Pagpapasya sa mga Kandidato na Nang-iistorbo at ang Epekto Nito sa mga Boto: Isang Pagsusuri

,

Sa kasong ito, pinagtibay ng Korte Suprema na ang pagpapasya ng COMELEC na ang isang kandidato ay “nuisance candidate” ay may direktang epekto sa pagbilang ng mga boto. Ipinasiya ng korte na ang mga botong nakuha ng isang kandidatong idineklarang “nuisance” ay dapat ibilang sa kandidato na may parehong apelyido, upang maipatupad ang tunay na kagustuhan ng mga botante. Nilinaw rin na kahit na ang desisyon na nagdedeklara sa isang kandidato bilang “nuisance” ay naipasa pagkatapos ng eleksyon, ang mga boto ay dapat pa ring ilipat sa lehitimong kandidato. Ang pagpapasya na ito ay nagbibigay-diin sa kahalagahan ng pagpapanatili ng integridad ng proseso ng eleksyon at pagtiyak na ang mga teknikalidad ay hindi makakapigil sa kagustuhan ng mga botante.

Kung Paano Nagdulot ng Kalituhan ang Isang “Nuisance Candidate” sa Resulta ng Eleksyon?

Nagsimula ang kaso nang maghain si Jennifer Antiquera Roxas ng certificate of candidacy para sa Sangguniang Panlungsod ng Pasay City. Kinalaban niya si Rosalie Isles Roxas, na sinasabing isang “nuisance candidate” dahil sa pagkakapareho ng kanilang pangalan, na maaaring magdulot ng kalituhan sa mga botante. Ipinasiya ng COMELEC na nuisance candidate si Rosalie. Sa eleksyon, hindi nanalo si Jennifer, kaya naghain siya ng protesta, na humihiling na ibilang sa kanya ang mga boto ni Rosalie. Pagkatapos, naglabas ang COMELEC ng writ of execution na nag-uutos na ibilang ang mga boto ni Rosalie kay Jennifer, na nagresulta sa pagbabago sa mga nanalo sa eleksyon.

Ang pangunahing isyu sa kasong ito ay kung ang mga boto ng isang “nuisance candidate” ay dapat bang ibilang sa isang lehitimong kandidato na may parehong apelyido, at kung ang pagpapatupad ng desisyon ng COMELEC na nagdedeklara sa isang kandidato bilang “nuisance” ay dapat isagawa sa pamamagitan ng hiwalay na proseso. Sa madaling salita, pinagdedebatehan dito kung paano dapat itama ang pagkakamali na dulot ng isang kandidato na nagpapagulo sa eleksyon. Tinukoy ng Korte Suprema na kapag ang isang kandidato ay idineklarang “nuisance”, ang mga boto na natanggap niya ay dapat na mai-kredito sa lehitimong kandidato na may katulad na pangalan. Nanindigan din ang Korte na hindi kinakailangan ang hiwalay na proseso para maipatupad ang paglipat ng mga boto, sapagkat ito ay lohikal na resulta ng desisyon na ang kandidato ay isang “nuisance”.

Idinagdag pa ng Korte na ang pagpapatupad ng desisyon ng COMELEC ay hindi lumabag sa karapatan ng mga petisyoner sa “due process”, dahil nagkaroon sila ng sapat na pagkakataon upang marinig sa mga pagdinig na may kaugnayan sa kaso. Ito ay dahil kahit na hindi sila direktang partido sa kaso ng pagiging nuisance candidate, pinayagan sila ng COMELEC na maghain ng mga mosyon at pahayag. Kaya naman, binigyang-diin ng Korte Suprema na ang mga teknikalidad ay hindi dapat maging hadlang upang maisakatuparan ang tunay na kagustuhan ng mga botante. Kaugnay nito, kinakailangang i-kredito ang mga boto para sa kandidatong nuisance pabor sa lehitimong kandidato, kahit na ang desisyon ay naging pinal pagkatapos ng halalan.

Gayunpaman, binigyang-diin ng Korte Suprema na sa isang posisyon kung saan maraming pwesto ang pinupunan (multi-slot office), hindi awtomatikong idinaragdag ang mga boto ng nuisance candidate sa lehitimong kandidato. Dapat suriin ng COMELEC ang mga balota upang matiyak na hindi nadoble ang pagbilang ng boto. Ibig sabihin, kung ang isang balota ay naglalaman ng parehong boto para sa nuisance candidate at sa lehitimong kandidato, isa lamang boto ang dapat ituring na pabor sa huli. Sa ganitong paraan, masisigurado na ang tunay na kagustuhan ng mga botante ay sinusunod nang hindi lumalabag sa mga patakaran ng eleksyon.

Samakatuwid, inutusan ng Korte Suprema ang COMELEC na magsagawa ng muling pagbilang ng mga boto para sa posisyon ng mga miyembro ng Sangguniang Panlungsod ng Pasay City, at tiyakin na ang mga boto ng nuisance candidate ay maayos na naipapasa sa lehitimong kandidato. Mahalagang paalala ito sa COMELEC na dapat nitong pagtuunan ng pansin ang mga kaso ng mga nuisance candidate at bigyan ng prayoridad ang mga ito, upang maiwasan ang kalituhan at matiyak na ang halalan ay patas at tapat. Dapat ding baguhin ng COMELEC ang Resolution No. 10083 upang ipakita ang tamang pagbilang ng mga boto sa mga posisyon na may maraming pwesto kung saan mayroong isang nuisance candidate upang maging gabay ito sa mga susunod na halalan.

FAQs

Ano ang pangunahing isyu sa kasong ito? Ang pangunahing isyu ay kung ang mga boto ng isang nuisance candidate ay dapat bang ibilang sa lehitimong kandidato, at kung paano dapat isagawa ang prosesong ito, lalo na sa mga posisyon na may maraming pwesto.
Ano ang desisyon ng Korte Suprema? Ipinasiya ng Korte Suprema na ang mga boto ng isang nuisance candidate ay dapat ibilang sa lehitimong kandidato, ngunit sa mga posisyon na may maraming pwesto, dapat suriin ng COMELEC ang mga balota upang maiwasan ang dobleng pagbilang.
Kailan nagiging final ang pagiging nuisance candidate? Ayon sa desisyon, ang pagiging final ng deklarasyon bilang nuisance candidate ay dapat ituring na epektibo simula sa araw ng eleksyon, para matiyak ang tunay na kagustuhan ng mga botante.
Ano ang epekto ng desisyong ito sa mga kandidato? Tinitiyak ng desisyong ito na ang mga lehitimong kandidato ay hindi maaapektuhan ng kalituhan na dulot ng mga nuisance candidate, at ang mga boto nila ay maayos na ibibilang.
Ano ang epekto ng desisyong ito sa mga botante? Sa pamamagitan ng paglilipat ng boto, pinapanatili ng pasyang ito na ang mga balota na ibinigay sa “nuisance candidates” ay may saysay pa rin dahil napupunta pa rin ang mga ito sa mga lehitimong kandidato.
Anong aksyon ang dapat gawin ng COMELEC? Inutusan ang COMELEC na magsagawa ng muling pagbilang ng mga boto, tiyakin na maayos ang paglipat ng mga boto, at baguhin ang Resolution No. 10083 para sa tamang pagbilang sa mga posisyon na may maraming pwesto.
Bakit mahalaga ang pagdinig sa mga partido? Binigyang-diin ng Korte Suprema na mahalaga ang pagbibigay ng sapat na pagkakataon sa lahat ng partido na marinig para matiyak na walang paglabag sa kanilang karapatan sa due process.
Ano ang kahalagahan ng pagresolba sa mga kaso ng nuisance candidate? Ang mabilis na pagresolba sa mga kaso ng nuisance candidate ay mahalaga para maiwasan ang kalituhan, maprotektahan ang integridad ng eleksyon, at matiyak na ang tunay na kagustuhan ng mga botante ay maisasakatuparan.

Ang desisyon na ito ay nagbibigay diin sa kahalagahan ng pagprotekta sa proseso ng eleksyon mula sa mga mapanlinlang na taktika tulad ng pagpapapasok ng mga “nuisance candidate”, tinitiyak din nito na dapat suriin at siyasatin ng COMELEC ang mga balota upang hindi malito ang mga botante kung sino talaga ang kanilang iboboto sa araw ng eleksyon. Dahil dito, dapat agad ipatupad ng COMELEC ang writ of execution, na may pagbabago sa pagbilang ng mga boto sa isang multi-slot office.

Para sa mga katanungan patungkol sa paglalapat ng pagpapasya na ito sa mga partikular na sitwasyon, mangyaring makipag-ugnayan sa ASG Law sa pamamagitan ng contact o sa pamamagitan ng email sa frontdesk@asglawpartners.com.

Disclaimer: Ang pagsusuri na ito ay ibinibigay para sa mga layuning pang-impormasyon lamang at hindi bumubuo ng legal na payo. Para sa partikular na legal na gabay na iniayon sa iyong sitwasyon, mangyaring kumunsulta sa isang kwalipikadong abogado.
Source: CONSERTINO C. SANTOS v. COMELEC, G.R. Nos. 235058 & 235064, September 04, 2018

Comments

Mag-iwan ng Tugon

Ang iyong email address ay hindi ipa-publish. Ang mga kinakailangang mga field ay markado ng *