Nang Hiram ay Utang, Hindi Benta: Pag-iwas sa Panganib ng Equitable Mortgage sa Pilipinas

, , ,

Huwag Paloko sa Pautang: Ang Lihim na Panganib ng Equitable Mortgage

G.R. No. 174240, March 20, 2013

INTRODUKSYON

Sa panahon ngayon, maraming Pilipino ang nangangailangan ng agarang pera. Madalas, ang solusyon ay umutang, at bilang panigurado, inilalagak ang mahalagang ari-arian tulad ng lupa o bahay. Ngunit, paano kung ang kasunduan ay hindi malinaw? Paano kung sa halip na “mortgage” o sangla, ang napirmahan mo ay “Deed of Transfer” o paglilipat ng pagmamay-ari? Ito ang realidad na binigyang-linaw ng kaso ng Spouses Martires vs. Chua. Ipinapakita ng kasong ito kung paano maaaring ituring ng Korte Suprema ang isang “bilihan” bilang isang equitable mortgage – isang uri ng sangla na nagkukunwari lamang na bilihan.

Sa kasong ito, si Menelia Chua ay umutang sa mag-asawang Martires ng P150,000.00. Bilang panigurado, isinangla niya ang kanyang 24 na memorial lots. Ngunit, sa halip na foreclosure, isang Deed of Transfer ang ginawa, na para bang ibinebenta na ni Chua ang mga lote sa mag-asawang Martires. Ang tanong: Bilihan ba talaga ito, o sanglaan na nagkukunwari lamang?

ANG BATAS AT ANG EQUITABLE MORTGAGE

Ayon sa Artikulo 1602 ng Civil Code ng Pilipinas, mayroong mga sitwasyon kung saan ang isang kontrata, kahit mukhang bilihan, ay maaaring ituring na equitable mortgage. Sinasabi ng batas:

“Art. 1602. The contract shall be presumed to be an equitable mortgage, in any of the following cases:

(1) When the price of a sale with right to repurchase is unusually inadequate;

(2) When the vendor remains in possession as lessee or otherwise;

(3) When after the expiration of the right to repurchase, another instrument extending the period of redemption or granting a new right to repurchase is executed;

(4) When the purchaser retains for himself a part of the purchase price;

(5) When the vendor binds himself to pay the taxes on the thing sold;

(6) In any other case where it may be fairly inferred that the real intention of the parties is that the transaction shall secure the payment of a debt or the performance of any other obligation.

In case of doubt, a contract purporting to be a sale with right to repurchase shall be construed as an equitable mortgage.”

Ibig sabihin, kung may mga pahiwatig na ang tunay na intensyon ng partido ay gawing panigurado ang ari-arian sa isang utang, ito ay maituturing na equitable mortgage. Ang layunin ng batas na ito ay protektahan ang mga nangungutang laban sa mapagsamantalang mga nagpapautang na nagtatago sa likod ng mga kasunduang bilihan para maiwasan ang proseso ng foreclosure.

Ang pactum commissorium naman ay isang ipinagbabawal na kasunduan kung saan awtomatikong mapupunta sa nagpautang ang ari-arian ng nangutang kapag hindi nakabayad sa takdang panahon, nang walang tamang proseso ng foreclosure. Ito ay labag sa batas dahil hindi pinapayagan ang sapilitang pagkuha ng ari-arian nang walang due process.

ANG KWENTO NG KASO: MARTIRES VS. CHUA

Nagsimula ang lahat noong 1995 nang si Menelia Chua ay nangutang ng P150,000.00 sa mag-asawang Lehner at Ludy Martires. Bilang seguridad, isinangla niya ang kanyang 24 na memorial lots sa Holy Cross Memorial Park. Ang usapan ay 8% interes kada buwan, at 10% dagdag na interes kung hindi makabayad sa oras.

Hindi nakabayad si Chua sa kanyang utang. Kakaiba ang sumunod na nangyari. Sa halip na mag-foreclose ang mag-asawang Martires, isang Deed of Transfer ang ginawa. Sa dokumentong ito, lumalabas na ibinebenta na ni Chua ang memorial lots sa mag-asawang Martires sa halagang P150,000.00.

Hindi pumayag si Chua. Noong 1997, sinampa niya ng kaso ang mag-asawang Martires, kasama ang Manila Memorial Park Inc. at Register of Deeds. Hiling niya na ipawalang-bisa ang kontrata ng mortgage dahil sa sobrang taas ng interes. Kalaunan, inamyendahan niya ang kanyang reklamo, sinasabing peke ang Deed of Transfer.

Sa RTC, nanalo ang mag-asawang Martires. Pinaboran ng korte ang Deed of Transfer at pinagbayad pa si Chua ng danyos. Umapela si Chua sa Court of Appeals (CA). Sa una, sinang-ayunan ng CA ang RTC. Ngunit, sa Motion for Reconsideration ni Chua, nagbago ang ihip ng hangin.

Binaliktad ng CA ang naunang desisyon. Sinabi ng CA na ang Deed of Transfer ay isang equitable mortgage lamang, hindi totoong bilihan. Ayon sa CA, maraming pahiwatig nito:

  • Mababang Halaga: Ang P150,000.00 ay napakababa para sa 24 na memorial lots.
  • Parehong Utang: Ang Deed of Transfer ay ginawa dahil pa rin sa parehong utang.
  • Depektibo: Hindi kumpleto at may depekto ang Deed of Transfer.
  • Parehong Ari-arian: Ang memorial lots na isinangla ay pareho rin ng ari-ariang nasa Deed of Transfer.

Dahil dito, ipinag-utos ng CA na ibalik ang pagmamay-ari ng memorial lots kay Chua, at bayaran na lamang niya ang P150,000.00 na utang kasama ang 12% interes kada taon.

Hindi rin pumayag ang mag-asawang Martires. Umapela sila sa Korte Suprema. Ang argumento nila: Bilihan talaga ang Deed of Transfer, at hindi dapat ito ituring na equitable mortgage.

Ngunit, kinatigan ng Korte Suprema ang CA. “The Court of Appeals reconsidered its findings and concluded that the Deed of Transfer which, on its face, transfers ownership of the subject property to petitioners, is, in fact, an equitable mortgage.” Ayon sa Korte Suprema, tama ang CA na ang tunay na intensyon ay gawing seguridad lamang ang memorial lots, hindi ang tunay na pagbebenta nito.

Binigyang-diin din ng Korte Suprema na kahit notarized ang Deed of Transfer, hindi ito garantiya ng validity nito. “While indeed a notarized document enjoys the presumption of regularity, the fact that a deed is notarized is not a guarantee of the validity of its contents.” Maraming kaduda-dudang pangyayari sa notarization ng dokumento, kaya hindi ito binigyan ng sapat na bigat.

Bukod pa rito, sinabi ng Korte Suprema na ang paglipat ng pagmamay-ari nang walang foreclosure ay maituturing na pactum commissorium, na ipinagbabawal. “Since the original transaction between the parties was a mortgage, the subsequent assignment of ownership of the subject lots to petitioners without the benefit of foreclosure proceedings, partakes of the nature of a pactum commissorium…”

Dahil dito, ibinasura ng Korte Suprema ang apela ng mag-asawang Martires at pinagtibay ang desisyon ng Court of Appeals.

PRAKTIKAL NA ARAL MULA SA KASO

Ang kasong Martires vs. Chua ay nagtuturo ng mahalagang aral, lalo na sa mga umuutang at nagpapautang:

  • Maging Malinaw sa Kasunduan: Siguraduhin na ang kontrata ay malinaw na nagsasaad kung ito ba ay sangla (mortgage), benta (sale), o iba pang uri ng kasunduan. Kung sangla, dapat itong tawaging “Real Estate Mortgage” o “Chattel Mortgage” kung personal na ari-arian ang isasangla.
  • Iwasan ang Deed of Transfer Kung Utang Lang: Kung ang intensyon ay utang lamang at panigurado ang ari-arian, huwag pumirma sa Deed of Transfer. Ito ay magpapahina sa iyong posisyon kung sakaling magkaroon ng problema.
  • Konsultahin ang Abogado: Bago pumirma sa anumang kontrata na may kinalaman sa ari-arian at utang, kumonsulta muna sa abogado. Ipaliwanag sa abogado ang iyong tunay na intensyon para matiyak na tama ang dokumentong pipirmahan.
  • Alamin ang Artikulo 1602: Para sa mga nagpapautang, huwag subukang magtago sa likod ng Deed of Transfer kung ang tunay na intensyon ay sangla lamang. Maaaring ituring itong equitable mortgage ng korte, lalo na kung may mga palatandaan na nakasaad sa Artikulo 1602 ng Civil Code.
  • Bantayan ang Pactum Commissorium: Para sa mga nagpapautang, iwasan ang pactum commissorium. Hindi maaaring awtomatiko mong makuha ang ari-arian ng nangutang kung hindi siya makabayad. Kailangan pa rin dumaan sa tamang proseso ng foreclosure.

MGA KARANIWANG TANONG (FAQs)

Tanong 1: Ano ang ibig sabihin ng Equitable Mortgage?

Sagot: Ang Equitable Mortgage ay isang kasunduan na mukhang bilihan (sale) sa panlabas, ngunit ang tunay na intensyon ay sangla lamang. Kinikilala ito ng batas para protektahan ang nangungutang laban sa mapagsamantalang nagpapautang.

Tanong 2: Paano malalaman kung ang isang Deed of Transfer ay Equitable Mortgage?

Sagot: Tinitingnan ang tunay na intensyon ng partido. May mga palatandaan ayon sa Artikulo 1602 ng Civil Code, tulad ng mababang presyo, nananatili ang nagbenta sa ari-arian, at iba pa. Sa kasong Martires vs. Chua, ang mababang halaga at ang katotohanang ito ay seguridad sa utang ang naging batayan.

Tanong 3: Ano ang Pactum Commissorium? Bakit ito bawal?

Sagot: Ang Pactum Commissorium ay isang kasunduan na awtomatikong mapupunta sa nagpautang ang ari-arian ng nangutang kapag hindi nakabayad sa oras, nang walang foreclosure. Bawal ito dahil labag sa due process at maaaring maging mapagsamantala.

Tanong 4: Notarized na ang Deed of Transfer, hindi ba sapat na yun para masabing bilihan talaga ito?

Sagot: Hindi. Bagama’t may presumption of regularity ang notarized documents, hindi ito absolute. Maaaring mapabulaanan ito kung may sapat na ebidensya, tulad sa kasong Martires vs. Chua, kung saan maraming kaduda-dudang pangyayari sa notarization.

Tanong 5: Ano ang dapat kong gawin kung pinapipirmahan ako ng Deed of Transfer bilang panigurado sa utang?

Sagot: Huwag pumirma agad. Kumonsulta muna sa abogado. Ipaliwanag ang sitwasyon at tanungin kung ano ang mas maayos na dokumento, maaaring Real Estate Mortgage o Chattel Mortgage, depende sa ari-arian. Siguraduhin na naiintindihan mo ang lahat ng nakasulat sa kontrata bago pumirma.

Naranasan mo ba ang ganitong sitwasyon? Naguguluhan ka ba sa iyong mga kontrata sa utang at ari-arian? Huwag mag-alala, ang ASG Law ay eksperto sa mga usaping sibil at real estate. Para sa konsultasyon at legal na payo na maaasahan, makipag-ugnayan sa amin ngayon! Magpadala ng email sa hello@asglawpartners.com o bisitahin ang aming contact page dito.





Source: Supreme Court E-Library
This page was dynamically generated
by the E-Library Content Management System (E-LibCMS)

Comments

Mag-iwan ng Tugon

Ang iyong email address ay hindi ipa-publish. Ang mga kinakailangang mga field ay markado ng *