n
Hindi Dapat Muna Mag-Foreclose Kung Hindi Pa Natutupad ang Kondisyon sa Kontrata
n
G.R. No. 166462, October 24, 2012
n
n
INTRODUKSYON
nNaranasan mo na bang pumasok sa isang kontrata kung saan may mga kondisyon pa bago mo makuha ang gusto mo? Sa mundo ng real estate at pautang, karaniwan ito. Isipin mo na lang, bibili ka ng lupa na may nakatirang squatters. Syempre, gusto mo munang paalisin ang mga ito bago mo bayaran ang buong presyo, di ba? Pero paano kung magkaroon ng problema at magdemanda ang nagbebenta para sa foreclosure kahit hindi pa natutupad ang kondisyon na paalisin ang squatters? Dito papasok ang kaso ng P. L. Uy Realty Corporation laban sa ALS Management and Development Corporation. Ang kasong ito ay nagtuturo sa atin ng mahalagang aral tungkol sa mga kondisyon sa kontrata ng mortgage at kung kailan talaga pwedeng magsampa ng foreclosure.
nn
Sa kasong ito, ang P. L. Uy Realty Corporation (PLU) ay nagbenta ng lupa sa ALS Management and Development Corporation (ALS) na may mortgage. Parte ng kontrata na kailangang paalisin muna ng PLU ang mga squatters sa lupa bago magsimula ang ALS magbayad ng ilang installment. Hindi naalis ang lahat ng squatters, pero nag-demand pa rin ang PLU ng foreclosure. Ang pangunahing tanong dito: tama bang mag-foreclose ang PLU kahit hindi pa natutupad ang kondisyon na paalisin ang squatters?
nn
KONTEKSTONG LEGAL: ANG KONDISYON PRECEDENT AT RES JUDICATA
nPara mas maintindihan natin ang kasong ito, kailangan nating alamin ang dalawang importanteng legal na konsepto: ang condition precedent at ang res judicata.
nn
Ang condition precedent o pasubali na kondisyon sa Tagalog, ay isang mahalagang probisyon sa kontrata. Ayon sa Artikulo 1181 ng Civil Code of the Philippines, ang obligasyon ay conditional kapag ang katuparan nito ay nakasalalay sa isang pangyayari na hindi tiyak na mangyayari. Sa madaling salita, may mga bagay na kailangang gawin muna o mangyari muna bago magkaroon ng obligasyon na magbayad o tumupad sa kontrata. Kung hindi natupad ang kondisyon, parang hindi pa talaga nagsisimula ang obligasyon.
n
Sa kontrata ng mortgage, madalas itong ginagamit. Halimbawa, sa pagbili ng ari-arian na may problema sa squatters, pwedeng ilagay sa kontrata na ang pagbabayad ng buong presyo ay magsisimula lang kapag naalis na ang mga squatters. Ito ay proteksyon para sa bumibili para hindi siya mapwersa magbayad para sa ari-arian na hindi pa niya lubusang mapakinabangan.
nn
Ang isa pang mahalagang konsepto ay ang res judicata. Ito ay prinsipyo ng batas na nagsasabi na kapag ang isang kaso ay napagdesisyunan na ng korte nang pinal, hindi na ito pwedeng litisin muli sa pagitan ng parehong partido at sa parehong isyu. Layunin nito na tapusin na ang mga usapin legal para hindi na paulit-ulit ang demanda at magkaroon ng katiyakan sa batas. May dalawang aspeto ang res judicata: bar by prior judgment at conclusiveness of judgment. Sa kasong ito, ang bar by prior judgment ang mas mahalaga. Ito ay nangyayari kapag may naunang kaso na may parehong partido, subject matter, at cause of action. Kung may res judicata, dapat ibasura na agad ang bagong kaso.
nn
Sa konteksto ng kaso ng PLU at ALS, kung may nauna nang kaso ng foreclosure na ibinasura dahil premature, at muling nagsampa ng foreclosure sa parehong dahilan at sitwasyon, maaaring mag-apply ang res judicata para ibasura na rin ang pangalawang kaso.
nn
PAGSUSURI NG KASO: P. L. UY REALTY CORPORATION VS. ALS MANAGEMENT
nBalikan natin ang kwento ng kaso. Noong 1980, nagkasundo ang PLU at ALS sa bentahan ng lupa na may mortgage. Kasama sa kontrata na kailangang alisin muna ng PLU ang mga squatters. Ayon sa kontrata:
n
4. a. It is understood that the VENDOR shall have the property clear of any existing occupants/squatters, the removal of which shall be for the sole expenses & responsibilities of the VENDOR & that the VENDEE is authorized to withhold payment of the 1st 24% installment unless the above-undertaking is done and completed to the satisfaction of the VENDEE;
n
Nagkasundo rin sila na ipagpaliban muna ang interest at ang pagbabayad ng installment hangga’t hindi naaalis ang mga squatters. Kahit may kasunduan, hindi pa rin lubusang naalis ang mga squatters. Kaya, nagsampa ng unang kaso ng foreclosure ang PLU laban sa ALS noong 1982. Ibinasura ito ng korte sa Makati dahil premature pa. Umabot pa ito sa Court of Appeals at Supreme Court, pero pareho ang desisyon – premature pa ang foreclosure dahil hindi pa natutupad ang kondisyon na paalisin ang squatters. Naging pinal ang desisyon noong 1990.
nn
Pero, hindi pa diyan natapos ang kwento. Muling nagsampa ng kaso ang PLU laban sa ALS noong 1990, foreclosure pa rin, sa Pasig RTC naman. Sabi ng PLU, hindi pa rin daw nagbabayad ang ALS. Depensa naman ng ALS, premature pa rin daw dahil hindi pa rin naalis ang mga squatters. Nag-ocular inspection pa ang korte at nakita nila na may 1.5 ektarya pa rin na okupado ng squatters mula sa 5.4 ektaryang lupa. Muling ibinasura ng Pasig RTC ang kaso dahil premature nga. Umapela muli ang PLU sa Court of Appeals, at muling natalo. Kaya, umakyat na sila sa Supreme Court.
nn
Sa Supreme Court, kinatigan ang desisyon ng mas mababang korte. Sinabi ng Korte Suprema na may res judicata na dahil sa unang kaso. Ayon sa Korte:
n
All the elements of res judicata, as a “bar by prior judgment,” are present in the instant case. The previous complaint for foreclosure of mortgage was dismissed by the trial court for being premature in Civil Case No. 47438. The dismissal action, when eventually elevated to this Court in G.R. No. 91656, was affirmed and the affirmatory resolution of the Court becoming final and executory on February 7, 1990. Further, the element of indentity of parties is considered existing even though Litonjua was only impleaded in Civil Case No. 60221 and not in Civil Case No. 47438. Absolute identity of parties is not required for res judicata to apply; substantial identity is sufficient.
n
Idinagdag pa ng Korte Suprema na dapat igalang ang kontrata na pinirmahan ng PLU at ALS. Malinaw sa kontrata na may kondisyon na kailangang matupad muna bago magsimula ang obligasyon ng ALS na magbayad ng buo. Hindi pwedeng basta na lang mag-demand ng foreclosure ang PLU kung hindi pa natutupad ang kondisyon.
nn
PRAKTIKAL NA IMPLIKASYON: ARAL PARA SA MGA NAGMOMORTGAGE
nAno ang mga importanteng aral na makukuha natin mula sa kasong ito? Una, napakahalaga na maging malinaw ang mga kondisyon sa kontrata ng mortgage. Kung may mga bagay na kailangang mangyari muna bago magsimula ang obligasyon na magbayad, dapat itong nakasulat nang maayos sa kontrata. Hindi dapat nagmamadali sa pag-foreclose kung hindi pa natutupad ang mga kondisyon.
nn
Pangalawa, ang res judicata ay isang malakas na depensa. Kung may nauna nang kaso na may parehong isyu at partido, at ibinasura ito, hindi na basta-basta pwedeng magsampa muli ng parehong kaso. Mahalagang alalahanin ito para hindi na magsayang ng oras at pera sa mga kaso na wala nang pag-asa.
nn
Pangatlo, ang kontrata ay batas sa pagitan ng mga partido. Dapat igalang ang mga napagkasunduan. Kung pumirma sa kontrata na may kondisyon, dapat itong tuparin bago mag-expect ng katuparan mula sa kabilang partido.
nn
MGA MAHAHALAGANG ARAL:
n- n
- Maging Malinaw sa Kontrata: Siguraduhin na malinaw at nakasulat ang lahat ng kondisyon sa kontrata ng mortgage.
- Tuparin ang Kondisyon: Kung may kondisyon na dapat tuparin bago mag-demand ng bayad o foreclosure, tuparin muna ito.
- Igalang ang Res Judicata: Alamin kung may naunang kaso na maaaring makaapekto sa bagong kaso para maiwasan ang pag-aksaya ng oras at resources.
- Kontrata Bilang Batas: Sundin at igalang ang mga napagkasunduan sa kontrata.
n
n
n
n
nn
MGA KARANIWANG TANONG (FAQ)
nTanong 1: Ano ang ibig sabihin ng