HLURB vs. RTC: Sino ang May Kapangyarihang Magpasya sa Usapin ng Homeowners Association?

,

Sa desisyong ito, nilinaw ng Korte Suprema kung sino ang may hurisdiksyon sa mga kaso na may kinalaman sa mga homeowners association. Ito ay ang Housing and Land Use Regulatory Board (HLURB), at hindi ang Regional Trial Court (RTC), ang may eksklusibong kapangyarihang dinggin at pagdesisyunan ang mga usaping intra-association, o mga alitan sa pagitan ng mga miyembro ng isang homeowners association. Mahalaga ang desisyong ito dahil binibigyang linaw nito kung saan dapat dumulog ang mga miyembro ng homeowners association kung mayroon silang mga reklamo o problema sa kanilang asosasyon. Sa madaling salita, protektado ng batas ang karapatan ng mga homeowners na magkaroon ng maayos at legal na proseso sa paglutas ng mga problema sa kanilang komunidad.

Paglabag sa Karapatan ng Homeowner: Kanino Dapat Dumulog?

Ang kasong ito ay nagsimula nang humiling si Atty. Pablo B. Francisco, isang miyembro ng Board ng Brookside Residents Association, Inc. (BRAI), na makapag-inspeksyon at makakuha ng kopya ng mga financial books ng asosasyon. Nang hindi siya pinagbigyan, nagsampa siya ng kasong kriminal laban kina Melanio Del Castillo at Sandra Bernales, na mga opisyal din ng BRAI, dahil sa paglabag umano sa Section 7(b) ng Republic Act No. 9904 (R.A. No. 9904). Ang pangunahing tanong dito ay: ang HLURB ba o ang RTC ang may hurisdiksyon sa kasong ito?

Ang intra-association dispute ay tumutukoy sa mga usaping nagmumula sa relasyon ng mga miyembro ng asosasyon, sa pagitan nila at ng asosasyon, o sa pagitan ng asosasyon at ng Estado, lalo na kung may kinalaman sa kanilang karapatang umiral. Sa kasong ito, ang reklamo ni Atty. Francisco ay nakabatay sa kanyang karapatang inspeksyunin ang mga libro ng asosasyon, na ginagarantiyahan ng Sec. 7(b) ng R.A. No. 9904.

Ang HLURB ang may eksklusibong hurisdiksyon na resolbahin ang mga intra-association dispute sa ilalim ng R.A. No. 9904. Sinasabi sa Section 20(d) ng R.A. No. 9904, o Magna Carta for Homeowners and Homeowners Associations, na may awtoridad ang HLURB na magdesisyon sa mga ganitong uri ng alitan.

Section 20. Duties and Responsibilities of the HLURB. – In addition to the powers, authorities and responsibilities vested in it by Republic Act No. 8763, Presidential Decree No. 902 – A, Batas Pambansa Blg. 68 and Executive Order No. 535, Series of 1981, as amended, the HLURB shall:

x x x x

(d) Hear and decide intra-association and/or inter-association controversies and/or conflicts, without prejudice to filing civil and criminal cases by the parties concerned before the regular courts: Provided, that all decisions of the HLURB are appealable directly to the Court of Appeals; x x x.

Mahalagang tandaan na ang karapatan ng isang miyembro ng asosasyon na mag-inspeksyon ng mga libro ay nakasaad sa Sec. 7 ng R.A. No. 9904. Ang pagpigil sa isang homeowner na gamitin ang kanyang karapatang ito ay isa ring ipinagbabawal na gawain, ayon sa Sec. 22 ng parehong batas.

Bukod pa rito, ang Sec. 23 ng R.A. No. 9904 ay nagbibigay kapangyarihan sa HLURB na magpataw ng mga administrative penalties at sanctions sa mga lumalabag sa anumang probisyon ng batas.

Section 23. Penalties and Sanctions.- Any person who, intentionally or by gross negligence, violates any provision of this Act, fails to perform his/her functions under this Act and/or violates the rights of the members, shall be punished with a fine of not less than Five thousand pesos (Php5,000.00) but not more than Fifty thousand pesos (Php50,000.00) and permanent disqualification from being elected or appointed as member of the board, officer or employee of the association, without prejudice to being charged before a regular court for violations of the provisions of the Revised Penal Code, Civil Code and other pertinent laws.

Kahit na pinapayagan ng Sections 20 at 23 ng R.A. No. 9904 ang pagfa-file ng hiwalay na reklamo sa korte, ito ay kung ang paglabag sa karapatan ng isang miyembro ay sinamahan ng isang gawaing maituturing na krimen o maaaring magdulot ng aksyon sa ilalim ng Revised Penal Code o Civil Code. Kung ang paglabag ay nag-iisa lamang, ang HLURB ang may hurisdiksyon.

Ang layunin ng lehislatura ay ipaubaya sa HLURB ang mga paglabag sa batas na ito. Ito ay dahil ang HLURB ay may sapat na kaalaman at kakayahan upang harapin ang mga ganitong uri ng usapin.

Samakatuwid, ang pariralang “without prejudice” sa Secs. 20 at 23 ng R.A. No. 9904 ay nangangahulugan lamang na maaaring magsampa ng reklamo sa regular courts kung mayroong paglabag sa Revised Penal Code, Civil Code, o iba pang pertinent laws na kasabay ng paglabag sa R.A. No. 9904. Dahil ang reklamo ni Atty. Francisco ay nakabatay lamang sa paglabag sa kanyang karapatang mag-inspeksyon sa ilalim ng R.A. No. 9904, walang basehan para sa pagfa-file ng kasong kriminal sa korte.

Mahalaga ring tandaan na ang paglabag sa karapatang mag-inspeksyon ng corporate books ay iba sa paglabag sa karapatang mag-inspeksyon ng association books. Ang hurisdiksyon sa mga kaso ng paglabag sa karapatang mag-inspeksyon ng corporate books ay nasa Regional Trial Courts na nagsisilbing Special Commercial Court, ayon sa Republic Act No. 8799 (R.A. No. 8799). Sa kabilang banda, ang mga usapin tungkol sa homeowners association ay nasa ilalim ng hurisdiksyon ng HLURB.

Ang kapangyarihan ng HLURB na magpataw ng administrative fine ay hindi isang criminal penalty na tanging mga korte lamang ang may awtoridad na magpataw. Ito ay isang ancillary power na kailangan ng HLURB upang maisakatuparan ang kanilang mandato. Sa madaling salita, ito ay isang administrative sanction na maaaring ipataw ng HLURB nang hindi kailangan ng criminal prosecution.

FAQs

Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? Ang pangunahing isyu ay kung sino ang may hurisdiksyon sa kasong isinampa ni Atty. Francisco: ang HLURB ba o ang RTC?
Ano ang ruling ng Korte Suprema? Ang Korte Suprema ay nagpasya na ang HLURB ang may eksklusibong hurisdiksyon sa mga usaping intra-association, tulad ng paglabag sa karapatang mag-inspeksyon ng mga libro ng asosasyon.
Ano ang intra-association dispute? Ito ay isang alitan sa pagitan ng mga miyembro ng isang asosasyon, sa pagitan nila at ng asosasyon, o sa pagitan ng asosasyon at ng Estado.
Ano ang administrative penalty? Ito ay isang parusa na ipinapataw ng isang administrative agency, tulad ng HLURB, sa mga lumalabag sa kanilang mga regulasyon. Ito ay hindi katulad ng criminal penalty.
Mayroon bang batas na nagtatakda ng mga karapatan ng miyembro ng homeowners association? Oo, ang Republic Act No. 9904, o Magna Carta for Homeowners and Homeowners Associations, ay nagtatakda ng mga karapatan ng mga miyembro, kasama na ang karapatang mag-inspeksyon ng mga libro.
Kung nilabag ang karapatan ko bilang miyembro ng homeowners association, saan ako dapat dumulog? Dapat kang dumulog sa HLURB, na ngayon ay Human Settlements Adjudication Commission (HSAC), maliban na lamang kung ang paglabag ay sinamahan ng isang gawaing maituturing na krimen.
Ano ang HSAC? Ang Human Settlements Adjudication Commission (HSAC) ay ang dating HLURB, na nireconstitute sa pamamagitan ng Republic Act No. 11201.
Mayroon bang suppletory application ng Corporation Code? Hindi. The provisions of the Corporation Code on the violation of a stockholder’s right to inspect corporate records may not be applied to the right of homeowners to inspect association books and records, since R.A. No. 9904 adequately addresses the issues raised.

Sa madaling salita, ang HLURB, ngayon ay HSAC, ang may kapangyarihang dinggin at resolbahin ang mga usapin sa loob ng homeowners association. Nilinaw ng desisyong ito ang proseso para sa mga homeowners na naghahanap ng hustisya at proteksyon ng kanilang mga karapatan.

For inquiries regarding the application of this ruling to specific circumstances, please contact ASG Law through contact or via email at frontdesk@asglawpartners.com.

Disclaimer: This analysis is provided for informational purposes only and does not constitute legal advice. For specific legal guidance tailored to your situation, please consult with a qualified attorney.
Source: Atty. Pablo B. Francisco vs. Melanio Del Castillo, G.R. No. 236726, September 14, 2021

Comments

Mag-iwan ng Tugon

Ang iyong email address ay hindi ipa-publish. Ang mga kinakailangang mga field ay markado ng *