil case, habang si Atty. Yanto ang abogado ng mga defendant. Sa pre-trial brief ng mga defendant, binanggit ang isang Special Power of Attorney (SPA) na pinatotohanan ni Atty. Yanto. Natuklasan ni Pajarillo na ang SPA ay hindi naitala sa notarial registry ni Atty. Yanto at may ibang SPA na may parehong detalye. Kaya nagsampa si Pajarillo ng kasong administratibo laban kay Atty. Yanto.
Ayon kay Atty. Yanto, nagkamali lamang ang kanyang staff sa pagtatalaga ng notarial details sa dalawang magkaibang SPA na inihanda para sa dalawang magkaibang kaso. Iginiit niya na hindi niya intensyon na mag-falsify ng dokumento. Gayunpaman, hindi kinatigan ng Korte Suprema ang argumento ni Atty. Yanto. Binigyang-diin ng Korte na ang notarisasyon ay hindi lamang isang ordinaryong gawain. Ito ay nagiging isang pribadong dokumento sa isang pampublikong dokumento na maaaring tanggapin bilang ebidensya nang walang karagdagang patunay ng pagiging tunay nito. Ang mga notaryo publiko ay may tungkuling sundin ang mga pangunahing kinakailangan sa pagganap ng kanilang mga tungkulin nang may lubos na pag-iingat.
Ang mga notaryo publiko ay inaasahang magtatago at magpapanatili ng isang kronolohikal na opisyal na notarial register ng mga notarial acts na binubuo ng isang permanenteng libro na may mga nakatalang pahina. Ayon sa Section 2, Rule VI ng Notarial Rules, ang bawat notarial act ay dapat itala sa notarial register. Dagdag pa rito, ayon sa Section 2(e), Rule VI, ang bawat instrumento o dokumento na isinagawa ay dapat bigyan ng numero na naaayon sa nasa register. Dahil dito, malinaw na ang pagtatala sa notarial register ng lahat ng impormasyon ay tungkulin ng isang komisyonadong notaryo at ang bawat dokumento ay dapat magtaglay ng kakaibang detalye ng notarisasyon.
Ang pagpapabaya ni Atty. Yanto na personal na itala ang mga detalye ng notarial sa register ay isang paglabag sa kanyang tungkulin bilang isang notaryo publiko.
“SEC. 2. Entries in the Notarial Register. — (a) For every notarial act, the notary shall record in the notarial register at the time of notarization the following: …”
Ito ay hindi maaaring ipasa sa kanyang staff dahil siya ang may responsibilidad na siguraduhin ang kawastuhan ng mga talaan. Sa pamamagitan ng hindi pagtala ng wastong mga entry sa notarial register, nilabag ni Atty. Yanto hindi lamang ang Notarial Rules kundi pati na rin ang CPR. Nabigo siyang sumunod sa kanyang tungkulin sa ilalim ng Canon 1 ng CPR na itaguyod at sundin ang mga batas ng bansa at upang itaguyod ang paggalang sa batas at mga legal na proseso. Ang pagdelegar ni Atty. Yanto sa kanyang staff ng kanyang notarial function ay isang direktang paglabag sa Rule 9.01, Canon 9 ng CPR. Sa madaling salita, responsibilidad ng notaryo publiko na pangalagaan ang integridad ng kanyang tungkulin.
FAQs
| Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? | Kung ang isang notaryo publiko ay mananagot sa paglabag sa Rules on Notarial Practice at Code of Professional Responsibility dahil sa kapabayaan ng kanyang staff sa pagtala ng mga detalye ng notarial sa register. |
| Ano ang ginawa ni Atty. Yanto na itinuring na paglabag? | Hindi niya personal na naitala ang mga detalye ng notarial sa register at pinahintulutan ang kanyang staff na magtalaga ng parehong detalye sa dalawang magkaibang SPA. |
| Ano ang naging batayan ng Korte Suprema sa pagpataw ng parusa kay Atty. Yanto? | Binigyang-diin ng Korte na ang notarisasyon ay isang mahalagang tungkulin at ang mga notaryo publiko ay may responsibilidad na pangalagaan ang integridad ng sistema ng notarial. |
| Ano ang parusa na ipinataw ng Korte Suprema kay Atty. Yanto? | Kinansela ang kanyang notarial commission, diskwalipikasyon sa pagiging notaryo publiko sa loob ng isang taon, at suspensyon sa pagpraktis ng abogasya sa loob ng tatlong buwan. |
| Maaari bang ipasa ng isang notaryo publiko ang kanyang tungkulin sa kanyang staff? | Hindi, ang notaryo publiko ang may responsibilidad na personal na itala ang mga detalye ng notarial sa register upang maiwasan ang pagkakamali. |
| Ano ang epekto ng notarisasyon sa isang pribadong dokumento? | Ginagawa nitong pampublikong dokumento na maaaring tanggapin bilang ebidensya nang walang karagdagang patunay ng pagiging tunay nito. |
| Ano ang kahalagahan ng pagpapanatili ng kawastuhan at integridad ng notarial records? | Ito ay upang mapanatili ang tiwala ng publiko sa sistema ng notarial at sa propesyon ng abogasya. |
| Ano ang maaaring mangyari kung ang isang notaryo publiko ay nabigo sa kanyang tungkulin? | Maaari siyang patawan ng mga parusa tulad ng pagkarekisa ng komisyon, diskwalipikasyon sa pagiging notaryo, at suspensyon sa pagpraktis ng abogasya. |
Ang desisyon ng Korte Suprema sa kasong ito ay nagpapaalala sa lahat ng mga notaryo publiko tungkol sa kanilang mahalagang papel sa sistema ng hustisya. Kailangan nilang gampanan ang kanilang mga tungkulin nang may lubos na pag-iingat upang mapanatili ang integridad ng kanilang propesyon at ang tiwala ng publiko.
Para sa mga katanungan tungkol sa aplikasyon ng desisyong ito sa mga tiyak na sitwasyon, mangyaring makipag-ugnayan sa ASG Law sa pamamagitan ng contact o sa pamamagitan ng email sa frontdesk@asglawpartners.com.
Disclaimer: Ang pagsusuri na ito ay para lamang sa layuning impormasyon at hindi bumubuo ng legal na payo. Para sa tiyak na legal na gabay na iniakma sa iyong sitwasyon, mangyaring kumunsulta sa isang kwalipikadong abogado.
Source: ALOYSIUS R. PAJARILLO, COMPLAINANT, VS. ATTY. ARCHIMEDES O. YANTO, RESPONDENT., A.C. No. 13332, August 10, 2022