Pagkalkula ng Just Compensation sa Agrarian Reform: Gabay sa Landowners

,

Pag-unawa sa Tamang Pagkalkula ng Just Compensation sa Agrarian Reform

n

LAND BANK OF THE PHILIPPINES, PETITIONER, VS. JAIME K. IBARRA, ANTONIO K. IBARRA, JR., LUZ IBARRA VDA. DE JIMENEZ, LEANDRO K IBARRA, AND CYNTHIA IBARRA-GUERRERO, RESPONDENTS. G.R. No. 182472, November 24, 2014

nn

Naranasan mo na bang makuha ang iyong lupa sa ilalim ng agrarian reform program ng gobyerno at nagtatanong kung tama ba ang ibinayad sa iyo? Ang kasong ito ay nagbibigay linaw kung paano dapat kalkulahin ang “just compensation” o tamang bayad para sa lupaing kinuha ng gobyerno. Madalas itong pinagtatalunan, kaya mahalagang malaman ang iyong mga karapatan.

nn

Sa kasong ito, pinag-usapan kung aling batas ang dapat sundin sa pagtukoy ng halaga ng lupa: Presidential Decree (PD) No. 27 o Republic Act (RA) No. 6657. Ang desisyon ng Korte Suprema ay nagbigay diin sa kahalagahan ng petsa kung kailan natapos ang agrarian reform process, partikular na ang pagbabayad ng just compensation.

nn

Ang Legal na Konteksto ng Just Compensation

nn

Ang “just compensation” ay ang halagang ibinabayad sa may-ari ng lupa na kinuha ng gobyerno para sa layunin ng agrarian reform. Ayon sa Konstitusyon, hindi maaaring kunin ang pribadong ari-arian nang walang tamang kabayaran. Ang pagtukoy ng “just compensation” ay hindi lamang tungkol sa presyo ng lupa; kasama rin dito ang pagprotekta sa karapatan ng may-ari na makatanggap ng makatarungang halaga para sa kanyang ari-arian.

nn

May dalawang pangunahing batas na may kinalaman sa pagtukoy ng just compensation sa agrarian reform:

nn

    n

  • Presidential Decree (PD) No. 27: Ipinatupad noong 1972, ito ang naglalayong palayain ang mga tenant farmer mula sa pagkaalipin sa lupa. Saklaw nito ang mga lupaing taniman ng palay at mais.
  • n

  • Republic Act (RA) No. 6657 (Comprehensive Agrarian Reform Law of 1988): Ito ang batas na nagpapalawak sa saklaw ng agrarian reform, hindi lamang sa palay at mais, kundi pati na rin sa iba pang agricultural lands.
  • n

nn

Sinasabi sa Section 17 ng RA No. 6657 na sa pagtukoy ng just compensation, dapat isaalang-alang ang mga sumusunod:

nn

“Sec. 17. Determination of Just Compensation. — In determining just compensation, the cost of acquisition of the land, the current value of like properties, its nature, actual use and income, the sworn valuation by the owner, the tax declarations, and the assessment made by government assessors shall be considered. The social and economic benefits contributed by the farmers and the farm-workers and by the Government to the property as well as the non-payment of taxes or loans secured from any government financing institution on the said land shall be considered as additional factors to determine its valuation.”

nn

Ibig sabihin, hindi lamang ang presyo ng lupa ang tinitignan, kundi pati na rin ang kasalukuyang halaga ng mga katulad na ari-arian, ang gamit nito, at ang mga benepisyong naidulot nito sa mga magsasaka at sa gobyerno.

nn

Ang Kwento ng Kaso: Land Bank vs. Ibarra

nn

Ang mga respondent na sina Jaime K. Ibarra, Antonio K. Ibarra, Jr., at iba pa ay mga registered owners ng isang agricultural land sa Pampanga. Dahil sa Land Reform Program, kinuha ng Department of Agrarian Reform (DAR) ang 6.0191 hectares ng kanilang lupa.

nn

Narito ang mga pangyayari sa kaso:

nn

    n

  • 2001: Nag-file ang mga Ibarra ng reklamo sa RTC para matukoy ang just compensation.
  • n

  • 2004: Nag-utos ang RTC sa Land Bank na magbigay ng provisional payment sa mga Ibarra.
  • n

  • 2007: Nagdesisyon ang RTC, na iniutos sa Land Bank na magbayad ng karagdagang halaga sa mga Ibarra.
  • n

  • Umapela ang Land Bank sa CA, argumentong ang pagbabayad ay dapat ibase sa PD No. 27 at hindi sa RA No. 6657.
  • n

  • Nagdesisyon ang CA na dapat sundin ang RA No. 6657, ngunit ibinalik ang kaso sa RTC para sa tamang pagkalkula.
  • n

nn

Ang pangunahing argumento ng Land Bank ay dahil ang lupa ay nakuha sa ilalim ng PD No. 27, ang halaga nito ay dapat kalkulahin batay sa Executive Order (EO) No. 228, na nagtatakda ng valuation ng mga lupaing sakop ng PD No. 27. Iginiit nila na ang mga tenant farmer ay naging may-ari ng lupa noong October 21, 1972, ang petsa ng pagpapatupad ng PD No. 27.

nn

Ngunit ayon sa Korte Suprema,

Comments

Mag-iwan ng Tugon

Ang iyong email address ay hindi ipa-publish. Ang mga kinakailangang mga field ay markado ng *