Sa kasong ito, pinagtibay ng Korte Suprema na ang isang notaryo publiko ay may pananagutan kung nagpatotoo siya ng dokumento nang hindi personal na humarap ang mga partido. Ang desisyong ito ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng personal na pagharap sa harap ng notaryo publiko upang matiyak ang pagiging tunay ng mga dokumento at maiwasan ang anumang uri ng panloloko.
Kapag Nakalimutan ang Personal na Pagharap: Ang Kwento ng Spouses Zialcita vs. Atty. Latras
Ang kaso ng Spouses Ray at Marcelina Zialcita laban kay Atty. Allan Latras ay nagsimula dahil sa isang sumbong na paglabag sa notarial law. Ayon sa mga mag-asawa, si Atty. Latras ay nagpatotoo ng isang Deed of Absolute Sale nang hindi sila personal na humarap sa kanyang opisina. Iginiit din nila na pinalitan ni Atty. Latras ang unang pahina ng Deed of Sale with Right to Repurchase, kung saan sila ay nagkasundo, ng isang Deed of Absolute Sale na mas mababa ang halaga. Ang pangunahing tanong dito ay kung nagkaroon ba ng paglabag sa tungkulin bilang isang notaryo publiko si Atty. Latras.
Ayon sa Korte Suprema, mahigpit na binibigyang-diin ng 2004 Rules on Notarial Practice ang pangangailangan ng personal na pagharap ng mga partido sa notaryo publiko. Ito ay nakasaad sa Rule II, Section 1 at Rule IV, Section 2 (b) ng nasabing mga alituntunin. Malinaw na sinasabi na ang isang notaryo publiko ay hindi dapat magpatotoo ng isang dokumento kung ang lumagda ay hindi personal na humarap sa kanya sa panahon ng notarisasyon. Narito ang sipi mula sa mga alituntunin:
SECTION 1. Acknowledgment. – “Acknowledgment” refers to an act in which an individual on a single occasion:
(a) appears in person before the notary public and presents an integrally complete instrument or document;
(b) is attested to be personally known to the notary public or identified by the notary public through competent evidence of identity as defined by these Rules; and
(c) represents to the notary public that the signature on the instrument or document was voluntarily affixed by him for the purposes stated in the instrument or document, declares that he has executed the instrument or document as his free and voluntary act and deed, and, if he acts in a particular representative capacity, that he has the authority to sign in that capacity.
x x x x
SEC. 2. Prohibitions. — x x x
(b) A person shall not perform a notarial act if the person involved as signatory to the instrument or document —
(1) is not in the notary’s presence personally at the time of the notarization; and
(2) is not personally known to the notary public or otherwise identified by the notary public through competent evidence of identity as defined by these Rules.
Sa kasong ito, hindi pinabulaanan ni Atty. Latras na nagpatotoo siya ng dokumento nang hindi personal na humarap ang mga mag-asawa. Ipinagtanggol niya ang kanyang sarili sa pamamagitan ng pagsasabing sinunod lamang niya ang utos ni Ray Zialcita at umasa sa kanilang pangako na haharap sila sa lalong madaling panahon. Gayunpaman, hindi katanggap-tanggap ang kanyang paliwanag. Hindi sapat na basehan ang kanyang pakikipag-usap sa mga mag-asawa sa telepono o ang pagpapatunay ng mga saksi sa mga lagda sa dokumento. Ayon sa Korte Suprema, ang personal na pagharap ay kinakailangan upang matiyak ng notaryo publiko ang pagiging tunay ng lagda ng mga partido.
Ang pagpapatotoo ng mga dokumento ay hindi lamang isang ordinaryong gawain. Ito ay may malaking epekto sa publiko. Sa pamamagitan ng notarisasyon, ang isang pribadong dokumento ay nagiging isang pampublikong dokumento, na maaaring gamitin bilang ebidensya nang hindi na kailangan ng karagdagang patunay. Dahil dito, dapat maging maingat ang mga notaryo publiko sa pagsunod sa mga pormalidad na itinakda ng batas.
Kaugnay nito, nabanggit sa kasong Agagon v. Bustamante ang tungkol sa kahalagahan ng notarisasyon:
Hindi maaaring maliitin na ang pagpapatotoo ng mga dokumento ay hindi isang walang laman, walang kahulugan o pangkaraniwang gawain. Ito ay may malaking interes sa publiko, kaya tanging ang mga kwalipikado o awtorisado lamang ang maaaring gumanap bilang mga notaryo publiko. Sa pamamagitan ng gawa ng notarisasyon na ang isang pribadong dokumento ay nagiging isang pampubliko, na ginagawa itong tanggap sa ebidensya nang hindi na kailangan ng paunang patunay ng pagiging tunay at angkop na pagpapatupad. Sa katunayan, ang isang notarial na dokumento ay sa pamamagitan ng batas na may karapatan sa ganap na pananampalataya at kredito sa mukha nito, at sa kadahilanang ito, ang mga notaryo publiko ay dapat sumunod sa sukdulang pangangalaga sa pagsunod sa mga elementarya na pormalidad sa pagganap ng kanilang mga tungkulin.
Dahil sa paglabag na ito, pinatawan ng Korte Suprema si Atty. Latras ng parusang suspensyon mula sa pagsasabatas sa loob ng anim (6) na buwan, pagbawi ng kanyang notarial commission, kung kasalukuyan siyang nakatalaga, at diskwalipikasyon mula sa pagiging komisyonado bilang isang notaryo publiko sa loob ng dalawang (2) taon. Ang parusang ito ay ipinatupad upang magsilbing babala sa ibang mga notaryo publiko na dapat nilang sundin ang mga alituntunin ng notarial law.
FAQs
| Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? | Kung may pananagutan ba si Atty. Latras sa pagpapatotoo ng Deed of Absolute Sale nang hindi personal na humarap ang mag-asawang Zialcita. Ang Korte Suprema ay nagdesisyon na siya ay may pananagutan. |
| Ano ang kahalagahan ng personal na pagharap sa notarisasyon? | Ang personal na pagharap ay mahalaga upang matiyak ng notaryo publiko ang pagiging tunay ng lagda at identidad ng mga partido, at upang maiwasan ang anumang uri ng panloloko. |
| Ano ang parusa kay Atty. Latras? | Si Atty. Latras ay sinuspinde mula sa pagsasabatas sa loob ng anim (6) na buwan, binawi ang kanyang notarial commission, at diniskwalipika mula sa pagiging komisyonado bilang isang notaryo publiko sa loob ng dalawang (2) taon. |
| Anong alituntunin ang nilabag ni Atty. Latras? | Nilabag ni Atty. Latras ang 2004 Rules on Notarial Practice, partikular ang probisyon na nag-uutos ng personal na pagharap ng mga partido sa harap ng notaryo publiko. |
| Mayroon bang ibang kaso na katulad nito? | Oo, may mga nauna nang kaso kung saan pinatawan ng Korte Suprema ng parusa ang mga notaryo publiko na nagpatotoo ng mga dokumento nang walang personal na pagharap ng mga partido. |
| Ano ang responsibilidad ng isang notaryo publiko? | Ang isang notaryo publiko ay may responsibilidad na tiyakin ang pagiging tunay ng mga dokumento at lagda, at upang protektahan ang interes ng publiko sa pamamagitan ng pagsunod sa mga alituntunin ng notarial law. |
| Paano maiiwasan ang ganitong sitwasyon? | Dapat tiyakin ng mga notaryo publiko na personal na humaharap ang mga partido sa kanilang harapan bago magpatotoo ng anumang dokumento. Dapat din nilang sundin ang lahat ng mga alituntunin ng notarial law. |
| Ano ang epekto ng notarisasyon sa isang dokumento? | Sa pamamagitan ng notarisasyon, ang isang pribadong dokumento ay nagiging isang pampublikong dokumento, na maaaring gamitin bilang ebidensya nang hindi na kailangan ng karagdagang patunay. |
For inquiries regarding the application of this ruling to specific circumstances, please contact ASG Law through contact or via email at frontdesk@asglawpartners.com.
Disclaimer: This analysis is provided for informational purposes only and does not constitute legal advice. For specific legal guidance tailored to your situation, please consult with a qualified attorney.
Source: SPOUSES RAY AND MARCELINA ZIALCITA, COMPLAINANTS, VS. ATTY. ALLAN LATRAS, RESPONDENT., A.C. No. 7169, March 11, 2019
Mag-iwan ng Tugon