Kategorya: Law of Succession

  • Kapangyarihan ng Hukuman sa Pagbebenta ng Ari-arian ng Mana: Pagtuturo mula sa Kaso Silverio vs. Silverio

    Ang Hukuman ng Probate ay May Kapangyarihang Magpawalang-bisa ng Benta ng Ari-arian ng Mana Kahit May Pagbabago sa Administrator

    G.R. Nos. 208828-29, August 13, 2014

    Sa gitna ng madalas na pagtatalo sa mana, mahalagang maunawaan ang limitasyon at saklaw ng kapangyarihan ng hukuman, lalo na pagdating sa pagbebenta ng ari-arian ng namatay. Ang kaso ng Ricardo C. Silverio, Sr. vs. Ricardo S. Silverio, Jr. ay nagbibigay linaw sa kapangyarihan ng hukuman ng probate na aprubahan at pawalang-bisa ang mga transaksyon ng pagbebenta ng ari-arian ng mana, kahit pa nagkaroon ng pagbabago sa administrator ng estate. Ang desisyong ito ay nagpapakita na ang awtoridad ng hukuman na magdesisyon sa mga ari-arian ng mana ay nananatili, at hindi basta-basta nababago ng mga pansamantalang utos o pagbabago sa posisyon ng administrator.

    INTRODUKSYON

    Isipin ang isang pamilya na nagtatalo tungkol sa mana ng kanilang mga magulang. Sa ganitong sitwasyon, karaniwang dumadaan sa korte ang proseso ng paghahati ng mana. Ngunit paano kung sa kalagitnaan ng proseso, may mga ari-arian na naibenta nang walang pahintulot, o may mga utos ang korte na nagkakasalungatan? Ito ang sentro ng kaso Silverio vs. Silverio. Ang kasong ito ay nagmula sa intestate proceedings para sa mana ni Beatriz S. Silverio. Ang pangunahing tanong dito ay kung may kapangyarihan ba ang korte na pawalang-bisa ang mga bentahan ng ari-arian ng mana na naaprubahan noon, lalo na kung may mga naunang utos na korte at pagbabago sa administrator ng estate. Sa madaling salita, sino ang may huling say sa pagbebenta ng ari-arian ng mana – ang administrator, o ang korte mismo?

    LEGAL NA KONTEKSTO: JURISDICTION NG HUKUMAN NG PROBATE AT PAGBEBENTA NG ARI-ARIAN NG MANA

    Ang hukuman ng probate, o intestate court sa kasong ito, ay may espesyal na hurisdiksyon sa mga usapin ng mana. Ito ay nakasaad sa Rule 73, Seksyon 1 ng Rules of Court na nagbibigay kapangyarihan sa mga hukuman na magtalaga ng administrator, tumiyak sa mga legal na tagapagmana, at pangasiwaan ang paghahati ng ari-arian ng namatay. Mahalaga ring tandaan na ayon sa Rule 89, Seksyon 4 at 7 ng Rules of Court, kailangan ang pahintulot ng korte para sa anumang pagbebenta o disposisyon ng ari-arian ng mana. Ang layunin nito ay protektahan ang interes ng estate at ng mga tagapagmana.

    Ayon sa Korte Suprema sa kasong Lee v. Regional Trial Court of Quezon City, Branch 85, “court approval is necessary for the validity of any disposition of the decedent’s estate.” Binanggit din ng Korte ang naunang kaso ng Godoy vs. Orellano na nagsasaad na “the sale of the property of the estate by an administrator without the order of the probate court is void and passes no title to the purchaser.” Ibig sabihin, kung walang pahintulot ng korte, ang bentahan ay walang bisa mula sa simula pa lamang. Ang prinsipyong ito ay nagpapakita ng kahalagahan ng papel ng hukuman sa pangangalaga ng ari-arian ng mana hanggang sa ito ay maipamahagi sa mga nararapat na tagapagmana.

    Ang preliminary injunction naman ay isang utos ng korte na nagbabawal sa isang partido na gumawa ng isang partikular na aksyon habang dinidinig pa ang kaso. Ito ay pansamantalang remedyo para mapigilan ang posibleng pinsala habang hindi pa pinal ang desisyon sa kaso. Gayunpaman, ang saklaw at limitasyon ng injunction ay nakabatay sa eksaktong nakasaad sa utos ng korte. Kung hindi malinaw ang saklaw nito, maaaring magdulot ito ng kalituhan at pagtatalo, tulad ng nangyari sa kasong ito.

    PAGSUSURI NG KASO: SILVERIO VS. SILVERIO

    Nagsimula ang kaso sa pagpanaw ni Beatriz S. Silverio noong 1987. Nag-iwan siya ng mga tagapagmana: ang kanyang asawa na si Ricardo C. Silverio, Sr., at mga anak na sina Ricardo S. Silverio, Jr., at iba pa. Nagsampa ng intestate proceedings si Ricardo C. Silverio, Sr. para sa mana ni Beatriz. Sa loob ng mahabang panahon, nagkaroon ng maraming petisyon at apela tungkol sa iba’t ibang utos ng korte, kabilang na ang pagtatalaga at pagtanggal ng administrator.

    Noong 2006, inutusan ng korte ang pagbebenta ng ilang ari-arian ng mana, kabilang na ang mga properties sa Forbes Park at Bel-Air, Makati. Ayon sa korte, ito ay para mabayaran ang mga buwis at iba pang obligasyon ng estate, at ang matitira ay hahatiin sa mga tagapagmana. Batay sa utos na ito, naibenta ang dalawang properties kay Citrine Holdings, Inc. at Monica P. Ocampo noong 2010. Si Monica P. Ocampo ay nagbenta rin sa Zee2 Resources, Inc.

    Ngunit bago pa man ang bentahan, nagkaroon ng mga pagbabago sa administrator. Mula kay Edgardo S. Silverio, napunta kay Ricardo C. Silverio, Sr., tapos kay Ricardo S. Silverio, Jr., at muling ibinalik kay Ricardo C. Silverio, Sr. Mayroon ding naunang injunction na inisyu ng Court of Appeals (CA) na may kaugnayan sa pagtatalaga ng administrator. Ang komplikasyon ay lumitaw nang pawalang-bisa ng intestate court ang bentahan noong 2011, dahil umano sa injunction at sa argumento na ang bentahan ay ginawa noong hindi si Ricardo C. Silverio, Sr. ang administrator.

    Umapela si Ricardo S. Silverio, Jr. sa CA, at pinaboran siya ng CA. Ayon sa CA, ang naunang injunction ay limitado lamang sa usapin ng administrator at hindi sa utos na magbenta ng ari-arian. Dagdag pa ng CA, ang utos noong 2006 na nagpapahintulot sa bentahan ay nanatiling valid. Hindi rin umano dapat pawalang-bisa ng intestate court ang bentahan dahil lampas na ito sa hurisdiksyon nito.

    Hindi sumang-ayon si Ricardo C. Silverio, Sr. at umakyat sa Korte Suprema. Ngunit kinatigan ng Korte Suprema ang CA. Ayon sa Korte Suprema, bagama’t may kapangyarihan ang probate court na pawalang-bisa ang mga bentahan ng ari-arian ng mana, sa kasong ito, “the October 31, 2006 Omnibus Order of the testate [sic] court in so far as it authorizes the sale of the three properties in question was not declared by the Court of Appeals, Seventh Division as null and void.” Binigyang-diin ng Korte Suprema na ang dispositive portion ng desisyon ng CA sa naunang kaso ay malinaw na limitado lamang sa usapin ng administrator. Hindi nito kinuwestiyon ang utos na magbenta ng ari-arian.

    Dagdag pa ng Korte Suprema, “the injunction order which was made permanent by the Court of Appeals (Seventh Division) was declared to be limited only to the portion of the Omnibus Order that upheld the grant of letters of administration by SILVERIO, JR. and the removal of SILVERIO, SR. as administrator and nothing else.” Kaya, walang basehan ang intestate court na pawalang-bisa ang bentahan dahil lamang sa injunction.

    PRAKTICAL NA IMPLIKASYON: ANO ANG MAAARING MATUTUNAN?

    Ang kasong Silverio vs. Silverio ay nagtuturo ng ilang mahahalagang aral, lalo na sa mga usapin ng mana at pagbebenta ng ari-arian ng estate:

    • Kapangyarihan ng Hukuman ng Probate: Malinaw na may kapangyarihan ang hukuman ng probate na aprubahan at pawalang-bisa ang bentahan ng ari-arian ng mana. Kailangan ang pahintulot ng korte para sa validong disposisyon ng ari-arian.
    • Limitasyon ng Injunction: Ang injunction ay dapat malinaw sa saklaw at limitasyon nito. Kung hindi malinaw, hindi ito dapat gamitin para pawalang-bisa ang mga utos ng korte na hindi direktang apektado ng injunction.
    • Finality ng Utos ng Korte: Ang dispositive portion ng desisyon ng korte ang masusunod. Kung may pagdududa sa interpretasyon, dapat tingnan ang malinaw na nakasaad sa dispositive portion.
    • Good Faith Buyers: Ang mga bumibili ng ari-arian nang may mabuting loob at nagtiwala sa utos ng korte ay protektado. Hindi sila dapat mapahamak dahil sa mga internal na pagtatalo ng mga tagapagmana o pagbabago sa administrator.

    MGA MADALAS ITANONG (FAQs)

    1. Kailangan ba talaga ng pahintulot ng korte para maibenta ang ari-arian ng mana?
      Oo, ayon sa Rules of Court at jurisprudence, kailangan ang pahintulot ng hukuman ng probate para sa validong pagbebenta ng ari-arian ng mana. Kung walang pahintulot, maaaring pawalang-bisa ang bentahan.
    2. Ano ang mangyayari kung naibenta ang ari-arian ng mana nang walang pahintulot ng korte?
      Ang bentahan ay maaaring ideklarang walang bisa ng korte. Hindi magiging balido ang paglipat ng titulo sa bumili.
    3. May kapangyarihan ba ang korte na pawalang-bisa ang bentahan na naaprubahan na niya noon?
      Oo, may kapangyarihan ang korte na pawalang-bisa ang bentahan kung may sapat na basehan, lalo na kung may iregularidad o paglabag sa batas.
    4. Ano ang epekto ng preliminary injunction sa pagbebenta ng ari-arian ng mana?
      Ang epekto ng injunction ay depende sa saklaw nito. Dapat malinaw kung ano ang ipinagbabawal ng injunction. Kung hindi malinaw, hindi ito dapat gamitin para pawalang-bisa ang mga aksyon na hindi direktang sakop nito.
    5. Paano mapoprotektahan ang sarili kung bibili ng ari-arian ng mana?
      Siguraduhing may pahintulot ng hukuman ang bentahan. Mag-verify sa korte at sa Register of Deeds. Magkonsulta sa abogado para masiguro ang legalidad ng transaksyon.

    Naranasan mo ba ang ganitong problema sa mana? Ang ASG Law ay eksperto sa mga usapin ng estate settlement at property law. Kung kailangan mo ng legal na payo o representasyon, makipag-ugnayan sa amin. Bisitahin ang aming website dito para sa karagdagang impormasyon. Handa kaming tumulong!





    Source: Supreme Court E-Library

    This page was dynamically generated

    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Mana sa Negosyo ng Pamilya: Ano ang Dapat Malaman Tungkol sa Hatiang Mana Kapag May Korporasyon?

    Mana sa Negosyo ng Pamilya: Ano ang Dapat Malaman Tungkol sa Hatiang Mana Kapag May Korporasyon?

    G.R. No. 187843, June 09, 2014

    Ang usapin ng mana ay madalas na komplikado, lalo na kung sangkot ang negosyo ng pamilya na naka-rehistro bilang korporasyon. Marami ang nagtatanong kung kasama ba ang ari-arian ng korporasyon sa mamanahin, o kung limitado lamang ito sa shares of stock. Nililinaw ng kasong ito ng Korte Suprema ang importanteng prinsipyong ito sa batas ng mana sa Pilipinas.

    INTRODUKSYON

    Isipin ang isang pamilya na nagtayo ng negosyo ilang dekada na ang nakalipas. Sa paglipas ng panahon, lumago ang negosyo at naging korporasyon. Nang pumanaw ang mga magulang na nagtatag nito, lumitaw ang tanong: paano hahatiin ang mana, lalo na’t malaki ang bahagi ng yaman ay nasa korporasyon? Ito ang sentro ng kaso ng Capitol Sawmill Corporation and Columbia Wood Industries Corporation v. Concepcion Chua Gaw. Ang kasong ito ay nagbibigay linaw kung paano dapat isaalang-alang ang mga korporasyon sa proseso ng paghahati ng mana.

    ANG KONTEKSTONG LEGAL: MANA, KORPORASYON, AT DEMURRER TO EVIDENCE

    Upang lubos na maintindihan ang kasong ito, mahalagang maunawaan ang ilang konsepto sa batas. Una, ang mana. Ayon sa Civil Code ng Pilipinas, ang mana ay ang paglipat ng ari-arian, karapatan, at obligasyon ng isang tao sa kanyang mga tagapagmana pagkatapos ng kanyang kamatayan. Kasama sa mamanahin hindi lamang ang mga personal na ari-arian kundi pati na rin ang kanyang mga shares of stock sa isang korporasyon.

    Pangalawa, ang korporasyon. Ang korporasyon ay isang hiwalay na legal na persona mula sa mga taong nagmamay-ari nito. Ibig sabihin, ang ari-arian ng korporasyon ay hindi direktang ari-arian ng mga shareholders. Gayunpaman, ang shares of stock na pagmamay-ari ng isang indibidwal sa korporasyon ay bahagi ng kanyang ari-arian at maaaring mamanahin.

    Pangatlo, ang Demurrer to Evidence. Ito ay isang mosyon na isinusumite ng defendant pagkatapos magpresenta ng ebidensya ang plaintiff sa korte. Hinihiling nito sa korte na ibasura ang kaso dahil, kahit tanggapin pa na totoo ang lahat ng ebidensya ng plaintiff, hindi pa rin sapat ito upang mapanigan sila. Sa madaling salita, sinasabi ng defendant na kahit ano pang ebidensya ang ipakita ng plaintiff, wala silang basehan para manalo sa kaso.

    Sa kasong ito, ginamit ng mga petitioners (Capitol Sawmill at Columbia Wood) ang demurrer to evidence para ipabasura ang kaso, dahil naniniwala silang hindi dapat isama ang ari-arian ng korporasyon sa mana ng mga yumaong magulang ng respondents (Chua Gaw).

    Ayon sa Section 1, Rule 33 ng Rules of Court:

    “SECTION 1. Demurrer to evidence. — After the plaintiff has completed the presentation of his evidence, the defendant may move for dismissal on the ground that upon the facts and the law the plaintiff has shown no right to relief.”

    Ito ang batayan ng demurrer to evidence na isinampa ng petitioners.

    PAGSUSURI NG KASO: ANG LABANAN SA KORTE

    Nagsimula ang kaso nang magsampa ng reklamo ang mga respondents (mga anak ng yumaong Chua Chin at Chan Chi) laban sa kanilang mga kapatid at sa mga korporasyon (Capitol Sawmill at Columbia Wood). Hinihingi nila na matukoy ang kanilang mga parte sa mana ng kanilang mga magulang at mahati ito. Iginiit nila na ang buong negosyo ng Capitol Sawmill at Columbia Wood ay pag-aari ng kanilang mga magulang, kaya dapat itong isama sa mana.

    Nag-demur to evidence ang mga korporasyon, sinasabing walang basehan ang kaso dahil hindi raw dapat isama ang ari-arian ng korporasyon sa mana. Binanggit nila ang kasong Lim v. Court of Appeals, kung saan sinasabi na hindi maaaring isama ang ari-arian ng korporasyon sa estate ng isang namatay.

    Ngunit hindi pumayag ang trial court at ang Court of Appeals. Sinabi nila na iba ang kasong ito sa Lim case. Ang kasong Lim ay tungkol sa intestate probate proceedings, samantalang ang kasong ito ay para sa partition ng mana. Higit pa rito, binanggit nila ang naunang kaso, Chua Suy Phen v. Concepcion Chua Gaw, kung saan kinilala na ng Korte Suprema ang karapatan ng mga respondents na magmana at makibahagi sa pagmamay-ari ng mga korporasyon.

    Hindi rin nakumbinsi ang Korte Suprema sa argumento ng mga petitioners. Ayon sa Korte, ang demurrer to evidence ay dapat lamang ibigay kung talagang walang basehan ang kaso ng plaintiff. Sa kasong ito, sapat ang alegasyon at ebidensya ng respondents na sila ay may karapatang magmana sa shares of stock ng kanilang mga magulang sa mga korporasyon. Hindi pa panahon para pag-usapan kung kasama ba mismo ang ari-arian ng korporasyon sa mana. Ang mahalaga ay matukoy muna ang karapatan ng mga tagapagmana sa shares of stock.

    Binigyang-diin ng Korte Suprema na:

    “Petitioners are pushing the case too far ahead of its limits. They are themselves determining that the issue is whether the properties of the corporation can be included in the inventory of the estate of the decedent when the only question to be resolved in a demurrer to evidence is whether based on the evidence, respondents, as already well put in the prior Chua Suy Phen case, have a right to share in the ownership of the corporation. The question of whether the properties of the corporation can be included in the inventory of the estate will be threshed out and resolved during trial.”

    Ibig sabihin, maaga pa para sabihin kung kasama ang ari-arian ng korporasyon. Ang unang hakbang ay patunayan kung may karapatan ba ang mga respondents sa mana, partikular sa shares of stock sa korporasyon.

    Dahil dito, ibinasura ng Korte Suprema ang petisyon ng Capitol Sawmill at Columbia Wood at inutusan ang trial court na ipagpatuloy ang pagdinig ng kaso.

    PRAKTICAL IMPLICATIONS: ANO ANG MAAARING MATUTUNAN?

    Ang kasong ito ay nagtuturo ng ilang importanteng aral, lalo na para sa mga pamilyang may negosyong korporasyon.

    1. Ang shares of stock sa korporasyon ay mamanahin. Kahit hiwalay na legal entity ang korporasyon, ang shares of stock na pagmamay-ari ng isang tao ay bahagi ng kanyang mana. Kaya, kung ang isang yumao ay may shares sa isang korporasyon, ito ay dapat isama sa paghahati ng mana.
    2. Hindi pa huli ang lahat para itama ang proseso ng paghahati. Pinapakita ng kasong ito na kahit matagal na ang proseso ng paghahati, maaari pa ring magsampa ng kaso sa korte para itama ito, lalo na kung may mga tagapagmanang hindi nabigyan ng kanilang parte.
    3. Ang Demurrer to Evidence ay hindi shortcut para manalo agad. Ang demurrer to evidence ay epektibo lamang kung talagang walang basehan ang kaso ng plaintiff. Hindi ito dapat gamitin para takasan ang paglilitis kung mayroon namang isyu na kailangang patunayan sa korte.

    MGA KARANIWANG TANONG (FREQUENTLY ASKED QUESTIONS)

    Tanong 1: Kung ang negosyo ng pamilya ay korporasyon, kasama ba ang mga building at lupa ng korporasyon sa mamanahin?

    Sagot: Hindi direktang mamanahin ang mga ari-arian ng korporasyon. Ngunit ang shares of stock sa korporasyon na pagmamay-ari ng yumao ay mamanahin. Sa pamamagitan ng pagmamana ng shares, ang mga tagapagmana ay nagiging shareholders at may karapatan sa bahagi ng korporasyon, ngunit hindi direktang nagmamay-ari ng mga ari-arian nito.

    Tanong 2: Paano kung ayaw ng ibang tagapagmana na isama ang korporasyon sa hatiang mana?

    Sagot: Maaaring magsampa ng kaso sa korte para pilitin silang isama ang shares of stock sa hatiang mana. Tulad ng sa kasong ito, kinilala ng korte ang karapatan ng mga tagapagmana na makibahagi sa mana, kahit na ito ay nasa anyo ng shares of stock sa korporasyon.

    Tanong 3: Ano ang Demurrer to Evidence at paano ito ginagamit?

    Sagot: Ang Demurrer to Evidence ay isang mosyon na isinusumite ng defendant pagkatapos magpresenta ng ebidensya ang plaintiff. Sinasabi nito sa korte na kahit tanggapin pa ang lahat ng ebidensya ng plaintiff, hindi pa rin sapat para manalo sila sa kaso. Ginagamit ito para ibasura agad ang kaso kung walang basehan.

    Tanong 4: Ano ang dapat gawin kung hindi malinaw ang proseso ng paghahati ng mana sa negosyo ng pamilya?

    Sagot: Kumunsulta agad sa abogado. Mahalaga ang legal na payo para masigurong tama ang proseso ng paghahati at maiwasan ang mga problema sa hinaharap.

    Tanong 5: Mayroon bang paraan para maiwasan ang ganitong problema sa mana sa negosyo ng pamilya?

    Sagot: Oo. Ang paggawa ng maayos na will o testamento ay makakatulong nang malaki. Maaari ring magtatag ng family corporation na may malinaw na plano sa succession para sa negosyo.

    May katanungan pa ba tungkol sa mana at korporasyon? Ang ASG Law ay eksperto sa mga usapin ng mana at estate planning. Huwag mag-atubiling kumonsulta sa amin para sa legal na payo na akma sa inyong sitwasyon. Makipag-ugnayan dito o mag-email sa hello@asglawpartners.com.



    Source: Supreme Court E-Library
    This page was dynamically generated
    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Hatiang Berbal sa Mana: Legal ba Ito sa Pilipinas? – Gabay mula sa ASG Law

    Ang Hatiang Berbal sa Mana ay May Bisa sa Batas ng Pilipinas

    G.R. No. 180269, February 20, 2013

    INTRODUKSYON

    Isipin ang isang pamilya na nagmamay-ari ng ilang parsela ng lupa sa probinsya. Sa paglipas ng panahon, yumao ang mga magulang at nag-iwan ng mana. Upang maiwasan ang komplikasyon, nagkasundo ang mga anak sa isang hatiang berbal – sino ang magmamana ng aling lupa. Ngunit paano kung ang isa sa mga tagapagmana ay biglang kumontra at igiit na siya ang nagmamay-ari ng isang partikular na lote dahil lamang sa isang tax declaration? Maaari bang balewalain ang orihinal na kasunduan sa hatiang berbal? Dito pumapasok ang kaso ng Jose Z. Casilang, Sr. v. Rosario Z. Casilang-Dizon, kung saan nilinaw ng Korte Suprema ang bisa ng hatiang berbal sa mana sa ilalim ng batas ng Pilipinas.

    Sa kasong ito, ang pangunahing legal na tanong ay kung may bisa ba ang hatiang berbal ng mana at kung mangingibabaw ba ito sa pormal na dokumento tulad ng Deed of Extrajudicial Partition na isinagawa lamang ng ilang tagapagmana.

    KONTEKSTONG LEGAL

    Sa Pilipinas, kapag ang isang tao ay namatay nang walang huling habilin o testamento, ang kanyang mga ari-arian ay mapupunta sa kanyang mga tagapagmana sa pamamagitan ng intestate succession o pamana ayon sa batas. Ayon sa Artikulo 777 ng Civil Code of the Philippines, “Ang mga karapatan sa succession ay naililipat mula sa sandali ng kamatayan ng decedent.” Ibig sabihin, sa oras na mamatay ang isang tao, ang kanyang mga tagapagmana ay agad nang may karapatan sa kanyang mana.

    Ang partition o paghahati ng mana ay ang proseso ng paghahati-hati ng mga ari-arian ng namatay sa kanyang mga tagapagmana. Maaaring gawin ito sa pamamagitan ng kasulatan, tulad ng Deed of Extrajudicial Partition, kung nagkakasundo ang lahat ng tagapagmana. Ngunit, mahalagang malaman na hindi lamang sa pamamagitan ng pormal na dokumento maaaring gawin ang paghahati. Ayon sa jurisprudence ng Korte Suprema, ang hatiang berbal o oral partition ay may bisa rin sa ilalim ng ating batas.

    Sinasabi sa kasong Vda. de Espina v. Abaya: “Ang kasunduan sa paghahati ay maaaring gawin nang berbal o nakasulat. Ang isang berbal na kasunduan para sa paghahati ng ari-arian na pagmamay-ari nang komon ay may bisa at maipapatupad sa mga partido. Ang Statute of Frauds ay walang operasyon sa ganitong uri ng kasunduan, sapagkat ang paghahati ay hindi isang paglilipat ng ari-arian kundi simpleng paghihiwalay at pagtatalaga ng bahagi ng ari-arian na pagmamay-ari ng mga co-owner.”

    Ang Statute of Frauds ay isang legal na prinsipyo na nag-uutos na ang ilang uri ng mga kontrata, kabilang ang mga transaksyon sa lupa, ay dapat nakasulat upang maipatupad. Gayunpaman, hindi saklaw ng Statute of Frauds ang hatiang berbal dahil hindi ito itinuturing na paglilipat ng pagmamay-ari, kundi pagtukoy lamang sa bahagi ng bawat tagapagmana sa mana na komon nilang pag-aari.

    Bukod dito, mahalagang tandaan na ang tax declaration ay hindi patunay ng pagmamay-ari. Ito ay isa lamang indicia o indikasyon ng pag-aangkin ng pagmamay-ari. Ayon sa Korte Suprema sa kasong ito, “Ang mga deklarasyon ng buwis at resibo ng buwis lamang ay hindi konklusibong ebidensya ng pagmamay-ari. Ang mga ito ay indicia lamang ng isang pag-aangkin ng pagmamay-ari, ngunit kapag isinama sa patunay ng aktwal na pag-aari ng ari-arian, maaari silang maging batayan ng pag-aangkin ng pagmamay-ari sa pamamagitan ng prescription.”

    PAGHIMAY NG KASO

    Ang kaso ay nagsimula sa pamilya Casilang. Ang mag-asawang Liborio at Francisca Casilang ay may walong anak, kabilang sina Jose at Ireneo. Nang yumao si Liborio, nag-iwan siya ng tatlong parsela ng lupa. Ayon kay Jose at sa iba pang mga kapatid, nagkaroon sila ng hatiang berbal kung saan napunta kay Jose ang Lot No. 4618. Matagal nang naninirahan si Jose sa Lot No. 4618 kasama ang kanyang pamilya at doon din niya inalagaan ang kanyang mga magulang hanggang sa kanilang kamatayan.

    Gayunpaman, ang anak ni Ireneo na si Rosario, ay naghain ng kasong unlawful detainer laban kay Jose sa Municipal Trial Court (MTC). Iginigiit ni Rosario na ang Lot No. 4618 ay pagmamay-ari ng kanyang ama na si Ireneo, at siya ang nagmana nito. Nagpakita si Rosario ng Tax Declaration na nakapangalan sa kanyang ama at isang Deed of Extrajudicial Partition with Quitclaim na ginawa nilang magkakapatid kung saan inilipat nila ang Lot No. 4618 kay Rosario.

    Dahil hindi nakadalo si Jose sa pre-trial conference sa MTC, idineklara siyang in default at natalo sa kaso. Ipinag-utos ng MTC na paalisin si Jose sa lote at gibain ang kanyang bahay.

    Hindi sumuko si Jose. Kasama ang ibang mga kapatid, naghain siya ng kasong “Annulment of Documents, Ownership and Peaceful Possession with Damages” sa Regional Trial Court (RTC) laban kay Rosario. Dito, iginiit ni Jose ang hatiang berbal at sinabing ang Deed of Extrajudicial Partition ni Rosario ay walang bisa dahil hindi naman talaga pagmamay-ari ni Ireneo ang Lot No. 4618.

    Matapos ang paglilitis, pumanig ang RTC kay Jose. Kinilala ng RTC ang bisa ng hatiang berbal at sinabing ang Deed of Extrajudicial Partition ni Rosario ay walang bisa. Ayon sa RTC, napatunayan na sa pamamagitan ng mga testimonya at ebidensya na nagkaroon nga ng hatiang berbal at na kay Jose talaga napunta ang Lot No. 4618.

    Umapela si Rosario sa Court of Appeals (CA). Binaliktad ng CA ang desisyon ng RTC at pumanig kay Rosario. Sinabi ng CA na dapat sundin ang desisyon ng MTC sa unlawful detainer case at binigyang-diin na walang sapat na ebidensya si Jose para patunayan ang hatiang berbal.

    Hindi rin nagpatinag si Jose at umakyat sa Korte Suprema. Dito, binaliktad ng Korte Suprema ang desisyon ng CA at ibinalik ang desisyon ng RTC na pumapabor kay Jose. Ayon sa Korte Suprema:

    “Mula sa mga testimonya ng mga partido, kumbinsido kami na ang konklusyon ng RTC ay suportado nang maayos na mayroong ngang hatiang berbal sa pagitan ng mga tagapagmana ni Liborio, alinsunod sa kung saan natanggap ng bawat isa sa kanyang walong anak ang kanyang bahagi ng kanyang mana, at ang bahagi ni Jose ay ang Lot No. 4618.”

    Binigyang-diin din ng Korte Suprema na mali ang CA na basta na lamang umasa sa desisyon ng MTC sa unlawful detainer case. Ayon sa Korte Suprema, ang usapin sa unlawful detainer ay limitado lamang sa pagtukoy kung sino ang may karapatang pisikal na umokupa sa lupa, at hindi ito desisyon sa pagmamay-ari. Ang kaso sa RTC ay isang accion reinvindicatoria o aksyon para mabawi ang pagmamay-ari, kung kaya’t mas malalim ang sakop nito at dapat na masusing suriin ang lahat ng ebidensya.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON

    Ang kasong Casilang v. Casilang-Dizon ay nagbibigay ng mahalagang aral tungkol sa pamana at pagmamay-ari ng lupa sa Pilipinas. Ipinapakita nito na hindi sapat ang tax declaration o isang Deed of Extrajudicial Partition na ginawa lamang ng ilang tagapagmana para patunayan ang pagmamay-ari, lalo na kung mayroong mas matibay na ebidensya ng naunang hatiang berbal na isinagawa ng buong pamilya.

    Para sa mga pamilyang may manang ari-arian, mahalagang magkaroon ng maayos na kasunduan sa paghahati ng mana. Bagama’t may bisa ang hatiang berbal, mas makabubuti pa rin kung ito ay maisasagawa sa pamamagitan ng isang nakasulat na dokumento upang maiwasan ang mga hindi pagkakaunawaan at legal na problema sa hinaharap. Ang pagpaparehistro ng ari-arian sa pangalan ng mga tagapagmana at pagbabayad ng tamang buwis ay mahalaga rin upang maprotektahan ang kanilang karapatan sa pagmamay-ari.

    SUSING ARAL

    • Bisa ng Hatiang Berbal: Kinikilala ng batas ng Pilipinas ang bisa ng hatiang berbal sa mana kung napatunayan na ito ay napagkasunduan ng lahat ng tagapagmana at naipatupad sa pamamagitan ng aktwal na pag-aari ng kani-kanilang parte.
    • Limitasyon ng Tax Declaration: Ang tax declaration ay hindi konklusibong patunay ng pagmamay-ari. Ito ay indikasyon lamang ng pag-aangkin ng pagmamay-ari.
    • Aksyon para sa Pagmamay-ari: Ang accion reinvindicatoria sa RTC ay mas mataas na korte at mas malalim ang sakop kaysa sa unlawful detainer case sa MTC pagdating sa usapin ng pagmamay-ari.
    • Kahalagahan ng Dokumentasyon: Bagama’t may bisa ang hatiang berbal, mas mainam pa rin na isagawa ang paghahati ng mana sa pamamagitan ng nakasulat na dokumento upang maiwasan ang mga problema sa hinaharap.

    MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)

    Tanong 1: Legal ba talaga ang hatiang berbal?
    Sagot: Oo, legal ang hatiang berbal sa Pilipinas kung mapapatunayan na ito ay napagkasunduan ng lahat ng tagapagmana at naipatupad. Ngunit mas mainam pa rin ang nakasulat na kasunduan para sa mas malinaw at mas madaling patunayan.

    Tanong 2: Sapat na ba ang Tax Declaration para mapatunayan ang pagmamay-ari ng lupa?
    Sagot: Hindi. Ang Tax Declaration ay hindi sapat na patunay ng pagmamay-ari. Ito ay indikasyon lamang ng pag-aangkin ng pagmamay-ari. Kailangan pa rin ng iba pang ebidensya tulad ng titulo ng lupa o iba pang dokumento.

    Tanong 3: Ano ang dapat gawin kung may hindi sumasang-ayon sa hatiang berbal?
    Sagot: Kung may hindi sumasang-ayon, maaaring magsampa ng kaso sa korte upang pormal na mahati ang mana. Mahalaga na magkaroon ng abogado na tutulong sa proseso.

    Tanong 4: Paano kung matagal na kaming naghatiang berbal at may mga umokupa na sa kanya-kanyang parte?
    Sagot: Kung matagal na kayong naghatiang berbal at umokupa na kayo sa kanya-kanyang parte, malaki ang posibilidad na kikilalanin ng korte ang hatiang berbal, lalo na kung may mga saksi at iba pang ebidensya na magpapatunay nito.

    Tanong 5: Kailangan ba ng abogado para sa paghahati ng mana?
    Sagot: Hindi palaging kailangan, lalo na kung nagkakasundo ang lahat ng tagapagmana at simple lang ang ari-arian. Ngunit kung komplikado ang sitwasyon o may hindi pagkakasundo, makakatulong nang malaki ang isang abogado upang masiguro na maayos ang proseso at maprotektahan ang iyong karapatan.

    May katanungan ba kayo tungkol sa paghahati ng mana o usapin sa lupa? Ang ASG Law ay may mga abogado na eksperto sa batas ng pamilya at ari-arian. Huwag mag-atubiling kumonsulta sa amin para sa legal na payo na naaangkop sa inyong sitwasyon. Makipag-ugnayan dito o sumulat sa amin sa hello@asglawpartners.com.



    Source: Supreme Court E-Library
    This page was dynamically generated
    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

  • Pormalidad sa Huling Habilin: Bakit Mahalaga ang Detalye Para sa Probate

    Pormalidad sa Huling Habilin: Bakit Mahalaga ang Detalye Para sa Probate

    G.R. No. 189984, November 12, 2012

    Ang kasong ito mula sa Korte Suprema ay nagtuturo sa atin ng isang mahalagang aral: ang paggawa ng huling habilin o testamento ay hindi lamang basta pagsulat ng mga hiling. Kailangan itong gawin nang pormal at sumunod sa mga hinihingi ng batas. Kung hindi masusunod ang mga pormalidad na ito, maaaring mapawalang-bisa ang testamento, kahit pa malinaw ang intensyon ng taong sumakabilang-buhay.

    Sa madaling salita, ipinapaalala sa atin ng kasong ito na sa usapin ng huling habilin, ang porma ay kasinghalaga ng nilalaman.

    INTRODUKSYON

    Isipin na lang ang sitwasyon ni Enrique S. Lopez, isang ama na nagnais na maayos na maipamahagi ang kanyang mga ari-arian sa kanyang pamilya pagkatapos niyang mawala. Para matiyak ito, gumawa siya ng huling habilin. Ngunit, sa kasamaang palad, ang kanyang huling habilin ay hindi pinayagan ng korte dahil sa isang teknikalidad—isang pagkakamali sa pagtukoy ng bilang ng pahina sa attestation clause. Ito ang sentro ng kaso ni Richard B. Lopez vs. Diana Jeanne Lopez, et al.

    Ang pangunahing tanong sa kasong ito ay simple lang: Tama ba ang korte na hindi payagan ang probate ng huling habilin ni Enrique dahil lamang sa pagkakamali sa pagbilang ng pahina, kahit pa mukhang sinunod naman ang ibang mga pormalidad?

    LEGAL NA KONTEKSTO: ART. 805 AT 809 NG CIVIL CODE

    Para maintindihan ang desisyon ng Korte Suprema, kailangan nating balikan ang dalawang mahalagang probisyon ng Civil Code ng Pilipinas: Artikulo 805 at Artikulo 809.

    Sinasabi ng Artikulo 805 ang mga pormal na rekisitos para sa isang ordinaryong huling habilin (hindi holographic will). Kabilang dito ang:

    • Dapat itong nakasulat at nilagdaan ng testator (ang taong gumagawa ng will) sa harap ng tatlong saksi.
    • Dapat ding lagdaan ng testator at ng mga saksi ang bawat pahina ng will sa kaliwang margin, maliban sa huling pahina.
    • Ang bawat pahina ay dapat may bilang na nakasulat sa letra sa itaas na bahagi.
    • Pinakamahalaga, ang attestation clause ay dapat magpahayag ng bilang ng pahina na ginamit sa pagsulat ng will. Dapat ding isasaad dito na ang testator ay lumagda sa will at sa bawat pahina nito sa harap ng mga saksi, at ang mga saksi naman ay lumagda sa harap ng testator at ng isa’t isa.

    Narito ang mismong teksto ng Artikulo 805:

    ART. 805. Every will, other than a holographic will, must be subscribed at the end thereof by the testator himself or by the testator’s name written by some other person in his presence, and by his express direction, and attested and subscribed by three or more credible witnesses in the presence of the testator and of one another.

    The testator or the person requested by him to write his name and the instrumental witnesses of the will, shall also sign, as aforesaid, each and every page thereof, except the last, on the left margin, and all the pages shall be numbered correlatively in letters placed on the upper part of each page.

    The attestation shall state the number of pages used upon which the will is written, and the fact that the testator signed the will and every page thereof, or caused some other person to write his name, under his express direction, in the presence of the instrumental witnesses, and that the latter witnessed and signed the will and all the pages thereof in the presence of the testator and of one another.

    If the attestation clause is in a language not known to the witnesses, it shall be interpreted to them.

    Sa kabilang banda, nagbibigay naman ng kaunting luwag ang Artikulo 809. Sinasabi nito na kung walang masamang intensyon, panloloko, o undue influence, ang mga depekto o pagkukulang sa porma ng attestation clause ay hindi dapat magpawalang-bisa sa will kung mapapatunayan na ito ay ginawa at pinatotohanan nang substantially compliant sa mga rekisitos ng Artikulo 805.

    Narito ang teksto ng Artikulo 809:

    ART. 809. In the absence of bad faith, forgery, or fraud, or undue and improper pressure and influence, defects and imperfections in the form of attestation or in the language used therein shall not render the will invalid if it is proved that the will was in fact executed and attested in substantial compliance with all the requirements of Article 805.

    Ang konsepto ng

  • Huwag Magmadali sa Extrajudicial Settlement: Mahalagang Leksyon sa Pamamahagi ng Mana sa Pilipinas

    Huwag Magmadali sa Extrajudicial Settlement: Mahalagang Leksyon sa Pamamahagi ng Mana sa Pilipinas

    G.R. No. 194366, October 10, 2012

    INTRODUKSYON

    Naranasan mo na ba ang pagpanaw ng isang mahal sa buhay at kinailangan harapin ang komplikadong proseso ng pamamahagi ng kanilang ari-arian? Sa Pilipinas, madalas na ginagamit ang “extrajudicial settlement” o pamamahagi ng mana sa labas ng korte upang mapabilis ang proseso. Ngunit, tulad ng kaso nina Neri v. Heirs of Uy, ang pagmamadali at hindi pagsunod sa tamang proseso ay maaaring magdulot ng problema at maging sanhi ng pagkawala ng karapatan sa mana ng ilang tagapagmana. Ang kasong ito ay nagtuturo sa atin ng mahalagang aral tungkol sa tamang paraan ng extrajudicial settlement at ang proteksyon ng karapatan ng bawat tagapagmana.

    Sa kasong ito, ang pamilya Neri ay humarap sa legal na laban dahil sa isang extrajudicial settlement na ginawa noong 1979 matapos pumanaw ang kanilang ina na si Anunciacion Neri. Ang pangunahing isyu ay kung balido ba ang extrajudicial settlement at ang kasunod na bentahan ng ari-arian kung saan hindi naisama ang lahat ng tagapagmana at may mga menor de edad na hindi wasto ang representasyon. Sinuri ng Korte Suprema ang kaso upang linawin ang mga patakaran tungkol sa extrajudicial settlement at proteksyon ng karapatan ng mga tagapagmana.

    LEGAL NA KONTEKSTO: ANG BATAS AT ANG PAMAMARAAN

    Ang extrajudicial settlement ay pinapayagan sa Pilipinas sa ilalim ng Rule 74, Section 1 ng Rules of Court. Ayon dito, kung ang isang tao ay pumanaw nang walang huling habilin (intestate), ang kanyang mga tagapagmana ay maaaring paghatian ang kanyang ari-arian nang hindi na dumadaan sa korte. Ngunit, may mga kondisyon na dapat sundin upang maging balido ito.

    Mahalaga na lahat ng interesadong partido ay sumali o nabigyan ng abiso sa extrajudicial settlement. Sinasabi sa Section 1, Rule 74 ng Rules of Court: “…but no extrajudicial settlement shall be binding upon any person who has not participated therein or had no notice thereof.” Ibig sabihin, kung may tagapagmana na hindi naisama o hindi nabigyan ng abiso, hindi siya saklaw ng kasunduan at maaaring kuwestyunin ito.

    Bukod pa rito, kung may menor de edad na tagapagmana, dapat silang representahan ng kanilang legal guardian. Noong panahon na ginawa ang extrajudicial settlement sa kasong Neri (1979), ang batas na umiiral ay ang Civil Code. Ayon sa Articles 320 at 326 ng Civil Code, ang ama o ina ay ang legal administrator ng ari-arian ng anak na menor de edad. Ngunit, limitado lamang ang kapangyarihan nila sa pangangasiwa at hindi kasama ang pagbebenta o pagdispose ng ari-arian maliban kung may pahintulot ng korte. Ang Section 7, Rule 93 ng Rules of Court ay nagpapatibay rin dito.

    Ang pagbebenta ng ari-arian ng menor de edad nang walang pahintulot ng korte ay itinuturing na unenforceable contract o kontratang hindi maipatutupad maliban kung ito ay ratipikahan o pagtibayin ng menor de edad pagdating niya sa legal na edad (majority age). Ito ay nakasaad sa Articles 1317 at 1403(1) ng Civil Code.

    Sa konteksto ng mana, mahalagang tandaan na sa sandaling pumanaw ang isang tao, ang kanyang mga tagapagmana ay agad na nagiging co-owner o magkakasama sa pagmamay-ari ng kanyang ari-arian (Article 777, Civil Code). Bawat co-owner ay may karapatang ibenta o idispone ang kanyang parte, ngunit limitado lamang ito sa kanyang sariling parte at hindi makaaapekto sa parte ng ibang co-owner (Article 493, Civil Code).

    PAGSUSURI NG KASO: NERI LABAN SA HEIRS OF UY

    Ang kaso ay nagsimula nang maghain ng reklamo ang mga anak ni Anunciacion Neri laban sa mga tagapagmana ni Hadji Yusop Uy at Julpha Ibrahim Uy upang ipawalang-bisa ang bentahan ng homestead properties. Narito ang mga mahahalagang pangyayari:

    • Pagpanaw ni Anunciacion Neri at Ari-arian: Pumanaw si Anunciacion Neri noong 1977 at nag-iwan ng homestead properties. Mayroon siyang pitong anak: dalawa sa unang asawa (Eutropia at Victoria) at lima sa pangalawang asawa (Napoleon, Alicia, Visminda, Douglas, at Rosa).
    • Extrajudicial Settlement at Bentahan (1979): Ang asawa ni Anunciacion na si Enrique, kasama ang limang anak sa pangalawang kasal, ay gumawa ng Extra-Judicial Settlement of the Estate with Absolute Deed of Sale at ibinenta ang ari-arian sa mga Uy. Hindi naisama sa kasunduan ang dalawang anak sa unang kasal na sina Eutropia at Victoria. Menor de edad pa sina Rosa at Douglas nang panahong iyon at nirepresentahan ng kanilang ama na si Enrique.
    • Reklamo sa Korte (1996): Makalipas ang ilang taon, naghain ng reklamo ang mga anak ni Enrique (kasama si Eutropia at Victoria) upang ipawalang-bisa ang bentahan dahil hindi sila naisama sa extrajudicial settlement at dahil sa ilegal na bentahan ng parte ng mga menor de edad.
    • Desisyon ng RTC: Ipinawalang-bisa ng Regional Trial Court (RTC) ang extrajudicial settlement at bentahan. Sinabi ng RTC na kahit lampas na sa 5-year prohibitory period ang bentahan, void pa rin ito dahil hindi naisama sina Eutropia at Victoria at walang judicial authority si Enrique na ibenta ang parte ng mga menor de edad.
    • Desisyon ng CA: Binawi ng Court of Appeals (CA) ang desisyon ng RTC. Ayon sa CA, balido ang extrajudicial settlement para sa mga sumali dito at laches na ang reklamo nina Eutropia at Victoria dahil matagal na silang nakaalam tungkol dito.
    • Desisyon ng Korte Suprema: Ibinasura ng Korte Suprema ang desisyon ng CA at pinagtibay ang desisyon ng RTC, ngunit may mga pagbabago.

    Sabi ng Korte Suprema:

    “Considering that Eutropia and Victoria were admittedly excluded and that then minors Rosa and Douglas were not properly represented therein, the settlement was not valid and binding upon them and consequently, a total nullity.”

    Idinagdag pa ng Korte Suprema na kahit invalid ang extrajudicial settlement, balido naman ang bentahan sa parte ng mga tagapagmana na kusang loob na sumali dito (Enrique at ang tatlong anak na sina Napoleon, Alicia, at Visminda). Para naman sa parte ni Rosa, kinilala ng Korte Suprema ang kanyang ratipikasyon sa bentahan kaya balido rin ang bentahan ng kanyang parte.

    Ngunit, para kina Eutropia, Victoria, at Douglas, ipinahayag ng Korte Suprema na hindi balido ang bentahan ng kanilang parte dahil hindi sila sumali sa extrajudicial settlement at walang pahintulot ng korte ang bentahan ng parte ni Douglas noong menor de edad pa siya. Dahil dito, nanatili silang co-owners ng ari-arian kasama ang mga tagapagmana ng mga Uy.

    PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON: ANO ANG MAAARI NATING MATUTUNAN?

    Ang kasong Neri v. Heirs of Uy ay nagbibigay ng ilang mahahalagang aral para sa lahat, lalo na sa mga tagapagmana at mga bumibili ng ari-arian na bahagi ng mana:

    1. Huwag kalimutan ang sinuman: Sa paggawa ng extrajudicial settlement, siguraduhing isama at abisuhan ang lahat ng tagapagmana. Ang hindi pagsama sa kahit isang tagapagmana ay maaaring magpawalang-bisa sa buong kasunduan para sa mga hindi naisama.
    2. Proteksyon para sa menor de edad: Kung may menor de edad na tagapagmana, sundin ang tamang proseso ng representasyon at siguraduhing may pahintulot ng korte kung ibebenta ang kanilang parte ng ari-arian.
    3. Ratipikasyon: Ang isang kontratang unenforceable ay maaaring maging balido kung ito ay ratipikahan pagdating sa legal na edad. Ngunit, kailangan ito gawin nang malinaw at kusang loob.
    4. Due diligence sa pagbili: Para sa mga bumibili ng ari-arian, lalo na kung galing sa mana, magsagawa ng due diligence. Suriin kung kumpleto ang mga dokumento at kung lahat ng tagapagmana ay sumang-ayon sa bentahan.
    5. Prescription: May limitasyon sa panahon kung kailan maaaring kuwestyunin ang isang extrajudicial settlement. Ngunit, hindi ito nalalapat sa mga tagapagmana na hindi talaga naisama o nabigyan ng abiso. Ang aksyon para sa pagpapawalang bisa ng kontrata ay hindi nagpe-prescribe. Ngunit ang aksyon para mabawi ang ari-arian na hawak sa trust ay may prescription period na 10 taon.

    SUSING ARAL

    • Ang extrajudicial settlement ay dapat kumpleto at sumasaklaw sa lahat ng tagapagmana.
    • Ang karapatan ng menor de edad ay laging protektado ng batas.
    • Ang pagmamadali at hindi pagsunod sa tamang proseso ay maaaring magdulot ng problema sa hinaharap.

    FREQUENTLY ASKED QUESTIONS (FAQ)

    1. Ano ang extrajudicial settlement?

    Ito ay isang paraan ng paghahati-hati ng mana sa labas ng korte kung walang huling habilin (will) ang namatay. Ginagawa ito sa pamamagitan ng isang kasulatan na pinirmahan ng lahat ng tagapagmana.

    2. Kailan maaaring gamitin ang extrajudicial settlement?

    Maaaring gamitin ito kung:

    • Walang huling habilin.
    • Walang pagkakautang ang estate.
    • Lahat ng tagapagmana ay legal na edad at may kakayahang magdesisyon.

    3. Ano ang mangyayari kung may hindi sumang-ayon sa extrajudicial settlement?

    Kung may hindi sumang-ayon, hindi maaaring ituloy ang extrajudicial settlement. Kailangang magsampa ng kaso sa korte para sa judicial settlement.

    4. Gaano katagal ang proseso ng extrajudicial settlement?

    Mas mabilis ito kumpara sa judicial settlement. Karaniwan, inaabot lamang ng ilang linggo o buwan depende sa pagiging kumplikado ng ari-arian at pagtutulungan ng mga tagapagmana.

    5. Kailangan ba ng abogado sa extrajudicial settlement?

    Hindi mandatory, pero makakatulong ang abogado para masiguro na tama ang proseso at maiwasan ang problema sa hinaharap. Lalo na kung komplikado ang ari-arian o may mga legal na tanong.

    6. Maaari bang ipawalang-bisa ang extrajudicial settlement?

    Oo, maaari itong ipawalang-bisa kung may mga tagapagmana na hindi naisama, kung may panloloko, o kung hindi nasunod ang tamang proseso, tulad ng sa kasong Neri v. Heirs of Uy.

    7. Ano ang laches?

    Ito ay ang pagpapabaya o pagkaantala sa pag-claim ng karapatan na maaaring magresulta sa pagkawala ng karapatan dahil sa matagal na panahon na lumipas.

    8. Ano ang prescription period para kuwestyunin ang extrajudicial settlement?

    Ang aksyon para sa pagpapawalang-bisa ng kontrata ay hindi nagpe-prescribe. Ngunit ang aksyon para mabawi ang ari-arian na hawak sa trust ay may prescription period na 10 taon mula nang magkaroon ng notice tungkol sa kasunduan. Sa kasong ito, ang reklamo ay nai-file sa loob ng 10 taon kaya hindi pa nag-prescribe.


    May katanungan ka pa ba tungkol sa extrajudicial settlement o pamamahagi ng mana? Eksperto ang ASG Law sa mga usaping estate settlement at handang tumulong sa iyo. Makipag-ugnayan sa amin dito o sumulat sa hello@asglawpartners.com para sa konsultasyon.





    Source: Supreme Court E-Library

    This page was dynamically generated

    by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)