Kahalagahan ng Chain of Custody sa Kaso ng Droga: Hindi Lahat ng Pagkakamali ay Nakakasira sa Kaso
G.R. No. 191360, March 10, 2014
INTRODUKSYON
Sa Pilipinas, problema ang ilegal na droga. Maraming buhay ang nasisira at pamilya ang nagdurusa dahil dito. Kaya naman mahigpit ang batas natin laban sa droga. Pero hindi sapat na mahuli lang ang isang tao na may droga. Kailangan din na tama ang proseso na sinunod ng pulis para masigurado na hindi napunta sa maling kamay ang ebidensya at maprotektahan ang karapatan ng akusado.
Sa kasong People v. Avellaneda, pinag-aralan ng Korte Suprema ang kahalagahan ng tinatawag na “chain of custody” o tanikala ng kustodiya sa mga kaso ng droga. Ito ay ang proseso kung paano hinahawakan, iniingatan, at pinapasa-pasa ang ebidensya mula sa pagkumpiska hanggang sa pagharap sa korte. Ang tanong dito, sapat ba ang ebidensya laban kay Sherwin Avellaneda kahit may ilang pagkakaiba sa testimonya ng mga pulis?
LEGAL NA KONTEKSTO: ANG BATAS AT ANG CHAIN OF CUSTODY
Ayon sa Section 21 ng Republic Act No. 9165, o ang Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002, napakahalaga ang tamang proseso sa paghawak ng mga nakumpiskang droga. Ito ay para masiguro na ang drogang iniharap sa korte ay talagang galing sa akusado at walang pinagkaiba.
Narito ang sipi ng Section 21(1), Article II ng RA 9165:
(1) Ang apprehending team na may initial custody at kontrol ng mga droga ay dapat, pagkatapos agad ng seizure at confiscation, physically inventory at photograph ang pareho sa presensya ng akusado o ng tao/mga tao kung kanino ang mga item ay kinumpiska at/o kinumpiska, o ang kanyang/kanilang kinatawan o abogado, isang kinatawan mula sa media at ang Department of Justice (DOJ), at anumang elected public official na kinakailangang pumirma sa mga kopya ng inventory at bigyan ng kopya nito;
Ipinaliwanag pa ito sa Implementing Rules and Regulations ng RA 9165, kung saan sinasabi na dapat gawin ang inventory at pagkuha ng litrato agad-agad sa lugar kung saan kinumpiska ang droga, o sa pinakamalapit na presinto o opisina. Pero may probisyon din na nagsasabi na hindi awtomatikong mawawalan ng bisa ang pagkumpiska kahit hindi nasunod ang lahat ng requirements kung may sapat na dahilan at napreserba naman ang integridad at evidentiary value ng ebidensya.
Ang corpus delicti sa mga kaso ng droga ay ang mismong droga. Kaya kailangang patunayan ng prosekusyon na walang duda na ang drogang ipinakita sa korte ay eksaktong droga na nakuha sa akusado. Ito ang dahilan kung bakit napakahalaga ng chain of custody.
PAGBUKAS NG KASO: PEOPLE V. AVELLANEDA
Si Sherwin Avellaneda ay inakusahan ng pagbebenta ng shabu. Ayon sa sumbong, nagbenta siya ng tatlong plastic sachet ng shabu sa isang pulis na nagpanggap na buyer sa isang buy-bust operation sa San Fernando, La Union noong November 28, 2006.
Bersyon ng Prosekusyon: Nakakuha ng impormasyon ang pulisya tungkol sa pagbebenta ni Avellaneda ng droga sa bahay niya. Nag-surveillance ang mga pulis at kinumpirma na may ilegal na aktibidad doon. Kaya nagplano sila ng buy-bust operation. Si PO2 Manuel Espejo ang nagpanggap na buyer. Pagkaabot niya sa bahay ni Avellaneda, bumili siya ng “isang bulto.” Nagbigay si Espejo ng P1,000 marked money. Pumasok si Avellaneda sa bahay at paglabas, binigay ang tatlong sachet ng shabu. Nag-signal si Espejo, at inaresto si Avellaneda. Nakuhanan pa siya ng aluminum foil at marked money.
Minarkahan ni Espejo ang mga sachet, dinala sa police station, at ipinadala sa crime laboratory. Positibo sa shabu ang resulta.
Bersyon ng Depensa: Itinanggi ni Avellaneda ang paratang. Sabi niya, palabas siya ng bahay nang bigla siyang dinakip ni Espejo. Dinala siya sa highway, kinapkapan, at dinala sa police station. Doon lang daw ipinakita sa kanya ang aluminum foil at shabu na sinasabing nakuha sa kanya.
Desisyon ng RTC at Court of Appeals: Pinaniwalaan ng Regional Trial Court (RTC) at Court of Appeals (CA) ang bersyon ng prosekusyon. Kumbinsido sila na napatunayan ang ilegal na pagbebenta ng droga. Hindi nila pinaniwalaan ang depensa ni Avellaneda at sinabi na mas pinapaniwalaan ang mga pulis dahil presumed na regular nilang ginagawa ang trabaho nila. Kaya hinatulan si Avellaneda ng life imprisonment at pinagmulta ng P500,000.
Umapela si Avellaneda sa Korte Suprema.
Desisyon ng Korte Suprema: Hindi pumabor ang Korte Suprema kay Avellaneda. Ayon sa Korte, walang merit ang apela.
Pinuna ni Avellaneda ang pagkakaiba sa testimonya nina Espejo at Arce tungkol sa kung saan nakita ang aluminum foil at marked money, at kung anong shorts ang suot niya. Pero sinabi ng Korte Suprema na minor inconsistencies lang ito at hindi nakakaapekto sa kredibilidad ng mga testigo. “Jurisprudence is replete with pronouncement by the Supreme Court that a few discrepancies and inconsistencies in the testimonies of witnesses referring to minor details which do not touch the essence of the crime do not impair their credibility.”
Binigyang-diin din ng Korte Suprema na na-establish ang chain of custody. Ayon sa testimonya nina Espejo at Arce, mula nang makuha ang droga kay Avellaneda, dinala agad ito sa police station, minarkahan, ininventory, at dinala sa crime laboratory. Kinilala pa ni Espejo sa korte ang mga sachet ng shabu bilang ang mismong droga na binenta ni Avellaneda. “Besides, the integrity of the evidence is presumed to be preserved unless there is a showing of bad faith, ill will or proof that the evidence has been tampered with.” Walang ebidensya na nagpapakita na nagkaroon ng bad faith o tampering sa ebidensya.
Kaya pinagtibay ng Korte Suprema ang desisyon ng CA at RTC. Guilty pa rin si Avellaneda.
PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON: ANO ANG MAAARING MATUTUNAN?
Ang kasong People v. Avellaneda ay nagpapakita na bagamat mahalaga ang chain of custody, hindi lahat ng pagkakamali sa proseso ay otomatikong makakapagpawalang-sala sa akusado. Kung mapapatunayan ng prosekusyon na napreserba ang integridad at evidentiary value ng droga, kahit may ilang procedural lapses, maaaring manalo pa rin sila sa kaso.
Mahalagang Aral:
- Chain of Custody ay Mahalaga Pero Hindi Absolute: Kailangan sundin ang proseso ng chain of custody, pero hindi ito perpekto. Ang mahalaga ay mapreserba ang integridad ng ebidensya.
- Minor Inconsistencies Hindi Nakakasira sa Kaso: Hindi maiiwasan ang minor inconsistencies sa testimonya ng mga testigo. Hindi ito dapat maging dahilan para balewalain ang buong testimonya kung ang mahalagang detalye ay consistent.
- Burden of Proof sa Depensa Kung May Tampering Allegation: Kung sinasabi ng depensa na may tampering sa ebidensya, sila ang dapat magpakita ng ebidensya nito. Hindi sapat ang basta alegasyon lang.
Para sa mga law enforcement officers, mas mabuti pa rin na sundin nang tama ang proseso ng chain of custody para maiwasan ang problema sa korte. Para naman sa mga akusado at abogado, mahalagang suriin nang mabuti ang chain of custody. Pero hindi sapat na maghanap lang ng minor inconsistencies. Kailangan patunayan na talagang may duda sa integridad ng ebidensya.
FREQUENTLY ASKED QUESTIONS (FAQ)
Tanong 1: Ano ang ibig sabihin ng